Giáo án Ngữ văn 6 soạn chùm bài Truyện ngụ ngôn. Nội dung soạn: + Hệ thống câu hỏi gợi mở theo nội dung sách giáo viên và sgk cơ bản hiện hành. + Tích hợp các phương pháp dạy học mới: sơ đồ tư duy, khăn trải bàn, thảo luận nhóm. + Hình thức chủ đề: khoa học, dúng thể thức. + Trong mỗi bài có lồng ghép kiến thức bảo vệ môi trường, kĩ năng sống, tích hợp kiến thức môn học ngang và dọc. + Nhóm biên soạn gồm 5 người có sự thẩm định của Ban giám hiệu nhà trường để làm tài liệu chuẩn cho những năm học tiếp theo. Có sự giám sát chuyên môn của phòng giáo dục và các chuyên gia công nghệ.
Trang 1DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ MÔN NGỮ VĂN 6
I Tên chủ đề: Nghĩa từng minh và hàm ý.
III Số tiết trong chủ đề: 2 tiết
Tiết 130: Nghĩa tương minh và hàm ý
Tiết 131: Nghĩa tương minh và hàm ý (tt)
IV Mục tiêu của chủ đề.
1 Kiến thức:
- Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong ba tác phẩm ngụ ngôn
- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn
- Nghệ thuật đặc sắc của truyện: Mượn chuyện loài vật, con người để nói chuyệncon người, ẩn bài học triết lí, tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản truyện ngụ ngôn
- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế
- Kể lại được truyện
3 Thái độ:
- Biết liên hệ với thực tế cuộc sống
- Không chủ quan, kiêu ngạo, coi thường người khác
- Nhìn nhận sự việc một cách toàn diện, tôn trọng ý kiến của người khác
- Có ý thức sống hoà đồng với tập thể
V Bảng mô tả mức độ nhận thức của chủ đề và hệ thống câu hỏi bài tập.
1 Tiết 37: Ếch ngồi đáy giếng
chất
1 Truyện ngụ ngôn là gì? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
2 Môi trường sống của ếch được giới
thiệu qua những chi tiết nào?
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
Trang 2nhìn nhận ra sao? kiến thức
5 Qua đây em có nhận xét gì về ếch ? Vận dụng
thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
6 Do đâu ếch bị con trâu giẫm bẹp? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
7 Hoàn cảnh sống hạn hẹp dẫn đến hậu
quả như thế nào?
Vận dụng thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
8 Truyện nhằm nêu bài học gì? Thông hiểu Hợp tác để giải
chuyện như thế nào?
Thông hiểu Tư duy, giải thích,
11 Nội dung chính của truyện là gì? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
12 Qua tìm hiểu, cho biết ý nghĩa của
văn bản?
Thông hiểu Tư duy, giải thích,
13 Ngoài ý nghĩa trên, câu chuyện còn
cho ta thấy điều gì?
Vận dụng cao
Liên hệ, tích hợp, sosánh, giải thích, trình bày
14 Tìm và gạch chân hai câu văn trong
văn bản mà em cho là quan trọng nhất
trong việc thể hiện nội dung, ý nghĩa
của truyện?
Thông hiểu
Tư duy, giải thích
15 Nêu một số hiện tượng trong cuộc
sống ứng với thành ngữ “Ếch ngồi
đáy giếng”
Vận dụng cao
Liên hệ, tích hợp, sosánh, giải thích, trình bày
16 Tình huống: Em là người bơi rất giỏi,
khi qua phà em có cần thiết phải
mang áo phao không? Vì sao?
Vận dụng thấp Liên hệ, giải thích,
trình bày
2 Tiết 38: Thầy bói xem voi
Trang 34 Tại sao không thầy nào nói đúng về con
vật này? Sai lầm của họ là ở chỗ nào?
Thông hiểu Hợp tác để giải
quyết vấn đề; Tư duy, giải thích, thuyết trình
5 Thái độ của các thầy bói khi phán về voi
như thế nào?
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
6 Qua đây em có nhận xét gì về các thầy
bói trong truyện?
Vận dụng thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
7 Cách kết thúc truyện như thế nào? Có
9 Giống như bài: Ếch ngồi đáy giếng,
truyện sử dụng cách nói như thế nào?
