giao ao chuơng 2(chuan lam)

+ Hỗ trợ phần mềm cho các thiết bị ngoại vi + Cung cấp các dịch vụ tiện ích hệ thống - Thành phần chủ yếu của HĐH: + Các chương trình nạp khi khởi động và thu dọn hệ thống khi tắt máy h

Trang 1

CHƯƠNG II HỆ ĐIỂU HÀNH

Tiết: 22 § 10 KHÁI NIỆM VỀ HỆ ĐIỀU HÀNH ngày 4/11/2008

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

 Biết khái niệm hệ điều hành

 Biết chức năng và các thành phần chính của hệ điều hành

2 Kỹ năng:

 Hiểu biết được vị trí vai trò của hệ điều hành Chỉ có hệ điều hành mới có thể sử dụng được máy tính

3 Thái độ:

 Có ý thức bảo vệ, cẩn thận khi sử dụng hệ điều hành máy tính

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của Giáo viên: SGK, Giáo án, tham khảo SGV

2 Chuẩn bị của Học sinh: Vở ghi chép, Xem trước SGK

III HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC

1 Ổn định tổ chức:

 Kiểm tra sỹ số

2 Bài cũ:

 Không hỏi bài cũ

3 Bài mới:

1 Khái niệm hệ điều hành (HĐH)

- KN: SGK

? HĐH có mấy nhiệm vụ?

? HĐH được lưu trữ ở đâu?

- HĐH là cầu nối giữa thiết bị với người dùng và

các chương trình trên máy

? Nếu không có HĐH máy tính có thể sử dụng

được không?

- Chỉ khi có HĐH mới có thể sử dụng máy tính

? Có MT nào có thể lưu 2 HĐH khác nhau

không?

- Có thể có nhiều HĐH tồn tại trên một máy tính

- Mọi HĐH đều có chức năng và tính chất như

nhau

2 Chức năng và thành phần của HĐH

- Chức năng:

+ Tổ chức giao tiếp giữa người dùng với hệ

thống

? Đối thoại giữa người dùng và máy tính có mấy

cách?

+ Cung cấp tài nguyên cho các chương trình và tổ

chức hoạt động cho các chương trình đó

+ Tổ chức lưu trữ thông tin trên bộ nhớ ngoài

?Bộ nhớ ngoài gồm những thành phần nào?

HS nêu khái niệm HĐH trong phần in nghiêng SGK

- HĐH được lưu trữ trong ổ đĩa cứng

HS ghi chép, nghe giảng

HS trả lời câu hỏi: có

HS trả lời câu hỏi: có 2 cách:

+ Câu lệnh + Bảng chọn

Trang 2

+ Hỗ trợ phần mềm cho các thiết bị ngoại vi

+ Cung cấp các dịch vụ tiện ích hệ thống

- Thành phần chủ yếu của HĐH:

+ Các chương trình nạp khi khởi động và thu dọn

hệ thống khi tắt máy hay khởi động lại máy

+ Các chương trình đảm bảo đối thoại giữa người

và máy

+ Chương trình giám sát: Là chương trình quản lý

tài nguyên , có nhiệm vụ phân phối thu hồi tài

nguyên

+ Hệ thống quản lý tệp: là chương trình phục vụ

cho việc tổ chức, tìm kiếm thông tin cho các

chương trình khác xử lý

? Hệ thống quản lý tệp quản lý những gì?

+ Các chương trình điều khiển và chương trình

tiện ích khác

3 Phân loại HĐH

- HĐH có các loại chính sau:

+ Đơn nhiệm một người dùng: Các chương trình

được thực hiện lần lượt và mỗi lần chỉ cho phép

một người đăng nhập hệ thống

? Đơn nhiệm là gì?

+ Đa nhiệm một người dùng: Có thể thực hiện

nhiều chương trình cùng lúc nhưng chỉ cho phép

một người đăng nhập hệ thống

VD: Windows 98

+ Đa nhiệm nhiều người dùng: Thực hiện nhiều

chương trình cùng một lúc và cho phép nhiều

người được đăng nhập vào hệ thống cùng lúc

VD: Windows XP

? Vẽ bảng so sánh 3 loại HĐH đã học?

