*.Vào bài mới: ở phần I qua lời kể của tác giả chúng ta đã được biết nhân vật ông Hai là một người nông dân hiền lành, chất phát, gắn bó với làng quê, luôn tự hào về làng.. Nhân vật ông
Trang 1giáo an dự thi giáo viên giỏi huyện
Có thể thiết kế tiết 2 theo mẫu thiết kẻ ngang phân tích cùng một lúc các biểu hiện của ông hai ở tất cả các sự việc Các sự việc Hàng
động
Khi vừa
nghe tin
làng theo
giặc
Khi ông trở
về nhà
Mờy ngày
sau đó
Khi bà chu
dánh tiếng
đuổi đi
truyện với
đứa con
=> nghệ thuật:
BÀI 13
Tiết 61 Văn bản LÀNG ( Tiếp theo)
( Kim Lõn )
Ngày soạn: 21- 11- 2014
A Mục tiờu:
1 Kiến thức:
- Giỳp hs cảm nhận được tỡnh yờu làng quờ thắm thiết thống nhất với lũng yờu nước và tinh thần khỏng chiến ở nhõn vật ụng Hai Qua đú thấy được một biểu hiện cụ thể, sinh động về tinh thần yờu nước của nhõn dõn ta trong thời kỡ khỏng chiến chống Phỏp
Thấy được những nột đặc sắc trong NT xõy dựng truyện: xõy dựng tỡnh huống, miờu tả sinh động diễn biến tõm trạng, ngụn ngữ nhõn vật
Tớch hợp Tiếng việt : chương trỡnh địa phương; TLV: đối thoại, độc thoại nội tõm trong văn bản tự sự
2 Thỏi độ:
- Giỏo dục tỡnh yờu làng quờ, yờu quờ hương đất nước
Trang 23 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự Đặc biệt là phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, kể và tóm tắt truyện
B Chuẩn bị:
- GV: Soạn giáo án, máy tính, máy chiếu, loa, phiếu học tập
- HS: Chuẩn bị kĩ bài trước khi học
C Tiến trình dạy học:
* Ổn định lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
?Em hãy cho biết tâm trạng của ông Hai trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc?
HS trả lời: Tâm trạng ông Hai nhớ làng, luôn nghĩ về làng, vui mừng, phấn khởi tự
hào về làng
*.Vào bài mới: ở phần I qua lời kể của tác giả chúng ta đã được biết nhân vật ông
Hai là một người nông dân hiền lành, chất phát, gắn bó với làng quê, luôn tự hào về làng Nhưng truyện sẽ trở nên hấp dẫn hơn khi tác giả đặt nhân vật vào một tình huống đặc biệt Tình huống đặc biệt đó là gì? Diễn biến tâm trạng của nhân vật Ông Hai ra sao? chúng ta cùng tìm hiểu tiếp ở tiết học ngày hôm nay.
Gv ghi đầu bài
Hoạt động của thầy - trò Nội dung
GV nhắc lại, chiếu và ghi đề mục tiết
trước lên bảng
? Em hãy nhắc lại những tình huống
cơ bản của truyện
Hs: Có 2 tình huống
- Khi nghe tin đồn làng chợ Dầu giặc
- Khi nghe tin làng được cải chính
?Trong hai tình huống đó thì tình
huống nào là cơ bản?
HS: Tình huống thứ nhất
?Em hãy nhắc lại nhân vật chính trong
truyện là ai? Nhân vật ông Hai
GV: Ở giờ học trước các em đã tìm hiểu
tâm trạng của nhân vật ông hai trước khi
nghe tin làng chợ Dầu theo giặc
GV chiếu và ghi đề mục a
Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu
A.Giới thiệu chung:
B Đọc, tìm hiểu VB:
I Đọc và kể tóm tắt:
II Tìm hiểu văn bản:
1 Tình huống truyện:
2 Nhân vật ông Hai:
a Tâm trạng của ông hai trước khi nghe tin làng theo giặc:
Trang 3diễn biến tâm trạng nhân vật Ông Hai
qua hai tình huống truyện Trước tiên
chúng ta cùng tìm hiểu tình huống thứ
nhất
GV chiếu và ghi đề mục ( b )
GV: Các em quan sát vào phần 2 của
văn bản( từ trang 164 đến trang 170) để
xem khi nghe tin đồn làng chợ Dầu theo
giặc, diễn biến tâm trạng của nhân vật
ông Hai được diễn tả cụ thể như thế nào.
? Khi vừa nghe tin làng chợ Dầu theo
giặc ông Hai có những biểu hiện thái
độ, cử chỉ như thế nào ?
