Kĩ năng: -Học sinh thực hiện được: Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hố khi viết văn miêu tả.. - Học sinh thực hiện thành thạo: Nhận biết văn bản truyện hiện đại cĩ yế
Trang 1Tuần : 20
Tiết : 73,74
ND: 31/12/2013
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Tô Hồi )
1.Mục tiêu:
a Kiến thức: Giúp HS.
- Hoạt động 1: Tạo hứng thú học tập
- Hoạt động 2:
+ Học sinh biết : một số nét chính về tác giả, tác phẩm
+ Học sinh hiểu: nghĩa của một số từ khĩ
- Hoạt động 3:
+ Học sinh biết: bố cục bài văn Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi
+ Học sinh hiểu: Dế mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sơi nổi nhưng tính tình bồng bột và kiêu ngạo Nội dung và nghệ thuật của bài
- Hoạt động 4:
+ Học sinh biết: cách làm bài tập
b Kĩ năng:
-Học sinh thực hiện được: Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hố khi viết văn miêu tả
- Học sinh thực hiện thành thạo: Nhận biết văn bản truyện hiện đại cĩ yếu tố tự
sự kết hợp với miêu tả
- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích
c Thái độ:
- Thĩi quen: Giáo dục HS ý thức sống khiêm tốn, thân ái đoàn kết với mọi người, không kiêu căng, hống
hách, biết tơn trọng người khác
- Tính cách: Tích hợp giáo dục kĩ năng sống: kĩ năng tự nhận thức và xác định cách ứng xử : sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác; kĩ năng giao tiếp,
phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý
tưởng, cảm nhận của bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện
2.N ội dung học tập :
- Nội dung, ý nghĩa văn bản, tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử
dụng
3.Chuẩn bị :
- GV: Tranh “Dế Mèn”(Tranh tự làm).
-.HS: Đọc văn bản, tìm hiểu nội dung chính của truyện
4 T ổ chức các hoạt động học tập :
Trang 24.1 Ổn định tổ chức và kiểm diện: 6A1: 6A2: 6A3:
4.2 Kiểm tra mi ệng : (5phút)
Đối với bài học hơm nay, em đã chuẩn bị được những gì?
Đọc văn bản, tìm hiểu nội dung chính của truyện, ý nghĩa văn bản, tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng
Nhận xét
4.3.Ti ến trình bài học:
Hoạt động của GV và HS Nội dung bài học
Hoạt động 1: Vào bài: Nhà
văn Tô Hoài có những tập
truyện rất hay viết cho thiếu nhi
Một trong những tác phẩm tiêu
biểu ấy là tập truyện “ Dế
Mèn phiêu lưu kí” mà hôm nay,
cô sẽ hướng dẫn các em tìm
hiểu qua đoạn trích “ Bài học
đường đời đầu tiên” của nhà
văn Tô Hồi
Ho ạt động 2: Hướng dẫn HS đọc hiểu văn
bản
(10 phút)
GV hướng dẫn HS đọc, GV đọc,
gọi HS đọc
Gọi HS nhận xét
GV nhận xét, sửa sai
Cho biết đôi nét về tác giả,
tác phẩm?
Tô Hoài sinh năm 1920, là nhà văn
thành cơng trên con đường nghệ thuật từ trước
Cách mạng tháng Tám 1945, ơng cĩ nhiều tác
phẩm viết cho thiếu nhi
Bài học Đường đời đầu tiên
trích từ truyện Dế Mèn phiêu lưu
kí – tác phẩm được xuất bản lần
đầu năm 1941
Lưu ý HS một số từ khó SGK
Hoạt động 3: Học sinh biết : Hướng
dẫn HS tìm hiểu văn bản (30 phút)
I Đọc- hiểu văn
bản:
1 Đọc:
2 Chú thích:
SGK/8
a Tác gi ả: Tơ Hồi sinh năm 1920, Tên thật là Nguyễn Sen
b Tác phẩm: Dế Mèn là tác phẩm đầu tay của tác giả
c Giải nghĩa từ:
II Phân tích văn
bản:
Trang 3 Truyện được kể bằng lời của
nhân vật nào? Thuộc ngơi kể nào? Thứ
tự kể ra sao?
