Giới thiệu chuẩn kiến thức, kĩ năng Thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông, từ tháng 12 năm 2003 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức hoàn thiện bộ Ch-ơng trình giáo dục phổ thông vơi sự tha
Trang 1Phần thứ hai
Hớng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức và kĩ năng
I Chuẩn kiến thức kĩ năng trong chơng trình tHCS
1 Giới thiệu chuẩn kiến thức, kĩ năng
Thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông, từ tháng 12 năm
2003 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức hoàn thiện bộ
Ch-ơng trình giáo dục phổ thông vơi sự tham gia của các nhà khoa học, các nhà s phạm, cán bộ quản lí và giáo viên đang dạy ở các trờng phổ thông Bộ Chơng trình đã đợc Hội
đồng Quốc gia thẩm định, góp ý và đợc hoàn thiện và ban hành để làm căn cứ để quản lí, chỉ đạo và tổ chức dạy học ở các cấp học, trờng học trên cả nớc
Bộ Chơng trình giáo dục phổ thông bao gồm 3 phần chính:
1.1 Những vấn đề chung;
1.2 Chơng trình chuẩn của 23 môn học và hoạt động giáo dục;
1.3 Chơng trình các cấp học: Chơng trình cấp Tiểu học, Chơng trình cấp Trung học cơ sở, Chơng trình cấp Trung học phổ thông
2 Chuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu cầu về thái độ
Đây là một văn bản quan trọng đối với công tác chỉ đạo, thực hiện kế hoạch giáo dục trong chơng trình giáo dục phổ thông Lần đầu tiên Việt Nam có bộ Chơng trình giáo dục phổ thông với chuẩn kiến thức, kĩ năng và yêu cầu về thái độ Chơng trình đảm bảo tính liên thông giữa các cấp học, môn học, có sự tích hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực khác nhau của các môn học và hoạt động giáo dục nhằm giảm tải cho các môn học ở phổ thông nói chung và môn Công nghệ nói riêng
Chuẩn kiến thức, kĩ năng của Chơng trình giáo dục nói chung và môn Công nghệ nói riêng đựơc cấu trúc cột với 3 nội dung là chủ đề, mức độ cần đạt và ghi chú; đợc xây dựng cho từng lớp của cấp học trung học cơ sở
Chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn Công nghệ là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức, kĩ năng mà học sinh phải và có thể đạt đợc sau từng giai đoạn học tập
Trang 2Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Công nghệ là căn cứ để biên soạn SGK công nghệ từ lớp 6 đến lớp 12, giúp quản lí việc dạy và học, đánh giá kết quả giáo dục của môn học Qua đó đảm bảo sự thống nhất, khả thi về chơng trình, nội dung kiến thức, chất lợng và hiệu quả của quá trình giáo dục
Giáo viên dạy môn Công nghệ sử dụng chuẩn kiến thức,
kĩ năng làm căn cứ để giảng dạy, ra đề kiểm tra, đối chiếu sự liên thông của môn Công nghệ giữa các lớp học, cụ thể là:
2.1 Sử dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng trong dạy học
- Giáo viên tìm hiểu bài cần dạy trong SGK và so sánh với cột 1 trong chuẩn kiến thức, kĩ năng để biết chủ đề cần dạy Từ đó sử dụng bảng mô tả mạch nội dung trong chuẩn kiến thức, kĩ năng để xác định chủ đề này đã đợc dạy ở lớp nào? Mức độ mục tiêu là gì? Nội dung kiến thức trong SGK đã trình bày vấn đề có liên quan đến bài học mới, cần củng cố lại khi dạy bài học mới