Thông hiểu Tư duy, giải thích,
10 Nội dung chính của truyện là gì? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
lớp nghĩ An buôn bán thuốc phiện liền đi
trình báo công an Theo em, việc làm của
các bạn có đúng không? Vì sao?
Vận dụng cao Hợp tác, liên hệ,
tích hợp, so sánh, giải thích, trình bày
13 Vì sao các thầy bói không phán đúng về
Tư duy, giải thích
3 Tiết 39: Hướng dẫn đọc thêm: Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng
chất
1 Ban đầu, các nhân vật sống với nhau Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
Trang 4như thế nào? kiến thức
2 Vì sao Chân, Tay, Tai, Mắt đình công
đòi bình đẳng trong việc hưởng thụ với
Miệng?
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
4 Theo em, việc Chân, Tay, Tai, Mắt đình
công đòi bình đẳng trong việc hưởng
thụ với Miệng như vậy có hợp lí
không?
Vận dụng thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
5 Hậu quả của việc đình công đó là gì? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
8 Từ mối quan hệ giữa các nhân vật,
truyện nhằm khuyên nhủ, răn dạy con
người điều gì?
Thông hiểu Hợp tác, tư duy, giải
thích, thuyết trình
9 Qua cách xưng hô của các nhân vật, em
hãy cho biết tác giả dân gian dùng nghệ
thuật gì?
Nhận biết Tư duy, giải thích,
10 Nội dung chính của truyện là gì? Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
11 Qua tìm hiểu, cho biết ý nghĩa của văn
bản?
Thông hiểu Tư duy, giải thích
12 Tình huống: Lớp em được phân công
lao động dọn vệ sinh khu vực Nghĩa
trang liệt sĩ của xã Bạn Na bị bệnh
thiếu máu nên cô chủ nhiệm phân cho
bạn ấy dọn cỏ trong bóng râm, các bạn
thấy vậy liền tập trung vào hết vào chỗ
bạn An, không ai chịu ra ngoài nắng
nữa Theo em, các bạn làm như vậy có
đúng không? Vì sao?
Vận dụng cao Hợp tác, liên hệ,
tích hợp, so sánh, giải thích, trình bày
4 Hệ thống câu hỏi, bài tập kiểm tra chủ đề
chất
1 Truyện ngụ ngôn nào mượn chuyện
loài vật để nói chuyện con người?
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
Trang 5A Ếch ngồi đáy giếng.
B Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng
C Thầy bói xem voi
D Không có truyện nào
2 Mục đích của truyện ngụ ngôn là:
A Kể chuyện
B Thể hiện cảm xúc
C Gửi gắm ý tưởng bài học
D Truyền đạt kinh nghiệm
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
D Cải tạo con người và xã hội
Nhận biết Tư duy, ghi nhớ
kiến thức
4 Truyện ngụ ngôn nào khuyên chúng
ta: Không chủ quan, kiêu ngạo, coi
thường người khác.
A Thầy bói xem voi
B Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng
C Ếch ngồi đáy giếng
D Không có truyện nào
Thông hiểu Tư duy, tích hợp,
nhận định
5 Để phán đúng về con voi, các thầy
bói trong truyện Thầy bói xem voi cần
phải làm gì?
A Bảo vệ ý kiến của mình
B Phản bác ý kiến của bốn thầy kia
C Đánh nhau xem ai thắng thì người
6 Trong truyện Chân, Tay, Tai, Mắt,
Miệng tác giả dân gian đã sử dụng
biện pháp nghệ thuật gì khi xây dựng
Trang 6cách nói như thế nào?
A Cách nói bằng ngụ ngôn
B Nói quá
C Tường minh
D Lời kể trực tiếp
8 Em hãy nhận xét về các thầy bói
trong truyện Thầy bói xem voi bằng
ba câu văn?
Vận dụng thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
9 Khi môi trường sống của mình bị
thay đổi thì em cần phải làm gì?
Vận dụng thấp
Nhận xét, đánh giá, tổng hợp
10 Nêu hai hiện tượng trong cuộc sống
ứng với thành ngữ “Ếch ngồi đáy
giếng”, Thầy bói xem voi ?
Vận dụng cao
Liên hệ, tích hợp, sosánh, giải thích, trình bày
VI Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
-Giáo viên: Bài soạn, bảng phụ, phiếu học tập, máy chiếu.
