hồ sơ dự thi dạy học theo chủ đè tích hợp liên môn dạy truyện ngụ ngôn tích hợp với phân môn âm nhạc giáo dục công dân kĩ năng sống cho học sinh

Từ thuở còn bé thơ, ta được tiếp xúc với VHDG qua lời ru ầu ơ của bà, của mẹ, ta được đắm chìm trong thế giới cổ tích đẹp lung linh qua giọng kể trầm ấm của cha, ta vô tư hát vang n

HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

Tiết 39: Văn bản

ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG

(Truyện ngụ ngôn)

I- MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Có hiểu biết bước đầu về thể loại ngụ ngôn

- Hiểu và cảm nhận được nội dung, ý nghĩa của truyện “Ếch ngồi đáy giếng”

- Nắm được những nét chính về nghệ thuật của truyện

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG

1 Kiến thức

- Nắm được đặc điểm của nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một tác phẩm ngụ ngôn

- Thấy được ý nghĩa giáo huấn của truyện

- Nghệ thuật đặc sắc của truyện: mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người, ẩn bàihọc triết lí; tình huống bất ngờ, hài hước, độc đáo

2 Kĩ năng

- Đọc- hiểu văn bản truyện ngụ ngôn

- Liên hệ các sự việc trong truyện với những tình huống, hoàn cảnh thực tế

- Kể lại được truyện

3 Thái độ

- Nhận thức được tác hại của chủ quan, kiêu ngạo

- Có thái độ khiêm tốn học hỏi trong cuộc sống, có ý thức mở rộng tầm hiểu biết

* Tích hợp phân môn Giáo dục công dân – Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh: Rèn đức tính khiêm tốn trong cuộc sống

* Tích hợp môn Âm nhạc: Bài hát “ Chú ếch con ”.

III CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

1 Giáo viên:

- Bài soạn

- Máy chiếu

- Phiếu học tập

- Thiết kế bài giảng điện tử

2 Học sinh:

- Soạn bài

- Chuẩn bị tư liệu liên quan đến bài học

- Sưu tầm thêm một số truyện ngụ ngôn

IV Phương pháp dạy - học:

- Nêu vấn đề

- Phân tích ví dụ mẫu

- Trực quan

- Thuyết trình

-Thảo luận theo nhóm nhỏ, …

V TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY- HỌC

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

 Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS tiếp thu kiến thức , kiểm tra kiến thức về truyện truyềnthuyết và cổ tích

 Cách tiến hành: GV kiểm tra bài cũ thông qua trò chơi từ đó dẫn vào bài mới

 Phương pháp : Thuyết trình , vấn đáp

Thời gian : 3 phút

Văn học dân gian là dòng sữa ngọt ngào không bao giờ vơi cạn Nó bồi đắp và nuôi dưỡng tâm hồn mỗi chúng ta Từ thuở còn bé thơ, ta được tiếp xúc với VHDG qua lời ru ầu ơ của bà, của mẹ, ta được đắm chìm trong thế giới cổ tích đẹp lung linh qua giọng kể trầm ấm của cha, ta vô tư hát vang nhà những bài đồng dao vui nhộn.

Và, khi đã trở thành những cô cậu học trò cấp 2, chúng ta có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về các câu chuyện dân gian đã được biết từ lúc bé thơ Đây là những câu chuyện dân gian mà các con vừa tìm hiểu Hãy giúp cô sắp xếp chúng theo đúng thể loại VHDG mà mình đã học.

3 Bài mới:

Bên cạnh cổ tích, truyền thuyết, tác giả dân gian đã sáng tạo truyện ngụ ngôn để khuyênnhủ, răn dạy con người về bài học nào đó trong cuộc sống Có nhà phê bình nói: “giao tiếpbằng ngụ ngôn là một cách giao tiếp khôn ngoan và lịch lãm của nhân loại” Hôm nay,chúng ta sẽ sử dụng cách giao tiếp khôn ngoan, lịch lãm này qua câu chuyện “ Ếch ngồiđáy giếng ”

