Truyền thống đoàn kết

I – Đoàn kết là truyền thống lâu đời của dân tộcĐịnh nghĩa: Đoàn kết là sự kết hợp các cá thể trong một khối chung, tập hợp những người có chung một mục đích thành một khối thống nhất kh

Tư tưởng

Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Giảng viên: ThS Nguyễn Ngọc Diệp

Nhóm 5: Mai Ngọc Xuân, Nguyễn Hoàng Hải

Truyền thống Đoàn kết

Trong sự hình thành và phát triển

Hồ Chí Minh

I – Đoàn kết là truyền thống lâu đời của dân tộc

Định nghĩa: Đoàn kết là sự kết hợp các cá thể trong

một khối chung, tập hợp những người có chung một mục đích thành một khối thống nhất khăng khít với nhau.

Đoàn kết là bản năng ban sơ của loài người, từ thời con người ta còn ăn lông ở lỗ, họ đã biết đến sức mạnh của đoàn kết, họ cùng làm, cùng ăn, cùng ở, đó là thời kỳ công xã nguyên thủy

Ở các thời kỳ sau của tiến trình phát triển xã hội loài người, kể

từ khi sự bất bình đẳng xảy ra, tinh thần đoàn kết đã bị suy giảm một cách đáng kể

Tuy vậy, hiếm có một đất nước nào như Việt Nam lại phát triển đoàn kết lên thành một truyền thống dân tộc, tinh thần đoàn kết

ấy được hiển hiện rõ nhất qua các công cuộc đấu tranh chống ách áp bức áp đặt lên đất nước dân tộc này

Tôi sẽ làm một phép tính nhỏ, để giúp mọi người hiểu được phần nào tầm quan trọng của truyền thống đoàn kết dân tộc mà người Việt chúng ta đang ra sức truyền lưu và phát huy

Giả sử, tôi đặt mốc khởi thủy nước ta từ thời hình thành nhà nước Âu Lạc của An Dương Vương thì tới nay, nước ta đã có khoảng hơn 2300 năm lịch sử

Song không phải chúng ta sống trong hòa bình độc lập trong suốt khoảng thời gian đó,

 Chúng ta bị Trung Quốc xâm lược và đô hộ 4 lần với tổng cộng 1096 năm,

 Hai lần đất nước bị chia cắt Lê – Mạc, Trịnh – Nguyễn là

261 năm,

 Gần đây nhất, ta bị các đế quốc thực dân đô hộ và chúng ta đứng lên kháng chiến tổng cộng hết 117 năm,

Một phép tính nhỏ ta đã thấy, thời gian hòa bình của đất nước ta quá ít hỏi, 795 năm so với thời gian loạn lạc 1474 năm

Vậy đâu là điều kiện cần để chúng ta dành được thắng lợi qua những tháng năm loạn lạc đó?

Đó chính là tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước nồng nàn của dân tộc ta Trong mỗi lần đấu tranh chúng ta đều cần một vị lãnh

tụ tài giỏi, có sức hiệu triệu toàn dân, lúc đó ta mới thành công

Và lịch sử cũng đã dạy ta rằng, mỗi khi ta quên đi đoàn kết, ấy

là lúc ta vấp ngã, mà ví dụ điển hình nhất là ông hoàng Hồ Quý

Ly, triều đại của ông đã chế tạo ra những khẩu thần công đầy sức mạnh, xây lên thành lũy phòng thủ vững trãi, nhưng lại quên đi việc xây dựng khối đoàn kết toàn dân tộc, đến nỗi khi giặc Minh kéo quân sang xâm lược, con ông là Hồ Nguyên Trừng còn phải thốt lên: “Thần không ngại đánh, chỉ sợ lòng dân có theo hay không thôi”

II – Bối cảnh thời đại

Năm 1858, thực dân Pháp nổi tiếng súng đầu tiên xâm lược Việt Nam, sau khi đã cơ bản kết thúc giai đoạn vũ trang xâm lược, thực dân Pháp bắt đầu áp dụng nhiều phương thức bóc lột để thu được tối đa lợi nhuận thuộc địa từ đất nước, nhân dân ta