Ví dụ: Khi dạy Bài 7 Lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang (SGK lớp 9)
- Mục tiêu của bài là:
+ Hiểu nguyên lí làm việc của mạch điện đèn ống huỳnh quang
+ Vẽ đợc sơ đồ lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang
+ Lắp đặt mạch điện đèn ống huỳnh quang đúng quy trình và yêu cầu kĩ thuật
+ Bảo đảm an toàn điện
Để chuẩn bị dạy bài 7, giáo viên sử dụng bảng Mạch nội dung để tìm hiểu nội dung kiến thức liên quan Những kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lí làm việc, sơ đồ mạch điện của đèn ống huỳnh quang liên quan đến bài 7
đã đợc dạy ở bài 39 (SGK lớp 8); những kiến thức về an toàn
điện đã đợc dạy ở bài 34, 35 (SGK lớp 8) Từ việc tìm hiểu này, khi chuẩn bị dạy bài 7 giáo viên xác định đợc những nội dung nào cần củng cố, nhắc lại, những kiến thức nào cần giảng cho học sinh
Tùy thuộc vào năng lực của giáo viên và trình độ nhận thức của học sinh, có thể củng cố, giáo viên xác định mức
độ nhắc lại những kiến thức đã học đến đâu? Nếu học
Trang 3sinh học khá, giỏi, tiếp thu kiến thức đợc thì giáo viên yêu cầu học sinh đọc lại, xem lại các bài học ở lớp 8 Nếu học sinh học yếu, mức độ tiếp thu chậm, giáo viên có thể bố trí thời gian để củng cố lại những kiến thức cơ bản ở lớp 8 liên quan của bài học ở lớp 9 Đồng thời giáo viên chủ động trong việc thay đổi mức độ cần đạt của mục tiêu của bài học đối với những học sinh học khá, giỏi
Về kĩ năng, ở lớp 8 học sinh đợc học về sử dụng các dụng cụ bảo vệ an toàn điện, nh vậy khi dạy thực hành bài
7 (SGK lơp 9), giáo viên cần xác định yêu cầu học sinh sử dụng đúng dụng cụ và yêu cầu kĩ thuật để đảm bảo an toàn cho thày và trò, các thiết bị
Chuẩn kiến thức, kĩ năng giúp giáo viên xác định những nội dung cần giảng dạy của từng bài học cụ thể Căn
cứ vào cột 2 của chuẩn kiến thức, kĩ năng là những mức độ của mục tiêu cần đạt về kiến thức, kĩ năng và thái độ Nội dung cụ thể của từng bài trong SGK bao giờ cũng đầy đủ những kiến thức liên quan nhằm làm cho học sinh hiểu rõ hơn Tuy nhiên, cột 3 trong chuẩn kiến thức, kĩ năng là những nội dung trọng tâm mà giáo viên cần dành thời lợng
t-ơng ứng để dạy
2.2 Sử dụng chuẩn kiến thức, kĩ năng khi đặt câu hỏi và
ra đề kiểm tra
Sự thành công của một tiết dạy ngoài các vấn đề về chuẩn bị của giáo viên, học sinh, xác định nội dung, lựa chọn phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học có ý nghĩa quyết định đến kết quả Trong đó, việc xây dựng hệ thống câu hỏi cho các nội dung bài dạy và hệ thống các câu hỏi dẫn dắt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Bài dạy đạt kết quả là do giáo viên có phơng pháp dạy học phù hợp, lựa chọn cách dạy phù hợp, hệ thống câu hỏi dẫn dắt hợp lí,
điều này tạo nên sự thu hút, tập trung học tập của học sinh
Nh vậy, chuẩn kiến thức, kĩ năng đợc sử dụng nh thế nào khi đặt câu hỏi trong bài dạy và ra đề kiểm tra?
