- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận, góp phần tạo nên sức lay động, truyền cảm của bài văn nghị luận.. 3.Bài mới: - Ta đã biết yếu tố biểu cảm được thể hiện rõ nhất trong bài văn n
Trang 1TUẦN 26: TÌM HIỂU YẾU TỐ BIỂU CẢM TRONG VĂN
NGHỊ LUẬN I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
-Bổ sung nâng cao hiểu biết về văn nghị luận
-Nắm được vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận và cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
II.KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Lập luận là phương thức biểu đạt chính trong văn nghị luận
- Biểu cảm là yếu tố hỗ trợ cho lập luận, góp phần tạo nên sức lay động, truyền cảm của bài văn nghị luận
2 Kĩ năng:
- Nhận biết yếu tố biểu cảm và tác dụng của nó trong bài văn nghị luận
- Đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận hợp lí, có hiệu quả, phù hợp với lô gic lập luận của bài văn nghị luận
III.HƯỚNG DẪN-THỰC HIỆN:
*Hoạt động 1 :Khởi động.
1.ổn định :Kiểm diện, trật tự
2.KTBC: Nhớ lại chương trình tập làm văn nghị luận ở
lớp 7, em hãy cho biết, trong bài văn nghị luận, ngòai
yếu tố nghị luận là chủ yếu còn có những yếu tố nào
khác? Những yếu tố này cóvai trò như thế nào trong bài
văn nghị luận?
3.Bài mới: - Ta đã biết yếu tố biểu cảm được thể hiện rõ
nhất trong bài văn nghị luận là ở từ ngữ, câu cảm thán
giọng điệu lời văn Nhưng có thật chỉ có như vậy không?
Làm thế nào để có cảm xúc, tình cảm và biểu hiện ra khi
Trang 2viết văn nghị luận như thế nào?
- Biểu cảm trong văn nghị luận có giống như biểu
cảm trong văn biểu cảm không ? Đó là nội dung của
bài học này
*Hoạt động2:Hình
thành khái niệm.
HDHS tìm hiểu mục I
- GV cho Hs đọc văn bản
sau và trả lời câu hỏi:
- Hãy tìm những từ ngữ
biểu lộ tình cảm mãnh
liệt của tác giả và những
câu cảm thán trong đoạn
văn trên.(HS-YK)
GVNX phân tích
- Về mặt sử dụng từ đặt
câu có tính chất biểu cảm
“Lời kêu gọi kháng
chiến” và “hịch tướng sĩ”
có điểm gì giống nhau?
* Tuy nhiên 2 văn bản
này không phải là các
văn bản biểu cảm vì mục
-HS chú ý
-Hs đọc văn bản SGK tr 95 – trả lời câu hỏi
-HSTL: Những từ ngữ, câu cảm thán trong văn bản:
+Từ ngữ biểu cảm: hỡi, muốn, phải, lấn tới, quyết tâm cướp, không, thà, chứ nhất định không chịu, pải đứng lên, hễ là, thì ai có, dùng, ai cũng phải
+Câu cảm thán:
Hỡi toàn Quốc!
Hỡi đứng lên!
Hỡi binh sĩ vệ dân quân!
- HS: có nhiều từ ngữ và câu văn có giá trị biểu cảm
I Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận:
-Văn nghị luận rất cần yếu tố biểu cảm, yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn
vì nó tác động mạnh mẽ tới tình cảm của người đọc (người nghe)
Trang 3đích của 2 văn bản này là
nghị luận (nêu quan
điểm, ý kiến để bàn luận
phải trái, đúng sai nên
suy nghĩ và sống như thế
nào) vì sao?
=> Yếu tố biểu cảm là
phụ trợ cho quá trình
nghị luận
* GV treo bảng phụ cho
Hs so sánh bảng đối
chiếu mục C.I trả lời câu
hỏi: những câu ở cột (2)
hay hơn cộ (1)? Vì sao?
Hãy cho biết tác dụng
của yếu tố biểu cảm trong
văn nghị luận
=> GV nhận xét chung:
Yếu tố biểu cảm giúp cho
bài văn hay hơn có khả
năng gây được hứng thú
hoặc cảm xúc đẹp đẽ sâu
lắng nghĩa là có khả năng
làm nên cái hay cho văn
bản
- GV yêu cầu Hs đọc ghi
nhớ (điểm 1)
*GV nêu vấn đề:
Nếu thiếu yếu tố biểu
cảm thì sức thuyết phục
của bài văn nghị luận ra
sao? Nhưng có phải có
-HS thảo luận – nêu ý kiến
-HS so sánh – thảo luận – ý kiến – nhận xét
-HS đọc ghi nhớ và ghi
-HSTL: Nếu thiếu yếu tố biểu cảm thì sức thuyết phục của bài văn nghị luận nhất định bị giãm rõ rệt
-Hs đọc Bt 2 (I) và thảo luận
- Để bài văn có sức biểu cảm cao, người làm văn phải thật
sự có cảm xúc trước những điều mình viết (nói) và phải biết diễn tả cảm xúc đó bằng những từ ngữ, những câu văn
có sức truyền cảm
Trang 4yếu tố biểu cảm bất kì
nào thì sức thuyết phục
của 1 văn bản nghị luận
mạnh lên không?