* Hoạt động 1: Tìm hiểu thể loại truyện ngụ

Truyện ngụ ngôn không chỉ có ở Việt Nam

mà có mặt ở nhiều nước trên thế giới và ra

đời từ rất sớm Các tác giả viết truyện ngụ

ngôn nổi tiếng như Ê-dốp (Hi Lạp), Trang

Tử (Trung Quốc), La Phông-ten (Pháp), Lép

Tôn-xtôi (Nga)… ( gthiệu truyện VN và thế

giới trên máy)

Dù là của ai, ở nước nào thì các truyện

NN đều rất đặc sắc Trước hết, chúng ta sẽ

tìm hiểu đặc điểm của thể loại này qua phần

1

1 ? Dựa vào định nghĩa trong SGK, em hãy

rút ra những đặc điểm cơ bản về truyện ngụ

ngôn trên các phương diện ( máy)

HS trả lời

I Tìm hiểu chung

1 Thể loại ngụ ngôn ( SGK)

- GV vừa chiếu sơ đồ, vừa nhấn mạnh:

- Các con phát hiện rất tốt Cô chỉ muốn

nhấn mạnh hai điểm:

- Thứ nhất, trong phần hình thức, các con

chú ý khái niệm văn vần vì đây là một khái

niệm mới gọi học sinh đọc kn

- Thứ hai, truyện ngụ ngôn là những truyện

kể có ngụ ý – tức là ngoài nghĩa đen, nó còn

có nghĩa bóng Nghĩa đen chỉ là phương tiện

để nghĩa bóng bộc lộ Và, mục đích chính

của người sáng tác thể hiện ở lớp nghĩa này.

Vậy nên, khi học tác phẩm TNN, các con lưu

ý đến bài học được rút ra sau mỗi câu

chuyện.

- Bây giờ, cô và các con sẽ cùng đọc truyện

“Ếch ngồi đáy giếng”- một truyện tiêu biểu

của thể loại TNN.

con ếch như: tiếng kêu, cách đi lại, cách nó

nhìn thế giới mới…

+ Giọng điệu: mang sắc thái giễu cợt

- Nhận xét cách đọc

Để các con nắm nội dung truyện tốt hơn, cô

muốn chúng ta hãy quan sát các bức tranh

sau và

? Kể lại diễn biến của câu chuyện ?

Cô giữ lại 3 bức tranh trên màn hình, em

hãy

6 ? Nối các từ tương ứng với nội dung của

từng tranh và cho biết nghĩa của các từ đó

Truyện có nhắc đến từ “giếng” Với các

bạn ở nông thôn, hình ảnh này không xa lạ

Nhưng với chúng ta, không phải ai cũng biết.

Cô giới thiệu với các con, đây là hình ảnh cái

giếng Và đây là hình ảnh của thế giới bên

ngoài nếu từ đáy giếng nhìn ra.

? Diễn biến của câu chuyện xoay quanh con

ếch Dựa vào đó ta có thể chia truyện thành

mấy phần?

Máy:

- Phần 1 (từ đầu… “ oai như một vị chúa tể”):

Ếch ở trong giếng

- Phần 2 (còn lại): Ếch ra ngoài giếng

 Mục tiêu:

- HS nắm được nội dung câu chuyện

Phương pháp : Phân tích, vấn đáp, thảo luận

nhóm

 Thời gian : 15 phút

Bố cục này đã hé mở cho chúng ta thấy

một câu chuyện bất ngờ, thú vị về cuộc đời

con ếch Câu chuyện đó diễn ra như thế nào,

tác giả dân gian muốn gửi gắm điều gì, phần

II… giúp chúng ta làm sáng tỏ điều đó

II Tìm hiểu chi tiết

1 Nội dung câu chuyện

a Ếch ở đáy giếng

Câu chuyện mở ra bằng hình ảnh một

con ếch sống lâu ngày trong một cái giếng

nọ.

1 ? Em hãy nhận xét về không gian sống của

ếch?

2 ? Hàng xóm của ếch là những con vật nào?

Thái độ của chúng đối với ếch ra sao?

3 ? Êch có suy nghĩ gì khi sống trong môi

trường như vậy?

4 ? Những suy nghĩ của ếch thể hiện điều gì?