Trong đó để chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc ta chúng đã tiến hành phương thức chia để trị, chúng chia đất nước ta làm ba

nước nhỏ, Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ dưới danh nghĩa Liên bang Đông Dương thuộc Pháp

Về kinh tế, chúng kìm kẹp dưới mọi phương diện, duy trì phương thức sản xuất phong kiến, thiết lập một cách hạn chế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, chúng độc quyền xuất nhập khẩu, khai khoáng, lập hàng trăm thứ thuế má vô lý và vô nhân đạo; chúng bóc lột dân ta đến tận xương tủy

Trong thời kỳ đầu, nhiều cuộc khởi nghĩa đã nổ ra khắp mọi miền đất nước, quy tụ được đồng bào yêu nước đứng lên chống lại chúng, song trước sau đều thất bại, vì chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng, lãnh đạo là những sĩ phu văn thân yêu nước, còn nặng tư tưởng trung quân chưa thật tin vào lực lượng của nhân dân nên cũng chưa thật tin vào thắng lợi cuối cùng Điều đó cho thấy sự bất lực của hệ tư tưởng phong kiến trước nhiệm vụ lịch sử

Bước sang đầu thế kỷ XX, phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta chuyển sang xu hướng dân chủ tư sản với sự xuất hiện của Phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục, Duy Tân, Việt Nam quang phục hội… Nhưng các phong trào ấy đều chỉ rộ lên được một thời gian rồi lần lượt bị dập tắt Một phần vì chưa lôi cuốn được các tầng lớp nhân dân, phần khác vì các phong trào đó chủ yếu vẫn do các sĩ phu phong kiến cực học truyền bá và dẫn dắt, nên không tránh khỏi hạn chế và thất bại.1

III – Ảnh hưởng của quê hương, gia đình, bậc tiền bối

1 79 câu hỏi và gợi ý trả lời về môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản đại học Sư phạm, 2005

“Nghệ Tĩnh, quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm, đó cũng là quê hương của nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam, Mai Thúc Loan, Nguyễn Biểu, Đặng Dung, Phan Đình Phùng, Phan Bội Châu,…”

Nguyễn Sinh Cung sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước Tư tưởng yêu nước thương dân đoàn kết dân tộc của cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đã ảnh hưởng sâu sắc đến việc hình thành nhân cách của Người

Chơi với cụ Phó bảng có nhiều nhà Nho yêu nước, có lần, cụ Phan Bội Châu đến chơi nhà, cụ ngâm hai câu thơ Hán mà chàng trai trẻ nhớ mãi:

Mỗi bữa không quên ghi sử sách

Lập thân hèn nhất ấy văn chương

Tỏ sự khinh ghét thứ văn chương trống rỗng dùng làm cầu bắc tới ghế ông quan, khêu gợi trong Người ham muốn hành động vì nước nhà

Cụ Phó bảng tuy đỗ đạt nhưng lấn lá không ra làm quan, suốt những năm ấy ông dắt theo cậu con trai nhỏ đi dạy chữ Hán các làng bên tỉnh Hà Tĩnh; trong cái quãng thời gian ấy, chàng trai trẻ Nguyễn Tất Thành cắp sách theo cha đi đến khắp các vùng trong tỉnh thăm các nhân sĩ yêu nước, từ làng Đông Thái, quê ông Phan Đình Phùng đến làng Trung Lễ quê ông Lê Ninh, từ thành Lục Niên đến miếu La Sơn phu tử, nghe bậc cha chú bàn luận về vận nước lòng dân

Từ đây, những hạt mầm nhỏ mang tên yêu nước thương dân đoàn kết dân tộc lặng yên nảy mầm trong lòng người trai trẻ