Nhân vật chính (Dế Mèn) Kể
xuơi Cách lựa chọn vai kể như vậy
có nhiều tác dụng tạo nên sự
thân mật gần gũi giữa người
kể, bạn đọc, dễ biểu hiện tâm
trạng, ý nghĩa, thái độ của
nhân vật đối với những gì xảy
ra xung quanh và đối với chính
mình
Bài văn có thể chia làm mấy
đoạn? Nội dung chính của mỗi
đoạn?
Hai đoạn:
- Đoạn 1: Từ đầu… “thiên hạ
rồi”: Miêu tả vẻ đẹp cường
tráng của Dế Mèn
- Đoạn 2: Còn lại: Bài học đường
đời đầu tiên của Dế Mèn
Khi xuất hiện ở đầu câu chuyện, Dế Mèn được
giới
thiệu là chàng dế như thế nào?
Một chàng dế thanh niên cường tráng
Hãy tìm các từ ngữ tả về hình dáng cường
tráng của Dế Mèn.
Hãy cho biết những từ miêu tả về hình dáng
của Dế Mèn thuộc từ loại nào?
Danh từ, tính từ tuyệt đối
Qua các chi tiết trên em thấy Dế Mèn cĩ hình
dáng như thế nào?
Nhờ đâu Dế mèn cĩ hình dáng như vậy?
Ăn uống điều độ, làm việc cĩ chừng mực
Em cĩ thể làm gì để cĩ thể khoẻ mạnh và học
tập tốt?
Phải ăn uống điều độ, chăm tập thể dục
1.Nhân vật Dế Mèn:
a Hình dáng:
- Đôi càng mẫm bóng
- Vuốt nhọn hoắt, cánh dài
- Người nâu bĩng mỡ
- Đầu to nổi từng tảng rất bướn
- Răng đen nhánh
- Râu dài và uốn cong
Vẻ đẹp cường tráng
b Hành động:
- Đạp phanh phách
- Nhai ngoàm ngoạp
- Vũ phành phạch
- Trịnh trọng vuốt
Trang 4Theo em Dế mèn cĩ quyền hãnh diện với bà
con về vẻ đẹp của mình khơng?
Cĩ, đĩ là tình cảm chính đáng
- Khơng, vì nĩ tạo thành thĩi tự kiêu
Tìm những từ chỉ hành động của Dế Mèn Các
từ đĩ thuộc từ loại gì? Tả hành động của Dế
Mèn tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì?
Động từ So sánh
Tính cách của Dế Mèn được miêu tả qua các
chi tiết nào về hành động và ý nghĩ?
Táo tợn, cà khịa với mọi người Quát mấy chị
cào cào.đá ghẹo anh gọng vĩ Tưởng mình sắp
đứng đầu
thiên hạ
Bản thân em cĩ dám gây gổ với mọi người,
anh chị em mình khơng?
Từ những tính cách trên em thấy Dế Mèn là
người thế nào?
Em cĩ nhận xét gì về cách dùng từ ngữ khi
miêu tả Dế Mèn?
Sử dụng kĩ thuật khăn trải bàn.
Qua tìm hiểu, hãy nêu lên những nét đẹp và
chưa đẹp của Dế Mèn.
Đẹp: hình dáng khoẻ mạnh, cường tráng, tính
nết tự tin, yêu đời
- Chưa đẹp: kiêu căng, tự phụ
Qua tìm hiểu phần 1 em thấy Dế Mèn là người
tồn vẹn chưa?
Chưa, vì cái nết đánh chết cái đẹp Từ sự hãnh
diện -> tự kiêu -> cĩ hại GV chuyển ý sang
phần 2
Qua hình ảnh Dế Mèn em nên học điều gì và
khơng nên học điều gì?