- HS trả lời
- GV chiếu các chi tiết:
- Cổ nghẹn ắng, da mặt tê rân rân.
- Lặng đi tưởng không thở được.
- Rặn è è, giọng lạc hẳn đi.
- Vờ lảng ra chỗ khác, đi thẳng.
?Qua những chi tiết đó cho thấy tâm
trạng của ông Hai như thế nào ?
? Vì sao ông lại có tâm trạng như vậy ?
HS trả lời
GV bình: Chỉ một vài câu văn ngắn, tác
giả đã cụ thể hóa cái biểu hiện sững sờ,
ngạc nhiên cao độ đến hoảng hốt, đến
nghẹn giọng, lạc giọng, đến khó thở khi
nghe tin dữ đột ngột - một cái tin động
trời mà trước đó ông không thể tin,
không thể ngờ lại có thể xảy ra như thế.
Vì ông vốn yêu và tự hào về cái làng quê
của mình, cái gì cũng đẹp, cũng hay,
cũng nhất.
GV: Tâm trạng của ông Hai sẽ diễn biến
như thế nào khi ông Hai trở về nhà
? Các em quan sát vào đoạn văn bản từ
trang 166 - 170 và tìm chi tiết miêu tả
tâm trạng của ông Hai khi về nhà ?
HS trả lời
GV chiếu chi tiết:
b Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làngchợ Dầu theo giặc:
* Khi vừa nghe tin:
Ngạc nhiên, bàng hoàng, sững sờ, bẽ bàng
* Khi trở về nhà :
Trang 4- Cúi gằm mặt xuống mà đi.
- Nằm vật ra giường.
- Nước mắt giàn ra
- Nắm chặt tay, rít lên.
- Kiểm điểm từng người ở lại làng
- Gắt với vợ
- Trằn trọc không ngủ được
- Trống ngực ông lão đập thình thịch
? Qua những chi tiết đó cho thấy tâm
trạng của ông Hai ra sao ?
HS trả lời
Gv ghi bảng
? Qua diễn biến đó em thấy tâm trạng
của ông Hai có thay đổi không ?
- HS trả lời: có thay đổi
GV bình: Như vậy, rõ ràng tin làng chợ
Dầu theo giặc đã tác động mạnh mẽ làm
cho ông Hai vô cùng khổ tâm, đau đớn,
tủi nhục, bởi vì nó đã động chạm đến
điều thiêng liêng, nhạy cảm nhất trong
con người ông Bởi ông càng yêu làng,
hãnh diện, tự hào về làng bao nhiêu thì
bây giờ ông Hai càng thấy đau đớn, tủi
hổ bấy nhiêu.cả nhà ông hai sống trong
bầu không khí ảm đạm, ăn không ngon,
ngủ không yên.
GV: Tâm trạng của ông Hai tiếp tục diễn
biến như thế nào trong mấy ngày tiếp
theo Các em quan sát vào văn bản từ
trang 168 -> 170
Trong mấy ngày sau đó tâm trạng
nhân vật ông Hai diễn ra như thế nào?
Tìm những chi tiết miêu tả tâm trạng
ông Hai ?
- HS trả lời
GV chiếu chi tiết:
- Không bước chân ra ngoài
- Quanh quẩn trong nhà
- Nghe ngóng binh tình bên ngoài
Xấu hổ, đau đớn, tủi nhục, băn khoăn, chán nản, uất ức, tức giận
* Mấy ngày sau đó:
Trang 5
- Lúc nào cũng chột dạ, nơm nớp
?Qua những biểu hiện đó cho thấy tâm
trạng của ông Hai như thế nào?
HS trả lời
GV ghi bảng
GV bình: cái tin làng theo giặc đã ám
ảnh tâm trí ông Hai nặng nề đến mức trở
thành nỗi sợ hãi thường xuyên, động cái
gì cũng làm ông đau đớn, xấu hổ.
GV: Tâm trạng của ông Hai càng trở nên
căng thẳng, kịch tính hơn khi nào ?
HS trả lời: Khi bà chủ nhà đánh tiếng
đuổi đi
GV ghi bảng
? Khi bà chủ nhà đánh tiếng đuổi gia
đình ông đi thì thái độ và suy nghĩ của
ông Hai như thế nào ?
- HS trả lời
- GV chiếu chi tiết miêu tả biểu hiện:
- Ngồi lặng đi, suy nghĩ
- Nước mắt giàn ra.
- Đấu tranh nội tâm.
- Ý nghĩ: Làng thì yêu thật nhưng làng
theo Tây mất rồi thì phải thù.