Trên cơ sở những kiến thức về phơng pháp dạy học, những chú ý trong đổi mới phơng pháp dạy học, giáo viên xác định mức độ cần đạt đợc của mục tiêu bài học, của
ch-ơng, phần; xác định qua các động từ khẳng định mức độ biết, hiểu hay vận dụng do chuẩn chơng trình quy định
để đặt câu hỏi phù hợp.Ví dụ:
- Nếu mức độ mục tiêu là biết thì giáo viên chỉ cần
đặt nhng câu hỏi sát với nội dung SGK;
Trang 4- Nếu mức độ của mục tiêu là hiểu thì giáo viên đặt câu hỏi yêu cầu giải thích, trình bày cơ sở khoa học hay quy trình, yêu cầu học sinh phải nắm vững bản chất của khái niệm, sự vật, hiện tợng hay thao tác kỹ thuật để giải quyết câu hỏi Những câu hỏi này không nên ra đúng câu chữ mà học sinh chỉ thuộc bài trong SGK là trả lời đợc
- Nếu mức độ mục tiêu là vận dụng thì câu hỏi giáo viên đặt ra phải mang tính tổng hợp, hiểu bài, nắm vững nội dung và bản chất của các vấn đề trong bài học mới có thể trả lời đợc
Tuy nhiên ở mức độ mục tiêu nào cũng có thể đặt đợc những câu hỏi khác nhau về độ khó, tùy theo trình độ của học sinh giáo viên nên ra câu hỏi dẫn dắt để hớng cho học sinh trả lời đợc Tránh những câu hỏi đánh đố hoặc câu hỏi xuyên suốt chơng trinh học tập của các em Nh vậy, nếu
ra các câu hỏi kiểm tra giáo viên sử dụng chuẩn kiến thức
nh đã trình bày ở trên để thực hiện
Căn cứ vào nội dung cột 3 (những kiến thức trọng tâm) giáo viên cần nghiên cứu những liên quan trong nội dung của SGK để ra các câu hỏi kiểm tra
3 Nội dung của chuẩn kiến thức, kĩ năng ở THCS
3.1 Lớp 6: Kinh tế gia đình (70 tiết)
3.1.1 May mặc trong gia đình
- Các loại vải thờng dùng trong may mặc
- Lựa chọn, sử dụng và bảo quản trang phục
- Cắt, khâu một số sản phẩm đơn giản
3.1.2 Trang trí nhà ở
- Sắp xếp đồ đạc hợp lí trong nhà ở
- Trang trí nhà ở
3.1.3 Nấu ăn trong gia đình
- Cơ sở ăn uống hợp lí và vệ sinh an toàn thực phẩm
- Bảo quản chất dinh dỡng trong chế biến vỡ các phơng pháp chế biến thực phẩm
- Tổ chức bữa ăn hợp lí trong gia đình
3.1.4 Thu chi trong gia đình
Trang 5- Thu nhập của gia đình.
- Chi tiêu trong gia đình
3.2 Lớp 7: Nông, Lâm, Ng nghiệp (52,5 tiết)
3.2.1 Trồng trọt
- Vai trò, nhiệm vụ của trồng trọt
- Đại cơng về kĩ thuật trồng trọt : Đất trồng, phân bón, giống cây trồng, sâu bệnh hại cây trồng
- Quy trình sản xuất và bảo vệ môi trờng trong trồng trọt
3.2.2 Lâm nghiệp
- Vai trò của rừng, nhiệm vụ trồng rừng ở nớc ta
- Kĩ thuật trồng và chăm sóc cây rừng
- Khai thác và bảo vệ rừng
3.2.3 Chăn nuôi
- Vai trò và nhiệm vụ của chăn nuôi
- Đại cơng về kĩ thuật chăn nuôi : giống vật nuôi ; thức
ăn vật nuôi
Quy trình sản xuất và bảo vệ môi trờng trong chăn nuôi
3.2.4 Thuỷ sản
- Vai trò và nhiệm vụ của nuôi thuỷ sản
- Đại cơng về kĩ thuật nuôi thuỷ sản : môi trờng nuôi thuỷ sản ; thức ăn nuôi động vật thuỷ sản
- Chăm sóc, quản lí và bảo vệ môi trờng nuôi thuỷ sản
3.3 Lớp 8: Công nghiệp (52,5 tiết)
3.3.1 Vẽ kĩ thuật
- Vai trò của vẽ kĩ thuật trong sản xuất và đời sống
- Bản vẽ các khối hình học
- Bản vẽ kĩ thuật đơn giản
3.3.2 Cơ khí
Trang 6- Vai trò của cơ khí trong sản xuất và đời sống.
- Vật liệu, dụng cụ và một số phơng pháp gia công cơ khí bằng tay
- Chi tiết máy và lắp ghép
- Truyền và biến đổi chuyển động
3.3.3 Kĩ thuật điện
- Vai trò của điện năng trong sản xuất và đời sống
- An toàn điện
- Vật liệu kĩ thuật điện
- Đồ dùng điện trong gia đình
- Mạng điện trong nhà
3.4 Lớp 9 : Các môđun tự chọn, chọn 1 trong số các mô
đun sau :
3.4.1 Cắt may (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc cắt may
b) Vật liệu, dụng cụ và thiết bị của nghề cắt may
c) Một số đờng may máy cơ bản
d) Bản vẽ cắt may
e) Quy trình vẽ kĩ thuật cắt may một số sản phẩm đơn giản
g) Một số kiểu cổ áo không bâu vỡ có bâu
h) Cắt, may một số sản phẩm đơn giản
3.4.2 Nấu ăn (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc nấu ăn
b) Dụng cụ, thiết bị nhà bếp và an toàn lao động trong nấu ăn
c) Tổ chức bữa liên hoan, bữa tiệc
d) Chế biến món ăn cho bữa liên hoan, bữa tiệc
3.4.3 Đan len (35 tiết)
Trang 7a) Giới thiệu công việc đan len.
