Văn 6 tuần 31 tiết 100~104

Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ cuối cùng của 2 chú cháu được miêu tả qua các phương diện nào?. Từ những chi tiết phân tích trên em nhận thấy Lượm hiện lên là một chú bé như thế nào tron

Ngày soạn: 05/03/2017

Ngày giảng: 6A 13/03/2017

6D 15/03/2017

Bài 24 - Tiết 100LƯỢM

- T/C yêu mến, trân trọng của tác giả giành cho nhân vật Lượm

- Các chi tiết miêu tả trong bài thơ và tác dụng của các chi tiết miêu tả đó

- Nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhân vật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc

2 Kỹ năng

- Đọc diễn cảm bài thơ (Thơ tự sự viết theo thể 4 chữ)

- Đọc- Hiểu bài thơ có sự kết hợp các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm

- Phát hiện và phân tích ý nghĩa của các từ láy, hình ảnh hoán dụ và những lời đối thoạitrong bài thơ

3 Thái độ

- Tâm hồn trong sáng hồn nhiên, có ý thức trong học tập

4 Năng lực

- Năng lực vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, phân tích

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

2 Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc lòng và cho biết bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” kể chuyện gì?

- Sự việc : Kể lại một đêm trên đường đi chiến dịch, một anh đội viên thức dậy thấy Báckhông ngủ, trầm ngâm bên bếp lửa, đốt lửa, dém chăn cho bộ đội

3 Bài mới

* Hoạt động 1: Trải nghiệm

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp

- Thời gian: 3 phút

HĐ CỦA THẦY HĐ CỦA TRề ND CẦN ĐẠT

Cho HS xem hỡnh ảnh chỳ bộ lượm trong

SGK

GV: Gợi dẫn HS vào bài

Thiếu nhi VN, từ ngày xưa, trong những

cuộc khỏng chiến chống ngoại xõm, tiếp

bước cha anh, tuổi nhỏ chớ lớn trung dũng

kiờn cường mà vẫn hồn nhiờn vui tươi

Lượm là một trong những em bộ – đồng

chớ nhỏ như thế

- Quan sỏt Lắng nghe

+ Giới thiệu thờm về tỏc giả: ễng là một

nhà thơ lớn của văn học hiện đại VN.

Thơ của ụng phản ỏnh khỏ rừ nột về

cỏch mạng VN từ năm 1930 -> nay.

? Bài viết trong hoàn cảnh nào?

- Bài thơ viết năm 1949 trong cuộc

? Phương thức biểu đạt của văn bản?

- Phương thức biểu đạt là tự sự và miờu

tả và biểu cảm

? Tỡm bố cục của bài thơ?

- Bài thơ chia làm 3 đoạn :

- Đoạn 1: Từ đầu xa dần.-> Hỡnh

ảnh Lượm chỳ bộ Lượm

- Đoạn 2: Tiếp giữa đồng ->

Chuyến đi liờn lạc cuối cựng và sự hi

Đọc chỳ thớchNghe

Nờu hoàn cảnhsỏng tỏc bài thơĐọc bài thơNhận xột thể thơ

Xỏc định phươngthức biểu đạtTỡm bố cục bài thơ

- Là nhà thơ lớncủa thơ ca hiện

đại Việt Nam

2 Tỏc phẩm:

- Bài thơ đượcsáng tác năm 1949

sinh của Lượm

- Đoạn 3: Còn lại-> Lượm vẫn còn

sống mãi

- Gọi HS đọc phần 1

? Hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ

cuối cùng của 2 chú cháu được miêu tả

qua các phương diện nào?

Em hãy nhận xét chi tiết miêu tả Lượm

qua các phương diện ấy?

Hình dáng?

- Bé loắt choắt, chân thoăn thoắt,

đầu nghênh nghênh, cười híp mí,

má bồ quân

- Dùng từ láy: loắt choắt (gợi dáng

người nhỏ bé), thoăn thoắt ( gợi

sự nhanh nhẹn) nghênh nghênh

( gợi vẻ tinh nghịch, hiếu động)

- Mồn huýt sáo vang

Như con chim chích

Nhảy trên đường vàng

? Tác giả sử dụng phép tu từ nào khi

miêu tả Lượm: Như con chim

chích/Nhảy trên đường vàng? Tác dụng?