- GV cho Hs thảo luận
câu 2 (I) SGK tr 97 làm
thế nào để phát huy tác
dụng của yếu tố biểu cảm
trong văn nghị luận?
GVNX bình ngắn
- Người làm văn chỉ cần
suy nghĩ về luận điểm và
lập luận hay còn phải thật
sự xúc động trước từng
điều mình đang nói tới?
- Chỉ có rung cảm không
thôi đã đủ chưa? Người
làm văn can phải làm gì?
(HS-YK)
- GV cho HS thảo luận
câu hỏi c (2.II)
- GV cho HS đọc điểm 2
(ghi nhớ)
- Yếu tố biểu cảm chỉ đóng vai trò phục vụ cho việc nghị luận, bởi vậy nó không có giá trị nếu nó làm cho mạch văn
bị phá vỡ, quá trình nghị luận
bị đứt đoạn -HS suy nghĩ nêu ý kiến
-HSTL: Người viết phải thật
sự xúc động trước những điều mìn đang nói
-HSTL: Người viết phải biết rèn luyện cách biểu cảm
-HS thảo luận
- Không phải dùng từ ngữ biểu cảm thì giá trị biểu cảm càng tăng vì nếu dùng quá nhiều mà không phù hợp thì bài văn trở nên dài dòng, không đáng tin cậy -> người làm bài phải chú ý cảm xúc
và sự diễn tả cảm xúc phải chân thực
- Sự diễn tả cảm xúc đó phải chân thực và không được phá
vỡ mạnh lạc nghị luận của bài văn
Trang 5*Hoạt động 3: GV
hướng dẫn Hs làm bài tập
1 (SGK tr 97)
- GV hướng dẫn Hs lập
bảng để tìm hiểu những
biện pháp biểu cảm và
tác dụng của nó trong
phần 1 văn bản “Thuế
máu”
Hs làm bài tập 1
II Luyện tập:
Bài tập 1:
Biện pháp biểu cảm Dẫn chứng Tác dụng nghệ thuật
Giễu nhại Tên da đen bẩn thỉu tên An –
nam – mít bẩn thỉu, con yêu, bạn hiền chiến sĩ bảo vệ tự
do, công lí
Phơi bày bản chất dối trá, lừa bịp của bọn TDP -> tạo hiệu quả mỉa mai
Từ ngữ, hình ảnh mỉa
mai giọng điệu tuyên
truyền của thực dân
Nhiều người bản xứ đã chứng kiến cảnh kì diệu của trò bỉeu diễn phóng ngủ lôi,
đã được xuống tận đáy biển
để bảo vệ tổ quốc những loài thủy quái Một số khác lại bỏ xác tại miềm hoang vu, thơ mộng
Những ngôn từ mĩ miều không che đậy được thực tế phủ phàng Lời mỉa mai thể hiện thái độ khinh bỉ sâu sắc
và cả sự chế nhaọ cười cợt -> tiếng cười châm biếm, sâu cay
Bài tập 2: (SGK tr 97,
98) GV cho hs thực hiện
sau đó trình bày và GV
sửa bài
Bài tập 2:Trong đoạn văn, tác giả không chỉ phân tích điều
hơn lẽ thiệt cho học trò để họ thấy tác hại của việc “học tủ”
và ‘học vẹt” Người thầy này còn bộc bạch nỗi buồn và sự khổ tâm của 1 nhà giáo chân chính trước sự “xuống cấp” trong lối học văn và làm văn của những HS mà ông thật lòng quý mến
Viết đoạn văn nghị luận để trình bày luận điểm: Chúng ta không nên học vẹt và học tủ sao cho đoạn văn ấy vừa có lí lẽ
Trang 6Bài tập 3:GVHDHS về
nhà thực hiện
chặt chẽ lại vừa có sức truyền cảm
Yêu cầu:
- Lí lẽ, diễn cảm: Làm rõ tác hại của 2 lối học này nêu diễn cảm cụ thể
- Biểu cảm: Tán thành hay phản đối? Đáng tiếc, đáng buồn?
*Hoạt động 4.Củng cố - Dặn dò.
-Yếu tố biểu cảm quan trọng trong văn nghị luận như thế nào? (HS-YK)
- Về xem lại bài
- Làm bài tập 1,2,3 (sách bài tập ngữ văn 8 tr 65,66)
- Chuẩn bị bài: Đi Bộ Ngao Du
+Đọc trước văn bản (HS-YK)
+Đọc và trả lời các câu hỏi ở phần đọc hiểu văn bản