- Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng câu trần thuật đơn có từ là và cho biết tác dụng của câu trần thuật đơn có từ là.. - Câu trần thuật đơn không có từ là là câu do một cụm chủ - vị t
Trang 12.Kĩ năng
- Nhận biết được câu trần thuật đơn có từ là và xác định được các kiểu cấu tạo câu trần thuật đơn có từ là trong văn bản.
- Xác định chủ ngữ và vị ngữ trong câu trần thuật đơn có từ là
- Đặt câu trần thuật đơn có từ là.
III-HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
1 Tìm hiểu chung:
- Câu trần thuật đơn có từ là là câu có vị ngữ do từ là kết hợp với danh từ
hoặc cụm từ, động từ hoặc cụm động từ,tính từ hoặc cụm tính từ tạo thành; khi
biểu thị ý phủ định, vị ngữ kết hợp với các cụm từ không phải, chưa phải.
-Các kiểu câu trần thuật đơn có từ là gồm có:
+ Câu định nghĩa
+ Câu giới thiệu
+ Câu miêu tả
+ Câu đánh giá
2 Luyện tập:
- Xác định câu trần thuật đơn có từ là; xác định chủ ngữ và vị ngữ của câu trần thuật đơn có từ là; cho biết kiểu cấu tạo của câu trần thuật đơn có từ là đó.
- Đặt câu trần thuật đơn có từ là
3 Hướng dẫn tự học:
- Nhớ đặc điểm của câu trần thuật đơn có từ là và các kiểu câu của loại câu này
- Viết một đoạn văn miêu tả có sử dụng câu trần thuật đơn có từ là và cho biết tác dụng của câu trần thuật đơn có từ là.
ÔN TẬP TRUYỆN VÀ KÍ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được nội dung cơ bản và những nét đặc sắc về nghệ thuật của các tác phẩm truyện kí, hiện đại đã học
- Hình thành những hiểu biết sơ lược về các thể truyện,kí trong loại hình tự sự
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức
- Nội dung cơ bản và những nét đặc sắc về nghệ thuật của các tác phẩm truyện, kí hiện đại đã học
- Điểm giống nhau và khác nhau giữa truyện và kí
2 Kĩ năng
- Hệ thống hóa, so sánh, tổng hợp kiến thức về truyện và kí đã được học
Trang 2- Trình bày được những hiểu biết và cảm nhận mới, sâu sắc của bản thân về thiên nhiên, đất nước, con người qua các truyện, kí đã học
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1.Hệ thống hóa kiến thức
- Truyện có nhiều thể như truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài, tiểu thuyết,…
Kí có nhiều thể như kí sự, bút kí, nhật kí, phóng sự,… Truyện và kí hiện đại
thường viết bằng văn xuôi
- Các thể truyện và phần lớn các thể kí thuộc loại hình tự sự Đây là phương thức tái hiện đời sống chủ yếu bằng kể và tả Tác phẩm tự sự là câu chuyện về người hoặc sự việc nào đó được kể lại, miêu tả qua lời của người kể chuyện Các yếu tố cốt truyện, nhân vật, lời kể thường không thể thiếu được trong các tác phẩm truyện
2 Luyện tập
- Hệ thống hóa nội dung, nghệ thuật trong những truyện, kí hiện đại đã học theo các mục: tác giả; thể loại; nội dung; nghệ thuật
- Hệ thống hóa đặc điểm về hình thức thể loại truyện và kí hiện đại đã học theo các mục: thể loại; cốt truyện; nhân vật; nhân vật và người kể chuyện, qua đó thấy được điểm giống và khác nhau giữa các truyện và kí
- Nêu cảm nhận sâu sắc và hiểu biết mới của bản thân về đất nước,con người qua các truyện, kí đã học
3 Hướng dẫn tự học
- Nhớ nội dung và nghệ thuật của các tác phẩm truyện,kí hiện đại đã học
- Nhớ điểm giống nhau và khác nhau giữa các truyện và kí
- Nhận biết được truyện và kí
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN KHÔNG CÓ TỪ LÀ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được khái niệm câu trần thuật đơn không có từ là.
- Biết vận dụng câu trần thuật đơn không có từ là khi nói, viết.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ là.
- Các kiểu câu trần thuật đơn không có từ là.
2 Kĩ năng:
- Nhận diện và phân tích đúng cấu tạo của kiểu câu trần thuật đơn không có
từ là.
- Đặt được các kiểu câu trần thuật đơn không có từ là.
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Tìm hiểu chung
Trang 3- Câu trần thuật đơn không có từ là là câu do một cụm chủ - vị tạo thành; vị
ngữ thường do động từ hoặc cụm động từ,tính từ hoặc cụm tính từ tạo thành; khi
biểu thị ý phủ định, vị ngữ kết hợp với các từ không, chưa.
- Các kiểu câu trần thuật đơn không có từ là gồm:
+ Câu miêu tả (chủ ngữ đứng trước vị ngữ, dùng để miêu tả hành động, trạng thái, đặc điểm,… của sự vật nêu ở chủ ngữ)
+ Câu tồn tại (vị ngữ đứng trước chủ ngữ, dùng để thông báo sự xuất hiện hoặc tiêu biến của sự vật)
2 Luyện tập
- Xác định và phân tích cấu tạo của câu trần thuật đoan không có từ là.
- Viết đợn văn miêu tả trong đó có sử dụng câu trần thuật đơn không có từ
là, kiểu câu tồn tại.
3 Hướng dẫn tự học
- Nhớ đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ là.
- Nhận diện câu trần thuật đơn không cơ từ là và các kiểu cấu tạo cuarnos.
ÔN TẬP VĂN MIÊU TẢ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm vững đặc điểm, yêu cầu của một bài văn miêu tả, củng cố và hệ thống hóa các bước, các biện pháp và kĩ năng cơ bản để làm bài văn miêu tả
- Nhận biết và phân biệt được đoạn văn miêu tả và đoạn văn tự sự
- Rèn kĩ năng làm văn miêu tả
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn tự sự; văn tả cảnh và văn tả người
- Yêu cầu và bố cục của bài văn miêu tả
2 Kĩ năng
- Quan sát, nhận xét, so sánh và liên tưởng
- Lựa chọn trình tự miêu tả hợp lí
- Xác định những đặc điểm tiêu biểu khi miêu tả
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Hệ thống hóa kiến thức:
- Dù tả cảnh hay tả người thì cũng phải lựa chọn được các chi tiết, hình ảnh đặc sắc, tiêu biểu, sau đó trình bày theo một thứ tự nhất định Muốn tả sinh động, cần phải biết liên tưởng, tưởng tượng, ví von, so sánh
- Các bước để làm bài văn miêu tả: xác định đối tượng cần tả; quan sát,lựa chọn các chi tiết tiêu biểu; trình bày kết quả quan sát theo một trình tự hợp lí
Trang 4- Dàn ý khái quát của một bài văn tả cảnh:
+ Mở bài: giới thiệu đối tượng được tả
+ Thân bài: tả chi tiết đối tượng
+ Kết bài: nêu suy nghĩ của bản thân về đối tượng được tả
2 Luyện tập
- Tìm các chi tiết miêu tả trong một đoạn văn
- Lựa chọn chi tiết tiêu biểu và lạp dàn ý cho bài văn miêu tả
- Sử dụng các phép tu từ, các kiểu câu đã học trong khi làm văn miêu tả
- Nhận diện được đoạn văn miêu tả và đoạn văn tự sự
- Viết một bài văn miêu tả theo yêu cầu
3 Hướng dẫn tự học
- Nhớ đước các bước làm một bài văn miêu tả
- Nhớ dàn ý của một bài văn miêu tả
- Lập dàn ý và viết một bài văn miêu tả
CẦU LONG BIÊN – CHỨNG NHÂN LỊCH SỬ
(Theo THÚY LAN)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Bước đầu nắm được khái niệm văn bản nhật dụng và ý nghĩa của việc học tập văn bản này
- Hiểu được ý nghĩa làm “chứng nhân lịch sử” của cầu Long Biên qua một bài bút kí có nhiều yếu tố hồi kí
- Tăng thêm hiểu biết và tình yêu đối với cầu Long Biên và các cây cầu có ysnghiax làm nhân chứng khác trên đất nước và ở mỗi vùng miền; từ đó nâng cao, làm phong phú thêm tâm hồn, tình cảm với quê hương, đất nước đối với các di tích lịch sử
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Khái niệm văn bản nhật dụng.