- Phép so sánh:

+ Có giá trị gợi hình:

Hình dáng Lượm, t/c Lượm: nhỏ nhắn

hồn nhiên, tươi vui, hiếu động giữa

không gian cánh đồng lúa vàng

+ Có giá trị biểu cảm (thể hiện tình cảm

yêu mến của nhà thơ với Lượm)

Nêu ý kiến cá nhân

- Trang phục + Cái xắc xinh xinh+ Ca lô đội lệch

- Cử chỉ + Mồm huýt sáo vang+ Như con chim chích+ Nhảy trên đường vàng

- Lời nói+ Cháu đi liên lạc+ Vui lắm chú à+…thích hơn ở nhà

Thể thơ 4 chữ,nhiều từ láy Lượm

là một em bé hồnnhiên, vui tươi, yêuđời, say mê với côngtác kháng chiến

- Từ láy gợi hình

- So sánh

- Như con chim chích.

=> Vì Lượm hồn nhiên, đáng yêu với

em

? Theo em khi miêu tả Lượm tác giả đã

vận dụng năng lực nào?

- Quan sát và tưởng tượng: T/g trực tiếp

quan sát bằng mắt nhìn, tai nghe =>

Lượm được miêu tả cụ thể, sống động

qua hình dung "như con vàng”

- Dùng từ: dùng nhiều từ láy: loắt

choắt, thoăn thoắt, nghênh nghênh gợi

hình để vẽ lên hình dáng và tính cách

Lượm

? Từ những chi tiết phân tích trên em

nhận thấy Lượm hiện lên là một chú bé

như thế nào trong tâm trí người đọc?

? Theo em, lời thơ nào gây ấn tượng

mạnh nhất cho người đọc? Vì sao? Em

có nhận xét gì về cách dùng từ của tác

giả ở lời thơ này?

- Vụt qua mặt trận

- Đạn bay vèo vèo

-> Động từ "vụt", tính từ "vèo vèo" miêu

tả chính xác hành động dũng cảm của

Lượm và sự ác liệt của chiến tranh

? Qua các từ ngữ miêu tả ấy, em thấy

Lượm là một chú bé như thế nào khi làm

nhiệm vụ?

? Lượm hi sinh trong tình huống nào?

- Lượm hi sinh trong khi làm nhiệm vụ

? Sự hi sinh của Lượm được miêu tả qua

các chi tiết thơ nào?

Nêu cảm nhận

Tìm những chi tiếtmiêu tả sự hi sinhcủa Lượm

Nêu cảm nghĩ

Nhận xét

Đọc lại phần đầubài thơ

-> Lượm hiện lên

sinh động, đáng yêu làmột chú bé hồn nhiên,vui tươi, nhỏ nhắn,nhanh nhẹn, say mêcông tác

* Khi Lượm làmnhiệm vụ và hi sinh

- Vụt qua mặt trận Đạn bay vèo vèo

…Sợ chi hiểm nghèo

=> Dùng động từ, tính

từ miêu tả chính xáchành động dũng cảmcủa Lượm và sự ác liệtcủa chiến tranh

- Khi làm nhiệm vụ:Lượm là một chú béliên lạc vô cùng dũngcảm

- Bỗng lòe chứp đỏ

…Một dòng máu tươi Cháu nằm trên lúa

…Hồn bay giữa đồng

được miêu tả như một giấc ngủ bình yên

của trẻ thơ giữa đồng quê thơm hương

- Lượm không còn nữa nhưng cái chết

của Lượm còn sống mãi với quê hương

? Em có nhận xét gì về hình ảnh Lượm

lúc hi sinh?

? Từ sự hi sinh dũng cảm của Lượm

khiến em nhớ đến những thiếu niên anh

dũng nào trong lịch sử?

- Nguyễn Bá Ngọc, Lê Văn Tám…

+ Bình: Cũng như những thiếu niên anh

hùng nhỏ tuổi đã được ghi danh trong

trang sử vàng truyền thống của Đội thiếu

niên TPHCM Khi đất nước có chiến

tranh, Lượm cùng với bao thiếu niên đã

tích cực tham gia kháng chiến góp công

sức nhỏ bé của mình để làm nên chiến

thắng lớn của dân tộc…

+ GV: Trong bài thơ này, tác giả nhân

danh người chú có quan hệ thân tình gắn

bó với Lượm Tình cảm ấy bộc lộ như

thế nào qua cái nhìn và cách xưng hô

phần đầu bài thơ?