-Học sinh: Đọc và tìm hiểu trước các câu hỏi trong văn bản, tìm các hiện tượng
trong cuộc sống ứng với từng văn bản, sưu tầm những truyện dân gian có nội dungtương tự
VII Tiến trình dạy học chủ đề.
- Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn
- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn
- Nghệ thuật đặc sắc của truyện:
- Mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bài học triết lí, tình huống bấtngờ, hài hước, độc đáo
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản truyện ngụ ngôn
- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế
- Kể lại được truyện
3 Thái độ:
Trang 7- Biết liên hệ với thực tế cuộc sống
- Không chủ quan, kiêu ngạo, coi thường người khác
II CÂU HỎI QUAN TRỌNG
- Do đâu ếch bị con trâu giẫm bẹp?
- Hoàn cảnh sống hạn hẹp dẫn đến hậu quả như thế nào?
- Truyện nhằm nêu bài học gì?
- Ngoài ý nghĩa: “Phê phán những kẻ hiểu biết hạn hẹp mà lại huênh hoang, đồngthời khuyên nhủ chúng ta phải mở rộng tầm hiểu biết, không chủ quan, kiêu ngạo”câu chuyện còn cho ta thấy điều gì?
III- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- SGK, SGV, bài soạn, bảng phụ, bút màu vẽ bản đồ tư duy của học sinh
- Tranh ảnh về hình ảnh về văn bản « Ếch ngồi đáy giếng »
IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Nội dung
Mô tả hoạt động của thầy và trò Tư liệu,
phương tiện,
đồ dùng
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1: Kiểm tra bài cũ:
- Nêu ý nghĩa truyện “Ông lão đánh cá và con cá vàng”?
Học sinhkể
- Nghe
- SGK, SGV
Hoạt động 1: Đọc- Tìm hiểu chung
-Mục tiêu: Nắm được khái niệm truyện ngụ ngôn, cách đọc truyện ngụ ngôn, bố cục, phương thức biểu đạt.
Trang 8- GV đọc mẫu gọi 2 hs đọc và kểlại
2 Bố cục:
- Truyện Ếch ngồi đáy giếng có
mấy phần? Quan hệ giữa cácphần?
Cho HS xem tranh minh hoạ
- Đọc
- Trả lời
- Nghe hướng dẫnđọc
- Đọc
- Chia bố cục
Dùng phần mềm Powerpoint
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
-Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung , nghệ thuật và các vấn đề đặt ra từ văn bản -Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở, thảo luận, tình huống có vấn đề
- Môi trường ở đây như thế nào?
(Môi trường sống nhỏ bé, chậthẹp, không thay đổi)
- Từ môi trường sống đó ếch có
Nghe – trảlời
Trả lời
Suy nghĩ-
Dùng phần mềm Powerpoint
Trang 9-2 Cuộc sống của ếch ở
ngoài giếng.
- Trời mưa to, nước dềnh
lên, đưa ếch ra ngoài
- Ếch ta đi lại nghênh
ngang, cuối cùng bị trâu
- Không chủ quan, kiêu
ngạo, coi thường người
- Qua đây em có nhận xét gì vềếch ? (Tầm nhìn hạn hẹp, ít hiểubiết; Chủ quan, kiêu ngạo)
- Do đâu ếch bị con trâu giẫmbẹp? (Trời mưa to, nước dềnh lên,tràn bờ, đưa ếch ra ngoài ->
nghênh ngang đi dạo không thèm
để ý chung quanh -> bị trâu giẫmbẹp)
- Có ý kiến cho rằng: “Nguyênnhân khiến ếch chết là do trời mưa
to đưa nó ra khỏi giếng”
Em có đồng ý với ý kiến đókhông? Vì sao?
- GDBVMT: Hoàn cảnh sống hạn hẹp dẫn đến hậu quả như thế nào? (Hoàn cảnh sống hạn hẹp sẽ ảnh hưởng đến nhận thức
về chính mình và thế giới xung quanh)
- Theo em, để không phải chếtdưới chân trâu thì ếch cần phảilàm gì? (Từ từ quan sát mọi vậtxung quanh, tìm hiểu từ gần đến
xa, quan sát xem ở ngoài giếng cókhác gì trong giếng không)
- Truyện nhằm nêu bài học gì?
Hoặc bài học rút ra ở đây là gì?