Nên học: Sự tự tin, yêu đời, làm việc cĩ kế
hoạch Khơng nên học: thĩi kiêu căng, tự phụ
Tích hợp giáo dục kĩ năng
sống: kĩ năng tự nhận thức và
xác định cách ứng xử : sống
khiêm tốn, biết tôn trọng người
râu
c Tính cách:
- Kiêu căng, tự phụ, hung hăng, hống hách, xốc nổi
- Sử dụng từ ngữ chọn lọc, chính xác, sáng tạo
2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn:
Trang 5khác
Tiết 2: (40phút)
Mang tính kiêu căng vào đời Dế Mèn đã gây ra
chuyện gì để phải ân hận suốt đời?
Gây ra cái chết cho Dế Choắt
Tìm những chi tiết miêu tả hình
ảnh và tính nết Dế Choắt,
Như gã nghiện thuốc phiện
- Cánh ngắn ngủn, râu một
mẩu, mặt mũi ngẩn ngơ
- Hôi như cú mèo
- Có lớn mà không có khôn
So sánh với Dế Mèn em thấy thế nào?
Hồn tồn trái ngược nhau
Dưới mắt Dế Mèn, Dế Choắt hiện ra như thế
nào?
Yếu ớt, xấu xí, lười nhác, đáng
khinh.Có lớn mà không có
khôn
Bằng tuổi nhau , nhưng mèn gọi Choắt là gì?
Đĩ là thái độ như thế nào?
Gọi Dế Choắt là “chú mày”
Với chị Cốc Dế Mèn đã làm gì? Việc gây sự
với chị Cốc cĩ phải là hành động dũng cảm
khơng?
Khơng, ngơng cuồng
Nêu diễn biến tâm lí và thái
độ của Dế Mèn trong việc trêu
Cốc dẫn đến cái chết của Dế
Choắt?
Gợi ý: Ngay sau khi trêu chị Cốc Khi nghe
chị Cốc mổ Dế choắt Khi Choắt thoi thĩp Khi
Choắt chết?
HS thảo luận nhóm 5’, trình bày
GV nhận xét, chốt ý
Theo em sự ăn năn hối lỗi của Dế Mèn cĩ
cần thiết khơng, cĩ thể tha thứ khơng?Vì sao?
Cần, vì kẻ biết lỗi sẽ tránh được lỗi, cĩ thể tha
thứ vì đĩ là tình cảm chân thành
-Thái độ: khinh thường, không quan tâm giúp đỡ Dế Choắt
-Trêu chọc chị Cốc
- Thích thú về trị đùa tai quái của mình
- Sợ hãi khi nghe chị Cốc mổ
Dế Choắt
- Hốt hoảng khi Choắt thoi thĩp
- Hối hận xĩt thương khi Choắt chết
Dế Mèn hối hận và rút ra bài học đầu tiên cho mình: “ Ở đời mà cĩ thĩi hung hăng bậy
bạ, cĩ ĩc mà khơng biết nghĩ,” khơng chỉ mang vạ cho người khác mà cịn mang vạ cho mình
Trang 6
- Cần, nhưng khĩ tha thứ vì sự hối lỗi khơng cứu
được mạng người đã chết
Qua sự việc ấy, Dế Mèn đã
rút ra bài học đường đời đầu
tiên cho mình Bài học ấy là gì?
Bài học: Ở đời nếu sống ngơng
nghênh , cậy tài, cậy sức, sẽ mang hoạ cho mình
hoặc cho người khác
HS trả lời,GV nhận xét
Em cĩ suy nghĩ gì về lời khuyên của Dế
Choắt với Dế Mèn trước khi chết?
Lời khuyên cĩ ý nghĩa đặc sắc
Em cĩ nhận xét như thế nào về tính cách của
Dế Mèn ở phần đầu và cuối đoạn trích
Kiêu căng, tự phụ -> hối hận, ăn năn
Bản thân em cần cĩ thái độ như thế nào với các
bạn trong lớp và mọi người?
