Vai trò của truyền thống đoàn kết trong việc hình thành và phát triển tư tưởng hồ chí minh

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ BÀI NGHIÊN CỨU MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Đề tài Vai trò của truyền thống đoàn kết trong việc hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh GIẢNG VIÊN Ng[.]

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

BÀI NGHIÊN CỨU

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài: Vai trò của truyền thống đoàn kết trong việc hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

GIẢNG VIÊN Nguyễn Ngọc Diệp

A Mở đầu

Chủ tịch Hồ Chí Minh, một vị anh hùng dân tộc, một nhà tư tưởng lỗi lạc đã cống hiến rất nhiều trong việc hình thành những tư tưởng, lý luận của dân tộc và nhân loại Người đã để lại cho dân tộc một tài sản vô cùng quý báu, đó chính là tư tưởng Hồ Chí Minh, một hệ thống tương tưởng lý luận mang đầy giá trị dân tộc và giá trị nhân loại Chính Tư tưởng Hồ Chí Minh đã soi sáng cho Đảng, nhà nước và nhân dân ta trong suốt quá trình xây dựng và phát triển đất nước Để hình thành được tư tưởng Hồ Chí Minh phải cần đến một quá trình học hỏi, chiêm nghiệm và đổi mới sáng tạo đầy gian nan thử thách và cần có cả sự kết hợp của rất nhiều yếu tố Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp thu những tinh hoa văn hoá nhân loại và giữ vững những truyền thống tốt đẹp vốn có của dân tộc để xây dựng nên

hệ thống tư tưởng này Một trong những truyền thống nổi bật và quan trọng nhất đó chính là truyền thống đoàn kết của dân tộc ta Đoàn kết chính là tư tưởng xuyên suốt và nhất quán trong tư duy lý luận và trong hoạt động thực tiễn của Hồ chủ tịch, có ảnh hưởng to lớn trong việc hình thành và phát triển Tư tưởng Hồ Chí Minh

B Nội dung

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn

và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi

Ngoài việc tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại và xây dựng lý luận trên

cơ sở lý luận của Mác Lênin thì việc kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống dân tộc cũng vô cùng quan trọng trong quá trình hình thành

và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh Trong đó, truyền thống đoàn kết có ý nghĩa vô cùng to lớn, Hồ chủ tịch xác định đây là vấn đề có ý nghĩa chiến lược, nhất quán và xuyên suốt để tập hợp lực lượng cách mạng và là nhân

tố quyết định sự thành công Chính vì vậy đã hình thành Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc, một trong những tư tưởng nổi bật và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hệ thống Tư tưởng Hồ Chí Minh

2 Truyền thống đoàn kết trong Tư tưởng Hồ Chí Minh

a Truyền thống đoàn kết của dân tộc ta

Đoàn kết là một văn hoá truyền thống quý báu của dân tộc

ta, với lịch sử dựng nước và giữ nước trường kì, truyền thống đoàn kết dân tộc đã được nung nấu, hình thành Trải qua bao sóng gió gắn với tiến trình lịch sử dân tộc, đoàn kết dân tộc được tôi luyện và phát triển Xuất phát từ lòng yêu nước nồng nàn, sự đoàn kết dân tộc đã tạo nên sức mạnh to lớn giúp dân tộc ta có thể kiên cường đấu tranh trước sự xâm lược và mưu mô xảo trá của kẻ địch, gìn giữ và bảo vệ được toàn vẹn lãnh thổ

Từ bao đời nay, đại đoàn kết dân tộc đã được gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của đất nước ta Từ thời dựng nước cho đến thời kỳ phương Bắc đô hộ, nhân dân ta

đã trải qua biết bao khó khăn vất vả, thế nhưng vẫn có thể đứng lên giành lại chủ quyền, là bởi chúng ta có tinh thần đoàn kết, sức mạnh đoàn kết giúp dân tộc ta bền bỉ quyết không chịu thua trước quân xâm lược Và rồi, khi Đảng

Cộng Sản ra đời, xuyên suốt hơn 90 năm lãnh đạo cũng con đường sáng cho Cách mạng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra, Đảng ta đã có nhận thức sâu sắc, luôn hiệu triệu nhân dân, lãnh đạo nhân dân trong chiến đấu với quân xâm lược Pháp,

Mỹ không chút đầu hàng Trong những năm tháng kháng chiến trường kì và gian khổ, với tư tưởng “ Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, Đảng ta đã phát huy và tận dụng tối đa truyền thống đại đoàn kết dân tộc, biến thành sức mạnh giành lại độc lập cho nước nhà

b Truyền thống đoàn kết trong Tư tưởng Hồ Chí Minh

Truyền thống yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng của dân tộc chính là cơ sở quan trọng hình thành tư tưởng đại đoàn kết của Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đại đoàn kết là một hệ thống quan điểm, nguyên tắc, phương pháp giáo dục, tổ chức, tập hợp lực lượng cách mạng nhằm đoàn kết rộng rãi các giai tầng trong xã hội, phát huy đến mức cao nhất sức mạnh của dân tộc của quốc tế, đấu tranh cho độc lập dân tộc, dân chủ

và CNXH

Hồ Chí Minh luôn khẳng định tầm quan trọng của vấn đề đoàn kết trong sự nghiệp cách mạng Việt Nam Người nhiều lần nhấn mạnh: “Đoàn kết là một lực lượng vô địch của

chúng ta để khắc phục khó khăn, giành thắng lợi”(Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, t.9, tr.177), “Đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công”(Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011, t.14, tr.186) Do đó, phải luôn luôn giữ gìn khối đại