HS trả lời câu hỏi: Đĩa cứng, đĩa mềm, CD

HS trả lời câu hỏi: nhập, xuất, lưu trữ, tìm kiếm, xử lý thông tin

HS trả lời câu hỏi: là một nhiệm vụ

HS trả lời câu hỏi(là bài tập về nhà)

IV ĐÁNH GIÁ, CỦNG CỐ CUỐI BÀI

 Nhắc lại những khái niệm: Khái niệm, chức năng, thành phần của HĐH

 Phân biệt được các loại HĐH: Đơn nhiệm, đa nhiệm một người dùng, đa nhiệm nhiều người dùng

 Trả lời câu hỏi trong SGK trang 64

Tiết: 23, 24 § 11 TỆP VÀ QUẢN LÝ TỆP ngày 5/11/2008

I MỤC TIÊU (Tiết 23)

 Hiểu khái niệm tệp và quy tắc đặt tên tệp

 Hiểu khái niệm thư mục, cây thư mục

2 Kỹ năng:

 Nhận dạng được tên tệp, thư mục, đường dẫn

 Đặt được tên tệp, tên thư mục Viết được đường dẫn, đường dẫn đầy đủ

3 Thái độ:

Trang 3

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của Giáo viên: SGK, Giáo án, tham khảo SGV

2 Bài cũ: GV gọi từng HS lên bảng trả lời câu hỏi:

? Nêu các chức năng của HĐH?

? Nêu các nhiệm vụ của HĐH?

 GV nhận xét và cho điểm

3 Bài mới:

Mở bài: Ở bài trước ta đã tìm hiểu các chức năng

và thành phần của HĐH Hôm nay ta sẽ tìm hiểu

kỹ hơn một thành phần của HĐH

1 Tệp và thư mục

a, Tệp và tên tệp:

- Khái niệm: SGK

- Tên tệp:

+ Cú pháp: <phần tên>.<phần mở rộng>

? Tên tệp được đặt như thế nào?

+ Tên tệp được đặt theo quy tắc đặt tên của từng

HĐH (gồm chữ, số và một số ký tự đặc biệt,

không được sử dụng các ký tự: /, \, :, *, ?, <, >, | )

* Đối với HĐH MS-DOS:

Phần tên dài không quá 8 ký tự, tên tệp không

chứa dấu cách trống

Phần mở rộng: không nhất thiết phải có, nếu có

thì không quá 3 ký tự

* Đối với HĐH Windows

Phần tên: không quá 255 ký tự

Trong HĐH MS-DOS và Windows, tên tệp

không phân biệt chữ hoa và chữ thường

? Cho các tên tệp sau các tệp nào đúng, tệp nào

đúng trong HĐH Windows, tên nào đúng trong

HĐH MS-DOS?

Bantoi.mp3 , uocmovuontoimotngoi*.avi

Danh sach lop.doc, Anhhs.JPEG

Anh cao > hon em.sss, abcde

- Các thuộc tính của tệp:

+ Read Only (Chỉ đọc)

+ Achive (Cho phép đọc và ghi dữ liệu)

+ Hiden (tệp ẩn)

b, Thư mục

- Thư mục là một hình thức sắp xếp trên đĩa để

lưu trữ từng nhóm các tệp có liên quan với nhau

+ Mỗi ổ đĩa trong máy được coi như một thư mục

gốc (ký hiệu: <chữ cái>:\)

+ Có thể tạo thư mục trong thư mục gọi là thư

HS nghe giảng, ghi bài

HS trả lời câu hỏi

Trang 4

mục con

+ Thư mục chứa thư mục con gọi là thư mục mẹ

- Đường dẫn: định vị trí của thư mục, tệp ở trong

máy

Đường dẫn có dạng:

<Ổ đĩa gốc>:\Thư mục\thư mục con\

? VD: Cho cây thư mục như hình bên Hãy xác

định đường dẫn đến tệp:

