Kiến thức - Cách làm bài văn tả người và bố cục, thứ tự miêu tả; Cách xây dựng đoạn văn, lời văn trong bài văn tả người.. Trong các đoạn văn trên, đoạn văn nào tập trung khắc họa chân du
Trang 1Ngày soạn: 24/02/2017
Ngày giảng: 6A 27/02/2017
6D 01/03/2017
Bài 22 - Tiết 93 PHƯƠNG PHÁP TẢ NGƯỜI
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Cách làm bài văn tả người và bố cục, thứ tự miêu tả; Cách xây dựng đoạn văn, lời văn trong bài văn tả người
2 Kỹ năng
- Quan sát và lựa chọn các chi tiết cần thiết cho bài văn miêu tả
- Trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một trình tự hợp lí
- Viết một đoạn văn, bài văn tả
- Bước đầu có thể trình bày miệng một đoạn hoặc một bài văn tả người trước tập thể lớp
3 Thái độ
- Yêu thích văn miêu tả người
4 Năng lực
- Năng lực hợp tác, giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ
B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên
- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, SGK, SGV, bài văn mẫu
2 Học sinh
- Vở ghi, vở bài tập, SGK
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp:
6A
6D
2 Kiểm tra bài cũ
- Văn miêu tả là gì? Muốn tả cảnh cần chú ý gì?
* Muốn tả cảnh cần:
+ Xác định được đối tượng miêu tả
+ Quan sát, lựa chọn được những hình ảnh tiêu biểu
+ Trình bày những điều quan sát được theo một thứ tự
- Bố cục bài văn miêu tả ?
- Bố cục bài tả cảnh thường có ba phần:
+ Mở bài: giới thiệu cảnh được tả
+ Thân bài: tập trung tả cảnh vật chi tiết theo một thứ tự
+ Kết bài:thường phát biểu cảm tưởng về cảnh vật đó
3 Bài mới
* Hoạt động 1: Trải nghiệm
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh
- Phương pháp - Kĩ năng: Tái hiện
- Thời gian: 10 phút
Trang 2HĐ CỦA THẦY HĐ CỦA TRÒ ND CẦN ĐẠT
Cho HS xem clip “Thác Bản Rốc” Kể
chuyện dượng Hương Thư chống xuồng
vượt thác
Gợi dẫn HS vào bài
- Quan sát Lắng nghe
*Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
- Mục tiêu: HS hiểu được thế nào là bài văn tả người
- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp, giải thích, nêu và giải quyết vấn đề
- Thời gian: 20 phút
- GV yêu cầu HS đọc 3 đoạn văn – mỗi
nhóm đọc một đoạn và trả lời câu hỏi
? Mỗi đoạn văn tả ai? Người đó có đặc
điểm gì nổi bật? Đặc điểm đó được thể
hiện ở những từ ngữ nào?
a: Người lao động chèo thuyền vượt thác
b: Người cai gian giảo
c: Hai người đàn ông trong keo vật
? Trong các đoạn văn trên, đoạn văn nào
tập trung khắc họa chân dung nhân vật,
đoạn nào tả người gắn với công việc? Yêu
cầu lựa chọn chi tiết và hình ảnh của mỗi
đoạn có khác nhau?
- b: Đặc tả chân dung (tĩnh) nên dùng ít
động từ, nhiều tính từ
Ngược lại, a, c tập trung miêu tả nhân vật
kết hợp với hành động (động) nên dùng
nhiều động từ, ít tính từ
? Đoạn văn thứ ba gần như một bài văn
miêu tả hoàn chỉnh có ba phần Em hãy
chỉ ra và nêu nội dung chính mỗi phần
Nếu phải đặt tên cho bài văn này thì em
sẽ đặt tên là gì?
- Mở đoạn: Cảnh keo vật chuẩn bị bắt
đầu
- Thân: Diễn biến keo vật
+ Những nhịp trống đầu tiên
+ Tiếng trống dồn lên …
+ Quắm đen thật bại
- HS đọc Các nhóm trình bày
Những từ ngữ và hình ảnh thể hiện
Suy nghĩ và trả lời
Chỉ ra bố cục và nêu nội dung chính
Đọc ghi nhớ
I Phương pháp viết một đoạn văn, bài văn tả người
1 Ví dụ: Đọc các đoạn văn
a Tả dượng Hương Thư Người chèo thuyền vượt thác
=> Tả người trong tư thế làm việc, thường dùng nhiều động từ
b Tả Cai Tứ, một ông cai gian xảo
=> Đặc tả chân dung, thường dùng nhiều tính từ
c Tả Cản Ngũ và Quắm Đen
Hai đô vật tài giỏi, mạnh khỏe
=> Tả người trong tư thế làm việc, thường dùng nhiều động từ
- Mở bài: Cảnh keo
vật chuẩn bị bắt đầu Quang cảnh chung và
Trang 3- Kết đoạn: Mọi người kinh sợ trước thần
lực ụng Cản Ngũ
? Muốn tả người, cần những gỡ? Bố cục
bài văn tả người ra sao?
