giáo án ngữ văn 9 tiết 29

Kĩ năng: - Bổ sung kiến thức đọc – hiểu văn bản truyện thơ trung đại phát hiện, phân tích được các chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên trong đoạn trích.. - Cảm nhận được tâm hồn trẻ trung

Tuần: 6 Tiết PPCT: 29 Ngày soạn:

Ngày dạy:

CẢNH NGÀY XUÂN

(Trích Truyện Kiều)

-NGUYỄN

DU-I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Hiểu thêm về nghệ thuật tả cảnh của Nguyễn Du qua một đoạnt trích

- Nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của thi hào dân tộc Nguyễn Du

- Sự đồng cảm của Nguyễn Du với những tâm hồn tuổi trẻ

2 Kĩ năng:

- Bổ sung kiến thức đọc – hiểu văn bản truyện thơ trung đại phát hiện, phân tích được các chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên trong đoạn trích

- Cảm nhận được tâm hồn trẻ trung của nhân vật qua cái nhìn cảnh vật trong ngày xuân

- Vận dụng bài học để viết văn miêu tả, biểu cảm

3 Về thái độ:

- Học sinh ý thức được nghệ thuật miêu tả thiên nhiên vận dụng vào bài tập làm văn

- KN : Giao tiếp, tương tác, lắng nghe tích cực

- KT : Động não, trình bày 1', tư duy sáng tạo

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

- GV: Bảng phụ + giấy A0

- HS: bài soạn

III PHƯƠNG PHÁP:

Nêu vấn đề, diễn giảng, vấn đáp

IV TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1 KTBC:

(?) Đọc thuộc lòng 4 câu thơ miêu tả vẻ đẹp TVân và phân tích.

(?) Đọc thuộc lòng 6 câu thơ miêu tả vẻ đẹp TKiều và phân tích.

(?) Nghệ thuật sử dụng trong đoạn trích? Ý nghĩa văn bản?

2 Bài mới:

- Hoạt động 1: Giới thiệu bài.

 Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

chung văn bản

(?) Vị trí đoạn trích nằm ở đâu?

 Sau đoạn tả tài sắc chị em TKiều

(?) Trình tự sự việc trong văn bản được miêu

tả ntn?

 Trình tự sự việc trong văn bản được miêu tả

theo thời gian

(?) Kết cấu đoạn trích ntn?

 Có 3 phần rõ rệt

I/.Tìm hiểu chung:

- Vị trí đoạn trích nằm sau đoạn tả tài sắc chị

em TKiều

- Trình tự sự việc trong văn bản được miêu tả theo thời gian

-Bốn câu đầu: Khung cảnh ngày xuân.

-Tám câu tiếp: Khung cảnh lễ hội trong tiết

thanh minh

-Sáu câu cuối: Cảnh chị em Thúy Kiều du

xuân trở về

 Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu chi tiết văn bản

*Giáo viên đọc- học sinh đọc chú ý những từ

kho trong chú thích

(?) Vẻ đẹp thiên nhiên mùa xuân được khắc

họa ra sao? Lồng ghét môi trường.

 Vẻ đẹp thiên nhiên mùa xuân được khắc

họa qua cái nhìn của nhân vật trước ngưỡng

cửa tình yêu hiện ra mới mẻ, tinh khôi sống

động, cảnh thiên nhiên trong lành, xanh sạch

(?) Những chi tiết nào gợi lên đặc điểm của

mùa xuân? Phân tích?

 Hai câu thơ đầu  vừa nói thời gian, vừa gợi

không gian

 Ngày xuân thắm thoát trôi mau tiết trời

bước sang tháng ba tháng cuối cùng của mùa

xuân, những cánh chim én rộn ràng bay luyện

như thoi đưa

(?) Vẻ đẹp của mùa xuân tháng ba được đặc

tả qua chi tiết điển hình nào?

 “Cỏ non……chân trời

Cành lê…… bông hoa”.

(?) Lời thơ gợi cảnh tượng tháng ba mùa

xuân ntn?

 Thảm cỏ non trải rộng tới chân trời Trên

nền trời màu xanh non ấy điểm xuyến một

vài bông hoa lê trắng  màu sắc có sự hài hòa

tới mức tuyệt đỉnh Tất cả đều gợi lên vẻ đẹp

riêng của mùa xuân mới mẻ tinh không, giàu

sức sống khóang đạt trong trẻo nhẹ nhàng

tinh khiết

 Ngôn ngữ chọn lọc tinh tế đầy sức gợi miêu

tả theo lối lối chấm phá bút pháp phối sắc tài

tình

(?) Do đâu mà tác giả có thể tả được mùa

xuân như vậy?

 Tài quan sát chọn lọc chi tiết tâm hồn nhạy

cảm, tha thiết với vẻ đẹp thiên nhiên

II/.Đọc – hiểu văn bản.

1/ Vẻ đẹp thiên nhiên mùa xuân được khắc hoa qua cái nhìn của nhân vật trước ngưỡng cửa tình yêu hiện ra mới mẻ tinh khôi, sống động:

- Hai câu thơ đầu:

“Ngày xuân…… đưa thoi Thiều quang……sáu mươi”

+ Ngày xuân thắm thoát trôi mau, tiết trời bước sang tháng ba ấm áp trong lành

- “Cỏ non……chân trời “Cành lê……bông hoa”

- Thảm cỏ non trải rộng tới chân trời Trên nền

trời màu xanh non ấy điểm xuyến một vài bông hoa lê trắng  màu sắc có sự hài hòa gợi lên vẻ đẹp riêng của mùa xuân mới mẻ tinh khôi, giàu sức sống

→ Tài quan sát chọn lọc chi tiết có tâm hồn

nhạy cảm, tha thiết với vẻ đẹp thiên nhiên

(?) Quang cảnh lễ hội trong tiết thanh minh

ntn?