Truong toi.mp3

Logo.clk

Thư mục BIN

Thư mục Bkav2006

IV ĐÁNH GIÁ CUỐI BÀI

 Nhắc lại cách đặt tên tệp và tên thư mục

 Cách tạo thư mục và đường dẫn cho các thư mục

 Làm bài tập 4, 6 trong SGK trang 71

Tiết: 23, 24 § 11 TỆP VÀ QUẢN LÝ TỆP ngày 6/11/2008

 Biết nguyên lý hệ thống tổ chức lưu trữ tệp

 Biết các chức năng của hệ thống quản lý tệp

2 Kỹ năng:

 Hiểu được hệ thống quản lý tệp là một thành phần của HĐH

3 Thái độ:



1 Chuẩn bị của Giáo viên: SGK, Giáo án, tham khảo SGV, Tranh Sao chép (Copy) tệp.

2 Bài cũ: GV gọi 1 HS lên bảng trả lời câu hỏi:

? Nêu cách đặt tên tệp trong Windows?

 GV nhận xét và cho điểm

3 Bài mới:

Mở bài: Để quản lý tệp một cách hiệu quả cần tổ

chức các thông tin một cách khoa học Nói đúng

hơn là cần có hệ thống quản lý tệp để tổ chức các

Trang 5

tệp cung cấp cho HĐH đáp ứng yêu cầu của

người sử dụng

2 Hệ thống quản lý tệp

? Nhiệm vụ của hệ thống quản lý tệp là gì?

- Nhiệm vụ: Tổ chức thông tin trên đĩa từ, cung

cấp các phương tiện để người sử dụng có thể đọc

ghi thông tin trên đĩa

- Đặc trưng:

+ Đảm bảo tốc độ truy cập thông tin cao

+ Độc lập giữa thông tin và phương tiện mang

thông tin, giữa phương pháp lưu trữ và phương

pháp xử lý

+Sử dụng bộ nhớ ngoài một cách hiệu quả

Tổ chức bảo vệ thông tin Hạn chế ảnh hưởng của

lỗi kỹ thuật hoặc chương trình

? Hệ thống quản lý tệp cho phép ta thực hiện các

thao tác gì với tệp và thư mục?

- Tác dụng của hệ thống quản lý tệp:

+ Với người dùng: Có thể xem nội dung thư mục,

tệp Sao chép, di chuyển thư mục, tệp Xóa, đổi

tên thư mục, tệp

VD: Mở tệp có phần mở rộng .DOC => mở

chương trình MS Word

Mở tệp có phần mở rộng MP3 => Mở chương

trình Windows Media

+ Đối với HĐH:

Đảm bảo độc lập giữa phương pháp lưu trữ và

phương pháp xử lý thông tin

Sử dụng bộ nhớ trên đĩa một cách hiệu quả

 HS tự nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi

 HS trả lời câu hỏi

IV ĐÁNH GIÁ CUỐI BÀI

 Nhắc lại đặc trưng và tác dụng của hệ thống quản lý tệp

 Làm bài tập 4, 6 trong SGK trang 71

Tiết: 25, 26, 27 § 12 GIAO TIẾP VỚI HỆ ĐIỀU HÀNH ngày 7/11/2008

 Biết được để máy tính làm việc được cần phải nạp hệ điều hành vào bộ nhớ trong

2 Kỹ năng:

 Hiểu được quy trình nạp hệ điều hành

 Thực hành được trên hệ điều hành cụa thể là WINDOWS

3 Thái độ:

 Hình thành phong cách làm việc chuẩn mực, thao tác dứt khoát chính xác

1 Chuẩn bị của Giáo viên: Giáo án, tham khảo SGK, một máy tính tại phòng học để thao

tác cho học sinh quan sát, nếu quan sát trên máy chiếu thì càng tốt

2 Chuẩn bị của Học sinh: Vở ghi chép, Đọc trước SGK.

Trang 6

2 Bài cũ: (Gọi 2 học sinh lên bảng trả lời câu hỏi)

? Nêu quy tắc đặt tên tệp trong hệ điều hành WINDOWS?