- Cái nhìn trìu mến khi miêu tả vẻ đẹp

hồn nhiên của Lượm

- Cách xưng hô thân thiết ruột rà (chú

cháu)

? Khi được tin Lượm đi làm nhiệm vụ và

hi sinh, tác giả thay đổi cách gọi Lượm

như thế nào? Cách gọi ấy bộc lộ tình

cảm và thái độ gì của tác giả đối với

Lượm

- Hai lần gọi Lượm là "đồng chí"

- Vừa thân tình, vừa trân trọng, coi

Lượm như bạn chiến đấu

? Trong bài thơ, có những câu có cấu tạo

đặc biệt Hãy tìm những câu thơ ấy Nêu

TD của nó trong việc biểu hiện cảm xúc?

- Ra thế

Nêu những cáchxưng hô và nhậnxét

Tìm câu thơ và nêutác dụng

Thảo luận và trìnhbày

Nghe

Trả lời

- Lúc hi sinh: Lượmthật dũng cảm và đẹpnhư một thiên thần bénhỏ yên nghỉ giữacánh đồng quê hương

2 Tình cảm của nhà thơ.

- Trìu mến, thân thiết

- Trân trọng như mộtngười bạn chiến đấu

hoàng của tác giả.

? Ngoài câu thơ đặc biệt trên, còn câu

những câu nào bộc lộ rõ cảm xúc của tác

giả trước sự hi sinh của Lượm?

- Thôi rồi…: Câu thơ khiến ta hình dung

tác giả như đang chứng kiến cái giây

phút đau đớn nên không kìm lòng được

lại thốt lên sự đau đớn: “Thôi rồi, Lượm

ơi!”

- Lượm ơi : là một câu hỏi tu từ thể

hiện niềm đau xót ngỡ ngàng như không

muốn tin rằng Lượm đã không còn nữa

? NN khổ thơ cuối cùng lập lại hình ảnh

Lượm Điều đó có ý nghĩa gì trong bộc

lộ cảm nghĩ nhà thơ

- Trả lời cho câu hỏi tu từ trên

- Lượm sống mãi với nhà thơ, sống

mãi với cuộc đời

+ Bình: Điều đó thể hiện niềm tin của

nhà thơ về sự bất diệt của những con

người như Lượm Nhưng đó còn là ước

vọng của nhà thơ về một cuộc sống

thanh bình không còn chiến tranh để trẻ

thơ được sống hồn nhiên, hạnh phúc

Những lời thơ cuối cùng vì thế không

chỉ diễn tả tình cảm trìu mến, mà còn

day dứt niềm xót thương và ước vọng

hòa bình Đó cũng là ý nghĩa nhân đạo

sâu xa của bài thơ này

Trả lời

Trả lời

Lắng nghe

- Nghẹn ngào, đau xót,bàng hoàng khi nghetin Lượm hi sinh

- Niềm tin và ướcmong về sự bất diệtcủa những con ngườinhư Lượm Khát vọnghòa bình cho trẻ thơđược sống trong hồnnhiên hạnh phúc

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để HDHS luyện tập

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp, quy nạp

- Thời gian: 3 phút

HĐ CỦA THẦY HĐ CỦA TRÒ ND CẦN ĐẠT

? Những việc làm và sự hi sinh của

Lượm là sự thể hiện sâu sắc tình yêu quê

hương, đất nước Phát huy tinh thần yêu

nước em thấy mình cần làm gì để xứng

đáng với sự hi sinh cao cả của Lượm?

