Tiểu luận kinh tế phát triển KTPT

Nhưng, nếu chỉ chú ý phát triển du lịch với mục đích về kinh tế mà bỏ qua những tác động nhiều mặt của du lịch đến môi trường, sẽ đe dọa hủy hoại môi trường sinh thái và văn hóa bản địa,

1

MỤC LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU 3

LỜI MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: 6

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 6

1.1 Khái quát chung về phát triển du lịch bền vững 6

1.1.1 Khái niệm phát triển bền vững 6

1.1.3 Vai trò của phát triển du lịch bền vững 7

1.2 Các tiêu chí đánh giá tính bền vững của du lịch 8

1.2.1 Bộ chỉ tiêu du lịch bền vững toàn cầu (GSTC) 8

1.2.2 Một số tiêu chí khác về đánh giá tính bền vững của du lịch 10

CHƯƠNG 2: 12

TIỀM NĂNG VÀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG PHÚ QUỐC 12

2.1 Tiềm năng phát triển du lịch tại Phú Quốc 12

2.1.1 Vị trí địa lý 12

2.1.2 Tiềm năng du lịch tự nhiên 12

2.2.2 Tiềm năng du lịch nhân văn 14

2.2 Các tiêu chí đánh giá mức độ phát triển du lịch bền vững 15

2.2.1 Chiến lược phát triển bền vững 15

2.2.2 Mức độ kiểm soát 18

2.2.3 Quản lý du lịch theo mùa 20

2.2.4 Sự thích nghi đối với biến đổi khí hậu 22

2.2.5 Mức độ hài lòng của du khách 23

2.2.6 Quảng bá 25

2

2.2.7 Quản lý tài chính 26

2.2.8 Bảo vệ sự nhạy cảm của môi trường 28

2.2.9 Bảo vệ đời sống hoang dã 30

2.2.10 Giảm thiểu chất thải rắn 31

2.3 Đánh giá chung 33

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG TẠI PHÚ QUỐC 37

3.1 Đối với Nhà nước 37

3.1.1 Tổ chức quản lý 37

3.1.2 Quy hoạch và tổ chức quy hoạch các khu du lịch 37

3.1.3 Duy trì tính đa dạng sinh học, sử dụng và bảo vệ tài nguyên môi trường du lịch sinh thái một cách bền vững 38

3.1.4 Nhân lực cho du lịch sinh thái 38

3.2 Đối với doanh nghiệp du lịch 39

3.3 Đối với người dân địa phương 41

3.4 Đối với khách du lịch 42

KẾT LUẬN 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO 44

3

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Một số chỉ tiêu đánh giá du lịch Phú Quốc 9

Bảng 2: Một số chỉ tiêu đặc thù của UNWTO 10

Bảng 3: Hệ thống chỉ tiêu đánh giá môi trường của điểm du lịch 10

Bảng 4: Thống kê lượng khách du lịch Phú Quốc giai đoạn 2008 - 2014 24

Bảng 5: Đánh giá các tiêu chí đối với du lịch Phú Quốc 34

Hình 1: Lượt khách du lịch Phú Quốc giai đoạn 2008 - 2014 15

Hình 2: Doanh thu Phú Quốc giai đoạn 2008 - 2015 16

Hình 3: Lượng rác thải của Phú Quốc từ 2010 - đầu năm 2015 33

4

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ngày nay, du lịch đã trở thành một hiện tượng kinh tế, xã hội phổ biến

không chỉ ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển Nằm trong khối ASEAN, Việt Nam là một trong số những nước có nguồn tài nguyên đa dạng, phong phú, là một trong những nước có tiềm năng lớn về du lịch

Thực tế, từ cuối những năm 80 của thế kỷ XX , nhờ có chính sách cải cách

và mở cửa của nhà nước, du lịch Việt Nam đã phát triển mạnh, gặt hái được nhiều thành công Tuy nhiên, những tác động tiêu cực của du lịch đối với môi trường tự nhiên và đời sống văn hóa xã hội của nhân dân địa phương tại nhiều khu du lịch cũng dần xuất hiện Phát triển du lịch bền vững trở thành một đề tài nóng hổi và thu hút được sự chú ý của nhiều người trong và ngoài ngành du lịch

Nằm trong quần thể 22 đảo của vịnh Thái Lan, đảo Phú Quốc là một địa điểm giàu tiềm năng du lịch của tỉnh Kiên Giang Những năm gần đây, số lượng khách

du lịch đến Phú Quốc gia tăng nhanh, du lịch đóng góp ngày càng lớn vào sự tăng trưởng kinh tế địa phương Nhưng, nếu chỉ chú ý phát triển du lịch với mục đích về kinh tế mà bỏ qua những tác động nhiều mặt của du lịch đến môi trường, sẽ đe dọa hủy hoại môi trường sinh thái và văn hóa bản địa, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển lâu dài của du lịch Làm thế nào để vừa phát triển du lịch phù hợp với xu thế chung của thời đại, vừa hạn chế tác động tiêu cực của hoạt động du lịch, đảm bảo sự phát triển lâu dài, bền vững là mục tiêu mà du lịch Phú Quốc cần đạt tới

Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển du lịch Phú Quốc, nhóm em chọn đề tài “ Phát triển du lịch bền vững đảo Phú Quốc”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Vận dụng lý thuyết về phát triển du lịch bền vững trên thế giới và Việt Nam

để phân tích tiềm năng, lợi thế và thực trạng phát triển du lịch Phú Quốc, từ đó đưa ra những định hướng, giải pháp xây dựng mô hình du lịch phù hợp trên cơ sở khai thác tối đa tiềm năng, nâng cao hiệu quả của ngành và kinh tế chung huyện đảo Phú Quốc

5

3 Phạm vi nghiên cứu

Không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu trong giới hạn lãnh thổ huyện đảo Phú Quốc

Thời gian : Các số liệu được sử dụng để nghiên cứu từ 2004 - 2015

Đối tượng: Những tiềm năng, lợi thế và thực trạng phát triển du lịch làm cơ

sở đề xuất giải pháp cho phát triển du lịch theo hướng bền vững tại Phú Quốc

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu, nhóm em đã sử dụng một số phương pháp khác nhau, bổ sung cho nhau với mục đích đề tài có cơ sở khoa học và sát với thực tế: phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp; phương pháp bản đồ, biểu đồ

5 Cấu trúc tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, tiểu luận được chia thành ba chương lớn như sau :

Chương 1 : Cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững

Chương 2 : Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch bền vững Phú Quốc

Chương 3 : Định hướng và giải pháp phát triển bền vững du lịch Phú Quốc

Do sự hạn chế về kiến thức và nguồn thông tin, bài tiểu luận của nhóm em khó tránh khỏi những thiếu sót Chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu từ giảng viên Hoàng Bảo Trâm để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

6

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG

1.1 Khái quát chung về phát triển du lịch bền vững

1.1.1 Khái niệm phát triển bền vững

Tại hội nghị về môi trường toàn cầu RIO-92 và RIO-92+5, các nhà khoa học đã

đưa ra khái niệm: “Phát triển bền vững được hình thành trong sự hòa nhập, xen cài và

hòa hiệp của ba hệ thống tương tác là hệ tự nhiên, hệ kinh tế và hệ văn hóa xã hội”.Theo đó, phát triển bền vững được hiểu là kết quả tương tác qua lại và phụ thuộc

lẫn nhau của ba hệ thống trên mà không gây ra sự suy thoái và tàn phá đối với các hệ thống khác hay nói cụ thể hơn thì phát triển bền vững là sự dung hòa và sự thỏa hiệp giữa ba hệ thống đó

Ở Việt Nam, phát triển bền vững được hiểu một cách toàn diện "Phát triển bền

vững bao trùm các mặt của đời sống xã hội, nghĩa là phải gắn kết sự phát triển kinh tế với thực hiện tiến bọ và công bằng xã hội, gìn giữ và cải thiện môi trường, giữ vững

ổn định chính trị xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh" Như vậy phát triển bền vững

là sự phát triển trong mối liên hệ gắn kết chặt chẽ, thực hiên 4 nhóm mục tiêu lớn; mục tiêu kinh tế, mục tiêu xã hội, mục tiêu môi trường và mục tiêu an ninh- quốc phòng Các mục tiêu này có mối liên kết chặt chẽ với nhau., đặc biệt xét trên mối quan hệ giữa kinh tế, xã hội và môi trường

1.1.2 Khái niệm phát triển du lịch bền vững

Hiện nay đa số ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực du lịch ở Việt Nam cho

rằng phát triển du lịch bền vững được hiểu là:“Hoạt động khai thác môi trường tự

nhiên và văn hóa nhằm thỏa mãn các nhu cầu đa dạng của khách du lịch, có quan tâm đến các lợi ích kinh tế dài hạn đồng thời tiếp tục duy trì các khoản đóng góp cho công tác bảo vệ môi trường và góp phần nâng cao mức sống của cộng đồng địa phương”

Theo định nghĩa của tổ chức du lịch thế giới – UNWTO đưa ra tại hội nghị về

môi trường và phát triển của Liên Hợp Quốc tại Rio de Janeiro năm 1992 thì: “Du lịch

7

bền vững là việc phát triển các hoạt động nhằm đáp ứng các nhu cầu hiện tại của khách du lịch và người dân địa phương trong khi vẫn quan tâm đến việc bảo tồn và tôn trọng các nguồn tài nguyên cho việc phát triển phát triển hoạt động du lịch trong tương lai Du lịch bền vững sẽ có kế hoạch quản lý các nguồn tài nguyên nhằm thỏa mãn các nhu cầu kinh tế, xã hội, thẩm mỹ của con người trong khi đó vẫn duy trì sự toàn vẹn về văn hóa, đa dạng sinh học, sự phát triển của các hệ sinh thái và các hệ thống hỗ trợ cho cuộc sống của con người”

Như vậy có thể nói phát triển du lịch bền vững là một chi nhánh của phát triển bền vững đã được ủy ban Brundlant khẳng định năm 1987 Hoạt động phát triển du lịch bền vững là một thực thể gắn liền với phát triển bền vững