? Nêu nhiệm vụ và đặc trưng của hệ thống quản lý tệp?

 Giáo viên nhận xét và cho điểm

3 Bài mới:

Mở bài: Ở các bài trước chúng ta đã tìm hiểu

khái niệm hệ điều hành, chức năng và các vấn đề

liên quan Vậy để có thể làm việc được với hệ

điều hành chúng ta phải thực hiện như thế nào?

Mời các em mở SGK trang 66 để tìm hiểu “Giao

tiếp với hệ điều hành”

1 Nạp hệ điều hành.

? Nếu không có hệ điều hành thì máy tính có làm

việc được không?

- Để làm việc được với máy tính, hệ điều hành

phải được nạp vào bộ nhớ trong

- Để nạp hệ điều hành ta cần có đĩa khởi động –

đĩa chứa các chương trình phục vụ việc nạp hệ

điều hành

? Hệ điều hành thường được lưu trữ (cài đặt) ở

đâu?

+ Thông thường ổ đĩa cứng là ổ đĩa khởi động

+ Có thể định dạng(Format) và cài đặt để đĩa

mềm hoặc đĩa CD là đĩa khởi động

- Thực hiện một trong các thao tác sau:

? Khi bắt đầu làm việc với máy tính thao tác đầu

tiên ta cần làm là gì?

+ Bật nguồn(khi máy đang ở trạng thái tắt)

+ Nhấn nút Reset(Nếu máy đang hoạt động)

+ Nhấn tổ hợp phím Ctrl + Alt + Delete

* Phương pháp nạp hệ điều hành bằng cách bật

nguồn áp dụng trong 2 trường hợp:

+ Lúc đầu làm việc, khi bật máy lần đầu

+ Khi máy bị treo, hệ thống không chấp nhận bàn

phím và trên máy không có nút Reset

* Phương pháp nạp hệ thống bằng nhấn Reset áp

dụng trong trường hợp máy bị treo và trên máy

không có nút Reset

* Phương pháp nạp hệ thống bằng nhấn tổ hợp

phím Ctrl + Alt + Delete áp dụng trong trường

hợp máy bị treo mà bàn phím chưa bị treo(Phong

tỏa)

? Sau khi thực hiện thao tác trên máy sẽ làm gì?

- Các chương trình có sẵn trong ROM sẽ kiểm

tra bộ nhớ trong và các thiết bị với máy tính Sau

đó, tìm chương trình khởi động trên đĩa khởi

động, nạp chương trình khởi động vào bộ nhớ

trong và kích hoạt nó Đó chính là thao tác nạp hệ

- HS nghiên cứu SGK và trả lời

HS nghe giảng, ghi chép bài

- Học sinh trả lời câu hỏi

Học sinh ghi chép, nghe giảng

HS: Nhấn nút nguồn khởi động máy tính

Học sinh ghi chép

HS nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi

HS nghe giảng và ghi chép

Trang 7

điêu hành.

IV CỦNG CỐ, ĐÁNH GIÁ CUỐI BÀI

 Nhắc lại các thao tác nạp hệ điều hành:

+ Thông thường thì hệ điều hành đã được cài đặt sẵn trong máy tính Ta chỉ cần nhấn nút khởi động là được

+ Ta có thể thiết lập để máy tính tìm chương trình khởi động hệ điều hành trong ổ cứng, ổ đĩa mềm hoặc ổ CD

 Biết được để làm việc được với máy tính có 2 cách:

+ Sử dụng câu lệnh

+ Sử dụng bảng chọn, đề xuất của hệ thống

2 Kỹ năng:

 Thực hành được trên hệ điều hành cụ thể là WINDOWS

+ Sử dụng câu lệnh trong HĐH MS-DOS

+ Sử dụng bảng chọn trong HĐH Windows

3 Thái độ:

2 Bài cũ: Gọi học sinh lên bảng trả lời câu hỏi

Câu hỏi 1: Để nạp HĐH chúng ta làm thế nào?