 Quang cảnh lễ hội rộn ràng náo nức vui tươi

và cùng với những nghi thức trang nghiêm

mang tính chất truyền thông của người Việt

tưởng nhớ những người đã khuất

(?) Trong ngày thanh minh có mấy hoạt động

diễn ra cùng một lúc.

Hai hoạt động  lễ tảo mộ, hội đạp thanh

(?) Mùa xuân rộn ràng náo nức vui tươi thể

hiện qua các từ nào?

 Các danh từ (yến anh, chị em, tài tử giai

nhân  gợi tả sự đông vui nhiều người cùng

đến dự hội).

 Các tính từ ( gần, xa, nô nức  làm rõ hơn

tâm trạng của người đi hội ).

(?) Lễ hội có ý nghĩa gì? Trình bày 1’.

 Mang đậm tính nhân văn, thể hiện thái độ

tình cảm của người đang sống đối với người

đã khuất là sự tưởng nhớ của con cháu đối

với ông bà cha mẹ thể hiện đạo lí uống nước

nhớ nguồn

(?) Theo em để làm sống lại một không khí lễ

hội tưng bừng như thế nhà thơ đã có những

tình cảm gì?

Học sinh thảo luận nhóm

 Yêu quí trân trọng vẻ đẹp và giá trị truyền

thống văn hóa dân tộc biểu hiện trong lễ hội

(?) Sáu câu cuối nói về cảnh gì?

 Cảnh chị em Thúy Kiều từ lễ hội đây lưu

luyến trở về

(?) Cảnh có gì khác so với 4 câu thơ đầu?

 Cảnh vẫn mang cái thanh cái dịu của mùa

xuân Mọi chuyển động đều nhẹ nhàng, mặt

trời ngã bóng về tây…tất cả đang nhạt dần,

lặng dần, bởi thời gian, không gian thay đổi

(?) Cảnh được cảm nhận qua gì? Bằng

những từ ngữ nào?

 Cảnh được cảm nhận qua tâm trạng với các

từ “tà tà, thanh thanh, nao nao”.

(?) Cảm giác của người du xuân ntn?

 Cảm giác bâng khuâng xao xuyến về một

ngày vui xuân đang còn và sự linh cảm về

2/.Quang cảnh quang cảnh lễ hội rộn ràng náo nức vui tươi và cùng với những nghi thức trang nghiêm mang tính chất truyền thông của người Việt tưởng nhớ những người

đã khuất:

- Không khí lễ hội mang sắc thái điển hình “yến anh, chị em, tài tử giai nhân, sắm sửa dập dìu”.

→ Những người phong lưu trang trọng đẹp đẽ

- Lễ hội mang đậm tính nhân văn, thể hiện thái

độ tình cảm của con cháu đối với ông bà…thể hiện đạo lí uống nước nhớ nguồn

3/.Chị em Thúy Kiều từ lễ hội đầy lưu luyến trở về:

- Rộn ràng của lễ hội nhạt dần, bởi thời gian không gian thay đổi

- Cảnh được cảm nhận qua tâm trạng với các từ

“tà tà, thanh thanh, nao nao”.

→ Cảm giác bâng khuâng xao xuyến, nhạy cảm, sâu lắng

điều gì sắp xảy ra đã xuất hiện.

(?) Đoạn trích sử dụng ngôn ngữ nào là

chính? Diễn tả điều gì?

 Sử dụng ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh,

giàu nhiệp điệu diễn tả tinh tế tâm trạng nhân

vật

(?) Nhận xét về việc miêu tả trong đoạn

trích?

 Miêu tả theo trình tự thời gian cuộc du xuân

của chị em Thúy Kiều

Giải thích thêm: Tả cảnh theo bút pháp

chấm phá bằng một vài nét như cảnh vật liệu

lên thật đẹp có sắc có hồn.

(?) Cảnh ngày xuân thiên nhiên được miêu tả

ntn? Ngôn ngữ ra sao?

 Học sinh tự trình bày theo cảm nhận

 Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh hệ

thống hóa kiến thức đã học:

(?) Qua đoạn trích cảnh ngày xuân cho thấy

lễ hội mùa xuân ntn?

 Học sinh dựa vào ghi nhớ SGK/Trang 87

trình bày

- Sử dụng ngôn ngữ miêu tả giàu hình ảnh, giàu nhiệp điệu diễn tả tinh tế tâm trạng nhân vật

- Miêu tả theo trình tự thời gian cuộc du xuân của chị em Thúy Kiều

 Ý nghĩa văn bản:

Cảnh ngày xuân là đoạn trích miêu tả bức tranh mùa xuân tươi đẹp qua ngôn ngữ và bút phát nghệ thuật giàu chất tạo hình của Nguyễn Du

III/ Tổng kết.

Ghi nhớ SGK/Trang 87.

3 Củng cố:

(?) Đoạn cuối văn bản viết bằng bút pháp cổ điển:

→ Tả cảnh gắn với tả tình

→ Tả cảnh ngụ tình

→ Tình và cảnh tương hợp

Em có ý kiến gì về nhận xét này?(cả 3 ý).

Hoạt động 4: Hướng dẫn tự học:

→ Đọc diễn cảm – HTL đoạn trích

→ Hiểu và dùng được một số từ Hán Việt thông dụng được sử dụng trong văn bản

Chuẩn bị bài mới: “Thuật Ngữ”

+ Học: Đọc diễn cảm – HTL đoạn trích.

+ Soạn: “Thuật Ngữ”

→Giải thích nghĩa của từ phân biệt 2 cách

→Đọc mục II/Trang 88 trả lời câu hỏi

→Đặc điểm của thuật ngữ

→Làm bài tập 1, 2, 3