Kiến thức: Giúp HS hiểu được: - Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, do chíng quyền Mãn Thanh suy yếu hèn nhát mà đất nước Trung Hoa rộng lớn, có nền văn minh lâu đời bị các nước đế quốc x
Trang 1Bài: 3 TRUNG QUỐC
A MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1 Kiến thức: Giúp HS hiểu được:
- Vào cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, do chíng quyền Mãn Thanh suy yếu hèn nhát mà đất nước Trung Hoa rộng lớn, có nền văn minh lâu đời bị các nước đế quốc xâu xé, trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến
- các phong trào đấu tranh chống phong kiến và đế quốc diễn ra hết sức sôi nổi, tiêu biểu là cuộc vận động Duy Tân (1898), phong trào Nghĩa Hòa Đoàn (1900), Cách mạng Tân Hợi (1911) Ý nghĩa lịch sử của các phong trào đó
- Giải thích được các khái niệm: “Nửa thuộc địa, nửa phong kiến”; “Vận động Duy Tân”…
2 Kĩ năng:
Bước đầu biết nhận xét, đánh giá trách nhiệm của triều đình Mãn Thanh trong việc Trung Quốc để rơi vào tay các nước đế quốc; biết sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình bày các sự kiện tiêu biểu của phong trào Nghĩa Hòa Đoàn và cách mạng Tân Hợi
3 Thái độ:
Biểu lộ sự cảm thông, khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc,
phong kiến, đặc biệt là cuộc Cách mạng Tân Hợi
B THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC:
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC:
1 Ổn định lớp, kiểm tra bài cũ:
Em hãy trình bày nguyên nhân, tính chất, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Xi-pay?
2 Giới thiệu bài mới:
GV có thể gợi mở như sau: Các em hãy theo dõi bài giảng để giải thích vì sao vào cuối thế kỉ XIX, nước Trung Hoa rộng lớn, đông dân nhất thế giới lại bị các nước đế quốc xâm lược, xâu xé? Nhân dân Trung Quốc đã tiến hành những cuộc đấu tranh như thế nào để giành độc lập dân tộc?
3 Dạy và học bài mới:
Hoạt động 1: Cá nhân
GV giới thiệu khái quát Trung Quốc
GV cho HS quan sát hình “Các nươc đế quốc
xâu xé cái bánh ngọt Trung Quốc”
H: Bức tranh nói lên điều gì? Tại sao tác giả
bức tranh lại ví Trung Quốc như cái bánh ngọt
khổng lồ bị cắt như vậy?
Gọi HS phát biểu, sau đó GV giải thích: đây là
bức tranh biếm họa trong SGK Lịch sử Pháp với dòng
chú thích “Chiếc bánh Ga-tô Trung Hoa”, ví như Trung
Quốc cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX như chiếc bánh
khổng lồ, không một đế quốc nào nuốt nổi mà phải tranh
chấp, gianh giật, chia sẻ Quá trình xâm lược Trung
Quốc của các nước đế quốc được miêu tả qua hình ảnh
cái bánh ngọt lớn đã bị các nước đế quốc cắt rời từng
phần Ngồi xung quang là sáu người với chiếc dĩa trong
tay Kể từ trái qua phải, đó là chân dung của Hoàng đế
Đức, Tổng thống Pháp, Nga hoàng, Nhật hoàng, Tổng
thống mĩ và Thủ tướng Anh đương thời.
Hoạt động 2: Cá nhân
1 Trung Quốc bị các nước đế quốc xâm lược:
- Viện cớ nhà Thanh “bế quan tỏa cảnh”, Anh tiến hành lược Trung Quốc 6/1840 Mãn Thanh kí Hiệp ước chấp nhận yêu cầu của Anh
- Các nước đế quốc xâu xé, mở đầu cho quá trình Trung Quốc trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến
2 Phong trào đấu tranh của nhân dân
Trang 2H: Hãy nêu phong trào đấu tranh tiêu biểu chống
đế quốc của nhân dân Trung Quốc giữa thế kỉ XIX?
HS dựa vào SGK trả lời:
- Thái bình Thiên quốc do Hồng Tú Toàn lãnh
đạo
- Cuộc vận động Duy Tân: Sau cuộc chiến Trung –
Nhật (1894-1895), phong trào đấu tranh chống đế quốc
và phong kiến lên cao Một số người trong giai cấp
thống trị Trung Quốc chủ trương cải cách chính trị, thay
thế chế độ quân chủ chuyên chế bằng chế độ quân chủ
lập hiến, theo con đường Minh Trị Duy Tân ở Nhật Bản.
Hai người lãnh đạo phái Duy Tân là Khang Hữu Vi và
Lương Khải Siêu.
H: Thái độ của triều đình Mãn Thanh trước
những chủ trương duy tân như thế nào?