3 Bài mới:

Mở bài Sau khi đã nạp được HĐH Chúng ta sẽ

trực tiếp làm việc với HĐH đó

2 Cách làm việc với hệ điều hành.

? Để làm việc được với HĐH ta phải làm thế

nào?

 - HĐH và người dùng phải thường xuyên giao

tiếp để trao đổi thông tin trong quá trình làm việc

? Có mấy cách giao tiếp với HĐH?

- Có 2 cách để người dùng đưa yêu cầu hoặc

thông tin vào hệ thống:

+ Cách 1: Sử dụng các lệnh(Command)

+ Cách 2: Sử dụng các lựa chọn trên bảng

chọn(menu), bảng chọn, biểu tượng, nút lệnh,

* Cách 1: Sử dụng bàn phím:

? Ưu điểm và nhược điểm của việc sử dụng bàn

HS: Trả lời câu hỏi

Trang 8

+ Ưu điểm: Giúp hệ thống biết việc cần làm và

thực hiện lệnh ngay lập tức

+ Nhược điểm: Người sử dụng phải biết cụ thể

các câu lệnh và phải gõ trực tiếp trên máy tính

VD: Lệnh DIR A:\ /ON

* Cách 2: Sử dụng chuột: Hệ thống sẽ đưa ra

những việc có thể thực hiện hoặc những giá trị có

thể đưa vào, người dùng chỉ cần chọn công việc

hay tham số thích hợp

Bảng chọn có thể là là dạng văn bản hoặc biểu

tượng kết hợp

- Phần lớn các HĐH hiện nay đều dùng cách thứ

2 để làm cơ sở giao tiếp

? Ưu điểm của chuột là gì?

- Ưu điểm của chuột:

+ Dễ dàng di chuyển nhanh con trỏ tới mục hoặc

biểu tượng cần chọn

+ Thao tác đơn giản là nháy chuột trái hoặc chuột

phải

HS nghiên cứu SGK và trả lời câu hỏi

 Người dùng có thể giao tiếp với HĐH theo 2 cách

+ Cách 1: Sử dụng các câu lệnh (Đưa vào từ bàn phím)

+ Cách 2: Sử dụng bảng chọn, biểu tượng, hộp thoại,

 Bài tập trả lời các câu hỏi trong SGK trang 71

 Biết được các chế độ ra khỏi hệ điều hành: Tắt nguồn (Turn off),

+ Tạm dừng (Stand by),

+ Ngủ đông (Hibernate)

2 Kỹ năng:

 Hiểu được cần phải thoát khỏi HĐH đúng quy cách để khỏi mất mát tài nguyên

 Thực hành được trên hệ điều hành cụa thể là WINDOWS

3 Thái độ:

Câu hỏi 1: Nêu các cách giao tiếp với hệ điều hành

Câu hỏi 2: Nêu ưu và nhược điểm của cách giao tiếp sử dụng câu lệnh?

Trang 9

 Giáo viên nhận xét và cho điểm.

3 Bài mới:

Mở bài: Khi không còn làm việc với HĐH chúng

ta cần phải thoát khỏi HĐH Chúng ta sẽ tìm hiểu

các chế độ thoát khỏi HĐH

3 Ra khỏi hệ thống

- Kết thúc làm việc với HĐH chúng ta phải xác

lập chế độ ra khỏi hệ thống để HĐH dọn dẹp các

tệp trung gian, lưu các tham số cài đặt, ngắt kết

nối mạng và thoát khỏi HĐH

? Tại sao chúng ta phải xác lập chế độ ra khỏi

HĐH?

- Mục đích

+ Tránh mất mát tài nguyên

+ Chuẩn bị cho phiên làm việc tiếp theo thuận

tiện hơn

? Có mấy chế độ thoát khỏi HĐH?

- Có 3 chế độ chính để ra khỏi HĐH:

+ Tắt máy (Turn off hoặc Shut down)

+ Tạm ngừng (Stand by)

+ Ngủ đông (Hibernate)

? Cách tắt máy như thế nào?