Khơng nên kiêu căng, tự phụ, phải sống hồ
đồng, thân ái
Giáo dục HS ý thức sống
khiêm tốn, thân ái đoàn kết với
mọi người, không kiêu căng,
hống hách, biết tơn trọng người khác
Hình ảnh những con vật được
miêu tả trong truyện có giống
với chúng trong thực tế không?
Có điểm nào của con người
được gắn cho chúng?
Không giống thực tế vì chúng
đã được nhân hoá, được gán
những điểm của con người Dế
Mèn kiêu căng nhưng biết hối
lỗi Dế Choắt yếu đuối nhưng
biết tha thứ Cốc tự ái, nóng
nảy
Em có biết tác phẩm nào viết
về loài vật có cách viết tương
tự như truyện này?
Con hổ có nghĩa, Đeo nhạc cho
Mèo, Cóc kiện trời
3 Ý nghĩa văn bản:
Đoạn trích nêu lên bài học: tính kiêu căng của tuổi trẻ cĩ thể làm hại người khác, khiến
ta phải ân hận suốt đời
4 Ngh ệ thuật:
- Kể chuyện kết hợp với tả
- Xây dựng hình tượng Dế Mèn gần gũi với trẻ thơ
- Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ
- Lựa chọn lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc
III Luyện tập:
Bài tập 2:
-HS đọc phân vai: Dế Mèn, Dế Choắt, Cốc
Bài 1: Viết đoạn văn
Trang 7 Đoạn trích cĩ ý nghĩa như thế nào?
HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý
Đoạn trích thu hút được sự chú ý của người
đọc nhờ những điểm nào?
Tích hợp giáo dục kĩ năng sống:
kĩ năng giao tiếp,
phản hồi, lắng nghe tích cực, trình
bày suy nghĩ, ý tưởng, cảm
nhận của bản thân về những
giá trị nội dung và nghệ thuật
của truyện
Gọi HS đọc ghi nhớ SGK
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện
tập
Cho HS đọc phân vai
Nhận xét, chấm điểm khuyến
khích
Gọi HS đọc yêu cầu của bài
tập 1 trong vở bài tập
Hãy thử hình dung tâm trạng
của Dế mèn sau khi chôn cất
Dế Choắt và viết lại đoạn văn
tả lại tâm
trạng ấy theo lời của dế Mèn.
Hướng dẫn HS tham khảo phần
gợi ý trong sách bài tập trang
4-5, rồi viết đoạn văn
4.4.T ổng kết: (5phút)
Nêu nét chính về nội dung đoạn trích?
Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi Do bày trò trêu chị Cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn rút ra được bài học đầu tiên cho mình
Nêu nhận xét của em về nhân vật Dế Mèn?(8đ)
Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng nhưng tính tình kiêu căng, tự phụ, hung hăng, hống hách, xốc nổi…
Trang 8Qua đó, em rút ra bài học gì cho bản thân?
Khơng nên kiêu căng, tự phụ, phải sống hồ đồng, thân ái với mọi
người
Em học tập được gì từ nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của tác giả?
Miêu tả lồi vật sinh động, ngơn ngữ chọn lọc, chính xác, - Kể chuyện kết hợp
với tả Sử dụng các biện pháp tu từ khi miêu tả Lựa chọn lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc
4.5 Hướng dẫn h ọc tập:5 phút
Đối với bài học tiết này:
- Tìm đọc truyện Dế Mèn phiêu lưu kí
- Hiểu, nhớ được ý nghĩa và nghệ thuật độc đáo của văn bản
- Làm các BT còn lại
Đối với bài học tiết sau:
- Soạn bài “Sông nước Cà Mau”: Trả lời câu hỏi SGK Tìm hiểu bố cục, nét chính về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích
5 Ph ụ lục