BÀI GIẢNG ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG LÀ GÌ?Bệnh mạn tính Rối loạn chuyển hóa glucid, lipid, protid Tăng đường huyết ĐH Do thiếu insulin hay giảm tác dụng của insulin hoặc do cả 2 Có biến chứng cấp tính h

ĐÁI THÁO

ĐƯỜNG

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Phúc Học

Thành viên xây dựng:

Lê Tuấn Anh

Mai Thị Xuân Duy

Nguyễn Thị Hòa

Nguyễn Công Phú

Nguyễn Thị Tường Sa

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG LÀ GÌ?

Bệnh mạn tính

Rối loạn chuyển hóa glucid, lipid, protid

Tăng đường huyết (ĐH)

Do thiếu insulin hay giảm tác dụng của insulin hoặc do cả 2

Có biến chứng cấp tính hay mạn tính

Phân loại ĐTĐ Hội Đái Tháo Đường Mỹ năm 1997

Phân loại ĐTĐ Hội Đái Tháo Đường Mỹ năm 1997

Do thuốc : corticoid, thiazide…

Các hội chứng di truyền khác : hội chứng kháng insulin…

Tỷ lệ ĐTĐ trên toàn thế giới:

Tăng trưởng như đại dịch

World Health Organization The World Health Report 1997: Conquering suffering, Enriching Humanity, Geneva, Switzerland.

Tỷ lệ mắc dự đoán

(millions)

0 10 20 30 40 50 60 70 80

C/phi C/Mỹ Miền tây

ĐTH C/Âu ĐNA Tây TBD

1995 2000 2025

ĐTH: Địa Trung Hải

ĐNA: Đông Nam Á

TBD: Thái bình Dương

Tỷ lệ người Châu Á mắc bệnh

Tỷ lệ người Châu Á, nhóm tuổi 20-79

*số liệu thô Diabetes Atlas 2000

2.7 3.1

3.7 4.6

6.1

8.1 7.4

Chuyển hóa đường bình thường

Glucose Gan

Mô ngoại biên

(cơ và mỡ)

Bài tiết insulin

s)

Dự trữ glucose (glycogen) và chuyển hóa

Cơ Chế Bệnh Sinh ĐTĐ Týp 1

Ở trẻ em và thanh niên

Qúa trình tự miễn dịch  phá hủy

tế bào beta tụy  giảm tiết insulin

 tăng đường huyết

90% ĐTĐ t ý p 1 mới chẩn đoán có anti GAD (+), kháng thể kháng tiểu đảo tụy (+)

Glutamic acid decarboxylase

Islet cell antibody

Tính nhạy cảm di

truyền Béo phì, lối sống ít vận

động

Tụy Cơ-

Mỡ

Các nguy cơ của ĐTĐ týp 2

(theo WHO):

1 Tiền sử gia đình: đặc biệt là bố mẹ và

anh chị em ruột.

2 Béo phì: >20% trọng lượng cơ thể lý

tưởng hoặc BMI > 23 (kg/m 2 ).

3 Thuộc nhóm chủng tộc có nguy cơ cao.

4 Tuổi >45.

Các nguy cơ của ĐTĐ týp 2

(theo WHO):

5 Bị rối loạn glucose lúc đói, RLGMĐ

(impaired fasting glucose, IFG), hoặc Rối loạn dung nạp glucose, RLDNG (impaired glucose tolerance, IGT)

Cận Lâm Sàng

- Bình thường: 70-100 mg/dL (3.9 – 5.6

mmol/L)

- Rối loạn ĐH đói = 100 – 125 mg/dL

- Đái tháo đường = ĐH đói >=126 mg/

dL

TIÊU CHÍ CHẨN ĐOÁN CỦA BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Hội ĐTĐ Mỹ năm 1997 (WHO 1998) Cần có 1 trong 4 tiêu chí:

1 ĐH lúc đói  126 mg/dL x 2 lần

2 ĐH bất kỳ  200 mg/dL + tr/c tăng đường huyết (tiểu

nhiều, khát, uống nhiều, sút cân)

3 ĐH 2 giờ sau khi uống 75g glucose  200mg/dL.

