- Ông được xem là một trong những nhà vănxuất sắc của văn học Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực văn học viết cho thiếu nhi trong đó có truyện: “Dế Mèn phiêu lưu kí”.. Hoạt động 2.2 * GV:
Trang 1Tuần 20 Bài 20
Tiết 73,74
Văn bản
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Tô Hoài)
I Mục tiêu: Giúp học sinh :
1 Kiến thức:
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
- Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo
- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích
2 Kỹ năng:
- Phát hiện trong văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả
3 Thái độ:
- Bồi dưỡng tinh thần khiêm tốn, biết học hỏi những người chung quanh, biết hối hận vì những việc làm sai trái
II Nội dung học tập:
Hình ảnh Dế Mèn và ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên
III Chuẩn bị:
a Giáo viên : tranh “Dế Mèn”, tham khảo các tài liệu có liên quan đến bài giảng.
b Học sinh : chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên ở tiết 70.
IV Tổ chức các hoạt động học tập:
1 Ổn định tổ chức và kiểm diện :
2 Kiểm tra miệng : giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị bài và SGK của học sinh- nhận xét.
3 Tiến trình bài học:
A Hoạt động 1: Vào bài.: Giáo viên đi từ
việc sửa chữa lỗi lầm của con người để dẫn vào bài
(2 phút)
B Hoạt động 2 (28 phút)
Hoạt động 2.1
*GV: Gọi HS đọc chú thích (*) (SGK/8) Giới
thiệu thêm:
- Tô Hoài tham gia cách mạng từ rất sớm và
từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong phong trào
văn nghệ
I/ Đọc – tìm hiểu bố cục, chú thích :
1) Tìm hiểu chú thích:
a.Tác giả - tác phẩm:
* Tô Hoài: (SGK)
Trang 2- Ông được xem là một trong những nhà văn
xuất sắc của văn học Việt Nam, nhất là trong lĩnh
vực văn học viết cho thiếu nhi trong đó có truyện:
“Dế Mèn phiêu lưu kí”
Δ: Nội dung của tác phẩm kể về sự việc gì?
Δ: Qua tác phẩm cho thấy hình ảnh của Dế
Mèn có ý nghĩa gì?
*GV: kiểm tra việc tìm hiểu chú thích ở nhà của
HS Chú ý các chú thích (1), (2), (3), (6), (8), (9),
(10), (12), (13), (17)
Hoạt động 2.2
* GV: Yêu cầu giọng đọc: đọc giọng kể, chú ý
làm rõ vẻ đẹp của Dế Mèn và sự kiêu ngạo, ích kỉ,
nghịch ranh dẫn đến cái chết thảm thương của Dế
Choắt
*GV: Cùng HS đọc Gọi 1 HS tóm tắt nội dung
Hoạt động 2.3
Δ: Bài văn có thể chia làm mấy đoạn, nội
dung của từng đoạn?
O: HS xác định trên văn bản
* GV: nhận xét, thống nhất bố cục:
- Đoạn 1: từ đầu … thiên hạ rồi vẻ đẹp cường
tráng của Dế Mèn
- Đoạn 2: còn lại Bài học đường đời đầu tiên
của Dế Mèn
Δ: Truyện kể ở ngôi kể thứ mấy? Kể như thế
có ưu điểm gì?
O: HS thảo luận nhóm
* GV: Kể ở ngôi thứ nhất (nhân vật chính),
kể như thế tạo nên sự thân mật, gần gũi giữa người
kể và bạn đọc, dễ biểu hiện tâm trạng, ý nghĩ, thái
độ của nhân vật đối với những gì xảy ra chung
quanh và đối với mình (tích hợp với kiến thức về
ngôi kể trong văn tự sự đã học ở học kì I)
C.Hoạt động 3: ( 15 phút)
Hoạt động 3.1
Δ: Ở đầu đoạn trích, Dế Mèn được giới thiệu,
miêu tả như thế nào? Tìm chi tiết thể hiện điều đó?
O: HS nêu nhận xét
Δ: Như vậy, Dế Mèn được miêu tả ở những điểm
nào?
O: Hình dáng và hành động
Δ: Những từ tả Dế Mèn thuộc từ loại nào? Thử
thay các từ đó bằng các từ đồng nghĩa? Qua đó cho
* Dế Mèn phiêu lưu kí:
- Được in năm 1941, gồm 10 chương, kể
về những cuộc phiêu lưu của Dế Mèn qua thế giới những loài vật bé nhỏ
- Dế Mèn là một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ với những lý tưởng cao đẹp
* Chú thích:
2) Đọc:
3) Bố cục – cách kể:
II/ Đọc – tìm hiểu văn bản:
1.Vẻ đẹp và tính nết của Dế Mèn:
Trang 3thấy điều gì trong việc sử dụng từ loại này?
O: HS trao đổi, thảo luận
Δ: Cách tả như thế đã làm nổi bật điều gì ở Dế
Mèn?
