Tính thống nhất về chủ đề của văn bản A.. - Nắm đợc tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên hai phơng diện nội dung và hình thức.. 2/ Kĩ năng: - Kĩ năng vận dụng kiến thức vào việc xâ
Trang 1Tính thống nhất về chủ đề
của văn bản
A Mục tiêu:
1/ Kiến thức:
- Nắm đợc chủ đề của văn bản
- Nắm đợc tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên hai phơng diện nội dung và hình thức
2/ Kĩ năng:
- Kĩ năng vận dụng kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói, viết đảm bảo tính thống nhất về chủ
đề
3 Thái độ:
- H S có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất
quán khi xác định chủ đề của văn bản
B Ph ơng pháp:
- Gợi tìm, thảo luận, giải quyết vấn đề
C Chuẩn bị:
1/ GV: Soạn giáo án.
2/ HS:Học bài cũ và xem trớc bài mới.
D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy:
1/ ổn định:(1')
2/ Bài Cũ:(3') Nêu nội dung chính của văn bản " Tôi đi
học"
Hoạt động 1: Giới thiệu bài:
ở lớp 6 các em đã đợc học thế nào là câu chủ đề và doạn
văn chứa câu chủ đề Chủ đề là nội dung chính thể hiện t
tởng cơ bản của một văn bản Vậy chủ đề của một văn bản
cần phải đáp ứng đợc những yêu cầu gì? Chúng ta sẽ cùng
tìm hiểu qua bài học hôm nay
Hoạt động của GV và
HS
Nội dung
Hoạt động 2:
- Gọi từ 3 đến 5 HS đọc nối tiếp
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm
sâu sắc nào trong thời thơ ấu
I/ Chủ đề của văn bản
1 Ví dụ:
Đọc lại văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh
2 Nhận xét:
- Kỉ niệm sâu sắc:
Trang 2của mình?
? Văn bản miêu tả những sự việc
đang xảy ra hay đã xảy ra?
-> Những sự việc đã xảy ra( Hồi
t-ởng lại)
? Sự hồi tởng ấy gợi lên những ấn
tợng gì trong lòng tác giả?
-> Đó chính là những kỉ niệm,
những ấn tợng sâu sắc tuổi thơ
GV: Những vấn đề, những sự
việc đợc tác giả đề cập đến
đều xoay quanh nhân vật “tôi”
-> Làm nổi bật tâm trạng của
nhân vật “tôi” về những kỉ niệm
của buổi tựu trờng
? Qua tiết đọc – hiểu văn bản “Tôi
đi học” và quá trình trả lời các
câu hỏi ở bài này, em hãy cho
biết chủ đề của văn bản này?
? Vậy em hiểu thế nào là chủ đề
của một văn bản?
GV giảng giải, củng cố cho HS
Hoạt động 3:
? Căn cứ vào đâu mà em biết
văn bản “Tôi đi học” nói lên
những kỉ niệm của tác giả về
buổi tựu trờng đầu tiên?
-> Căn cứ vào:
- Nhan đề: “Tôi đi học”: Có ý
nghĩa tờng minh, cho ta hiểu
ngay nội dung của văn bản là nói
về chuyện đi học
- Các từ ngữ: Cuối thu, buổi tựu
trờng, sân trờng, lớp học, thầy
+ Cuối thu + Cùng mẹ tới trờng + Cảm giác bỡ ngỡ, lạ lùng nơi tr-ờng mới
- ấn tợng: Về thời gian, không gian, con đờng, ngôi trờng, lớp học, bạn
bè, bài học đầu tiên
-> Chủ đề của “Tôi đi học”: cảm xúc của “tôi” về một kỉ niệm sâu sắc Đó là lần đến trờng
đầu tiên
=> Chủ đề: Là đối tợng và vấn
đề chính mà văn bản biểu đạt
II/ Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
Trang 3- Các câu:
+ “cảnh vật chung quanh tôi
đều thay đổi hôm nay tôi đi
học”.
+ “Một thầy trẻ tuổi đón
chúng tôi trớc cửa lớp”.
+ “Tôi vòng tay lên bàn bài
viết tập: tôi đi học”.
? Theo em, nhan đề và các từ
ngữ, các câu văn tiêu biểu trên có
cùng thể hiện chủ đề “Tôi đi
học” không? Có từ, câu nào lạc
đề không?
GV: Khi tất cả các từ ngữ then
chốt, các câu văn tiêu biểu và cả
nhan đề đều tập trung làm rõ
chủ đề thì ta nói rằng văn bản
đẫ đạt đợc tính thống nhất về
chủ đề
? Văn bản “Tôi đi học” tập trung
hồi tởng lại tâm trạng hồi hộp,
cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”
trong buổi tựu trờng đầu tiên Hãy
tìm những từ ngữ chứng tỏ tâm
trạng đó in sâu trong lòng nhân
vật “tôi” suốt đời?