(Không được chủ quan kiêu ngạo
và coi thường người khác bởi
trả lời
Trả lời
Suy nghĩ trả lời
-Thảo luận
Trả lờiBình
Suy nghĩ –trả lời
Bình
Trang 10những kẻ đó sẽ bị trả giá đắt, cókhi bằng cả mạng sống; Phải biếthạn chế của mình và phải biết mởrộng tầm hiểu biết bằng nhiều hìnhthức khác nhau)
- Theo em, bài học rút ra từ câuchuyện này có thể áp dụng vàothực tế không? Em hãy nêu ví dụ
mà em biết?
Suy nghĩ –trả lời
Hoạt động 3: Hệ thống kiến thức
-Mục tiêu: Khái quát hóa các kiến thức về nội dung, nghệ thuật
-Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở, thảo luận, khái quát hóa
thế giới bên ngoài chỉ qua
miệng giếng nhỏ hẹp của
tầm hiểu biết, không chủ
quan, kiêu ngạo
-Truyện xây dựng hình tượng ếch
có xa lạ với chúng ta không? (hìnhtượng ếch gần gũi với đời sống)-Truyện dùng cách nói gì và cách
kể chuyện như thế nào?
(Cách nói bằng ngụ ngôn; Cách kểbất ngờ, hài hước)
- GDBVMT: Dù môi trường, hoàn cảnh sống có giới hạn, cần phải mở rộng tầm hiểu biết.
- Nội dung chính của truyện là gì?
- Qua tìm hiểu cho biết ý nghĩacủa văn bản?
GDBVMT: Ngoài ý nghĩa trên, câu chuyện còn cho ta thấy điều gì? (Phải nhìn xa trông rộng;
Suy nghĩ –trả lời
Trả lời
Bình
Trả lời
Suy nghĩ –trả lời
Thảo luận
Dùng phần mềm Powerpoint
Trang 11Khi môi trường sống thay đổi thì nhận thức cuộc sống cũng thay đổi)
IV Luyện tập: (2 phút)
Câu 1 Hai câu văn thể hiện rõ nội dung, ý nghĩa của truyện:
- “Ếch cứ tưởng bầu trời trên đầu chỉ bé bằng chiếc vung và nó thì oai như một vịchúa tể”
- “Nó nhâng nháo đưa cặp mắt nhìn lên bầu trời, chả thèm để ý đến xung quanh nên
đã bị một con trâu đi qua giẫm bẹp”
Câu 2 Thảo luận nhóm
Nêu một số hiện tượng trong cuộc sống ứng với thành ngữ: Ếch ngồi đáy
giếng; Coi trời bằng vung, Trưởng giả học làm sang
Hoạt động 4: Củng cố: (3 phút)
- GDKNS: Em là người bơi rất giỏi, khi qua phà em có cần thiết phải mang áo phao không? Vì sao? (có, vì nguy hiểm có thể đến bất cứ lúc nào, bơi giỏi không có nghĩa là sẽ không gặp nguy hiểm, không nên chủ quan.)
- GV đọc cho học sinh nghe truyện Êch ngồi đáy giếng được diễn đạt bằng thơ:
Có con ếch sống lâuTrong một cái giếng nọ
Xung quanh nó chỉ cóVài cua ốc, bãi rêu
Ếch ta cất tiếng kêuLàm vang động cả giếng
Cua ốc không lên tiếngLàm ếch tưởng mình tài
Chú ta không ra ngoàiNghĩ trời như vung nhỏ
Còn nó thì oai toNhư một vị chúa tể
Một năm nọ mưa vềGiếng kia tràn đầy nước
Ếch chẳng cần cất bước
Mà vẫn được ra ngoài
Ếch nghênh ngang đi lại
Ồm ộp nó kêu to
Nhâng nháo đi tự do
Bị trâu qua giẫm bẹp
Trang 12Hoạt động 5: Hướng dẫn tự học ở nhà: (2 phút)
- Đọc kĩ truyện, tập kể diễn cảm câu chuyện theo đúng trình tự các sự việc.