O: Với sự quan sát tỉ mỉ, lần lượt tả từng bộ
phận cơ thể của Dế Mèn gắn liền tả hình dáng, hành
động bằng những tính từ giàu sức gợi hình, tác giả
vừa tả hình dáng chung vừa làm nổi bật các chi tiết
quan trọng của Dế Mèn đã bộc lộ được một vẻ đẹp
sống động, cường tráng của Dế Mèn (GV tích hợp
với bài tính từ và văn miêu tả sẽ học ở tiết 75)
Δ: Theo em, Dế Mèn có quyền “hãnh diện”
về vẻ đẹp của mình với bà con không? Vì sao?
O: Có thể Vì đó là tình cảm chính đáng
Nhưng nếu quá hãnh diện đến tự kiêu, có hại (Ếch
ngồi đáy giếng)
Δ: Tính cách của Dế Mèn được miêu tả qua
các chi tiết nào? Đó là tính cách gì? Tốt hay xấu?
O: Đi đứng oai vệ như con nhà võ, cà khịa với
tất cả hàng xóm, quáy mấy chị Cào Cào, đá anh
Gọng Vó, coi mình là đứng đầu thiên hạ
Hết tiết 73, chuyển ý sang tiết 74
Hoạt động 3.2 :(20 phút)
O: HS đọc lại đoạn 2 và nêu ý chính
Δ: Dế Choắt được miêu tả như thế nào? Hãy
so sánh với Dế Mèn?
O: HS nêu nhận xét, so sánh
Δ: Thái độ của Mèn đối với Choắt như thế
nào? Thái độ đó được biểu hiện qua chi tiết nào?
O: Coi thường Dế Choắt, biểu hiện qua cách
xưng hô trịch thượng, kẻ cả (chú mày) và lời lẽ,
giọng điệu khinh khỉnh, chê bai
Δ: “Bài học đường đời đầu tiên” của Mèn
xuất phát từ sự việc gì? Hậu quả như thế nào?
O: Muốn ra oai với Dế Choắt, muốn chứng tỏ
mình đứng đầu thiên hạ
Δ: Theo em, hành động gây sự với chị Cốc –
lớn hơn mình gấp bội của Mèn có phải là hành
động dũng cảm không? Vì sao ?
O: HS trao đổi, thảo luận
Δ: Thái độ của Mèn trước, trong và sau khi
trêu chị Cốc như thế nào?
O: Lúc đầu không hề sợ “Sợ gì … tao nữa”
- Với sự quan sát tinh tế và việc sự dụng tính từ đặc sắc, Dế Mèn hiện lên rất cường tráng, hùng dũng
- Mèn là người có tính cách xấu: kiêu căng tự phụ
2 Bài học đường đời đầu tiên:
- Dế Choắt là hình ảnh tương phản của
Dế Mèn
- Vì nghịch ranh và ngông cuồng, Mèn
đã trêu chị Cốc gây ra cái chết của Dế Choắt
Trang 4Khi chui vào hang, Mèn vẫn còn thú vị, nhưng kgi
nhìn thấy sự dữ tợn của chị Cốc thì vô cùng khiếp
sợ, chờ chị Cốc đi hẳn mới “mon men bò lên”.
Δ: Trước cái chết của Choắt, Mèn đã có thái
độ gì? Qua đó Mèn đã rút ra được bài học gì?
O: Dù rất bất bình trước thái độ hung hăng khi trêu
chị Cốc nhưng trước thái độ ân hận, hối cải của
Mèn trước cái chết của Choắt khiến người ta cảm
tình chứ không ghét bỏ
Hoạt động 3.3 (8 phút)
Δ: Qua đoạn trích em có nhận xét gì về nghệ
thuật của nhà văn ?
O: HS trao đổi, thảo luận
Hoạt động 3.4 : (5 phút)
Δ: Qua đoạn trích em hãy cho biết nội dung
và nghệ thuật của nó có gì đặc sắc?
O: HS trao đổi, thảo luận
-> Giáo viên chốt ghi nhớ- cho một em đọc
lại
⇒ Mèn ân hận và nhận ra được bài học về sự hung hăng của mình
3 Nghệ thuật:
- Quan sát tinh tế, miêu tả rất sinh động
- Từ ngữ miêu tả chính xác, đặc sắc
- Ngôi kể thứ nhất tạo cho truyện gần gũi với người đọc
4.Ghi nhớ: (SGK/11)
4 Tổng kết: (10 phút)
* GV: Tổ chức cho HS đọc phân vai đoạn Mèn trêu chị Cốc và gây ra cái chết cho Dế Choắt.
Hướng dẫn HS làm câu hỏi 1 ở nhà
Δ: Qua văn bản này, em rút ra được bài học gì cho mình trong cuộc sống?
-> Học sinh trả lời, GV: tổng kết, giáo dục tư tưởng
5 Hướng dẫn học tập: (2 phút)
* Đối với bài học ở tiết này:
- Về đọc lại và tìm hiểu thêm về nội dung, nghệ thuật của đoạn trích
- Tìm dẫn chứng minh họa
- Kể tóm tắt lại văn bản
* Đối với bài học ở tiết sau:
- Chuẩn bị bài “Sông nước Cà Mau” Yêu cầu:
- Đọc trước văn bản, chú thích
- Trả lời các câu hỏi mục “Đọc hiểu văn bản”
- Tìm đọc tài liệu về Cà Mau, Đoàn Giỏi, “Đất rừng phương Nam”
V Phụ lục:
………
………