GV: chiếu sơ đồ cuộc đấu tranh nội
tâm của ông Hai
Qua những suy nghĩ đó em thấy tâm
trạng của ông Hai lúc này ra sao?
HS trả lời
GV ghi bảng
GV bình: Ta thấy càng yêu làng, tự hào
về làng, thì khi làng theo Tây càng tỏ nỗi
đau, nỗi nhục ở ông Hai, cái đau, cái
nhục ấy cũng chính là lòng yêu làng, yêu
nước của ông Lúc này, tình yêu quê và
tình yêu Tổ quốc xung đột dữ dội trong
lòng ông Nhà văn đã vận dụng triệt để
ngôn ngữ độc thoại nội tâm để diễn tả
những suy nghĩ của ông hai Cuối cùng
trong suy nghĩ của ông, ông đã xác định
Lo sợ, ám ảnh, day dứt
- Khi bà chủ nhà đánh tiếng đuổi gia đình ông đi.
Bế tắc, tuyệt vọng, tủi nhục
Trang 6một cách đau đớn và dứt khoát
?Trong tâm trạng bế tắc tuyệt vọng ông
Hai đã làm gì ? Biểu hiện của ông hai
khi trò chuyện với con được diễn tả như
thế nào ?
-HS trả lời
- GV chiếu chi tiết:
- Ôm con vào lòng.
- Trò chuyện với con:
- Thế nhà con ở đâu ?
- Nhà ta ở làng chợ Dầu.
- Thế con ủng hộ ai ?
- Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh muôn năm!
- Nước mắt giàn ra
- Nói như để ngỏ lòng mình.
Vì sao ông Hai lại trò chuyện với đứa
con nhỏ ? Qua đó cho thấy tâm trạng
của ông Hai lúc này như thế nào?
HS trả lời
GV ghi bảng
? Em hiểu và cảm nhận được gì về tấm
lòng của ông Hai mỗi khi trò chuyện
với con?
HS trả lời:
- Khẳng định ông vẫn yêu làng chợ Dầu
tha thiết
- Tin tưởng tuyệt đối vào cụ Hồ, Tấm
lòng thuỷ chung với đất nước, với kháng
chiến với cách mạng
GV bình: Đây là đoạn truyện bộc lộ một
cách cảm động về tâm trạng của ông
Hai Ông muốn khắc sâu vào trái tim bé
nhỏ của con tình cảm với làng, với kháng
chiến, với Cụ Hồ Đó cũng chính là
những tình cảm tâm huyết, gan ruột của
ông, một người lấy danh dự của làng quê
làm danh dự của chính mình, một người
son sắt một lòng thủy chung trước sau
như một với cách mạng, với kháng chiến,
với Cụ Hồ.
- Khi trò chuyện với đứa con:
Đau khổ, buồn tủi
Trang 7GV chiếu sơ đồ khái quát về diễn biến
tâm lí nhân vật ông Hai
Quan sát vào sơ đồ diễn biến tâm trạng
của ông hai trong tình huống khi nghe
tin đồn làng chợ Dầu theo giặc và nhận
xét tâm trạng ông Hai ở thời điểm nào
là khó khăn và tâm lí bị đẩy lên cao trào
nhất ?
- HS trả lời: ở thời điểm cuối tâm trạng
bế tắc, tuyệt vọng, đau khổ và tủi nhục
GV: Theo em tình huống khi nghe tin
làng theo giặc có vai trò gì trong việc
thể hiện diễn biến nội tâm nhân vật ?
HS: Tình huống có tác dụng tạo thắt nút
trong kết cấu truyện, đẩy diễn biến tâm lí
lên cao căng thẳng và đầy kịch tính -> Là
thử thách đối với nhân vật
GV: Tình yêu, niềm tin về làng cùng nỗi
đau khổ, tuyêt vọng, day dứt và lo lắng
của ông Hai chỉ thực sự được giải tỏa khi
nào ?
HS trả lời: Khi nghe tin cải chính về làng
GV ghi đề mục C
GV: Đến đỉnh điểm của câu chuyện, tác
giả tìm cách giải quyết mâu thuẫn và tâm
trạng của nhân vật ông Hai như thế nào?
?Tâm trạng và thái độ, cử chỉ, lời nói
của ông Hai khi biết được sự thật về
Làng mình ra sao?
- HS trả lời
- Gv chiếu chi tiết :
- Mặt tươi vui rạng rỡ hẳn lên.
- Chia quà cho con.