- Tìm hai câu văn trong văn bản mà em cho là quan trọng nhất trong việc thể hiện nội dung ý nghĩa của truyện; Tìm đọc các truyện ngụ ngôn khác
- Chuẩn bị: Viết bài tập làm văn số 2
- Soạn bài: “Thầy bói xem voi”
+ Soạn bài theo câu hỏi sgk
+ Sưu tầm những câu chuyện có nội dung tương tự
- Tiết tiếp theo: " Thầy bói xem voi"
- Đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn
- Ý nghĩa giáo huấn sâu sắc của truyện ngụ ngôn
- Cách kể chuyện ý vị, tự nhiên, độc đáo
2 Kĩ năng:
- Đọc- hiểu văn bản truyện ngụ ngôn
- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế
- Kể diễn cảm truyện
3 Thái độ: Biết liên hệ thực tế cuộc sống.
II CÂU HỎI QUAN TRỌNG
- Các thầy bói xem voi như thế nào?
- Các thầy đã phán về con voi như thế nào?
- Sự miêu tả có đúng với mỗi bộ phận họ sờ không?
- Tại sao không thầy nào nói đúng về con vật này? Sai lầm của họ là ở chỗ nào?
- Thái độ của các thầy bói khi phán về voi như thế nào?
- Cách kết thúc truyện như thế nào? Có hợp lí không?
- Truyện cho ta bài học gì?
- Giống như bài: ếch ngồi đáy giếng, truyện sử dụng cách nói như thế nào?
Trang 13- Nêu ý nghĩa của văn bản?
- Tình huống: Bạn An cứ lén ra ngoài cổng trường vào giờ ra chơi rồi nhận một cáibọc trắng từ một người phụ nữ? Cả lớp nghĩ An tham gia buôn bán thuốc phiện liền
đi trình báo công an Theo em, việc làm của các bạn có đúng không? Vì sao?
III- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
- SGK, SGV, bài soạn, bảng phụ, bút màu vẽ bản đồ tư duy của học sinh
- Tranh ảnh về hình ảnh về văn bản “Thầy bói xem voi”
IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Nội dung
Mô tả hoạt động của thầy và trò Tư liệu,
phương tiện,
đồ dùng
Hoạt động của thầy HĐ của trò
1: Kiểm tra bài cũ :
- Nêu ý nghĩa truyện “Ếch ngồi đáy giếng”?
- Nêu một hiện tượng trong cuộc sống ứng với thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng”
là người lười biếng, không ham học Em
có đồng tình với ý kiến của bạn Bônkhông? Vì sao?
Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc trong “Đông,tây ngụ ngôn” có viết “ Mười câu ngụngôn thì được người thích đến chín câu”
Họ yêu thích bởi cách giáo huấn trự nhiên,sâu sắc và độc đáo Hôm nay chúng ta sẽđược giáo huấn về cách nhìn nhận, đánhgiá qua câu chuyện “Thầy bói xem voi”
Học sinhsuy nghĩ trảlời
- Nghe
SGK, SGV
Hoạt động 1: Đọc- Tìm hiểu chung
-Mục tiêu: Nắm được cách đọc truyện ngụ ngôn có nhiều nhân vật, bố cục, phương thức biểu đạt.
Dùng phầnmềm
Trang 14- GV đọc mẫu gọi 2 hs đọc và
kể lại
2 Bố cục:
- Truyện Thầy bói xem voi có
mấy phần? Quan hệ giữa cácphần?
Cho HS xem tranh minhhoạ
- Đọc
- Trả lời
- Nghe hướng dẫnđọc
- Đọc
- Chia bố cục
-Xem tranh
-Powerpoint
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản
-Mục tiêu: Nắm được giá trị nội dung, nghệ thuật và các vấn đề đặt ra từ văn bản -Phương pháp: Vấn đáp, gợi mở, tình huống có vấn đề
- Kĩ thuật: động não
-Thời gian:20 phút
II Tìm hiểu văn bản:
1 Cách xem voi của các
thầy bói:
- Mỗi thầy chỉ sờ được
một bộ phận của con voi
- Phán đúng về bộ phận
nhưng không đúng về
bản chất và toàn thể
Hướng dẫn HS tìm hiểu vềvăn bản
- Các thầy bói xem voi tronghoàn cảnh nào? (ế hàng, cóvoi đi qua, chưa thầy nào biếthình thù con voi thế nào)
- Các thầy bói xem voi nhưthế nào? (Dùng tay sờ voi vìmắt mù)
- Các thầy đã phán về con voinhư thế nào?
- Sự miêu tả có đúng với mỗi
bộ phận họ sờ không? (Phánđúng về bộ phận nhưng
Nghe – trả lời
Trả lời
Trả lời
Suy nghĩ- trả lời
Dùng phầnmềm Powerpoint
