Giáo án vật lý 9 tiết 67 68

- Nhận biết được khả năng chuyển hóa qua lại giữa các dạng năng lượng, mọi sự biến đổi trong tự nhiện đều kèm theo sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác.. Mục tiêu 1.Về kiến

Trường THCS Giục Tượng Tuần 34 tiết 67

Ngày soạn: 09/42012 Lớp dạy: 9/1

Bài 59 NĂNG LƯỢNG VÀ SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG LƯỢNG

I Mục tiêu

1.Về kiến thức:

- Nhận biết được cơ năng và nhiệt năng dựa trên dấu hiệu quan sát trực tiếp được

- Nhận biết được quang năng, hóa năng, điện năng nhờ chúng đã chuyển hóa thành cơ năng hay nhiệt năng

- Nhận biết được khả năng chuyển hóa qua lại giữa các dạng năng lượng, mọi sự biến đổi trong

tự nhiện đều kèm theo sự biến đổi năng lượng từ dạng này sang dạng khác

2.Về kĩ năng:

- Nhận biết được các dạng năng lượng trực tiếp hoặc gián tiếp

3.Về thái độ

- Nghiêm túc, thận trọng

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên:

- Tranh 59.1

2 Học sinh:

- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 59

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ : kết hợp bài mới

2 Bài mới

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 1 : Ôn lại dấu hiệu

nhận biết cơ năng và nhiệt

năng (8’)

-Yêu cầu HS trả lời C1, C2

Hoạt động 2 : Ôn lại các dạng

năng lượng khác đã biết và nêu

ra những dấu hiệu để nhận biết

được các dạng năng lượng

đó

(20’)

- Nêu tên các dạng năng lượng

khác ngoài cơ năng và nhiệt

năng ?

- Yêu cầu HS trả lời C3, C4

Chốt phần C3, C4: ghi bảng

- Thực hiện C1, C2  rút ra kết luận

- Suy nghĩ trả lời

- Trả lời C3, C4 rút ra kết luận

Ghi vở

I Năng lượng

C1: Tảng đá được nâng lên khỏi mặt đất

C2: Làm cho vật nóng lên

Kết luận 1:(SGK)

II Các dạng năng lượng và sự chuyển hóa giữa chúng

C3:

A:(1)cơ năngđiện năng; (2)điện năngnhiệt năng

B: (1)điện năngcơ năng (2)động năngđộng năng C: (1)hóa năngnhiệt năng (2)nhiệt năngcơ năng

D : (1)hóa năngđiện năng (2)điện năngnhiệt năng

Hoạt động 3 : Vận dụng(10’)

- Yêu cầu trả lời C5

Nhiệt lượng tính bằng công

thức nào?

Gọi HS lên bảng

Trả lời C5:

Q=mc(to

2 - to)=

Giải

E : quang năng nhiệt năng

C4: Hóa năng cơ năng(C) Hóa năngnhiệt năng(D) Quang năngnhiệt năng(E) Điện năngcơ năng(B)

Kết luận 2:(SGK)

III Vận dụng

C5: Q=mc(to

2 - to)=

2.4.200.(80-20)=504000J

3/.Củng cố:(5’)

-Có những dạng năng lượng nào chuyển hoá cho nhau? Trả lời

- GV Gọi HS phát biểu ghi nhớ

- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết

4/Hướng dẫn về nhà :(2’)

-Học thụôc bài và phần ghi nhớ

- Làm bài tập 59.1; 19.2 trong sách bài tập

- Chuẩn bị bài 60

5/ Bổ sung

_

Trường THCS Giục Tượng Tuần 34 tiết 68

Ngày soạn: 09/42012 Lớp dạy: 9/1

Bài 60 ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN NĂNG LƯỢNG

I Mục tiêu

1.Về kiến thức:

- Qua TN, nhận biết được trong các thiết bị làm biến đổi năng lượng, phần năng lượng thu được cuối cùng bào giờ cũng nhỏ hơn phần năng lượng cung cấp cho thiết bị lúc ban đầu, năng lượng không

tự sinh ra

- Phát biểu được định luệt bảo toàn năng lượng và vận dụng định luận để giải thích sự biến đổi năng lượng

2.Về kĩ năng:

- Khái quát hóa về sự biến đổi năng lượng

- Phân tích hiện tượng

3.Về thái độ

- Nghiêm túc, hợp tác

II.Chuẩn bị

1 Giáo viên:

- Dụng cụ TN 60.1 và 60.2

2 Học sinh:

- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 60

III Tiến trình bài dạy

1 Kiểm tra bài cũ : (5’)

- Khi nào vật có năng lượng ?

