XQ qui ước hộp sọ

Mục tiêu bài giảng-Chỉ định X quang qui ước sọ -Giải phẫu hình ảnh X quang -Bệnh lý: +Đánh giá hố yên +Vỡ - nứt sọ & chẩn đoán phân biệt mạch máu, khớp +Tăng áp lực sọ não... CHỈ ĐỊNH X

X QUANG QUI ƯỚC

HỘP SỌ

Bs Lê Văn Phước

Bs Phạm Ngọc Hoa

Khoa Chẩn đoán hình ảnh

Bệnh viện Chợ Rẫy

Mục tiêu bài giảng

-Chỉ định X quang qui ước sọ

-Giải phẫu hình ảnh X

quang

-Bệnh lý:

+Đánh giá hố yên

+Vỡ - nứt sọ & chẩn đoán phân biệt mạch máu, khớp

+Tăng áp lực sọ não

CHỈ ĐỊNH X QUANG SỌ

CHỈ ĐỊNH X QUANG QUI

ƯỚC SỌ

hiệu khu trú: chỉ chụp sọ nghiêng (ngoại trừ cần

xác định đóng vôi)

chụp

ở nhóm 6-9 tuổi

qua mũi, tai

+Mất ý thức

+Chấn thương đầu kết hợp

chấn thương nặng nơi khác

+Nghi ngờ chấn thương đầu

ở bệnh nhân khó thăm khám: đột quị, co giật, khiếm khuyết tinh thần, say rượu

(Royal college of radiologists guidelines 11/1993)

CHỈ ĐỊNH X QUANG SỌ TRONG CHẤN THƯƠNG

ĐẦU

GIẢI PHẪU HÌNH

ẢNH

X QUANG SỌ

GIẢI PHẪU HÌNH

ẢNH

Sọ phân thành

+ Vòm sọ ï+ Nền sọ

- Hố sọ trước

- Hố sọ giữa

- Hố sọ sau

CÁC PHIM SỌ CƠ BẢN

-Phim nghiêng

-Thẳng

-Thế Towne

-Thế Hirtz

Chụp hình sọ nghiêng

Khoa Chẩn đoán hình ảnh Bệnh viện Chợ rẫy

Tia X

GIẢI PHẪU HÌNH ẢNH

Phim sọ

thẳng

(A-P view)

Theá Towne

(Half axial

view)

ĐÁNH GIÁ HỐ YÊN

-Đánh giá các bờ xương và đậm độ xương

-Hố yên:

+Hình dáng: Hình J, nền yên hai bờ, huỷ mấu giường, huỷ nền yên đóng vôi

+Kích thước:[cao (6.5-11mm) dài (9-16 mm) StephenChapman]

ĐÁNH GIÁ HỐ YÊN

Pituitary adenoma

Thay đổi hố yên trong tăng áp nội sọ

Đóng vôi động mạch cảnh xoang hang

ĐÓNG VÔI TUYẾN TÙNG

+Xác định đóng vôi tuyến tùng trên phim nghiêng

+Xác định trên phim thẳng

+Các lưu ý

ĐÁNH GIÁ ĐÓNG VÔI

TUYẾN TÙNG

Độ lệch tuyến tùng = 1/2 (A-B)

ĐÁNH GIÁ VÙNG CHẨM-CỔ

-Khoảng cách bờ sau C1 và

< 5 cm ở trẻ em

< 3 cm ở người lớn

sống

ĐÁÙNH GIÁ VÙNG

CHẨM -CỔ

1 Đường Chamberlain 2.Đường Mc-Gregor 3 Đường nền

3

1 2

ĐÓNG VÔI NỘI SỌ

CÁC ĐÓNG VÔI NỘI SỌ BÌNH THƯỜNG

-Tuyến tùng

-Đám rối mạch mạc

-Màng cứng-Mạch máu-Hạch nền

Các đóng vôi nội sọ bình thường

CÁC ĐÓNG VÔI NỘI SỌ BẤT THƯỜNG

-U : U sọ hầu, u màng

não, glioma

-Dị dạng mạch máu

-Phình mạch

-U xương

Hội chứng Sturge Weber

HÌNH GIẢM ĐẬM ĐỘ

NGUYÊN NHÂN CÁC HÌNH GIẢM

ĐẬM ĐỘ

-Bình thường:

+Phần trai (squamous)

+Các hạt Pacchionian-Phẫu thuật

-Khí :Phần mềm, trong sọ do chấn thương sọ não hở

-Bảng sọ: Bào mòn bảng sọ ngoài, trong do u, viêm

-Bệnh lý lan toả: Di căn,

cường tuyến cận giáp

NGUYÊN NHÂN CÁC HÌNH GIẢM

ĐẬM ĐỘ

Loå ñính baåm sinh

Osteomyelit is

Histiocytosis (Letterer-Siewe)

Beänh Kahler

Di caên

xöông

HÌNH TĂNG ĐẬM ĐỘ

NGUYÊN NHÂN CÁC HÌNH TĂNG

ĐẬM ĐỘ

-Bình thường

-Toàn thể: Loạn sản xơ, To cực chi (Acromegaly), Thuốc, Thiếu máu

-Khu trú: Dị vật, Osteoma, Meningioma, búi tóc

-Nhiều vùng: Di căn đặc xương, Paget

Osteoma

Osteoma

U xöông ( Osteoma )

Lọan sản sợi (Fibrous displasia)

Sickle cell

anemia

mia

mia

Thiếu máu

thiếu sắt

Máu tụ

dưới da

Đóng vôi ở máu tụ dưới da

Nang dưới da

Búi tóc

TĂNG ÁP NỘI SỌ

- Dãn khớp sọ

Tăng áp nội sọ cấp [ngày 1 & 8]

Hình dấu ấn

ngón tay

Hình dấu ấn ngón tay

Hình dấu ấn ngón tay

Dãn khớp sọ

Thay đổi hố

yên

VỠ HỘP SỌ

-Các loại đường gãy xương

+Dạng đường (nứt sọ)+Lún sọ

+Vỡ nhiều mảnh

-Chụp thêm tiếp tuyến khi cần thiết

VỠ HỘP SỌ

Đặc điểm đường nứt sọ (1)

Đặc điểm đường nứt sọ (2)

-Bờ rất nét, gọn

-Có thể chạy ngang qua các ấn mạch máu hay các khớp sọ

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT ĐƯỜNG NỨT SỌ

Đường nứt sọ và mạch máu (  )

Đặc điểm đường khớp sọ

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT ĐƯỜNG NỨT SỌ

đều

-Bờ xơ, đậm

giải phẫu

-Đối xứng

-Đường ít sáng hơn

-Chỉ ảnh hưởng bản trong

-Không nét bờ

máu (1)

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT ĐƯỜNG NỨT SỌ

-Các mạch máu nhỏ dần khi chạy ra phía ngoại biên

-Phân nhánh và đối xứng

-Các kênh tĩnh mạch tuỷ

xương sọ rộng

máu (2)

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT ĐƯỜNG

NỨT SỌ

QUAN HỆ XƯƠNG

SỌ-MẶT

Quan hệ sọ-mặt

Mới sinh: Tỉ lệ sọ/ mặt = 4:1

3 năm: 2.1:1.0

16 năm: 1.5:1.0

DÍNH KHỚP SỌ SỚM

(CRANIOSYNOSTOSIS)

-Dính khớp dọc

(dolichocephaly)

-Dính khớp vành

plagiocephaly)

(turricephaly Dính khớp trán

(trigonocephaly)

-Dính khớp

dọc-vành-lambdoid (cloverleaf skull)

DÍNH KHỚP SỌ SỚM

Sagittal craniosynostosis

Dính khớp coronal

Dính khớp coronal (‘harlequin eye’)

Coronal craniosynostosi s

Metopic craniosynostosi s

(Trigonocephaly / quizzical)

Cloverleaf

skull

y

Bathrocephaly

y

HÌNH ẢNH

LUCKENSCHADEL

(Lacunar skull)

Luckenschadel+

Myelomeningocele

Luckenschadel+

Encephalocele

n bones

THOÁT VỊ NÃO-MÀNG

NÃO

ele

ele

Encephalocele

KẾT LUẬN

-X quang qui ước có vai trò nhất định trong bệnh lý thần kinh sọ não: lưu ý chỉ định

thường cần lưu ý khi phân biệt với tổn thương bệnh lý trên phim X quang sọ

sàng trong chẩn đoán

XIN CÁM ƠN