1.1.3 Vai trò của phát triển du lịch bền vững

Ngày nay, du lịch không đơn thuần chỉ là một ngành kinh tế mà nó còn trở thành đòn bẩy thúc đẩy quá trình phát triển của các ngành kinh tế khác, tạo ra tích lũy ban đầu cho nền kinh tế, là phương tiện quan trọng để thực hiện chính sách mở cửa và

là cầu nối lý tưởng cho sự hợp tác giữa các quốc gia trên toàn thế giới

Đối với Viêt Nam, du lịch đã góp hàng ngàn tỷ đồng vào ngân sách nhà nước Ngoài ra cùng với sự phát triển của du lịch cũng dễ tạo điều kiện cho các ngành kinh tế khác cùng phát triển Với những thuận lợi, những mặt tích cực mà phát triển du lịch đem lại thì du lịch thực sự có khả năng làm thay đổi bộ mặt kinh tế của nước ta Vì vậy, việc phát triển du lịch bền vững đã và đang là mối quan tâm hàng đầu của Việt Nam nói riêng và các nước trên thế giới nói chung

Những lí do đi sâu vào chi tiết để giải thích tại sao lại cần phát triển du lịch bền vững thì có nhiều, nhưng có thể thấy rất rõ ở 3 yếu tố từ định nghĩa trên:

Thứ nhất: Phát triển du lịch bền vững giúp bảo vệ môi trường sống Vì bảo

vệ môi trường sống không chỉ đơn giản là bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm sống trong môi trường đó, mà nhờ có việc bảo vệ môi trường sống mà con người được hưởng lợi từ đó: Không bị nhiễm độc nguồn nước, không khí và đất Đảm bảo sự hài hòa về môi trường sinh sống cho các loài động thực vật trong vùng cũng là giúp cho môi trường sống của con người được đảm bảo

8

Thứ hai: Phát triển du lịch bền vững còn giúp phát triển kinh tế Ví dụ, từ

việc khai thác các đặc sản văn hóa của vùng, người dân trong vùng có thể nâng cao đời sống nhờ khách du lịch đến thăm quan, sử dụng những dịch vụ du lịch và sản phẩm đặc trưng của vùng miền Phát triển du lịch bền vững cũng giúp người làm du lịch, cơ quan địa phương, chính quyền và người tổ chức du lịch được hưởng lợi, và người dân địa phương có công ăn việc làm

Thứ ba: Phát triển du lịch bền vững còn đảm bảo các vấn đề về xã hội, như

việc giảm bớt các tệ nạn xã hội bằng việc cung cấp công ăn việc làm cho người dân trong vùng Ở một cái nhìn sâu và xa hơn, du lịch bền vững giúp khai thác nguồn tài nguyên một cách có ý thức và khoa học, đảm bào cho các nguồn tài nguyên này sinh sôi và phát triển để thế hệ sau, thế hệ tương lai có thể được tiếp nối và tận dụng

Với ba lí do được đề cập đến ở bên trên, ta có thể thấy rõ vai trò và tầm quan trọng của phát triển du lịch bền vững trong chính sách phát triển bền vững ở Việt Nam nói chung và Phú Quốc nói riêng Phát triển du lịch bền vững để có thể đạt được 3 yếu

tố đó đòi hỏi rất nhiều công sức và sự làm việc nghiêm chỉnh trong lúc thực hiện, đặc biệt đối với một nước nền kinh tế còn nghèo và còn nhiều phụ thuộc như Việt Nam, cùng với việc phát triển dân số, hệ thống luật lệ chồng chéo, và hệ thống hành chính còn nhiều yếu kém Đó không phải là việc có thể thực hiện được trong ngày một ngày hai mà cần phải có cả một quá trình xây dựng lâu dài và bền bỉ

1.2 Các tiêu chí đánh giá tính bền vững của du lịch

1.2.1 Bộ chỉ tiêu du lịch bền vững toàn cầu (GSTC)

Tiêu Chuẩn Du Lịch Bền Vững Toàn Cầu là nỗ lực nhằm hướng đến mục tiêu

xây dựng hiểu biết chung về du lịch bền vững, và đối với bất kỳ đơn vị kinh doanh du lịch nào thì đó cũng là những tiêu chí đầu tiên cần đạt tới Tiêu chuẩn này hướng đến 4 mục tiêu chính: quy hoạch du lịch bền vững và hiệu quả; tận dụng tối đa hiệu quả về kinh tế, xã hội cho cộng đồng địa phương; gìn giữ di sản văn hóa và giảm thiểu những ảnh hưởng tiêu cực đối với môi trường

Bộ tiêu chuẩn chỉ ra điều gì nên được làm, song không chỉ ra cách thức thực hiện hay chỉ ra mục tiêu có đạt được hay không Vai trò này sẽ được thể hiện qua những chỉ số biểu hiện, nhưng tài liệu đào tạo liên quan và tiếp cận các công cụ thực

Mức độ kiểm soát

- Đánh giá thông qua các báo cáo công khai về môi trường, kinh tế, xã hội, văn hóa, du lịch và những vấn đề về quyền con người tại địa điểm đang theo dõi

- Nhìn nhận mức độ hiệu quả của các hoạt động kiểm soát này cũng như tác dụng của chúng trong việc phát triển du lịch bền vững

biến đổi khí hậu

- Thông qua các hệ thống hiện đại để thích nghi với sự biến đổi khí hậu và đánh giá rủi ro

- Các chính sách nhằm giảm thiểu sự thay đổi khí hậu

- Các chương trình giáo dục và cảnh báo người dân và khách

du lịch về vấn đề biến đổi khí hậu

Mức độ hài lòng của

khách du lịch

- Dựa trên báo cáo thường kỳ về sự thỏa mãn của khách du lịch

- Điểm du lịch có các hệ thống để hoàn thiện sự thỏa mãn của

du khách thông qua các thông tin thu thập được

Quảng bá

Thông tin được quảng bá phải chính xác đối với địa điểm du lịch, các sản phẩm, dịch vụ Những thông điệp quảng bá phải xác thực và thể hiện sự tôn trọng đối với cộng đồng và khách

du lịch

Quản lý tài chính

Những báo cáo về vấn đề kinh tế của điểm du lịch Nếu có thể, báo cáo này cần có mức chi tiêu của khách du lịch, lợi nhuận của mọi mảng, số liệu về việc thuê lao động và đầu tư

bỏ theo nguyên tắc an toàn và bền vững

(Nguồn: www.gstcouncil.org)

10

1.2.2 Một số tiêu chí khác về đánh giá tính bền vững của du lịch

Để đánh giá tính bền vững của du lịch, UNWTO đã đưa ra một số chỉ tiêu đặc thù:

Bảng 2: Một số chỉ tiêu đặc thù của UNWTO

Hệ sinh thái Các chỉ tiêu đặc thù

Các vùng bờ biển

- Độ suy thoái (% bãi biển suy thoái, bị xói mòn)

- Cường độ sử dụng (số người/1m bãi biển)

- Hệ động vật bờ biển/động vật dưới biển ( số loài chủ yếu nhìn thấy)

- Chất lượng nước (rác, phân và lượng kim loại nặng) Các vùng núi

- Độ xói mòn (% diện tích bề mặt bị xói mòn)

- Đa dang sinh học (số lượng các loài chủ yếu)

- Lối vào các điểm chủ yếu (số giờ chờ đợi)

Các điểm văn hóa -

- Lượng tiền tệ rò rỉ (% thu lỗ từ thu nhập trong ngành du lịch)

- Quyền sở hữu (% quyền sở hữu nước ngoài hoặc không thuộc địa phương đối với các cơ sở du lịch)

- Khả năng cấp nước (chi phí, khả năng cung ứng)

- Các thước đo cường độ sử dụng (ở quy mô toàn đảo cũng như đối với các điểm chịu tác động)

(Nguồn: www.unwto.org)

Bộ chỉ tiêu UNWTO sử dụng để đánh giá tính bền vững của điểm du lịch cụ thể Tuy vậy, các chỉ tiêu này cũng chưa thực sự chính xác.Vì vậy để đánh giá tính bền vững của điểm du lịch chúng ta thường sử dụng thêm hệ thống chỉ tiêu về môi trường

Bảng 3: Hệ thống chỉ tiêu đánh giá môi trường của điểm du lịch

- Số ngày lưu trú bình quân/đầu du khách

- Tỷ lệ % các rủi ro về sức khỏe (bệnh tật, tai nạn) do du

- % chất thải chưa được thu gom và xủ lý

- Lượng điện tiêu thụ/du khách/ngày( tính theo mùa

- Lượng nước tiêu thụ/du khách/ngày( tính theo mùa

- % diện tích cảnh quan bị xuống cấp do xây dựng/tổng diện tích sử dụng do du lịch

- % vốn đầu tư từ du lịch cho các phúc lợi xã hội của địa

phương so với tổng giá trị đầu tư từ các nguồn khác

- % số chỗ làm việc trong ngành du lịch dành cho người địa

phương so với tổng số lao động địa phương

- % GDP của kinh tế địa phương bị thiệt hại do du lịch gây ra

hoặc có lợi do du lịch mang lại

- % giá trị chi phí vật liệu xây dựng địa phương/tổng chỉ phí

- Sự xuất hiện các bệnh/dịch liên quan tới du lịch

- Tệ nạn xã hội liên quan đến du lịch

- Hiện trang các di tích lịch sử văn hóa của địa phương

- Số người ăn xin/tổng số dân địa phương

- Tỷ lệ % mất giá đồng tiền vào mùa cao điểm du lịch

- Độ thương mại hóa của các sinh hoạt văn hóa truyền thống (lễ hội, ma chay, cưới xin, phong tục, tập quán…) xác định thông qua trao đổi

Phú Quốc cách trung tâm TP Rạch Giá 115km, cách Đông Nam Thái Lan khoảng 500km, cách miền Đông Malaysia khoảng 700km và cách Singapore khoảng 1,000km Phú Quốc còn nằm gần kề cửa ngõ Tây Nam của Campuchia Do đó, Phú Quốc rất thuận lợi trong việc liên kết giao thương, phát triển du lịch trong vùng Đông Nam Á

Chỉ với đường bay 500 – 1,200km, Phú Quốc nối liền và mở rộng giao lưu quốc tế với các trung tâm du lịch lớn như TP.HCM, Phnom Penh (Campuchia), Kuala Lumpur (Malaysia), Jakarta (Indonesia), Phuket, Bangkok (Thái Lan)…

2.1.2 Tiềm năng du lịch tự nhiên

Địa hình

Đảo Phú Quốc bao gồm rất nhiều núi và được mệnh danh là “Hòn đảo của 99 ngọn núi” với những ngọn núi nối tiếp nhau trải dài từ Bắc xuống Nam, cao nhất là núi Chùa (603m) Khu vực đồi núi tạo cảnh quan, điều kiện phát triển du lịch thể thao, tham quan các khu vực động thực vật quý hiếm

Rừng rậm chiếm 75% diện tích của đảo Cây rừng trên đảo là một quần thể thực vật lớn với khoảng 900 loài, 600 chi, 200 họ Hơn nữa, hệ thống động thực vật rất phong phú : rừng cây cổ thụ, những cánh rừng nguyên sinh với nhiều loại gỗ quý; cây dược liệu có khoảng 60 loài đã góp phần tạo nên sự hùng vĩ độc đáo của đảo

xây dựng các khu nghỉ mát chất lượng cao Phú Quốc còn là hòn đảo có nhiều nắng Với 6-7 giờ nắng trong ngày, Phú Quốc trở nên hấp dẫn về du lịch biển

Thủy văn

Phú Quốc có hai con sông lớn là sông Dương Đông và sông Cửa Cạn Đặc biệt, sông Dương Đông cung cấp nguồn thủy sản nước ngọt, nhất là thượng nguồn, mà con cá Chình là loài cá đặc biệt của Phú Quốc

Ngoài ra, hệ thống sông suối, khe rạch ở đây rất đa dạng, thuận tiện cho giao thông đường thủy và tạo cho môi trường du lịch thêm hấp dẫn Có thể kể đến một số cảnh quan nổi tiếng như suối Tranh, suối Đá Bàn, suối Tiên…

Vùng biển

Phú Quốc nằm giữa một vùng biển rộng lớn với đường bờ biển dài 150km Biển Phú Quốc là vùng biển ấm và tương đối hiền hòa với nhiều bãi cát trắng ven biển như: bãi Kem, bãi Dài, bãi Sao

Vùng biển Phú Quốc được đánh giá là ngư trường giàu có với tổng trữ lượng

cá phân bố ước đạt khoảng 464.000 tấn Biển Phú Quốc có 89 loài san hô cứng, 19 loài san hô mềm, 125 loài cá ở rặng san hô, 132 loài thân mềm, 32 loài da gai và 62 loài cỏ biển, có nhiều loài quan trọng như trai tai tượng, ốc đun cái Đặc biệt, biển Phú Quốc còn có loài đồi mồi đến đẻ trứng và sự xuất hiện của loài Dugong Các bãi san hô luôn

là sức hút đối với những khách du lịch thích khám phá những sinh vật dưới lòng đại dương

14

2.2.2 Tiềm năng du lịch nhân văn

Văn hóa phi vật thể

Nét đặc sắc của văn hóa phi vật thể ở đảo Phú Quốc là mảng truyền thuyết Hầu hết các địa danh du lịch trên đảo đều gắn với một vài truyền thuyết, như truyền thuyết về sự ra đời của đạo Cao Đài, về vua Gia Long - Nguyễn Ánh, về anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực… Có thể nói rằng, du khách đến đây đều rất hứng thú khi

được nghe những mẩu chuyện li kì về “hồn thiêng sông núi”, dân dã mà cao siêu, đời

thường mà thoát tục

Đến với Phú Quốc, du khách còn được hòa mình vào các lễ hội truyền thống của người dân địa phương Trong đó, lễ hội đền thờ Nguyễn Trung Trực là một trong những lễ hội lớn nhất, được tổ chức vào các ngày 14 vả 15 âm lịch hàng tháng

Văn hóa vật thể

Di tích văn hóa- lịch sử : Phú Quốc có nhiều đình chùa, miếu mạo, thờ cúng những vị thần có công khai đảo và những vị anh hùng đã được dân gian thần thánh hóa Ngoài ra, Phú Quốc còn có các di tích đền thờ cụ Nguyễn Trung Trực ở xã Gành Dầu,

di tích lịch sử trại giam tù binh cộng sản Việt Nam Phú Quốc ở thị trấn An Thới Đây đều là những điểm du lịch văn hóa tâm linh khá lý tưởng, thu hút đông đảo khách du lịch đến tham quan

Làng nghề và nghề truyền thống : Phú Quốc cũng là địa điểm nổi tiếng với những làng nghề và nghề độc đáo, góp phần lớn trong việc phát triển du lịch làng nghề của huyện đảo Có thể kể đến làng nghề nuôi ngọc trai, làng nghề làm nước mắm, nghề trồng hồ tiêu, nghề nuôi chó Phú Quốc, nghề làm rượu Sim

Nghệ thuật ẩm thực: Ẩm thực của Phú Quốc là điểm gặp gỡ, giao thoa cách chế biến của các dân tộc Việt - Hoa - Khmer tạo nên hương vị độc đáo khó lẫn với nơi khác Có thể kể đến một số món đặc sản nổi tiếng tại đây như : cơm ghẹ Phú Quốc, cháo mực Kiên Hải, cháo nấm tràn Hà Tiên, canh chua sa nghệ, gỏi cá nhòng, rượu Sim, rượu Mỏ Quạ