- Có những dạng năng lượng nào ?

- Nhận biết các dạng năng lượng bằng cách nào ?

2 Bài mới

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 1 : Phát hiện vấn đề

cần nghiên cứu (3’)

- Nhiều người đã mơ ước chế

tạo một động cơ có thể chạy

được mãi mãi mà không cần

cung cấp cho động cơ nhiên liệu

nào cả Ta tìm hiểu xem, xét về

phương diện năng lượng, vì sao

mơ ước ấy không thực hiện

được ?

Hoạt động 2 : Tìm hiểu sự biến

đổi thế năng thành động năng

và phát hiện có sự hao hụt cơ

năng và sự xuất hiện nhiệt năng

(10’)

- Y/c HS quan sát hình 60.1 Trả

lời C1, C2, C3

* Qua hình vẽ :

- Điều gì chứng tỏ thế năng biến

thành động năng và ngược lài, có

sự hao hụt cơ năng do xuất hiện

nhiệt năng ?

- Điều gì chứng tỏ năng lượng

không thể tự sinh ra mà do một

dạng năng lượng khác biến đổi

thành Trong quá trình biến đổi

nếu thấy có một phần bị hao hụt

thì có phải do bị biến mất không

?

Vậy ta rút ra đựơc kết luận gì?

Hoạt động 3 : Tìm hiểu sự biến

- Cá nhân suy nghĩ trả lời đưa ra dự đoán

- Làm TN theo nhóm

- Trả lời C1, C2, C3

độ cao giảm, vận tốc tăng làm cho vật nóng lên

- Thảo luận nhóm trả lời

- Cá nhân rút ra kết luận

- Suy nghĩ trả lời câu hỏi

I Sự chuyển hóa năng lượng trong các hiện tượng

cơ, nhiệt, điện

1/ Biến đổi thế năng thành động năng và ngược lại Hao hụt cơ năng

C1: Từ A  C : thế năng biến đổi thành động năng

Từ C  B : động năng biến đổi thành thế năng

C2: Thế năng của viên bi ở A lớn hơn thế năng của viên bi

ở B

C3: Viên bi không thể có thêm nhiều năng lương hơn thế năng mà ta mà ta cung cấp cho nó lúc ban đầu Ngoài cơ năng còn có nhiệt năng xuất hiện do ma sát

Kết luận 1

trong các quá trình cơ học, cơ năng không tự sinh ra thêm, phần hao hụt đi đã biến đổi thành dạng năng lượng khác Nếu tăng thêm là do vật ở ngoài hệ cung cấp

2 Biến đổi cơ năng thành

đổi cơ năng thành điện năng và

ngược lại Phát hiện sự hao hụt

cơ năng và sự xuất hiện dạng

năng lượng khác ngoài điện

năng (10’)

- Hướng dẫn HS quan sát hình

60.1 Hãy so sánh năng lượng ban

đầu cung cấp cho quả nặng A và

năng lượng cuối cùng mà quả nặng

B nhận được ?

- Yêu cầu các nhóm trả lời C4, C5

- TN trên, ngoài cơ năng và điện

năng còn xuất hiện thêm dạng

năng lượng nào ? phần năng

lượng mới xuất hiện do đâu mà

có ?

Ta rút ra đựơc kết luận gì?

Hoạt động 4 :Tiếp thu định luật

bảo toàn (10’)

- Thông báo về định luật bảo toàn

- Nếu đun nước bằng điện, điện

năng biến đổi thành nhiệt năng

Sau khi ngừng đun một thời

gian nước trở lại nhiệt độ ban

đầu Điều đó có phải nhiệt năng

tự mất đi không ? Tại Sao ?

THNL

+ Thực vật sử dụng ánh sáng mặt

trời để quang hợp tạo ra glucoza

và các chất hữu cơ khác Động vật

ăn thực vật Đến lượt mình, con

- Các nhóm tiến hành TN

- Từ TN trả lời câu hỏi GV

- Các nhóm thảo luận trả lời C4, C5

Nhiệt năng

Do ma sát, toả nhiệt

- Thảo luận trả lời và rút ra kết luận

- Lắng nghe và phát biểu lại định luật

-không -do toả nhiệt

Lắng nghe

điện năng và ngược lại Hao hụt cơ năng.