Viết đoạn văn

Bộc lộ suy nghĩ

IV Luyện tập

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

- Thời gian: 5 phút

?Viết đoạn văn ngắn về cảm nhận

của em qua hình ảnh Lượm

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 5: Hoạt động tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học liên hệ thực tế bản thân

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

- Thời gian: 5 phút

- Hãy nêu một vài suy nghĩ của em về

hình ảnh Lượm

- Bản thân em cần phải làm gì để xây

dựng quê hương, đất nước

- Học thuộc lòng bài thơ

- Chuẩn bị tiết 101: Lượm tiết 2, đọc thêm Mưa

* Rút kinh nghiệm

Ngày soạn: 05/03/2017

Ngày giảng: 6A,6D 16/03/2017

Bài 24 - Tiết 101LƯỢM

- Các chi tiết miêu tả trong bài thơ và tác dụng của các chi tiết miêu tả đó

- Nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhân vật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc

- Bước đầu biết cách đọc diễn cảm bài thơ được viết theo thể thơ tự do

- Đọc - hiểu bài thơ có yếu tố miêu tả

- Nhận biết và phân tích được tác dụng của phép nhân hóa, ẩn dụ có trong bài thơ

- Trình bày những suy nghĩ về thiên nhiên, con người nơi làng quê Việt nam sau khihọc xong văn bản

3 Thái độ

* Lượm:

- Giáo dục lòng yêu mến, khâm phục các bạn nhỏ dũng cảm hi sinh vì nghĩa lớn

- Giáo dục lòng tự hào về những tấm gương anh dũng của tuổi trẻ Việt Nam

* Mưa:

Giáo dục tinh thần ham thích quan sát, tìm hiểu thiên nhiên, yêu mến thiên nhiên

4 Năng lực

- Năng lực vấn đáp, giao tiếp, nêu và giải quyết vấn đề, phân tích

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

1 Giáo viên

- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, SGK, SGV, máy chiếu

2 Học sinh

- Vở ghi, vở bài tập, SGK

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức lớp:

6A

6D

2 Kiểm tra bài cũ

Đọc thuộc lòng bài thơ Lượm?

3 Bài mới

* Hoạt động 1: Trải nghiệm

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp

- Thời gian: 3 phút

Cho HS xem ảnh nhà thơ Tố Hữu và Trần

Đăng Khoa

GV: Gợi dẫn HS vào bài

- Quan sát Lắng nghe

*Điều chỉnh, bổ sung:

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Mục tiêu: Nắm được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp, tái hiện, nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 20 phút

? Nêu giá trị nghệ thuật và nội

dung bài thơ?

Nghệ thuật

- Sử dụng thể thơ 4 chữ giàu chất

dân gian

- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị

gợi hình và giàu nhạc điệu

- Kết hợp nhiều phương thức biểu

hồn nhiên, dũng cảm hi sinh vì nhiệm

vụ kháng chiến Đó là hình tượng cao

đẹp trong thơ Tố Hữu Đồng thời bài

thơ đã thể hiện chân thật tình cảm mến

thương và cảm phục của tác giả giành

cho chú bé Lượm nói riêng và những

em bé yêu nước nói chung

Y/c 1 em đọc chú thích * SGK

? Hãy nêu một vài hiểu biết của em về

tác giả

? Bài thơ sáng tác vào thời gian nào

? Bài thơ miêu tả cơn mưa ở vùng nào ?

Vào mùa nào ?

? Bài thơ được chia làm mấy đoạn? Nội

dung mỗi đoạn

? Trong bài thơ tác giả chú ý đến những

Suy nghĩ - trả lời

- 3 đoạn:

+ Đ1: Cảnh lúcsắp mưa

+ Đ2: Cảnhtrong cơn mưa + Đ3: Hình ảnhcon người giữacảnh dữ dội củacơn mưa

Bầu trờiSấm ChớpNước mưaCác nhóm thựchiện trình bày

bổ xung

Trả lời

B Văn bản: Mưa

(Trần Đăng Khoa )(Tự học có hướng dẫn)

II Đọc – hiểu văn bản

- Bài thơ miêu tả cơn mưa

ở vùng đồng bằng Bắc Bộvào mùa hè

* Bố cục:

Đ1: Từ đầu …trọc lốc

3 đoạn Đ2: tiếp…hả hê Đ3: còn lại

* Nghệ thuật miêu tảthiên nhiên:

- Cỏ gà rung tai Tưởng tượng,

Nghe Bụi tre Tần ngần

Gỡ tóc => liên tưởng, phong phú, mạnh mẽ

- Ông trời Mặc áo giáp đen

Ra trận => Nhân hóa: khí thế mạnh mẽ, khẩn trương

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật, có

tác dụng gì

?Em có nhận xét gì về giá trị nghệ thuật

và nội dung của bài thơ

GV chốt ý

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK / 81

Ẩn dụ Suy nghĩ - trả lờiLắng nghe

Đọc ghi nhớ SGK / 81

* Nghệ thuật miêu tả hìnhảnh con người:

- Bố em đi cày về Đội sấm

Đội chớpĐội cả trời mưa

Ẩn dụ khoa trương hình ảnh con người có tầm vóc lớn lao và tư thế hiên ngang, sức mạnh to lớn có thể sánh với thiên nhiên, vũ trụ

* Ghi nhớ:

SGK/ 81

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để HDHS luyện tập

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

- Thời gian: 5 phút

? Viết một đoạn văn ngắn miêu tả cơn

mưa đầu mùa hè

Viết đoạn văn IV Luyện tập

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn nêu cảm nhận về bài thơ

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

- Thời gian: 5 phút

- Em có nhận xét gì về cách cảm

nhận thiên nhiên ở bài thơ của tác giả?

Vừa hồn nhiên vừa sâu sắc

- Em học tập được gì từ nghệ thuật miêu

tả của tác giả ?

Nhận xét

*Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 5: Hoạt động tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học nhận biết phép nhân hóa

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

- Thời gian: 5 phút

? Hãy chỉ ra những sự vật được nhân hóa

trong bài mưa

* Củng cố

? Đọc diễn cảm bài thơ

* Hướng dẫn tự học

- Học thuộc lòng bài thơ

- Chuẩn bị tiết 102: Hoán dụ

* Rút kinh nghiệm

Ngày soạn: 05/03/2017

Ngày giảng: 6A, 6D 16/03/2017

Bài 24 - Tiết 102HOÁN DỤ

- Năng lực vấn đáp, giao tiếp, nêu và giải quyết vấn đề

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

2 Kiểm tra bài cũ

Ẩn dụ là gì? Cho ví dụ và cho biết các kiểu ẩn dụ.

3 Bài mới

* Hoạt động 1: Trải nghiệm

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

nhân hoá, ẩn dụ Tiết này chúng ta sẽ tìm

hiểu thêm một phép tu từ nữa đó là: Hoán

dụ

- Quan sát Lắng nghe

*Điều chỉnh, bổ sung:

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Mục tiêu: Nắm được thế nào là hốn dụ, các kiểu hốn dụ

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp, tái hiện, nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 20 phút

+ GV gọi HS đọc ví dụ Tìm hiểu

nghĩa của từ in đậm

? Áo nâu với áo xanh gợi cho em liên

tưởng tới những ai? Vì sao em lại cĩ liên

tưởng như vậy?

- Áo nâu chỉ người nơng dân Áo

xanh chỉ người cơng nhân

Vì: Người nơng dân thường mặc áo nâu,

cịn người cơng nhân thường mặc áo xanh

khi làm việc

? Nơng thơn và thị thành được dùng

để chỉ những ai? Vì sao em lại nghĩ như

vậy?

- Nơng thơn: chỉ những người sống ở

nơng thơn Thị thành: chỉ những người

sống ở thị xã, thành phố

Vì nơng thơn là nơi cĩ những người

nơng dân sống, thị thành là nơi cĩ những

người cơng nhân sống

? Nếu vật được gọi tên là A vật được

chỉ là B, em thấy giữa A và B cĩ quan hệ

với nhau ntn?

- Quan hệ gần gũi

? Trong 2 cách diễn đạt: cách diễn đạt

trên với với cách diễn đạt “Tất cả nơng

dân ở nơng thơn và cơng nhân ở thành phố

đều đứng lên” em thấy cách nào hay hơn?

- Cách diễn đạt một hay hơn, cách

diễn đạt 2 chỉ cĩ giá trị thơng báo thơng

thường

? Tác dụng của cách diễn đạt trên là

gì?

- Cách dùng như vậy ngắn gọn, tăng

tính h/a hàm súc cho câu văn, nêu bật

đ-ược đặc điểm của những người đđ-ược nĩi

Đọc ví dụ

Suy nghĩ liêntưởng

Suy nghĩ trả lời

Suy nghĩ nêu nhận

định

Giải thícLựa chọn

người sống ở nơngthơn

+ Thị thành – những

người sống ở thị xã,thành phố

=> Mối quan hệgần gũi

- Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm.

->Gọi tên sự vật này

bằng tên sự vật khác có quan hệ gần gũi với nó Đó là hoán dụ