15

2.2 Các tiêu chí đánh giá mức độ phát triển du lịch bền vững

2.2.1 Chiến lược phát triển bền vững

a Nội dung tiêu chí

Tiêu chí tập trung đánh giá về chiến lược tại điểm du lịch hàng năm, chủ yếu là

du lịch bền vững kết hợp với các yếu tố về môi trường, kinh tế, xã hội, văn hóa, chất lượng, sức khỏe và các vấn đề về an toàn

b Thực trạng tại khu du lịch

Về kinh tế

Kinh tế của huyện đảo đạt mức tăng trưởng cao và ổn định, bình quân hàng năm hơn 22%, huy động vốn đầu tư toàn xã hội năm 2014 ước đạt 7.000 tỷ đồng, gấp 8,75 lần năm 2005; thu nhập bình quân đầu người năm 2014 ước đạt 82,5 triệu đồng/năm, gấp 9,9 lần năm 2005

Hình 1: Lượt khách du lịch Phú Quốc giai đoạn 2008 - 2014

(Nguồn: số liệu được tổng hợp từ trang web www.kiengiangvn.vn)

Kể từ năm 2004, lượng khách du lịch tăng bình quân hằng năm khoảng 13% và cho đến năm 2014, đã có hơn 1 tỷ lượt khách du lịch đến với Phú Quốc Trong đó, lượng khách quốc tế chiếm khoảng 20% tổng số khách du lịch, với 200 nghìn lượt khách quốc tế vào năm 2014, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm 2013 Dự kiến trong

16

năm 2015, Phú Quốc sẽ đón thêm khoảng 220 nghìn lượt khách du lịch quốc tế đến đây

Doanh thu của Phú Quốc cũng tăng một cách rõ rệt với hơn 300 triệu đồng năm

2008 và ước đạt hơn 1,5 tỷ đồng vào năm 2014 Dự kiến trong năm 2015, huyện đảo

sẽ đạt doanh thu khoảng 1,9 tỷ đồng, tăng khoảng 25% so với năm 2014

Hình 2: Doanh thu Phú Quốc giai đoạn 2008 - 2015

(Nguồn: số liệu được tổng hợp từ trang web www.kiengiangvn.vn)

Cơ cấu kinh tế Phú Quốc chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng ngành thương mại-dịch vụ, xây dựng và du lịch Trong 3 năm (2011-2013), kinh tế của huyện phát triển ổn định và tăng trưởng cao, bình quân 25%/năm Cụ thể, công nghiệp-xây dựng tăng 22,4%, dịch vụ tăng hơn 33%, khách du lịch tăng 21,2%; bình quân thu nhập đầu người hơn 3.414 USD/người/năm, gấp hơn 2 lần so với năm 2010; hộ nghèo giảm còn 1,8%

Về xã hội

Các chính sách an sinh xã hội được giải quyết tốt, nhất là về đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chăm lo đời sống nhân dân Nếp sống văn minh đô thị đã hình thành, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng nâng cao

Công tác giải quyết việc làm, giảm nghèo, thực hiện chính sách đối với gia đình

có công, chính sách an sinh xã hội đạt được những kết quả tích cực Riêng trong năm

0 400 800 1200

1600

2000

2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015

(dự kiến)

Về văn hóa

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, quần chúng diễn ra khá sôi nổi Riêng trong năm 2013, hoạt động bóng đá, bóng chuyền phục vụ khoảng 17,400 lượt người xem; khu di tích Trại giam Tù binh Cộng Sản Việt Nam/Phú Quốc phục vụ

897 đoàn, có 5723 lượt khách đến thăm quan, trong đó có 355 lượt khách nước ngoài

Về môi trường

Công tác đảm bảo vệ sinh môi trường được phát huy thông qua việc tích cực tuyên truyền vận động nhân dân nâng cao ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường và các hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải và quét dọn mặt đường

c Đánh giá về tiêu chí

Phú Quốc, với tư cách là một điểm đến du lịch, đòi hỏi cần phải cung cấp một loạt các sản phẩm hấp dẫn, các trải nghiệm và các điểm đến giá trị đẳng cấp thế giới Điều này cần được hỗ trợ với một tầm nhìn vững chắc thể hiện ở việc phát triển du lịch bền vững gắn liền với các yếu tố môi trường, kinh tế, xã hội, văn hóa…

Như thực trạng hiện nay tại Phú Quốc, có thể thấy huyện đảo này đang từng bước phát triển hơn cả về kinh tế, văn hóa và xã hội; ngày một đáp ứng được những mục tiêu và yêu cầu mà phát triển du lịch bền vững đặt ra Những thành tựu hiện tại sẽ

là tiền đề giúp Phú Quốc ngày một phát triển và tiến xa hơn trong tương lai

Tuy nhiên, để du lịch Phú Quốc phát triển bền vững, lâu dài, cần phải phát triển các dịch vụ đi kèm cùng với phát triển về du lịch nghỉ dưỡng để thu hút được nhiều du khách hơn, giữ chân du khách được lâu hơn Muốn vậy, cần có một quy hoạch tổng thể phát triển du lịch, các dự án, lĩnh vực cần đầu tư Mặt khác, trong quá trình phát triển, Phú Quốc cần có những thay đổi về cơ chế, chính sách theo hướng nhanh hơn, thông