b) Vật liệu vỡ dụng cụ đan len
c) Kĩ thuật đan len cơ bản
d) Quy trình đan sản phẩm
e) Đan một số sản phẩm đơn giản
3.4.4 Làm hoa - Cắm hoa (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc làm hoa, cắm hoa
b) Làm hoa
− Vật liệu, dụng cụ làm hoa
− Kĩ thuật làm hoa cơ bản
− Quy trình làm một số loại hoa
− Làm một số loại hoa thông dụng
c) Cắm hoa
− Vật liệu, dụng cụ cắm hoa
− Kĩ thuật cắm hoa cơ bản
− Quy trình cắm hoa trang trí
− Thực hỡnh một số dạng cắm hoa trang trí
3.4.5 Thêu (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc thêu
b) Vật liệu, dụng cụ thêu
c) Một số kĩ thuật thêu cơ bản
d) Quy trình thêu sản phẩm
e) Thêu một số sản phẩm
3.4.6 Quấn máy biến áp một pha (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc quấn máy biến áp
b) An toàn lao động ; thiết bị, dụng cụ, vật liệu c) Quy trình và kĩ thuật quấn máy biến áp một pha công suất nhỏ
d) Quấn máy biến áp một pha công suất nhỏ
Trang 83.4.7 Lắp đặt mạng điện trong nhà (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc lắp đặt mạng điện trong nhà b) An toàn lao động ; thiết bị, dụng cụ và vật liệu
c) Quy trình và kĩ thuật lắp đặt mạng điện
d) Lắp đặt một số mạch điện đơn giản của mạng
điện trong nhà
3.4.8 Lắp đặt mạch điện trang trí, báo hiệu (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc lắp đặt mạch điện trang trí, báo hiệu
b) An toàn lao động ; thiết bị, dụng cụ và vật liệu
c) Quy trình và kĩ thuật lắp đặt mạch điện trang trí, báo hiệu
d) Lắp đặt một số mạch trang trí vỡ báo hiệu đơn giản
3.4.9 Gò kim loại (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc gò kim loại
b) An toàn lao động ; thiết bị, dụng cụ và vật liệu
c) Bản vẽ khai triển vỡ cắt phôi
d) Quy trình và kĩ thuật gò
e) Hoàn thiện sản phẩm gò
g) Gò một số sản phẩm đơn giản
3.4.10 Sửa chữa xe đạp (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc sửa chữa xe đạp
b) Cấu tạo và nguyên lí chuyển động của xe đạp
c) Dụng cụ, vật liệu
d) Bảo dỡng xe đạp
e) Sửa chữa xe đạp
3.4.11 Gia công gỗ (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc gia công gỗ
b) An toàn lao động ; thiết bị, dụng cụ và vật liệu
Trang 9c) Bản vẽ lắp và bản vẽ chi tiết.
d) Quy trình và kĩ thuật gia công sản phẩm gỗ
e) Hoàn thiện sản phẩm
g) Làm một số sản phẩm đơn giản
3.4.12 Soạn thảo văn bản bằng máy vi tính (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc soạn thảo văn bản
b) Cấu tạo và nguyên lí làm việc của máy vi tính
c) Một số lệnh làm việc với tệp
d) Soạn thảo và in văn bản theo mẫu
3.4.13 Trồng lúa (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc trồng lúa
b) Đặc điểm thực vật và yêu cầu ngoại cảnh
c) Quy trình và kĩ thuật trồng lúa
d) Làm một số khâu trong quy trình trồng lúa
3.4.14 Trồng hoa (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc trồng hoa
b) Đặc điểm thực vật và yêu cầu ngoại cảnh
c) Quy trình và kĩ thuật trồng hoa
d) Làm một số khâu trong quy trình trồng hoa
3.4.15 Trồng cây rừng (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc trồng cây rừng
b) Đặc điểm thực vật và yêu cầu ngoại cảnh
c) Quy trình và kĩ thuật trồng cây rừng
d) Làm một số khâu trong quy trình trồng cây rừng
3.4.16 Trồng cây ăn quả (35 tiết)
a) Giới thiệu công việc trồng cây ăn quả
b) Đặc điểm thực vật và yêu cầu ngoại cảnh
c) Quy trình và kĩ thuật trồng cây ăn quả
d) Làm một số khâu trong quy trình trồng cây ăn quả
Trang 10e) Làm một số khâu trong quy trình nuôi thuỷ sản.