Rõ ràng, môi trường sống nhỏ bé về

không gian, hạn hẹp về các mối quan hệ

khiến ếch có những hiểu biết hết sức nông

cạn Tính chủ quan, kiêu ngạo cũng vì thế

Nhưng trong truyện này,

? Tại sao tác giả dân gian lại để ếch ở trong “

đáy giếng?

- Môi trường hạn hẹp, nhỏ bé

- Không gian sống tù túng, trì trệ, không

thay đổi.

Chi tiết “đáy giếng” là chi tiết mang tính

hình tượng Nếu như giếng là nơi chật hẹp

thì đáy giếng là nơi tận cùng của sự hạn hẹp.

Nếu giếng có sự cách biệt với thế giới bên

ngoài thì đáy giếng có sự tách biệt với thế

giới bên ngoài Đó là nơi, ẩm ướt, tối tăm,

tượng trưng cho cuộc sống tù túng, trì trệ,

không thay đổi Điều đó khiến ếch không hề

biết rằng có một thế giới tràn ngập âm

thanh, rực rỡ sắc màu và ngọt ngào hương

vị ngoài kia

7 ? Theo em, xây dựng hình ảnh con ếch với

tính cách kiêu ngạo sống môi trường hạn

hẹp, tác giả muốn nói điều gì?

Tác giả dân gian thông qua chuyện của

con ếch bóng gió nói về sự ảnh hưởng của

môi trường đến sự hiểu biết, tính cách của

con người: nếu sống trong môi trường hạn

hẹp mà con người thụ động, không chịu học

hỏi, ắt sẽ dẫn đến hiểu biết bị hạn chế, tính

chủ quan, kiêu ngạo cũng vì thế mà sinh ra.

Mượn chuyện con ếch kiêu căng làm phương

HS trả lời

HS trả lời

HS trả lời

tiện để nói về loại người tự phụ trong xã hội,

mượn cái giếng để nói về môi trường sống

hạn hẹp – đây chính là sự đặc sắc, cũng là

đặc điểm cơ bản của truyện ngụ ngôn.

Tưởng như con ếch sẽ mãi sống trong

đáy giếng tối tăm nhưng cuộc sống đã nó

một cơ hội để ra ngoài Vậy, câu chuyện về

con ếch ở ngoài giếng như thế nào, chúng ta

sẽ tìm hiểu trong phần b

Trong phần này, ta thấy có một sự việc

bất ngờ xảy ra

? Hãy cho biết đó là sự việc gì? Nó có nằm

trong ý muốn chủ quan của ếch không?

Tuy không nằm trong ý muốn chủ quan

của ếch nhưng sự việc ngoài ý muốn này đã

tạo ra một cơ hội để ếch biết đến một thế

giới khác thế giới ếch đang sống.

? Thế giới mới này là thế giới như thế nào?

- Thế giới rộng lớn, muôn màu muôn vẻ

? Ếch có nhận thức được điều đó không?

Hành động nào của nó chứng tỏ điều này?

? Rốt cuộc, ếch đã phải chịu hậu quả gì?

Thật đáng tiếc phải không các con, cơn

mưa đã đem đến cho ếch một cơ hội tuyệt

HS trả lời

HS trả lời

b Ếch khi ở ngoài giếng

- Môi trường: rộng lớn

- Giữ thói quen cũ:

nghênh ngang, nhâng nháo

- Hậu quả: bi thảm

vời để thay đổi cuộc sống Thế nhưng, giá

như, thay vì nghênh ngang đi lại, nhâng

nháo nhìn trời, ếch biết quan sát xung

quanh, thay vì kêu ồm ộp để ra oai, ếch lắng

nghe, học hỏi, tìm cách thay đổi để hòa hợp

với môi trường mới, thì có lẽ, nó sẽ không

phải chịu kết thúc bi thảm này Rõ ràng, bài

học về sự thích nghi với môi trường dành

cho ếch và cho tất cả chúng ta luôn luôn

đúng.

? Theo ý kiến của em, cái chết của con ếch là

cái chết ngẫu nhiên, do chẳng may hay là tất

yếu?