C4: Máy phát điện : cơ năng biến thành điện năng

Động cơ điện : điện năng biến đổi thành cơ năng C5: thế năng quả nặng A lớn hơn quả nặng B

- Khi quả nặng rơi xuống chỉ

có một phần thế năng biến thành điện năng, một phần biến thành động năng của quả nặng Khi dòng điện làm cho động cơ quay, kéo quả nặng B lên thì chỉ có một phần điện năng biến thành cơ năng, còn một phần thành nhiệt năng làm nóng dây dẫn

Do những hao phí trên nên thế năng mà quả nặng B thu được nhỏ hơn thế năng ban đầu của quả nặng A

*Kết luận 2

trong các máy điện, cơ năng

có thể chuyển hoá thành điện năng và ngược lại Phần năng lượng hữu ích thu đựơc cuối cùng bao giờ cũng nhỏ hơn phần năng lượng ban đầu cung cấp cho máy Phần năng lượng hao hụt đi đã biến đổi thành dạng năng lượng khác

II Định luật bảo toàn năng lượng

Năng lượng không tự sinh ra hoặc tự mất đi mà chỉ biến đổi từ dạng này sang dạng khác hoặc truyền từ vật này

người lại sử dụng thực vật và động

vật làm nguồn thức ăn Như vậy

con người cũng gián tiếp sử dụng

năng lượng mặt trời để sống và

làm việc Khi ánh sáng quá gay gắt

hoặc quá yếu, cây cối không thể

quang hợp nên không sinh sôi phát

triển Do sự nóng lên của khí hậu,

nên năng suất do đó sản lượng

lương thực sẽ suy giảm Điều này

ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự

sống trên hành tinh

+ Khi thực vật và động vật chết đi,

xác của chúng bị vùi lấp trong các

lớp đất đá và bị phân hủy dần dần

Qua hàng triệu năm chúng tạo ra

các nguồn năng lượng cơ bản

(than đá, dầu mỏ, khí đốt) cho con

người sử dụng ngày nay Như vậy

các nguồn năng lượng cũng chính

là kết tinh của năng lượng mặt

trời, khi sử dụng chúng con người

đã giải phóng năng lượng mặt trời

được kết tinh đó Nhưng các

nguồn năng lượng đó không vô tận

mà ngày càng cạn kiệt (than đá chỉ

sử dụng được trong 200 năm, dầu

lửa sử dụng trong 60 năm nữa)

Nếu không có biện pháp sử dụng

hợp lí, sẽ đến lúc hành tinh này

không còn năng lượng

+ Xét theo quan điểm năng lượng,

con người cũng là một mắt xích

trong chuỗi năng lượng trong đó

năng lượng mặt trời là trung tâm

Trong sự sống của mình, con

người cần tuân theo các quy luật

khách quan của chuỗi năng lượng

đó

+ Xét về nguồn gốc, tất cả các

dạng năng lượng đang được con

người sử dụng đều có nguồn

gốc từ mặt trời (gồm than đá,

dầu mỏ, khí đốt, gió, nước)

Năng lượng mặt trời có thể

được sử dụng trong khoảng 6 tỉ

năm nữa vì thế có thể coi là vô

tận Cần tăng cường sử dụng

năng lượng mặt trời một cách

rộng rãi hơn

Hoạt động 5 : Vận dụng(10’)

- Ý định chế tạo động cơ vĩnh cửu

Năng lượng không đựơc bào toàn, phải nhờ cung cấp thêm nhiên liệu

- Trả lời C6, C7

sang vật khác

III Vận dụng

C6 : Không thể có động cơ vĩnh cửu vì trái với định luật bảo toàn năng lượng Động

cơ hoạt động được nhờ có năng lượng, muốn có năng lượng phải cung cấp cho máy (xăng, dầu, than … )

C7: Nhiệt năng do củi đốt cung cấp một phần làm

trái với định luật bảo toàn năng

lượng chỗ nào ?

- Yêu cầu HS trả lời C6,C7

nóng nước, một phần truyền cho môi trường xung quanh.Bếp cải tiến có vách ngăn , giữ cho nhiệt năng ít truyền ra ngoài, nên đun được hai nồi nước

3/.Củng cố: (2’)

-Hãy phát biểu định luật bảo toàn năng lượng? phát biểu

- GV Gọi HS phát biểu ghi nhớ

- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết

4/.Hướng dẫn về nhà :

-Học thụôc bài

- Làm bài tập trong sách bài tập

- Chuẩn bị bài Tiết ôn tập HKII

5/Bổ sung