? Nếu phải đặt tờn cho bài văn này thỡ em
sẽ đặt tờn là gỡ?
1- Keo vật thách đố
2- Quắm Đen thất bại
3- Quắm Đen – Cản Ngũ so tài
4- Hội vật đền Đô năm ấy
- GV Gọi HS đọc ghi nhớ
Trả lời
Trả lời
cỏc nhõn vật
=> Giới thiệu nhõn vật
- Thõn bài: Diễn biến
keo vật + Những nhịp trống đầu tiờn
+ Tiếng trống dồn lờn
… + Quắm đen thất bại
=> Miờu tả cử chỉ hành động
- Kết bài: Mọi người
kinh sợ trước thần lực ụng Cản Ngũ (Suy nghĩ của mọi người)
=> Nhận xột và nờu cảm nghĩ
* Ghi nhớ: SGK (61) Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập
- Mục tiờu: Vận dụng kiến thức đó học để HDHS luyện tập
- Phương phỏp - Kĩ năng: Cặp đụi chia sẻ, cỏ nhõn
- Thời gian: 15 phỳt
? Để miờu tả một cụ già cao tuổi em cần
lựa chọn những chi tiết, hỡnh ảnh tiờu
biểu như thế nào?
- Da: nhăn nheo, đỏ, hồng hào hoặc đồi
mồi, vàng vàng
- Mắt: tinh tường hay mờ đục, chậm chạp,
lờ đờ
- Túc: Bạc như mõy, hay rụng lơ thơ
- Tiếng núi: Trầm vàng hay thều thào, yếu
ớt
? Tả một em bộ chừng 4 - 5 tuổi thỡ chọn
những hỡnh ảnh nào?
? Tả cụ giỏo đang say sưa giảng bài trờn
lớp, em chọn những chi tiết, hỡnh ảnh tiờu
biểu nào?
- Tiếng núi: trong trẻo, dịu dàng
- Đụi mắt: lấp lỏnh niềm vui bước chậm
rói từ trờn bục xuống dưới lớp Cụ như trũ
chuyện với nhà văn, với chỳng em, với cả
Lựa chọn chi tiết
Trả lời
Trả lời
II Luyện tập
Bài tập 1
* Cụ già
- Da
- Mắt
- Túc
- Tiếng núi
* Em bộ:
- Mắt
- Mụi
- Mỏ
* Cụ giỏo:
- Tiếng núi:
- Đụi mắt:
Trang 4người trong sách
? Lập dàn ý miêu tả một em bé 4 - 5 tuổi?
Mở bài: Giới thiệu chung về người định
tả
Thân bài: Tả theo thứ tự:
- Khuôn mặt: Bầu bĩnh
- Cái miệng: xinh xinh Khi nói chu lên
cong cong
- Tóc: chỏng ngược, hơi vàng
- Hai bàn tay: mũm mĩm, không sạch lắm
- Chân: Lũn củn, hơi cong
- Da: Trắng hồng
- Dáng điệu …
Kết bài: Nêu cảm nghĩcủa bản thân về em
bé
? Điền từ thiếu vào chỗ trống?
+ Từ còn thiếu: đồng tụ, tượng hai ông
tướng Đá Rãi
Trả lời
Trả lời
Bài tập 2
Mở bài:
Thân bài:
Kết bài:
Bài tập 3
*Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học viết đoạn văn
- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân
- Thời gian: 5 phút
Viết đoạn mở bài và kết bài cho
đề văn bài tập 2
Vận dụng viết đoạn văn
Bài tập 1: Viết đoạn văn
*Điều chỉnh, bổ sung:
* Củng cố
? Muốn tả người trước hết ta phải làm gì?
? Bố cục bài văn tả người gồm mấy phần? Nội dung mỗi phần?
* Hướng dẫn tự học
- Hoàn thành các bài tập vào vở BT
- Tự tả chân dung mình
- Soạn tiết 94: Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ
* Rút kinh nghiệm
Trang 5
Ngày soạn: 24/02/2017
Ngày giảng: 6A, 6D 04/03/2017
Bài 23 - Tiết 94 ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Cảm nhận được tình yêu thương lớn lao của Bác Hồ dành cho bộ đội, dân công và tình cảm của người chiến sĩ đối với người trong bài thơ
- Hiểu được những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và KC của bài thơ
- Kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh
2 Kỹ năng
- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn
- Bước đầu biết đọc thơ tự sự viết theo thể thơ năm chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm thể hiện được tâm trạng lo lắng, không yên của Bác Hồ ; tâm trạng ngạc nhiên xúc động, lo lắng và niềm vui sướng, hạnh phúc của người chiến sĩ
3 Thái độ
- Giáo dục học sinh tình tổ quốc, yêu dân tộc qua việc biết tự hào yêu quý vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
4 Năng lực
- Năng lực tự học, hợp tác, vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề
B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên
- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, SGK, SGV, máy chiếu
2 Học sinh
- Vở ghi, vở bài tập, SGK, đọc kĩ bài thơ học thuộc (nếu có thể)
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp:
6A
6D
2 Kiểm tra bài cũ
- Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản” Buổi học cuối cùng”?