đoàn kết – yếu tố then chốt đã giúp cho Đảng ta trong hơn

90 năm qua giúp cho đất nước từ bị áp bức bóc lột trở thành một nước độc lập, từ một nước nghèo nàn lạc hậu trở thành một quốc gia đang phát triển

Nội dung của truyền thống đoàn kết trong hệ thống Tư tưởng

Hồ Chí Minh

● Đại đoàn kết có thể nhân lên sức mạnh to lớn của cả một dân tộc như Hồ Chí Minh khẳng định: “Đại đoàn kết tức là

trước hết phải đoàn kết đại đa số nhân dân, mà đại đa số nhân dân là công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động khác Đó là nền gốc của đại đoàn kết Nó cũng như cái nền của nhà, cái gốc của cây Nhưng đã có nền vững, gốc tốt, còn phải đoàn kết các tầng lớp nhân dân khác”

● Đoàn kết là một truyền thống quý báu của nhân dân tộc

Việt Nam: Khái quát quá trình phát triển của lịch sử Việt

Nam, Hồ Chí Minh khẳng định đoàn kết là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam

● Đại đoàn kết là tập hợp sức mạnh của toàn dân tộc, trong

đó liên minh giữa nông dân, công nhân và trí thức là

nòng cốt: Với tư tưởng “lấy dân làm gốc”, đại đoàn kết dân

tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là đoàn kết tất cả các tầng lớp nhân dân, các giai cấp, các chính đảng, đoàn thể, các dân tộc, tôn giáo, kể cả những người trước đây lầm đường lạc lối nhưng đã biết hối cải, quay về với chính nghĩa của dân tộc Đoàn kết trong tư tưởng của Người là đoàn kết rộng rãi, mở rộng và tranh thủ tất cả những lực lượng và bộ phận có thể tranh thủ sức

● Đại đoàn kết là một chiến lược quan trọng của cách mạng, là nhân tố quyết định mọi thành công: Trong tư

tưởng Hồ Chí Minh, đại đoàn kết không phải là ý muốn chủ quan, cảm tính mà là một chiến lược quan trọng của cách mạng nhằm tập hợp sức mạnh của toàn dân tộc để giành lấy thành công Người từng khẳng định: "Đoàn kết là một chính

sách dân tộc, không phải là một thủ đoạn chính trị"(Hồ Chí Minh:Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia - Sự Thật,H,

2011,t.9,tr.244) Điều này có nghĩa là đoàn kết là một chiến lược lâu dài của cách mạng, không phải là một thủ đoạn được áp dụng trong một tình huống nào đó

Như vậy, có thể thấy động lực cơ bản của toàn bộ sự nghiệp cách mạng đó là đại đoàn kết toàn dân trên nền tảng liên minh công nhân, nông dân, trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Những luận điểm sáng tạo nêu trên là những sáng tạo nổi bật trong hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo của Chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của Việt Nam, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Hơn nữa, khác với các nhà cách mạng tiền bối khi chỉ nhìn ra vai trò của giai cấp nông dân hoặc tầng lớp sĩ phu trí thức, Hồ Chí Minh đã thấy được vai trò to lớn của quần chúng nhân dân lao động và chỉ ra sự cần thiết phải đoàn kết, tập hợp họ thành một khối thống nhất, cùng với các giai cấp, lầng lớp khác để tạo thành khối đại đoàn kết toàn dân tộc Đây là tư tưởng tiến bộ của Hồ Chí Minh, trên cơ sở kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin về vai trò của quần chúng nhân dân và thể hiện tầm nhìn xa trộng rộng của Người về việc phát huy sức mạnh toàn dân tộc trong sự nghiệp cách mạng

3 Giá trị của Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết trong đời sống hiện nay

Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh sức sống của tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết toàn dân tộc Và cho đến ngày nay, tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc vẫn luôn giữ vững được tầm quan trọng, một khi chúng ta vẫn giữ vững

được tinh thần đoàn kết thì dân tộc vẫn sẽ có thể vượt qua mọi khó khăn thách thức

Nếu như trong lịch sử, tinh thần đoàn kết phát huy sức mạnh nổi bật nhất ở những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm, thì ngày nay, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái của Việt Nam ta lại được thể hiện rất rõ nét những lúc thiên tai dịch bệnh

Hơn một năm qua, kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát hồi đầu năm 2020, chưa bao giờ từ “Đoàn kết” lại được nhắc đến nhiều như vậy và tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam một lần nữa thể hiện sức mạnh, hiệu quả to lớn trong công tác đẩy lùi dịch bệnh

Ở tuyến đầu chống dịch chính là lực lượng cán bộ, nhân viên ngành Y tế Họ là những người có khả năng bị nhiễm bệnh rất lớn, thế nhưng với tinh thần đoàn kết, họ sẵn sàng vượt qua mọi nỗi sợ

để chung tay cứu chữa giúp người bệnh, với một hy vọng đất nước

ta sẽ sớm thoát khỏi dịch bệnh Không chỉ các y bác sĩ mà nhiều sinh viên ngành y cũng xung phong đến những vùng dịch lớn để giúp đỡ cho công tác khám chữa bệnh

Lực lượng cán bộ các cấp, các ngành tại địa phương đã đồng sức, đồng lòng ngày đêm rà quét, khoanh vùng dập dịch tại các khu dân

cư Phối hợp cùng với lực lượng cán bộ để làm tốt công tác dập dịch đó chính là tầng lớp nhân dân với sự đồng lòng, quyết tâm

“chống dịch như chống giặc”.Đồng bào ta đã góp sức, góp của để tiếp tế nhu yếu phẩm cho đồng bào ở khu vực phong tỏa, hỗ trợ trang thiết bị bảo vệ sự lây nhiễm cho lực lượng đang túc trực ở tâm dịch; những bếp lửa ấm tình đồng bào được duy trì để tiếp cơm nước cho chiến sĩ, dân, quân ở mặt trận phòng, chống dịch; cỗ máy ATM gạo lại khởi động để chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn…

Tất cả những nghĩa cử cao đẹp đó đều là biểu hiện của truyền thống đoàn kết dân tộc, thể hiện sức mạnh của tinh thần đoàn kết trong bất cứ hoàn cảnh nào, và cũng là biểu hiện của sự tiếp thu tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc Có thể thấy rõ rằng tinh thần đoàn kết đó của đồng bào ta không phải ngẫu nhiên mà có được Tinh thần ấy được hun đúc và rèn luyện trong suốt lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ đất nước của nhân dân ta mà người thắp nên ngọn lửa đó là Chủ tịch Hồ Chí

Minh vĩ đại Trong khoảng thời gian này, chúng ta cần phát huy hơn nữa truyền thống đoàn kết quý báu của dân tộc, cùng đồng lòng vượt qua thử thách đầy gian khó này, vận dụng hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung cũng như truyền thống đoàn kết trong tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng Làm được như vậy, chúng

ta chắc chắn sẽ vượt qua đại dịch!

C Kết luận

Trải qua bao nhiêu năm từ những cuộc đấu tranh trong lịch sử cho đến cuộc chiến phòng chống dịch bệnh của hiện tại, tinh thần đoàn kết luôn là chìa khoá quan trọng để giúp chúng ta giành được thắng lợi Điều này thể hiện tính đúng đắn và thực tế của truyền thống đoàn kết trong hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh, qua đó thấy được tầm quan trọng của đoàn kết trong việc hình thành và phát triển hệ thống tư tưởng Như Bác Hồ đã từng khẳng định

“Không đoàn kết thì suy và mất Có đoàn kết thì thịnh và còn Chúng ta phải lấy đoàn kết mà xoay vần vận mệnh, giữ gìn dân tộc và bảo vệ nước nhà”

(Hồ Chí Minh toàn tập, H.2011, Tập 6, tr.55.)

Dù ở trong thời đại nào thì tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn giữ vững được giá trị, vẫn sẽ sống mãi trong tiềm thức của nhân dân Việt Nam, là ánh sáng dẫn đường cho Đảng, nhà nước và nhân dân ta trong công cuộc xây dựng và bảo

vệ đất nước, là kho tàng lý luận quý báu của dân tộc cũng như của nhân loại

NGUỒN THAM KHẢO

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị Quốc gia, H.2011

(2) Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2019

(3) TS Lê Thị Chiên - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

“Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc trong

công tác phòng, chống dịch Covid-19” ngày 23/08/2021 tại

https://binhdinh.dcs.vn/hoc-tap-lam-theo-tu-tuong-dao-duc-ho-chi- minh/-/asset_publisher/content/van-dung-tu-tuong-ho-chi-minh-ve-dai-doan-ket-dan-toc-trong-cong-tac-phong-chong-dich-covid-19? p_p_auth=dl9293Hr

(4)Trần Quốc Dân “Đoàn kết- Giá trị văn hoá truyền thống quý báu

của dân tộc ta” đăng ngày 17/05/2021 tại

http://tapchimattran.vn/dai-doan-ket/doan-ket-gia-tri-van-hoa-truyen-thong-quy-bau-cua-dan-toc-ta-39333.html

(5)Tiến sĩ Bùi Thị Ngọc Trang - Phó Giám đốc Học viện Cán bộ TPHCM “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết là nguồn sức mạnh cho cuộc chiến đấu chống dịch COVID-19” ngày 04/06/2021

tại https://www.hcmcpv.org.vn/tin-tuc/tu-tuong-ho-chi-minh-ve- dai-doan-ket-la-nguon-suc-manh-cho-cuoc-chien-dau-chong-dich-covid-19-1491878856