HS dựa vào SGK trả lời:
GV bổ sung: Từ Hi Thái hậu đã bắt giam vua
Quang Tự Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu
bỏ trốn ra nước ngoài Phong trào Duy Tân qua
103 ngày đã chấm dứt.
H: Em có nhận xét đánh giá gì về phong trào Duy
Tân?
GV hướng HS về nguyên nhân thất bại, ý
nghĩa lịch sử
+ Khách quan:
+ Chủ quan:
+ Ý nghĩa:
- Phong trào Nghĩa Hòa Đoàn:
GV yêu cầu HS dựa vào SGK tóm tắt diến
biến cuộc khởi nghĩa
GV giúp HS phân tích Bọn đế quốc nhân đó thành lập
liên quân 8 nước (Anh, Mĩ, Nhật, Nga, Đức, Pháp, ÁO,
I-ta-li-a) tiến đánh Bắc Kinh, cướp bóc của cải, giết hại
nhân dân (14/8/1900, Bắc Kinh thất thủ, Từ Hi Thái
hậu, vua Quang Tự cùng quần thần phải bỏ chạy khỏi
kinh đô Quân đội các nước đế quốc đã tiến hành tàn sát,
đốt phá, cướp bóc cực kì tàn bạo tại Thiên Tân và Bắc
Kinh Hoảng sợ trước các nước đế quốc triều đình Mãn
Thanh đã quay sang thỏa hiệp với chúng, chống lại
Nghĩa Hòa Đoàn, kí Hiệp ước Tân Sửu (1901) Trung
Quốc trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến.
Hoạt động 3: Cá nhân
- Về Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng minh
hội:
+ GV phân tích cho các em về Tôn Dật Tiên
(GV kể vài nét về tiểu sử của ông)
+ GV nhấn mạn năm (1905), thành lập Trung
Quốc Đồng minh hội một chính đảng đầu tiên
của giai cáp tư sản Trung Quốc
Trung Quốc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế
kỉ XX:
- Giữa thế kỉ XIX, nhân dân Trung Quốc tiếp tục nổi dậy chống đế quốc, phong kiến Tiêu
biểu là khởi nghĩa Thái bình Thiên quốc (1851).
- Cuộc vận động Duy Tân (1898) của Khang
Hữu Vi, Lương Khải Siêu lãnh đạo được vua Quang Tự ủng hộ, sau 103 ngày thất bại
- Nguyên nhân:
+ Khách quan: Giai cấp tư sản còn yếu, phong kiến bảo thủ mạnh, đất nước bị nô dịch
+ Chủ quan: Chưa dựa vào quần chúng, chưa triệt để kiên quyết
- Ý nghĩa: Đã làm lung lay chế độ phong kiến,
mở đường cho tư tưởng tiến bộ vào Trung Quốc
- Khởi nghĩa Nghĩa Hòa Đoàn: (SGK)
3 Tôn Trung Sơn và Cách mạng Tân Hợi:
- Năm 1905, Trung Quốc Đồng minh hội thành lập
- Mục tiêu của Hội: đánh đổ Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa, thành lập Dân quốc, bình đẳng ruộng đất cho dân cày
- Cách mạng Tân Hợi:
Trang 3- Về Cách mạng Tân Hợi:
+ GV sử dụng lược đồ Trung Quốc để trình
bày diễn biến của Cách mạng Tân Hợi:
H: Nêu ý nghĩa lịch sử và hạn chế của cuộc
Cách mạng Tân Hợi?
HS dựa vào SGK trả lời:
* Hạn chế:
Không thủ tiêu giai cấp phong kiến; không
đụng chạm đến các nước đế quốc; không giải
quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân
GV chốt ý
+ Ngày 9/5/1911, Mãn Thanh trao quyền kinh doanh đường sắt cho đế quốc, làm bùng nổ cuộc đấu tranh
+ Diễn biến: (Học SGK) + Kết quả: Viên Thế Khải làm Tổng thống, Tôn Trung Sơn từ chức, cách mạng chấm dứt
* Ý nghĩa:
- Lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển
- Có ảnh hưởng nhất định đối với cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc một số nước ở châu Á
3 Củng cố:
- Cuối thời Mãn Thanh, nước Trung Hoa phong kiến dần suy yếu, bị các nước tư bản chia nhau xâm chiếm.
- Nhân dân Trung Quốc đã đấu tranh đòi duy tân dất nước và tham gia khởi nghĩa vũ tranh chống đế quốc, lật đổ thế lực phong kiến trong phong trào Nghĩa Hòa Đoàn và Cách mạng Tân Hợi (1911)
Bài tập: Dựa vào lược đồ, trình bày diễn biến Cách mạng Tân Hợi (1911)
4 Hướng dẫn tự học:
a Bài vừa học:
Trả lời cầu hỏi và bài tập cuối bài.
b Bài sắp học:
Dặn dò HS đọc và soạn trước bài 4 CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á