- Cầu Long Biên là “chứng nhân lịch sử” của thủ đô, chứng kiến cuộc sống đau thương mà anh dũn của dân tộc ta
- Tác dụng của những biện pháp nghệ thuật trong bài
2 Kĩ năng
- Biết đọc diễn cảm một văn bản nhật dụng có yếu tố thuyết minh kết hợp với biểu cảm theo dòng hồi tưởng
- Bước đầu làm quen với kĩ năng đọc – hiểu văn bản nhật dụng có hình thức
là một bài bút kí mang nhiều yếu tố hồi kí
Trang 5- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm, lòng tự hào của bản thân về lịch sử hào hùng, bi tráng của đất nước
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Tìm hiểu chung
- Văn bản nhật dụng không phải là một khái niệm chỉ thể loại, hoặc chỉ kiểu
văn bản; nói đến văn bản nhật dụng là nói đến tính chất nội dung của văn bản đó
Đó những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết với cuộc sống con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại; văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản
- Cầu Long Biên là một công trình giao thông ở thủ đô Hà Nội bắc qua sông Hồng
2 Đọc – hiểu văn bản
a) Nội dung
- Lịch sử cầu Long Biên
- Cầu Long Biên đã chứng kiến những thời kì lịch sử:
+ Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
+ Độc lập và hòa bình của thủ đô sau năm 1954
+ Kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ
- Trong cuộc sống hiện nay, cầu Long Biên là nhịp cầu của tình hòa bình, hữu nghị và thân thiện
b) Hình thức
- Kết hợp thuyết minh với miêu tả, tự sự và biểu cảm
- Nêu số liệu cụ thể
- Sử dụng phép so sánh, nhân hóa
c) Ý nghĩa văn bản
Bài văn đã cho thấy ý nghĩa lịch sử trọng đại của cầu Long Biên: chứng nhân đau thương và anh dũng của dân tộc ta trong chiến tranh và sức mạnh vươn lên của đất nước ta trong sự nghiệp đổi mới Bài văn là chứng nhân cho tình yêu sâu nặng của tác giả đối với cầu Long Biên cũng như đối với thủ đô Hà Nội
3 Hướng dẫn tự học
- Đọc kĩ văn bản, nhớ được những chi tiết tiêu biểu, những hình ảnh đặc sắc trong bài
- Hiểu ý nghĩa “chứng nhân lịch sử” của cầu Long Biên
- Sưu tầm một số bài viết, tranh ảnh về cầu Long Biên
CHỮA LỖI VỀ CHỦ NGỮ VÀ VỊ NGỮ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được các lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
Trang 6- Biết tránh các lỗi trên.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
- Cách chữa lỗi về chủ ngữ và vị ngữ
2 Kĩ năng
- Phát hiện ra các lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
- Sửa được lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
III – HƯỠNG DẪN THỰC HIỆN
1 Củng cố kiến thức
- Củng cố hiểu biết về hai thành phần chính của câu: chủ ngữ và vị ngữ
- Lỗi về chủ ngữ và vị ngữ: thiếu chủ ngữ; thiếu vị ngữ
- Cách chữa lỗi do thiếu chủ ngữ: thêm chủ ngữ cho câu biến trạng ngữ thành chủ ngữ; biến vị ngữ thành một cụm chủ - vị
- Cách chữa lỗi do thiếu vị ngữ: thêm vị ngữ cho câu; biến cụm từ đã cho thành một bộ phận của cụm chủ - vị; biến cụm từ đã cho thành một bộ phận của vị ngữ
2 Luyện tập:
- Phát hiện lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
- Biết xác định nguyên nhân mắc lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
và có cách sửa hợp lí
3 Hướng dẫn tự học
- Nhớ được cách chữ lỗi do đặt câu thiếu chủ ngữ, thiếu vị ngữ
VIẾT ĐƠN
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nhận biết được khi nào cần viết đơn
- Biết cách viết đơn đúng quy cách (đơn theo mẫu và đơn không theo mẫu)
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Các tình huống cần viết đơn
- Các loại đơn thường gặp và nội dung không thể thiếu trong đơn
2 Kĩ năng
- Viết đơn đúng quy cách
- Nhận và sửa được những sai sót thường gặp khi viết đơn
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
Trang 71 Tìm hiểu chung
- Những trường hợp cần viết đơn: khi có nguyện vọng, yêu cầu nào đó cần giải quyết
- Căn cứ vào nội dung, hình thức trình bày, các loại đon thường gặp được chia làm hai loại:
+ Đơn theo mẫu: loại đơn in sẵn, có các mục nêu trong những nội dung cơ bản của một lá đơn, người viết đơn chỉ cần điền vào các mục cần thiết
+ Đơn không theo mẫu: người viết đơn phải viết tay hoặc chế bản vi tính, nội dung và hình thức của đơn có thể khác loại đơn theo mẫu vì có những chi tiết liên quan đến hoàn cảnh và nguyện vọng riêng biệt của cá nhân người viết đơn
- Những nội dung không thể thiếu trong đơn: quốc hiệu, tiêu ngữ; tên đơn; tên người hoặc tổ chức nhận đơn; tên người viết đơn; lí do viết đơn; ngày tháng năm viết đơn, nơi viết đơn, chữ kí của người viết đơn
- Cách thức viết đơn: đơn phải trình bày trang trọng, ngắn gọn, sáng rõ, theo một số mục nhất định; tên đơn phải được viết chữ in hoa
2 Luyện tập
- Kể các loại đơn thường gặp
- Xác định các nội dung không thể thiếu trong đơn
- Cách thức trình bày một lá đơn
- Viết một lá đơn có đầy đủ nội dung theo yêu cầu
3 Hướng dẫn tự học
Sưu tầm một số đơn để tham khảo
BỨC THƯ CỦA THỦ LĨNH DA ĐỎ
(Theo tài liệu Quản lí môi trường phục vụ phát triển bền vững)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Thấy được ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường, thiên nhiên được đặt ra trong văn bản nhật dụng và nghệ thuật tạo nên sức hấp dẫn của văn bản
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường
- Tiếng nói đầy tình cảm và trách nhiệm đối với thiên nhiên, môi trường sống của vị thủ lính Xi-at-tơn
2 Kĩ năng
- Biết cách đọc, tìm hiểu một nội dung văn bản nhật dụng
- Cảm nhận được tình cảm tha thiết với mảnh đất quê hương của vị thủ lính Xi-at-tơn
- Phát hiện và nêu tác dụng của một số phép tu từ trong văn bản
Trang 8III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Tìm hiểu chung
- Văn bản là bức thư của thủ lĩnh Xi-at-tơn gửi Tổng thống Mĩ Phreng-klin Pi-ơ-xơ
- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ thuộc kiểu văn bản nhật dụng về chủ đề thiên
nhiên và môi trường
2 Đọc – hiểu văn bản
a) Nội dung:
- Tình cảm gắn bó thiêng liêng, tình yêu thiên nhiên đất nước, sự trân trọng
“đất mẹ” của người dân da đỏ
- Bức thông điệp: con người phải sống hòa hợp với thiên nhiên, chăm lo bảo
vệ môi trường và thiên nhiên như bảo vệ mạng sống của chính mình
b) Nghệ thuật:
- Phép so sánh, nhân hóa, điệp ngữ và thủ pháp đối lập đã được sử sử phong phú, đa dạng tạo nên sức hấp dẫn, thuyết phục của bức thư
- Ngôn ngữ biểu lộ tình cảm chân thành, tha thiết với mảnh đất quê hương – nguồn sống của con người
- Khắc họa hình ảnh thiên nhiên đồng hành cùng với cuộc sống người da đỏ
c) Ý nghĩa:
Nhận thức về vấn đề quan trọng, có ý nghĩa thiết thực và lâu dài: Để chăm lo
và bảo vệ mạng sống của mình, con người phải biết bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống xung quanh
3 Hướng dẫn tự học
- Nhớ những hình ảnh tiêu biểu, đặc sắc của văn bản
- Sưu tầm một số bài viết về bảo vệ thiên nhiên và môi trường
CHỮA LỖI VỀ CHỦ NGỮ VÀ VỊ NGỮ
(Tiếp theo)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Nắm được lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ và lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ ngữ với vị ngữ