Đây là hậu quả tất yếu của thói kiêu

căng, tự phụ Con trâu đi qua chỉ là chuyện

ngẫu nhiên, không có con trâu thì sẽ có

những con vật khác Ếch vẫn nghênh ngang,

nhâng nháo thì bị giẫm bẹp là điều tất yếu.

? Vì sao tác giả dân gian lại không chọn cách

kết thúc: để cho ếch thoát chết và tự rút ra bài

học mà lại để ếch bị trâu “giẫm bẹp”?

Chọn kết thúc bi thảm như vậy, tác giả dân

gian không chỉ gây ấn tượng mạnh mà còn

thể hiện mục đích khuyên răn Trong cuộc

sống, ai cũng có thể mắc sai lầm, nhưng sẽ có

những sai lầm mà chúng ta không có cơ hội

để sửa chữa Vì vậy, chúng ta cần cân nhắc

HS trả lời

HS trả lời

HS trả lời

HS thảo luận

trong từng suy nghĩ, lời nói, hành động Sự

thiếu hiểu biết, kiêu ngạo, biết sẽ phải trả giá

đắt, thậm chí bằng cả mạng sống Và, sâu xa

hơn, cô nghĩ, tác giả nói chuyện con ếch để

nói đến tính cách con người Trong chúng ta,

ai cũng tiềm ẩn một phần tính cách kiêu

căng, tự phụ Việc tác giả cố tình để con ếch

bị trâu giẫm bẹp, phải chăng chính là thông

điệp mà tác giả dân gian muốn gửi gắm: cần

phải cương quyết loại trừ tính xấu đó, con

người mới có thể tiếp thu và học hỏi các kiến

thức mới, mới thoát ra khỏi cái giếng của đời

mình Lời khuyên, bài học thật thấm thía và

sâu sắc!

? Từ câu chuyện về con ếch, đặc biệt là cách

kết thúc truyện, tác giả dân gian muốn

khuyên chúng ta bài học gì?

( đây chính là ghi nhớ SGK mà hs cần lưu ý)

HS trả lời

2 Bài học

- Không chủ quan, kiêu ngạo

- Luôn học hỏi trong mọi hoàn cảnh

* Hoạt động 4: Tổng kết giá trị nội dung và

nghệ thuật

 Mục tiêu:

- HS nắm được nội dung và nghệ thuật

của câu chuyện

Phương pháp : Phân tích, vấn đáp

 Thời gian : 3 phút

? Em hiểu gì về nghệ thuật của truyện ngụ

ngôn “ ếch ngồi đáy giếng”?

HS chọnđáp án

- Nhắc học sinh ghi vở các đáp án đúng

? Cách xây dựng nhân vật:

Tuy nhân vật con ếch chỉ là phương tiện

để thể hiện bài học, nhưng nó vẫn mang

những đặc điểm, tập tính của giống, loài:

sống ở nơi ẩm ướt, tiếng kêu quen thuộc…

Nhờ thế, “phương tiện” này rất gần gũi, Nội

dung câu chuyện thú vị, hấp dẫn Lời răn

dạy trở nên tự nhiên mà thấm sâu và lay

động lòng người Chính những đặc điểm

nghệ thuật này đã chắp cánh, để nội dung

thêm hay và lắng đọng mãi

? Con hãy nhắc lại nội dung câu chuyện?

? Nếu bạn con là một người huênh hoang,

kiêu căng, con sẽ khuyên bạn tn?

? Nếu phải sống trong một môi trường hạn

hẹp, con phải làm gì để mở rộng tầm hiểu

- Khuyên nhủ con người phảimở rộng tầm hiểu biết,không chủ quan, kiêu ngạo

* Ghi nhớ (SGK)

* Hoạt động 5: Hướng dẫn luyện tập

 Mục tiêu: vận dụng lí thuyết vào làm bài

tập

- Khắc sâu kiến thức cho hs

- HS có kĩ năng làm bài tập

 Phương pháp : Phân tích, thảo luận nhóm

 Thời gian: 7p

1 BT1 sgk

- Nhận xét

- Lưu ý: Khi đọc một văn bản, các con chú ý

nắm được những câu quan trọng, nó ảnh

HS làm bàitập

IV Luyện tập

hưởng trực tiếp đến mạch truyện hoặc chứa

đựng những thông điệp mà tác giả gửi gắm

2 Bên cạnh truyện ngụ ngôn, kho tàng văn

học dân gian VN có rất nhiều câu tục ngữ,

thành ngữ, ca dao có liên quan bài học của

truyện“ ếch ngồi đáy giếng” Chúng ta sẽ

cùng tìm hiểu điều này thông qua trò chơi

mang tên đuổi hình bắt chữ.