- Lật đật đi đến mọi nhà, múa tay lên mà
khoe tin làng cải chính và nhà ông bị
Tây đốt
?Thái độ cử chỉ của ông Hai cho thấy
tâm trạng của ông lúc này như thế
nào ?
?Theo em tại sao ông Hai lại khoe với
c Tâm trạng của ông Hai khi tin làng theo giặc được cải chính:
Vui mừng, sung sướng, hạnh phúc, tự hào
về làng
Trang 8bác Thứ " Tây nó đốt nhà tôi rồi bác
ạ."?
HS: Đây là bằng chứng khẳng định ông
Hai, gia đình ông và làng ông không theo
giặc tây
GV bình: Thái độ của ông Hai thật vui
mừng, sung sướng và hạnh phúc Ông
Hai dường như không tiếc ngôi nhà bị
Tây đốt mà còn đi khoe tin nhà mình bị
đốt Thì ra cái nhà- cơ nghiệp của cả đời
ông không quý bằng danh dự của làng,
cái tiếng được trở lại trong sạch, không
phải cái tiếng của ông mà của cả dân
làng ông, trong đó có ông và cả gia đình
ông, Niềm vui và niềm tin, niềm tự hào
về làng lại trở lại trong ông.
GV chiếu diễn biến tâm trạng ông Hai
qua 2 tình huống truyện
? Quan sát vào hai tình huống truyện
hãy nhận xét về cách miêu tả diễn biến
tâm trạng của nhân vật ông Hai ?
HS trả lời
GV bình
?Qua diễn biến tâm trạng của nhân vật
ông Hai đã bộc lộ phẩm chất gì ?
HS trả lời
GV bình
? Em hãy cho biết trong chương trình
Ngữ văn lớp 8 ở cụm VB truyện kí Việt
Nam hiện đại đã học những tác phẩm
nào cùng đề tài với truyện ngắn Làng
(viết về người nông dân và nông thôn
Việt Nam)
HS : Tắt đèn ( Ngô Tất Tố )
Lão Hạc ( Nam Cao)
HS thảo luận nhóm
GV chia lớp thành 3 nhóm, mỗi nhóm
thảo luận 1 câu hỏi, hình thức thảo luận
=> NT: miêu tả tâm lí nhân vật qua cử chỉ, hành động, lời nói và diễn biến nội tâm, ngôn ngữ đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm Đặt nhân vật vào tình huống truyện giàu kịch tính
=>Ông Hai là người có tình yêu làng, yêu nước, trung thành với kháng chiến, với cách mạng, với Bác Hồ Đây là nét tâm lí mới, là tình cảm đáng quý của người nông dân trong thời kì kháng chiến
Trang 9theo bàn HS
GV phát câu hỏi bằng phiếu học tập
cho các nhóm và chiếu câu hỏi.
Câu hỏi thảo luận :
Câu 1 : Từ 2 văn bản « Tức nước vỡ
bờ » trích Tắt đèn của Ngô Tất Tố và
« Lão Hạc » của Nam Cao, kết hợp
quan sát hình ảnh, em có suy nghĩ gì về
hình tượng người nông dân trước cách
mạng tháng tám ?
Gv chiếu câu hỏi kèm theo hình ảnh
HS : Qua 2 VB đặc biệt là qua hình
tượng nhân vật chị Dậu và lão Hạc em
có suy nghĩ về hình tượng người nông
dân trước cách mạng tháng tám đó là họ
có phẩm chất hiền lành, cần cù, chất
phác, giàu lòng nhân ái và lòng tự trọng,
gắn bó với làng quê.
Câu 2 : Qua hình tượng nhân vật ông
Hai trong truyện ngắn Làng của Kim
Lân, và qua 1 số hình ảnh, em có suy
nghĩ gì về hình tượng người nông dân
sau cách mạng tháng tám ( trong thời
kì đầu của cuộc kháng chiến chống
TDP) ?
GV chiếu câu hỏi kèm theo hình ảnh
HS : Qua hình tượng nhân vật ông Hai
trong truyện ngắn Làng của Kim Lân,và
qua 1 số hình ảnh em có suy nghĩ về
người nông dân sau cách mạng tháng
tám đó là họ vẫn giữ được nét đẹp phẩm
chất truyền thống : Thật thà, chất phác,
có tình cảm yêu làng quê, luôn tin tưởng
và tự hào về làng, gắn bó với lòng yêu
nước, trung thành với kháng chiến, với
cách mạng, với cụ Hồ.
Câu 3 : Quan sát vào một số hình ảnh
em có suy nghĩ gì về người nông dân
hiện nay ?