18

thoáng hơn để chuyển biến kịp thời với đà phát triển, tạo điều kiện hơn nữa cho các nhà đầu tư khi đến Phú Quốc

2.2.2 Mức độ kiểm soát

a Nội dung tiêu chí

Tiêu chí được xác định dựa trên những theo dõi hiện hành và báo cáo công khai

về môi trường, kinh tế, xã hội, văn hóa, du lịch và những vấn đề về quyền con người tại địa điểm đang theo dõi Ngoài ra, tiêu chí này cũng nhìn nhận mức độ hiệu quả của các hoạt động kiểm soát này cũng như tác dụng của chúng trong việc phát triển du lịch bền vững

b Thực trạng tại khu du lịch

Kiểm soát về mô hình phát triển

Mô hình phát triển thành phố du lịch sinh thái biển đảo Phú Quốc theo cấu trúc chuỗi tập trung, đa trung tâm Cấu trúc các vùng đô thị – du lịch bao gồm: khu đô thị Cửa Cạn, khu đô thị Dương Đông, khu đô thị An Thới; các vùng du lịch sinh thái: bắc đảo, du lịch sinh thái nam đảo, du lịch hỗn hợp bãi Trường – bãi Vòng; các làng nghề truyền thống:

- Vùng đô thị:

ngành, giáo dục – đào tạo

vụ công cộng, trung tâm thương mại – tài chính quốc tế, trung tâm văn hoá – dịch vụ du lịch

- Vùng du lịch sinh thái, biển đảo:

nghề phục vụ du lịch, nông nghiệp công nghệ cao

19

bay quốc tế, bảo tồn rừng phòng hộ, công viên chuyên đề, khu tưởng niệm nhà

tù Phú Quốc

thống

Hệ thống các công trình điểm nhấn trên đảo Phú Quốc hiện nay được xây dựng dựa trên các trục kiểm soát Cụ thể, tại các vùng kiểm soát này sẽ bố trí các công trình điểm nhấn, gồm các công trình dịch vụ công cộng, công trình hành chính, khách sạn cao cấp, công trình thương mại tại khu Bãi Thơm, khu đô thị Cửa Cạn, khu đô thị Dương Đông, khu phức hợp Bãi Trường, khu đô thị An Thới Ngoài ra còn có các điểm nhấn tại các đỉnh núi Chúa, núi Vũng Bàu, núi ông Quới, mũi Gành Dầu, mũi Móng Tay, núi Ông Phụng, núi ng Diêu, núi Điền Tiên, núi Ra Đa

Công tác phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ rừng và cứu nạn cứu hộ

Công tác phòng cháy, nổ trong sản xuất và địa bàn dân cư có sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, nhất là vai trò tham mưu điều hành Ban chỉ huy phòng cháy, chữa cháy các cấp Từ đó góp phần làm giảm các vụ cháy xảy ra không xảy ra cháy lớn; hạn chế thiệt hại tính mạng con người và tài sản

Công tác bảo vệ rừng được quan tâm chỉ đạo thường xuyên, tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, mở nhiều đợt kiểm tra, truy quét các khu rừng trọng điểm bị khai thác, phá rừng, lấn, chiếm, vận chuyển lâm sản trái phép

Các công tác trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai và tiềm kiếm cứu nạn được duy trì, tổ chức thực hiện tốt: công tác trực ban, thông báo, cảnh báo hướng dẫn tàu thuyền tránh bão được tăng cường và đạt hiệu quả tốt; công tác khai thác dòng chảy,

an toàn giao thông đường thủy, cứu hộ… được các ngành, các cấp trong huyện quan tâm, có ý thức chuẩn bị tốt đề sẵn sáng triển khai khi có yêu cầu

Kiểm soát các hoạt động du lịch

Huyện Phú Quốc đã triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp đảm bảo an toàn, chất lượng phục vụ tốt nhu cầu của khách du lịch

20

Các cơ quan chức năng tại Phú Quốc đã tăng cường kiểm tra các hoạt động du lịch trên biển, nhất là phương tiện tàu du lịch, lặn - ngắm san hô, đưa khách tham quan nuôi ngọc trai, nuôi cá lồng bè trên biển Kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ kết hợp xử lý nghiêm các đối tượng chèo kéo, đeo bám gây cảm giác khó chịu cho du khách, nhất là kiên quyết xử lý nạn “chặt chém” về giá cả dịch vụ du lịch…

c Đánh giá về tiêu chí:

Vì du lịch tại huyện đảo Phúc Quốc là trọng điểm đối với nền kinh tế khu vực, chính quyền tỉnh Kiên Giang đặc biệt quan tâm đến việc theo dõi toàn diện, sát sao đối với phát triển du lịch Phú Quốc Điều này thể hiện ở sự kiểm soát mô hình phát triển, huy động nguồn lực chất lượng, mỗi năm đều diễn ra các hội nghị tổng hợp thành tựu cũng như thách thức về du lịch mà thị xã đạt được như thống kê số lượt khách viếng thăm, doanh thu từ du lịch ; không ngừng kiểm tra các nhà máy cũng như các cơ sở dịch vụ xung quanh về đảm bảo vệ sinh môi trường, giá cả, chất lượng phục vụ… Công an khu vực hoạt động tích cực đảm bảo an toàn cho du khách cũng như cư dân địa phương, tránh đề du khách cảm thấy khó chịu vì bị cò kéo bởi các gánh hàng rong, hay dối mặt với trộm cắp…