Lên trốn đô thành Huế, nhà cụ Nguyễn Sinh Sắc cũng vẫn là nơi các bậc văn thân yêu nước như cụ Phan Chu Trinh, cụ Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp tụ họp, trao đổi về tư tưởng dân chủ, yêu nước và canh tân Tây Âu

Sau này, cái chủ thuyết học được ở người cha khi bắt gặp trào lưu tư tưởng mới của thời đại, Nguyễn Ái Quốc đã nâng lên thành tư tưởng cối lõi trong đường lối chính trị của mình

Khi Nguyễn Tất Thành theo cha rời quê hương Nghệ An đến Huế vào mùa hè năm 1906, kinh thành chìm trong bóng cờ “bảo hộ” Pháp, trên đường phố các quan triều đình chắp tay lạy chào các quan Tây Viên toàn quyền bãi bỏ Hội đồng phụ chính và Cơ mật viện, lập Hội đồng thượng thư do Viên Khâm sứ Pháp ở Trung kỳ điều khiển, chính quyền nhà Nguyễn chỉ còn trên danh nghĩa, mọi việc đều phải trình lên tòa Khâm sứ duyệt trước khi vua ra chiếu chỉ ban hành, cả vua quan đều lĩnh lương tháng của tòa Khâm sứ

Điều này cho thấy sự bạc nhược của triều đình nhà Nguyễn, họ

đã tự đánh mất vị thế lãnh đạo nhân dân của mình

IV – Hành trình đi tìm chân lý và sự kết hợp sáng tạo truyền thống dân tộc với trào lưu mới của thời đại

Năm 1911, chàng trai trẻ Nguyễn Tất Thành đã lên đường tìm kiếm ánh sáng chân lý cho dân tộc mình, người đi qua châu Phi, nơi cũng đang ngập chìm trong bóng đêm sâu thẳm, người đi qua châu Mỹ, châu Âu để rồi cũng thất vọng với những gì mình tai nghe mắt thấy Người nhận thấy, những kẻ bóc lột ở đâu thì

chúng cũng giống nhau, những người cùng khổ nếu chỉ biết chịu đựng thì không biết đến bao giờ mới đứng lên được

Tận cho đến năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Luận cương về

vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lenin, người phải thốt lên Hỡi

đồng bào bị đọa đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta!

Sự hòa quyện và thăng hoa của truyền thống dân tộc và trào lưu thời đại đã được Bác đúc kết trong cuốn Đường kách mệnh, trong đó người đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đoàn kết tất cả các giai cấp Sĩ, Nông, Công, Thương

Trong chủ nghĩa Marx – Lenin, người cộng sản phải đứng lên đoàn kết giai cấp công nhân vô sản đứng lên đấu tranh, trong khi

đó Bác đánh giá dựa trên tình hình thực tế của đất nước, thời đại, Bác chủ trương đoàn kết toàn dân tộc, bất kể gái trai, già trẻ, giai cấp, miễn là có tấm lòng yêu nước, ta đều phải tìm cách lôi kéo họ đi theo cách mạng

V - Đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược đảm bảo thành công của cách mạng

Hồ Chí Minh cho rằng, cuộc đấu tranh cứu nước của nhân dân ta cuối thế kỷ XIX, đầu thể kỷ XX bị thất bại có một nguyên nhân sâu xa là cả nước không đoàn kết được thành một khối đoàn kết thống nhất Người thấy rằng, muốn đưa cách mạng đến thành công phải có lực lượng cách mạng đủ mạnh để chiến thắng kẻ thù và xây dựng thành công xã hội mới; muốn có lực lượng cách mạng cần phải thực hiện đại đoàn kết, quy tụ mọi nguồn lực cách mạng thành một khối vững chắc Do đó, đoàn kết trở thành

vấn đề chiến lược lâu dài của cách mạng, là nhân tố bảo đảm cho thắng lợi của cách mạng

