Tiết 4 Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Thấy được tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản và xỏc định được chủ đề của văn bản cụ thể.. các câu hỏi cảm giác xao
Trang 1Tiết 4
Tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản và xỏc định được chủ đề của văn bản cụ thể
- Biết viết một văn bản bảo đảm tớnh thống nhất về chủ đề
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong văn bản
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu và cú khả năng bao quỏt toàn bộ văn bản
- Trỡnh bày một văn bản (núi, viết) thống nhất về chủ đề
3 Thái độ:
- H S có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất quán khi xác định chủ đề của văn bản
III Cỏc hoạt động dạy học
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra: Sự chuẩn bị của học sinh
3 Bài mới:
Hoạt động 1: HD tỡm hiểu
khỏi niệm chủ đề văn bản
I Chủ đề văn bản
1 Tỡm hiểu bài:
? Nờu cõu hỏi 1 mục I SGK - Dựa vào bài
đọc-hiểu “Tụi đi học” để trả lời
- Tỏc giả nhớ lại những kỷ niệm sõu sắc trong thời thơ ấu là buổi đầu tiờn đi học Sự hồi tưởng ấy gợi lờn
Trang 2các câu hỏi cảm giác xao xuyến, bâng khuâng,
không thể nào quên về tâm trạng náo nức, bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” theo trình tự thời gian của buổi tựu trường đầu tiên
? Nội dung vừa trình bày là
chủ đề của VB “ Tôi đi học”
Em hãy trình bày thật ngắn
gọn chủ đề VB này
-Trình bày chủ
đề VB
- Chủ đề VB “ Tôi đi học” : Những
kỷ niệm sâu sắc ( hoặc tâm trạng và cảm giác) về buổi tựu trường đầu tiên…
? Như vậy, em hiểu chủ đề
của VN là gì ?
-Nhận xét, củng cố
-Thảo luận tổ, đại diện trình bày
2 Khái niệm chủ đề của văn bản: Chủ đề VB là đối tượng và vấn đề chính được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn bản
- Nêu câu hỏi 1, mục II SGK
(Đây chính là tìm hiểu tính
thống nhất của VB)
Trả lời CN II Tính thống nhất về chủ đề của
VB:
1 Tìm hiểu bài:
- Căn cứ vào nhan đề “ Tôi đi học” Nhan đề cho phép dự đoán VB nói
về chuyện “Tôi đi học” Nhận xét, bổ
sung hoặc thảo luận lớp
- Căn cứ vào các kỷ niệm về buổi đầu đi học của “tôi”, đại từ “tôi” và các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp lại nhiều lần
- HD phân tích sự thay đổi
tâm trạng của nhân vật “tôi”
- Các chi tiết, câu văn, từ ngữ đều nhắc đến kỷ niệm của buổi tựu
Trang 3trong buổi tựu trường trường đầu tiên trong đời:
? Văn bản “Tôi đi học” tập
trung hồi tưởng lại tâm trạng
hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của
nhân vật “tôi” trong buổi tựu
trường
“ Hôm nay tôi đi học”, “ … kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường…” vv…
- Hãy tìm từ ngữ chứng tỏ tâm
trạng đó in sâu trong lòng nhân
vật?
-Tìm chi tiết SGK
Trên đường đi học : + Con đường cảnh vật quen, thấy lạ
- Những chi tiết từ ngữ nào nêu
bật được cảm giác mới lạ xen
lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi
cùng mẹ đến trường, cùng bạn
vào lớp
+ Không chơi đi học, cố làm một học trò thực sự
Trên sân trường : Trường xinh xắn, oai nghiêm, “lòng tôi” đâm lo sợ vẩn vơ
- Lúng túng, bỡ ngỡ khi xếp hàng vào lớp (d/c) thấy nặng nề…
- Trong lớp học: cảm thấy xa mẹ
Đó là những từ ngữ, chi tiết tập trung khắc họa, tô đậm tâm trạng và cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi”
? Đã biết thế nào là chủ đề
của VB, nay qua phân tích chi
tiết 1 VB cụ thể, em hiểu thế
nào là tính thống nhất về chủ
đề văn bản?
Thảo luận, trình bày
2 Bài học :
Văn bản có tính thống nhất về chủ
đề là VB chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác ( thể hiện ở nhan đề, chi tiết, từ
Trang 4ngữ vv… )
? Làm thế nào để đảm bảo
tính thống nhất đó
Thảo luận Cần + Xác định được chủ đề thể
hiện ở nhan đề
+ Thể hiện ở quan hệ giữa các phần
trong VB, các từ ngữ then chốt
thường lặp đi lặp lại
- HD đọc, nhớ nội dung cơ
bản của bài học
1 HS đọc to phần ghi nhớ
III Ghi nhớ
( tra 12 – SGK
IV Luyện tập:
- Hướng dẫn HS thực hiện bài
tập 1
Bài tập 1:
a) Văn bản “ Rừng cọ quê tôi” viết
về cây cọ ở vùng sông Thao, quê hương tác giả
- Thứ tự trình bày: Miêu tả dáng hình cây cọ, sự gắn bó của cây cọ với tuổi thọ tác giả, tác dụng của cây cọ, tình cảm, gắn bó giữa cây cọ với người dân sông Thao
Khó thay đổi trật tự này vì nó được sắp xếp theo ý đồ tác giả, làm VB rõ ràng, rành mạch
b) Chủ đề VB: Vẻ đẹp và ý nghĩa
Trang 5của rừng cọ quê tôi
c) Chủ đề được thể hiện ở nhan đề
và các ý của VB (d/c) d) Các từ ngữ được lặp lại nhiều lần : Rừng cọ, lá cọ, và các ý lớn trong phần thân bài: