- Nắm được vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận và cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận.. Kỹ năng - Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị l
Trang 1Tiết 114:
TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
I/ Mục tiêu cần đạt:
- Bổ sung, nâng cao hiểu biết về văn nghị luận
- Nắm được vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận và cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1 Kiến thức :
- Lập luận là phương thức biểu đạt chính trong văn nghị luận
- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ lập luận, góp phần tạo nên sức lay động, truyền cảm của bài văn nghị luận
2 Kỹ năng
- Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận
- Đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lí, có hiệu quả, phù hợp với lô – gíc lập luận của bài văn nghị luận
3 Tư tưởng:
- Có ý thức khi trình bày luận điểm
III/ Chuẩn bị:
Trang 21 Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức và tài liệu có liên quan,
bảng phụ, phiếu học tập Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài
2 Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo đinh hướng SGK và sự hướng dẫn của GV.
IV/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
Thực tế cho thấy, những bài văn nghị luận hay là những bài được viết không chỉ
bằng sự sáng suốt, mạch lạc, chặt chẽ của trí tuệ mà còn bằng sự nhiệt tình, tha
thiết của tâm hồn Do đó, biểu cảm là một yếu tố không thể thiếu để làm nên một
bài nghị luận có hiệu quả thuyết phục cao Vào bàiVào Vào bàibài
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
* Hoạt động 2 : Hướng dẫn học sinh tìm hiểu
yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
- H/s đọc văn bản “Lời kêu gọi toàn quốc kháng
chiến” ( sgk )
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC) : Đọc
hợp tác
? Em hiểu gì về hoàn cảnh ra đời của văn bản?
? Xác định kiểu văn bản của tác phẩm này?
? Văn bản nghị luận về vấn đề gì?
(Kêu gọi đánh giặc bảo vệ đất nước)
- Gv giới thiệu thêm: Đây là văn bản có sức
I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
1/ Vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
* Ví dụ:
- Văn bản “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến”
(Hồ Chí Minh)
- Văn bản “Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)
Trang 3thuyết phục nhờ việc tác giả sử dụng thành công,
có hiệu quả yếu tố biểu cảm
? Hãy nhắc lại: yếu tố biểu cảm thường được biểu
hiện ở những phương diện nào?
( Từ ngữ biểu cảm, câu cảm thán, giọng điệu, lời
văn)
? Hãy tìm những từ ngữ biểu lộ tình cảm mãnh
liệt của tác giả và những câu cảm thán trong văn
bản trên?
? Văn bản bộc lộ thái độ, cảm xúc gì?
? Văn bản “Hịch tướng sĩ” và “Lời kêu gọi toàn
quốc kháng chiến” có điểm nào giống nhau về
cách sử dụng từ ngữ, câu, giọng điệu? Hãy chỉ rõ?
? Chỉ rõ cảm xúc được thể hiện qua những câu
văn đó?
? Vì sao hai văn bản trên có sử dụng yếu tố biểu
cảm nhưng vẫn được coi là văn bản nghị luận?
(Vì hai tác phẩm này được viết ra chủ yếu không
nhằm mục đích biểu cảm mà nhằm mục đích nghị
luận: Nêu quan điểm ý kiến để bàn luận đúng sai
để người nghe xác định thái độ, hành động)
- H/s đọc bảng đối chiếu (sgk / 96)
? Vì sao những câu ở cột 2 hay hơn những câu ở
cột 1?
? Qua tìm hiểu, em thấy yếu tố biểu cảm có vai
trò, tác dụng như thế nào trong văn nghị luận?
- H/s trả lời gv khái quát h/s đọc ghi nhớ ý
ghi nhớ: ý 1 (sgk / 97)
2/ Những yêu cầu khi đưa yếu tố
biểu cảm vào bài văn nghị luận:
Trang 4- Gv chuyển ý: Thiếu yếu tố biểu cảm, sức thuyết
phục của văn nghị luận nhất định bị giảm đi
Nhưng có phải cứ có yếu tố biểu cảm – bất kể yếu
tố đó thế nào – là sức thuyết phục của một văn
bản nghị luận sẽ mạnh mẽ lên không tìm hiểu
mục 2 (sgk)
- H/s đọc câu hỏi mục 2 thảo luận theo bàn để
rút ra những yêu cầu cần thiết của việc đưa yếu tố
biểu cảm vào bài văn nghị luận
- H/s trao đổi trình bày gv chốt 3 yêu cầu
chính:
+ Phải có cảm xúc thật sự
+ Phải biết diễn tả cảm xúc bằng những từ ngữ,
câu văn có sức truyền cảm
+ Diễn tả chân thực, không phá vỡ mạch lạc
nghị luận
- H/s đọc ghi nhớ ý 2
* Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh luyện tập:
- H/s đọc yêu cầu bài tập 1
? Hãy chỉ ra yếu tố biểu cảm ở phần I của văn bản
“Thuế máu”?
? Tác giả sử dụng biện pháp gì để biểu cảm?
? Tác dụng biểu cảm đó là gì?
Ghi nhớ: ý 2 (sgk / 97)
II Luyện tập:
Bài 1:
* Từ ngữ, hình ảnh:
- Tên da đen bẩn thỉu, An-nam-mit bẩn thỉu, con yêu, bạn hiền, chiến sĩ bảo vệ công lí và tự do …
- Nhiều người bản xứ đã chứng kiến cảnh kì diệu của trò … phóng ngư lôi, xuống tận đáy biển để bảo vệ … các loài thủy quái …
* Biện pháp biểu cảm:
- Nhại lại từ ngữ
- Hình ảnh mỉa mai
* Tác dụng: Mỉa mai, châm biếm sự dối trá của thực dân tạo hiệu quả
Trang 5- H/s đọc và làm miệng bài tập 2
- Gv định hướng: Tác giả phân tích điều hơn lẽ
thiệt tác hại của việc “học tủ”, “học vẹt”; đồng
thời bộc bạch nỗi buồn, sự khổ tâm của một nhà
giáo trước sự “xuống cấp” của lối học và làm văn
của học sinh Thể hiện ở từ ngữ, câu văn, giọng
điệu
- Bài 3: Gv yêu cầu h/s viết vào phiếu học tập
(theo 2 cách: diễn dịch hoặc qui nạp) 2 em lên
bảng viết gv yêu cầu h/s nhận xét, đánh giá, gv
thu một số phiếu chấm
tiếng cười châm biếm sâu cay Bài 3: Viết đoạn văn
V Củng cố, dặn dò:
a Củng cố:
- KTDHTC: Trình bày một phút
? Vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận?
2.Hướng dẫn về nhà:
- KTDHTC: Giao nhiệm vụ
- Học bài, hoàn thành các bài tập
- Đọc lại văn bản Thuế máu, tìm các yếu tố biểu cảm và tìm hiểu tác dụng của chúng
- Soạn bài: Đi bộ ngao du (Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu về tác giả, tác phẩm, trả lời câu hỏi, tìm hiểu những lợi ích của đi bộ ngao du được tác giả đề cập đến trong văn bản)