GV chiếu câu hỏi kèm theo hình ảnh
Trang 10HS : Quan sát vào 1 số hình ảnh em có
suy nghĩ về người nông dân hiện nay, họ
vẫn giữ gìn và phát huy những nét phẩm
chất truyền thống,luôn yêu làng, yêu
nước, luôn có sự sáng tạo và đổi mới phù
hợp với tình hình xu thế hiện nay, thi đua
xây dựng phát triển nông thôn mới, đời
sống ngày càng phát triển, xây dựng gia
đình, quê hương, đất nước ngày càng
giàu đẹp.
GV chiếu 3 câu hỏi thảo luận
GV chiếu sơ đồ so sánh về hình ảnh
người nông dân qua 3 thời kì
? Quan sát vào sơ đồ so sánh và nhận
xét điểm giống và khác nhau về hình
ảnh người nông dân qua 3 thời kì ?
GV bình : Dù trong hoàn cảnh nào thì
nét đẹp trong phẩm chất của người nông
dân vẫn được kế thừa và phát huy, đáng
ca ngợi và tự hào Điều đáng quý và cảm
động về nét riêng của tình yêu làng ở
nhân vật ông Hai là yêu làng đến say mê,
hãnh diện, tự hào, thành thói quen khoe
làng Tình yêu làng đặt trong tình yêu
nước, thống nhất với tinh thần kháng
chiến, kiên quyết chống giặc đến cùng để
bảo vệ làng quê, đất nước Đó là hình
ảnh tiêu biểu và phổ biến của người
nông dân Việt Nam thời kì kháng chiến
chống Pháp.Chúng ta cần học tập và noi
gương.
GV chuyển ý
Những NT nào được tác giả vận dụng
thành công trong việc XD truyện ngắn
"Làng"?
C Tổng kết-luyện tập:
1 Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Xây dựng tình huống truyện sáng tạo,
căng thẳng để thử thách nội tâm nhân vật
- Mtả diễn biến tâm lí nhân vật (Sự biến đổi nội tâm của nhân vật qua hoàn cảnh, thời gian, ngôn ngữ)
- Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm, Ngôn ngữ nhân vật (nv ông Hai, bà chủ nhà)
- Cách kể (trần thuật) linh hoạt, tự nhiên
Trang 11Qua phần tìm hiểu em hãy khái quát về
giá trị nội dung VB ?
Em hãy giải thích về ý nghĩa nhan đề
tác phẩm? Tại sao nội dung tác phẩm
nói về làng Chợ Dầu mà tác giả lại đặt
nhan đề là “ Làng” mà không đặt là “
làng Chợ Dầu” hay “ Làng Dầu” ?
HS trả lời
GV chiếu
b.Nội dung:
Truyện đã xây dựng thành công nhân vật ông Hai, một người nông dân thật thà chất phác với tình cảm yêu làng, yêu nước sâu sắc , nhiệt thành và cảm động Đó là phẩm chất đẹp là tinh thần đáng ca ngợi và tự hào của người nông dân trong thời kì kháng chiến.( là nét tâm lí đẹp và mới)
2 Luyện tập:
* Nhan đề VB :
Làng là một danh từ chung có tác dụng tạo
ý nghĩa khái quát cho tác phẩm Tác giả muốn nói đến mọi ngôi làng trên đất nước Việt Nam nói chung và tình yêu làng của mọi người dân trong cuộc kháng chiến Nhan đề làng có ý nghĩa nhấn mạnh làm nổi bật ý nghĩa tư tưởng chủ đề của tác phẩm.
D Củng cố, dặn dò:
1 Củng cố:
- GV chiếu sơ đồ tư duy củng cố bài học
- 2 HS trả lời
- GV chốt lại nội dung cần ghi nhớ và hướng dẫn học sinh học bài ngay trên sơ
đồ tư duy
2 Dặn dò:
- Học bài cũ:
+ Năm chắc thông tin về tác giả, tác phẩm, tóm tắt tác phẩm,
+ làm bài tập 1,2 trong SGK
+ Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về nhân vật ông Hai và người nông dân trong thời
kì đầu cuộc kháng chiến chông Pháp
- tiết sau học Tiếng việt : Chương trình địa phương phần Tiếng Việt
Sưu tầm từ ngữ địa phương 3 miền: Bắc, Trung, Nam điền vào bảng theo mẫu trong SGK ở bài tập 1, soạn trước bài 2, 3, 4 trong SGK
Để chia sẻ về tâm trạng, cảm xúc của người nông dân với làng quê khi phải dời làng đi tản cư vì đất nước có chiến tranh trong thời kì kháng chiến chống Pháp.