4 Chuẩn kiến thức, kĩ năng môn Công nghệ THCS
Lớp 7 - Nông, lâm, ng nghiệp
1 Trồng
trọt
Đất trồng Kiến thức- Biết đợc vai trò và
nhiệm vụ của trồng trọt.
- Biết đợc khái niệm, thành phần vỡ một số tính chất của đất trồng.
- Hiểu đợc ý nghĩa, tác dụng của các biện pháp
sử dụng, cải tạo, bảo vệ
đất trồng.
Kĩ năng
Xác định đợc thành phần cơ giới vỡ độ pH của đất bằng phơng pháp đơn giản.
Thái độ
Có ý thức bảo vệ tài nguyên môi trờng đất.
- Một số thành phần của đất : thành phần cơ
giới của đất, kết cấu đất, độ chua vỡ độ phì
nhiêu của đất.
- Xác định thành phần cơ
giới của đất bằng phơng pháp vê tay.
- Xác định độ
pH bằng phơng pháp so màu.
Phân bón Kiến thức
- Biết đợc một số loại phân bón vỡ tác dụng của chúng đối với cây trồng
vỡ đất.
- Biết đợc các cách bón phân vỡ sử dụng, bảo quản một số loại phân bón thông thờng.
Kĩ năng
Nhận dạng đợc một số loại phân vô cơ thờng dùng bằng phơng pháp hòa tan trong nớc và
ph-ơng pháp đốt trên ngọn lửa đèn cồn.
Thái độ
Có ý thức tiết kiệm, tận dụng các loại phân bón
và bảo vệ môi trờng.
Một số loại phân vô cơ, hữu cơ : phân đạm, lân, kali, phân
chuồng, phân xanh.
Giống cây
trồng Kiến thức- Biết đợc vai trò và các
- Phơng pháp chọn tạo giống :
Trang 11tiêu chí của giống cây trồng tốt.
- Biết đợc một số phơng pháp chọn tạo giống, quy trình sản xuất giống và cách bảo quản hạt giống cây trồng.
- Biết đợc một số phơng pháp nhân giống vô
tính.
Kĩ năng
Xác định đợc sức nảy mầm, tỉ lệ nảy mầm và
xử lí hạt giống bằng nớc ấm.
Thái độ
Có ý thức bảo quản giống cây trồng.
phơng pháp chọn lọc, lai tạo, gây đột biến.
- Phơng pháp giâm, chiết cành, ghép cành, ghép mắt.
Sâu, bệnh
hại
cây trồng
Kiến thức
- Biết đợc khái niệm, tác hại của sâu, bệnh hại cây trồng.
- Hiểu đợc các nguyên tắc, nội dung của một số biện pháp phòng trừ sâu, bệnh.
Kĩ năng
Nhận dạng đợc một số dạng thuốc và đọc đợc nhãn hiệu của thuốc trừ sâu, bệnh (màu sắc, dạng thuốc, tên, độ độc, cách sử dụng).
Thái độ
Có ý thức thực hiện an toàn lao động và bảo vệ môi trờng.
Một số biện pháp : phòng trừ bằng
kĩ thuật canh tác, thủ công, sinh vật vỡ hoá học.
Quy trình
sản
xuất và bảo
vệ
môi trờng
trong trồng
trọt
Kiến thức
- Hiểu đợc cơ sở khoa học, ý nghĩa thực tế của quy trình sản xuất vỡ bảo vệ môi trờng trong trồng trọt.
- Biết đợc khái niệm về thời vụ, những căn cứ
để xác định thời vụ, mục đích kiểm tra xử lí hạt giống.
- Nêu các căn cứ
về thời tiết, cây trồng và sâu, bệnh.
- Quy trình sản xuất : lỡm đất, bón phân lót, gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch, bảo quản và chế biến.