- Náo nức
- Mơn man
- Tng bừng rộn rã
? Tìm những từ ngữ, những chi
tiết nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn
bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” khi cùng
mẹ đến trờng, cùng bạn đi vào
lớp?
- Trên đờng đi:
+ Con đờng quen: đổi khác
+ Cảnh vật: đều thay đổi
- Trên sân trờng:
- Nhan đề
- Các từ ngữ
- Các câu -> Đều biểu đạt chủ đề đã xác
định, không xa rời, không lạc đề
Trang 4+ Trờng cao ráo, sạch sẽ
+ Xinh xắn, oai nghiêm
- Khi xếp hàng vào lớp:
+ Tim ngừng đập, oà khóc
+ Ríu cả chân lại
- Trong lớp học:
+ Thấy xa mẹ, nhớ nhà
+ Xa rời tuổi thơ rong chơi, bớc
vào một thế giới mới
? Các từ ngữ trên đều thể hiện
và làm rõ nội dung gì?
-> Tâm trạng và cảm giác của
nhân vật “tôi”
? Các từ ngữ đó có mối quan hệ
với nội dung của văn bản nh thế
nào?
-> Có mối quan hệ chặt chẽ, làm
rõ nội dung của văn bản
? Nội dung đó có đợc thể hiện rõ
ở nhan đề của văn bản không?
-> Có.
? Để hiểu một văn bản hoặc để
tạo lập một văn bản ta cần phải
xác định vấn đề gì?
-> Cần xác định đợc chủ đề của
văn bản
? Chủ đề của văn bản đợc thể
hiện ở đâu?
? Qua kết quả phân tích 2 vấn
đề trên, em hãy cho biết: Thế nào
là chủ đề của văn bản? Tính
thống nhất về chủ đề của văn
bản đợc thể hiện ở những phơng
diện nào?
- HS trả lời
- GV củng cố lại, đa ra ghi nhớ
- Gọi HS đọc ghi nhớ, dặn học
thuộc
- Xác định chủ đề của văn bản qua:
+ Nhan đề + Các đề mục + Quan hệ giữa các phần + Các từ ngữ then chốt
* Ghi nhớ: (SGK – 12)
III/ Luyện tập:
1 Bài tập 1:
a)
- Đối tợng: Rừng cọ
- Vấn đề: Cây cọ, rừng cọ đối với cuộc sống con ngời
- Thứ tự các đoạn:
+ Giới thiệu rừng cọ + Tác dụng của cây cọ + Tình cảm gắn bó với cây cọ -> Thứ tự không thay đổi đợc Vì các ý lớn của phần thân bài đợc
Trang 5Hoạt động 3:
- Gọi HS đọc văn bản “Rừng cọ
quê tôi”
- GV nêu yêu cầu, cho HS chuẩn bị
5 phút
? Hãy cho biết văn bản trên viết
về đối tợng nào? Và về vấn đề
gì?
? Các đoạn văn đã trình bày đối
tợng và vấn đề theo một thứ tự
nào?
? Theo em, có thể thay đổi trật
tự sắp xếp này đợc không? Vì
sao?
? Nêu chủ đề của văn bản trên?
? Chủ đề của văn bản đợc thể
hiện trong toàn văn bản, từ việc
miêu tả rừng cọ đến cuộc sống
của ngời dân Hãy chứng minh
điều đó?
sắp xếp hợp lí, đi từ khái quát
đến cụ thể và làm nổi bật đợc chủ đề của văn bản
b) Chủ đề: Sự gắn bó và tình cảm yêu thơng của ngời dân Sông Thao với rừng cọ quê mình
c) - Miêu tả rừng cọ:
+ Rừng cọ trập trùng + Thân cây thẳng + Búp nh thanh kiếm + Lá trông xa nh một rừng tay
- Cuộc sống của ngời dân:
+ Nhà ở dới rừng cọ + Trờng học, đờng đi học dới rừng cọ
+ Đồ vật đợc làm từ cọ + Thức ăn từ trái cọ
d)
- Từ ngữ: Rừng cọ, thân cọ, búp, cây non, lá cọ, tàu lá, cây cọ
- Câu:
+ “ Dù ai đi ngợc về xuôi Cơm nắm lá cọ là ngời Sông Thao.”
+ “ Ngời Sông Thao đi đâu cũng vẫn nhớ về rừng cọ quê mình”
.
2.Bài tập 2:
ý làm cho bài viết bị lạc đề: b và
d
Trang 6? Tìm các từ ngữ, các câu tiêu
biểu thể hiện chủ đề của văn
bản?
? Văn bản “Rừng cọ quê tôi” đã
đảm bảo tính thống nhất về chủ
đề của văn bản Tính thống nhất
đó thể hiện ở: nhan đề, đề mục
các phần chính, quan hệ giữa các
phần và các từ, các câu tiêu biểu
- Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung
BT2
? ý nào làm cho bài viết bị lạc
đề?
4 Củng cố: GV nhắc lại:
- Chủ đề của văn bản
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
5.Hớng dẫn học bài:
- Đọc lại nội dung bài