2.2.3 Quản lý du lịch theo mùa

a Nội dung tiêu chí

Điểm đến du lịch phải dành ra các nguồn lực để giảm thiểu sự biến thiên theo mùa của hoạt động du lịch ở những nơi thích hợp và có các hoạt động để cân bằng những nhu cầu của nền kinh tế, cộng đồng, các nền văn hóa và môi trường ở địa phương, với mục đích tìm ra những cơ hội cho du lịch trong năm

Tiêu chí này được thể hiện thông qua các chiến lược cụ thể trong việc marketing ngoài mùa sự kiện và thu hút du khách quanh năm

b Thực trạng khu du lịch

Phú Quốc đang chuyển mình với rất nhiều những chiến lược marketing và đầu

tư cho hòn đảo ngọc, tiêu biểu như:

21

hiệu quả để mang đến cho du khách thông tin chính thức về Phú Quốc, về du lịch, văn hóa và ẩm thực tại Phú Quốc

như: khu thương mại, khu triển lãm, khu văn nghệ, khu ẩm thực và khu vui chơi giải trí; với mục tiêu quảng bá hình ảnh, tiềm năng, thế mạnh của đảo Phú Quốc, thu hút du khách, các nhà đầu tư trong nước và quốc tế đến với Phú Quốc

sản phẩm, dịch vụ du lịch lữ hành nội địa và quốc tế; tư vấn các chương trình du lịch, các dịch vụ nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, khu sinh thái rừng-biển; tạo điều kiện cho các đơn vị, doanh nghiệp quảng bá hình ảnh thương hiệu, sản phẩm, dịch vụ tăng vòng quay sản phẩm, mở rộng thị trường; giới thiệu các dự án đầu tư phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ; giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền…

hoạt động thương mại, du lịch, văn hóa ẩm thực sông nước Nam bộ và nhiều hoạt động khác phục vụ nhân dân trẩy hội như lễ hội truyền thống Nguyễn Trung Trực,

lễ hội Nghinh ông, lễ hội Bên cạnh đó, trong năm 2014, Phú Quốc tổ chức rất nhiều các sự kiện lớn như Chương trình Khát vọng trẻ 7 - Phú Quốc ngày nắng lên; cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2014

trong những sự kiện quan trọng nhất của du lịch Việt Nam: Năm du lịch quốc gia

2016

c Đánh giá tiêu chí

Hiện nay, lượng khách du lịch tới Phú Quốc ngày càng tăng, kéo theo việc phát triển du lịch với các dịch vụ ngày càng phải phát triển Việc quản lý và phát triển du lịch theo mùa là điều cần thiết không chỉ với Phú Quốc mà còn đối với tất cả các địa điểm du lịch khác Tuy nhiên, không chỉ cần phát triển mạnh các dịch vụ trong mùa du lịch mà ngay với cả những thời điểm khác trong năm, việc cung cấp đầy đủ và phát triển các dịch vụ du lịch cũng cần phải được đảm bảo tốt

22

2.2.4 Sự thích nghi đối với biến đổi khí hậu

a Nội dung tiêu chí

Các điểm đến du lịch có một hệ thống để xác định rủi ro và cơ hội liên quan đến biến đổi khí hậu Hệ thống này khuyến khích các chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu cho phát triển, lựa chọn địa điểm, thiết kế, và quản lý các cơ sở Hệ thống này góp phần vào sự phát triển bền vững và khả năng phục hồi của các điểm đến và để giáo dục công chúng về khí hậu cho cả cư dân và du khách

Tiêu chí được thể hiện qua:

giảm thiểu biến đổi khí hậu

b Thực trạng khu du lịch

Sạt lở, sụt lún mặt đất, mặn xâm thực và suy giảm mạch nước ngầm đang có những diễn biến xấu trên đảo Phú Quốc Cụ thể là:

của bà con bị nhiễm mặn do nước biển xâm thực vào đất đảo, ảnh hưởng bất lợi đến đời sống và sản xuất

hoặc ở khu vực rừng dương (phi lao) ở Bãi Dài thuộc xã Gành Dầu (Phú Quốc) làm

xuất hiện nguy cơ mất đi rừng dương Từ mé biển có thể lở sâu từ 8-10 mét

Thích ứng với biến đổi khí hậu là sự điều chỉnh hệ thống tự nhiên hoặc con người đối với hoàn cảnh hoặc môi trường thay đổi, nhằm mục đích giảm khả năng bị tổn thương do dao động và biến đối khí hậu hiện hữu hoặc tiềm tàng và tận dụng các

cơ hội do nó mang lại Tại Phú Quốc, bên cạnh một số các biện pháp ngắn hạn như: đẩy nhanh tiến độ xây dựng hoàn thành các khu dân cư, khu đô thị để di dời những hộ dân đang sinh sống ở những khu vực có nguy cơ sạt lở; triển khai thực hiện quy hoạch