Trò chơi không chỉ mở rộng cho chúng

ta vốn kiến thức về thành ngũ, tục ngữ, ca

dao… Thông qua trò chơi này, cô muốn

khắc sâu thêm một lần nữa bài học về cách

ứng xử và tinh thần học hỏi

? Vậy qua trò chơi này, chúng ta thấy cần

phải rèn luyện đức tính gì trong cuộc sống?

 Đúng vậy các con ạ, nếu lòng chân

thành giúp cho ta tạo dựng chỗ đứng

trong lòng người thì tính giản dị giúp

con người tránh xa được những thất

bại tầm thường Sự khiêm tốn có thể

được coi là một bản tính căn bản cho

con người trong nghệ thuật xử thế.

- Vậy khiêm tốn là gì? Là không đánh

giá cao bản thân, không tự kiêu, tự

mãn, biết sống nhún nhường, ham học

hỏi, không khoe khoang, không tự đề

cao cá nhân mình với người khác.

Cô muốn các con ghi nhớ bài học này bởi

điều ta biết chỉ là một giọt nước, những điều

HS tham gia chơi

Khiêm tốn

chúng ta chưa biết là cả một đại dương Sự

hiểu biết của một cá nhân không thể đem so

sánh với mọi người Con người dù tài cán

đến đâu cũng luôn phải tìm tòi học hỏi…mãi

mãi.

? Là học sinh, em sẽ làm gì để học tập tốt?

 Tích hợp GDCD bài: Mục đích học tập

của học sinh.

 Chúng ta là chủ nhân tương lai của đất

nước Chúng ta phải nỗ lực học tập để trở

thành con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan

Bác Hồ, người công dân tốt; trở thành

con người chân chính có đủ khả năng lao

động để tự lập nghiệp và góp phần xây

dựng quê hương đất nước

 Chỉ có xác định đúng đắn mục đích học

tập ( vì tương lai bản thân gắn liền với

tương lai của dân tộc ) thì mới có thể học

tập tốt

Trong thực tế, nhờ tinh thần học hỏi, con

người đã làm được bao điều kì diệu Mời các

con theo dõi những bức ảnh mô tả tóm tắt

hành trình sáng tạo của con người.

Vì thế … Nếu chỉ biết nhìn xuống đất bạn

sẽ lựa lối cho đôi chân có lợi, có thể, bạn sẽ

nhặt được của rơi Nhưng nếu như thế, bạn

chỉ nhìn được khoảng cách cùng lắm là 2

mét Còn nếu ngước nhìn lên trời cao bạn sẽ

Đặt ra mục tiêu học tậpcho mình

và phấn đấu đạt được mục tiêu đó

có một khoảng cách vô tận – khoảng cách đó

mới làm nên chiều cao của một con người.

Cho nên trên con đường thành công không

có bước chân của những kẻ lười biếng “

chặng đường nào trải bước chân hoa hồng,

bàn chân cũng thấm đau vì những mũi

gai”…

Đừng như Ếch ngồi đáy

giếng…….Hãy đi về phía mặt trời Bởi nơi

đó có rất nhiều việc để làm, có nhiều điều

hướng tới, và có nhiều bí mật để ta kiếm tìm

và khám phá.

 Tích hợp môn Âm nhạc:

Ngoài câu chuyện về chú ếch trong văn bản

vừa học, các em có biết bài hát nào nói về 1

chú ếch rất ngoan và chăm học không?

Cả lớp hát tập thể bài

“ Chú ếch con ”

 Hướng dẫn hoạt động tiếp nối: học bài

 Bài tập: Viết đoạn văn khoảng 7 câu nêu cảm nhận của em về nhân vật con ếch trong truyện

Soạn bài sau