Hồ Chí Minh đi đến kết luận: muốn được giải phóng, các dân

tộc bị áp bức và nhân dân lao động phải tự mình cứu lấy mình bằng đấu tranh cách mạng, bằng cách mạng vô sản Người đã

vận dụng chủ nghĩa Marx – Lenin về cách mạng vô sản vào thực tiễn Việt Nam, xây dựng lý luận cách mạng thuộc địa, trong đó Người quan tâm nhiều đến vấn đề lực lượng cách mạng và phương pháp cách mạng

Người đã nhiều lần khẳng định: Đoàn kết là sức mạnh, là then

chốt của thành công; Đoàn kết là điểm mẹ, điểm này mà thực hiện tốt thì đẻ ra con cháu cũng tốt; Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, thành công, thành công đại thành công; Người luôn nhắc nhở cán bộ về sức mạnh của nhân dân: Dễ trăm lần không dân cũng khó, khó vạn lần dân liệu cũng xong.

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Người nhấn mạnh vai trò to lớn của dân và coi đại đoàn kết dân tộc là mục tiêu của cách mạng

Trong lời kết thúc buổi ra mắt của Đảng Lao động Việt Nam (3-3-1951), Hồ Chí Minh đã thay mặt Đảng tuyên bố trước toàn thể dân tộc: Mục đích của Đảng Lao động Việt Nam có thể gộp

trong 8 chữ là: Đoàn kết toàn dân, phụng sự tổ quốc.

VI – Kết hợp đấu tranh cả hai mặt trận trong nước và thế giới

Cùng với sự đoàn kết dân tộc, qua nhiều năm buôn ba hải ngoại người nhận thấy cần có sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, đó chính là sự kết hợp của chủ nghĩa yêu nước

chân chính và chủ nghĩa quốc tế vô sản, nhằm cùng một lúc tiến công chủ nghĩa đế quốc ở cả hai đầu

Người tích cực giao tiếp, liên hệ với bè bạn tiến bộ thế giới, tranh thủ sự ủng hộ của họ

Bạn bè yêu chuộng hòa bình tại Mỹ và trên thế giới đã tạo lên làn sóng biểu tình chống chiến tranh Việt Nam truyền đi thông điệp phản chiến mạnh mẽ trong những năm 1960 và đầu những năm 1970, đây cũng là một trong những nhân tố quan trọng dẫn đến kết thúc cuộc chiến

VII – Đại đoàn kết trong thời đại mới

Ngày nay, với chủ trương Hòa giải, hòa hợp dân tộc, Đảng, Nhà nước, Chính phủ ta luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho những đứa con từng ở bên kia chiến tuyến qua chở về với quê cha đất tổ, cùng nhau thắt chặt mối đại đoàn kết toàn dân tộc giúp đất nước phát triển

Cùng với sự phát triển các trung tâm thương mại, đô thị, nhà nước luôn có những chương trình hỗ trợ đồng bào nghèo khó, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào vùng sâu vùng xa vượt khó vươn lên vừa thể hiện tinh thần đùm bọc của dân tộc vừa thắt chặt mối đại đoàn kết dân tộc

Ngày nay đứng trước những thách thức mới của thời đại, chúng

ta cần phát huy mạnh mẽ tinh thần đoàn kết dân tộc, giữ gìn độc lập chủ quyền mà cha ông ta đã đánh đổi bằng xương máu

Đánh giá

Thành viên Nhiệm vụ Đánh giá Mai Ngọc Xuân Sưu tầm tài liệu, Thiết kế

PowerPoint

4

Nguyễn Hoàng

Hải

Sưu tầm tài liệu, Thuyết trình

4

Bài làm có sử dụng nguồn từ:

- Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, nxb Chính trị Quốc gia, 2006

- 79 câu hỏi và gợi ý trả lời về môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh, nxb Đại học Sư phạm, 2004

- Thời thanh niên của Bác Hồ, Nhà xuất bản Thanh niên, 1999

- Wikipedia, Internet