- Cách tắt máy:

+ Chọn Start ở góc dưới bên trái màn hình, chọn

Turn off hoặc Shutdown

+ Chọn Tắt máy (Turn off) HĐH sẽ dọn dẹp hệ

thống và tắt nguồn điện

+ Chọn tạm ngừng (Stand by): Chọn chế độ này

máy sẽ tạm nghỉ một thời gian Hệ thống sẽ lưu

các trạng thái cần thiết lên RAM, tắt các thiết bị

tốn năng lượng HĐH có thể hoạt động trở lại

ngay lập tức

?Nếu ở chế độ này mà mất điện thì sẽ ra sao?

+ Chọn ngủ đông (Hibernate): chỉ xuất hiện khi

kích hoạt chế độ này

HĐH sẽ lưu toàn bộ trạng thái đang làm việc vào

đĩa cứng Khi mở máy HĐH sẽ thiết lập lại toàn

bộ trạng thái đã lưu trước đó

+ Chọn Khởi động lại (Restart): Hệ thống sẽ dọn

dẹp HĐH, thoát khỏi HĐH và nạp lại HĐH

+ Chọn Đăng xuất (Log off): Chọn chế độ này

HĐH sẽ lưu các cài đặt của người sử dụng hiện

tại và thoát người sử dụng ra khỏi HĐH

Học sinh ghi chép

 Nhắc lại các chế độ thoát khỏi HĐH:

+ Tắt máy

+ Tạm ngừng

+ Ngủ đông

Trang 10

 Chúng ta cần phải tắt xác lập chế độ tắt máy an toàn để tránh mất mát thông tin và chuẩn

bị cho phiên làm việc lần sau

 Làm bài tập ở SGK trang 71

Tiết 28 BÀI TẬP ngày 10/11/2008

I MỤC TIÊU

 Hiểu rõ hơn về hệ điều hành và các chức năng của HĐH.

2 Kỹ năng:

 Đặt được tên tệp, viết được đường dẫn

III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC

Câu hỏi 1: Nêu các cách giao tiếp với hệ điều hành

Câu hỏi 2: Nêu ưu và nhược điểm của cách giao tiếp sử dụng câu lệnh?

3 Bài mới:

1 Hệ điều hành.

- Bài tập 1, 2 Sách giáo khoa

- Bài tập từ 2.1  2.11 Sách bài tập:

+ 2.1: Nhập dữ liệu - Xuất dữ liệu

+ 2.2: câu B

+ 2.3: câu A

+ 2.4: câu D

+ 2.6: Đa nhiệm

+ 2.7: câu A, C và E

+ 2.8: câu A và D

+ 2.9: câu D

+ 2.10: câu C

+ 2.11: câu C

2 Tệp và quản lí tệp.

- Bài tập 1  7 Sách giáo khoa

- Bài tập 2.12  2.24 Sách bài tập:

+ 2.13: câu B

+ 2.14: Không, vì các kí tự này đã được sử

dụng cho

các mục đích riêng

+ 2.15: câu B và D

+ 2.16: câu C

+ 2.17: câu A và B

+ 2.18: Được, nhưng ở 2 thư mục mẹ khác nhau

+ 2.21: câu B

- 2 HS lên bảng làm bài tập 1, 2 sách GK

- Với mỗi bài tập từ 2.1  2.11 lần lượt từng HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi

- Sau mỗi câu trả lời, cho HS khác nhận xét hoặc giáo viên phân tích bổ xung

- 1 HS lên bảng làm bài tập 7 Bài tập 1 

6 lần lượt HS đứng tại chỗ trả lời

- 2 HS lên bảng làm BT 2.12 và 2.20

- Với mỗi bài tập từ 2.13  2.24 lần lượt từng HS đứng tại chỗ trả lời câu hỏi

- Sau mỗi câu trả lời, cho HS khác nhận xét hoặc giáo viên phân tích bổ xung

Tiêu đề	Hệ Điều Hành Chương II
Trường học	Trường Đại Học Công Nghệ Thông Tin
Chuyên ngành	Công Nghệ Thông Tin
Thể loại	Bài Giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	283,5 KB