4 HbA1c >=6.5% (XN phải chuẩn theo NGSP và phương pháp của nghiên cứu DCCT): tiêu chí này mới bổ sung trong ADA 2010

Trong trường hợp không có rối loạn cấp tính, cần lặp lại tiêu chí một lần nữa.Tình trạng đói: không ăn 8 giờ

RL đường huyết đói

RL dung

nạp glucose

1998)

XÉT NGHIỆM Hemoglobin A1c

Bình thường HbA1c = 4-6% tổng

số huyết sắc tố

Giúp đánh giá sự kiểm soát

đường huyết trong vòng 2-3

tháng

Đo mỗi 3 tháng một lần

XÉT NGHIỆM ĐƯỜNG NIỆU

Không dùng để chẩn đoán

Khi ĐH > ngưỡng thận 160-180

mg/dL (8.9-10.0 mmol/L) 

ĐN (+)

Bảng phân biệt ĐTĐ týp 1 và týp 2

Tỉ lệ mắc bệnh 10% bệnh nhân

ĐTĐ 90% bệnh nhân ĐTĐ Tuổi khơi bệnh Đa số <30 đa số >40

Khiểu khơi phát Đột ngột Từ từ

Trọng lượng cơ

thể Không mập Mập phì, bình thường Cân nặng Bình thường hay

gầy gặp), có thể gầyMập (thường Insulin huyết

tương Không có hay ít Bình thường hay tăng

(-)

BIẾN CHỨNG CỦA ĐTĐ

Biến chứng cấp

Hôn mê tăng đường huyết:

- Hôn mê nhiễm acid ceton

- Hôn mê do tăng áp lực thẩm thấu

Hôn mê do hạ đường huyết (do điều trị thuốc hạ đường huyết)

Xơ vữa động mạch ngoại biên Xơ vữa động mạch ngoại biên : gây

triệu chứng đi cách hồi, hoại thư ngọn chi

Cơ chế: Do xỡ vữa động mạch

BIẾN CHỨNG MẠCH MÁU NHỎ

Bệnh lý mạch máu võng mạc: hậu qủa làm giảm thị lực, có thể dẫn đến mù

Bệnh lý cầu thận:

- Tiểu albumin vi lượng (30-300mg/24 giờ)

→ dùng tầm soát sớm biến chứng cầu thận ĐTĐ

- Tiểu albumin đại lượng (>300 mg/24 giờ)suy thận mạn giai đoạn cuối nếu không điều

trị tích cực

Võng mạc

bình thường

Võng mạc

bình thường

Bệnh võng mạc

tăng sinh

Bệnh võng mạc

tăng sinh

BIẾN CHỨNG THẦN KINH

+ Viêm đa dây thần kinh ngoại biên Thường gặp

+Viêm đơn dây thần kinh:

thần kinh III, IV, VI.

Đổ mồ hôi bất thường

BÀN CHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

BIẾN CHỨNG NHIỄM TRÙNG

 giảm đề kháng của cơ thể

nên dễ bị nhiễm trùng:

Lao phổi Nhiễm trùng tiểu Viêm phổi

Nhiễm trùng da, ….

bệnh nhân

CÁC MỤC TIÊU ĐIỀU TRỊ HIỆN TẠI

ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Chế độ

dinh dưỡng

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

1 Chế độ dinh dưỡng phù hợp:

- Protein: 15 – 20% tổng calo trong ngày

1/3 acid béo bão hòa

1/3 là acid béo có 1 nối đôi

1/3 acid béo có nhiều nối đôi

- Glucid: 50 - 60%

- nên tập loại thể dục dẻo

dai: đi bộ, chạy bộ, đi xe

đạp

- Tập 30 phút/ ngày x 5 ngày/

tuần

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

3 Thuốc hạ đường huyết:

ĐTĐ týp 1: phải dùng insulin suốt đời

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÝP I

 Thay đổi chế độ ăn

 Tập thể dục

 Insulin

 Chỉ định insulin:

- Đái tháo đường type 1

- Đái tháo đường type 2 nếu gầy, thất bại với thuốc viên, có biến chứng cấp hoặc nhiễm trùng, suy gan, suy thận

- Có thai

- Trẻ em

- Phẫu thuật

BIẾN CHỨNG CỦA INSULIN

Hạ đường huyết

Tăng cân

Loạn dưỡng mỡ da nơi tiêm insulin

Kháng insulin do miễn dịch: > 200 đv/ ng đường huyết vẫn không

giảm, do insulin động vật

Dị ứng: Ít khi dị ứng toàn thể như phù Quincke, mẩn đỏ

ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

ĐIỀU TRỊ ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

CẢM ƠN CÁC BẠN

ĐÃ THEO DÕI