- Biết tránh các lỗi trên
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Các lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ và lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ ngữ với vị ngữ
Trang 9- Cách chữa lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ và lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ ngữ với vị ngữ
2 Kĩ năng
- Phát hiện các lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ và lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ ngữ với vị ngữ
- Chữa được các lỗi trên, đảm bảo phù hợp với ý định diễn đạt của người nói
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Củng cố kiến thức
- Các thành phần chính của câu
- Mối quan hệ giữa chủ ngữ và vị ngữ trong câu phải phù hợp
- Cách chữa lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ: bổ sung thành phần chủ ngữ, vị ngữ
- Cách chữa lỗi về quan hệ ngữ nghĩa chủ ngữ với vị ngữ: điều chỉnh, sắp xếp lại các thành phần câu để diễn đạt các quan hệ ngữ nghĩa đúng với mục đích giao tiếp
2 Luyện tập
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong câu cho trước
- Viết thêm chủ ngữ,vị ngữ cho phù hợp vào chỗ trống để tạo thành những câu hoàn chỉnh
- Chỉ ra lỗi do đặt câu thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ và nêu cách chữa trong các câu cho trước
- Chỉ ra lỗi về quan hệ ngữ nghĩa giữa chủ ngữ với vị ngữ và nêu cách chữa trong các câu cho trước
3 Hướng dẫn tự học
Tìm các ví dụ có câu sai về chủ ngữ, vị ngữ và sửa lại cho đúng
LUYỆN TẬP VIẾT ĐƠN VÀ SỬA LỖI
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Phát hiện và khắc phục các lỗi thường gặp khi viết đơn
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
- Các lỗi thường mắc phải khi viết đơn (về nội dung, về hình thức)
- Cách chữa các lỗi thường mắc khi viết đơn
2 Kĩ năng
- Phát hiện và sửa được các lỗi sai thường gặp khi viết đơn
- Rèn kĩ năng viết đơn theo đúng nội dung quy định
Trang 10III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Củng cố kiến thức
- Các lỗi thường mắc phải khi viết đơn: thiếu các mục cần thiết của một lá đơn như quốc hiệu, tiêu ngữ, thời gian, địa điểm viết đơn,… ; thừa nội dung,…
- Cách sửa: bổ sung những phần còn thiếu; lược bỏ những phần không cần thiết
2 Luyện tập
- Tạo lập tình huống cần viết đơn
- Dựa vào một trong các tình huống đó, viết một lá đơn đúng quy cách
- Phát hiện và sửa các lỗi sai thường gặp khi viết đơn
3 Hướng dẫn tự học
Thu thập một số đơn mẫu làm tài liệu học tập
ĐỘNG PHONG NHA
(TRẦN HOÀNG)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Mở rộng thêm kiến thức về văn bản nhật dụng
- Thấy được vẻ đẹp đáng tự hào và tiềm năng du lịch của đọng Phong Nha
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG
1 Kiến thức
Vẻ đẹp và tiềm năng phát triển du lịch của động Phong Nha
2 Kĩ năng
- Đọc – hiểu văn bản nhật dụng đề cập đến vấn đề bảo vệ môi trường,danh lam thắng cảnh
- Tích hợp với phần Tập làm văn viết một bài văn miêu tả
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
1 Tìm hiểu chung
- Phong Nha nằm trong quần thể hang động thuộc khối núi đá vôi Kẻ Bàng thuộc tỉnh Quảng Bình, được xem là “đệ nhất kì quan” Phong Nha có tiềm năng
du lịch rất lớn
- Động Phong Nha là một văn bản nhật dụng đề cập đến vấn đề bảo vệ môi
trường, danh lam thắng cảnh
2 Đọc – hiểu văn bản
a) Nội dung
- Vị trí của động Phong Nha và hai con đường vào động Phong Nha
- Vẻ đẹp lộng lẫy, kì của Động khô và Động nước Phong Nha