* Nghệ thuật: Miêu tả nhân vật thông qua ý nghĩ, tâm trạng và ngoại hình, cử chỉ, lời nói, hành động
* Nội dung:
- Phải biết yêu quý giữ gìn và học tập để nắm vững tiếng nói của dân tộc mình
Đó chính là biểu hiện cụ thể của tình yêu nước
3 Bài mới
* Hoạt động 1: Trải nghiệm
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh
- Phương pháp - Kĩ năng: Tái hiện
- Thời gian: 10 phút
Trang 6HĐ CỦA THẦY HĐ CỦA TRÒ ND CẦN ĐẠT
Cho học sinh xem video bài hát Đêm nay
Bác không ngủ do Vương Đình Lập trình
bày
- Quan sát Lắng nghe
*Điều chỉnh, bổ sung:
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
- Mục tiêu: Nắm được yêu cầu chung của văn bản
- Phương pháp - Kĩ năng: Đọc sáng tạo, vấn đáp, tái hiện
- Thời gian: 20 phút
GV yêu cầu HS đọc chú thích (*)
Hãy nêu những nét chính trong tiểu sử
tác giả ?
Hãy nêu xuất xứ của bài thơ ?
Mùa đông năm 1951, bên bờ sông Lam
-Nghệ An, nghe một anh bạn là chiến sĩ vệ
quốc quân kể về chuyện được chứng kiến
một đêm không ngủ của Bác Hồ trên
đường Người đi Chiến dịch Biên giới Thu
Đông 1950, Minh Huệ vô cùng xúc động
viết bài thơ này
Bài thơ được viết theo thể thơ nào ?
Hướng dẫn đọc, đọc mẫu, gọi HS đọc văn
bản, đọc chú thích kể tóm tắt nội dung
bài thơ
Văn bản thuộc kiểu văn bản và phương
thức biểu đạt nào ?
Tác giả sử dụng ngôi kể thứ mấy?
Em hãy kể tóm tắt nội dung bài thơ
AĐV vinh dự được tham gia CD Biên Giới,
anh đã được chứng kiến một đêm Bác không ngủ
Đêm đã về khuya, ngoài trời mưa lâm thâm
rơi nhẹ trêm mái lều tranh xơ xác Các chiến sĩ
đã say sưa ngon giấc để ngày mai ra trận đánh
HS đọc
HS giới thiệu TG
HS trình bày
Trả lời
Trả lời
Lắng nghe
I Tìm hiểu chung văn bản
1 Tác giả
- Minh Huệ (1927-2003)
- Tên khai sinh: Nguyễn Đức Thái
- Quê: TP Vinh, Nghệ An
- Làm thơ từ hồi kháng chiến chống Pháp
2 Tác phẩm
- Là bài thơ nổi tiếng nhất của Minh Huệ
- Thể thơ 5 chữ
- Kiểu VB và PTBĐ :
Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Ngôi kể thứ ba
Trang 7giặc Anh đội viên chợt tỉnh dậy và bắt gặp hình
ảnh Bác không ngủ, ngồi suy tư trầm ngâm bên
bếp lửa Có lẽ Bác thức để suy nghĩ về chiến
lược đánh giặc và cũng để giữ ngọn lửa hồng
sưởi ấm cho chiến sĩ Rồi Bác đi lần lượt dém
chăn cho BĐ, bác bước nhón chân nhẹ nhàng để
các anh không giật mình tỉnh giấc AĐV đã cảm
nhận được hình bong cao lồng lộng, ấm hơn cả
ngọn lửa hồng giữa đêm khuya giá rét Anh đã
hỏi thăm xem sao bác chưa ngủ và Bác có lạnh
lắm không Bác bảo anh cứ yên tâm ngủ để mai
đi đánh giặc.Vâng lời Bác anh nhắm mắt ngủ
nhưng cũng không ngủ được vì lo cho Bác, sau
đoá anh lại ngủ thiếp đi.
Lần thứ hai, lần thứ 3 thức dậy anh vẫn thấy
Bác chưa ngủ anh đã nằng nặc mời Bác Ngủ
nhưng Bác bảo anh cứ ngủ đi, không phải lo cho
Bác, Bác không ngủ được vì lo cho đoàn dân
công đang màn trời chiếu đất ngủ ngoài rừng,
Bác nóng ruột và mong trời mau sang Anh đội
viên đã cảm nhận được tình yêu thương của Bác,
long vui sướng mênh mông, anh đã thức luôn
cùng Bác.
Nếu dựa vào ý chính thì có thể chia văn
bản ra làm mấy phần ?
Bố cục 2 phần :
- Phần 1: 9 khổ thơ đầu
- Phần 2: 7 khổ thơ còn lại – Anh đội viên
tỉnh dậy lần thứ 3
- GV: Đây là một văn bản kết hợp kể
chuyện với miêu tả Theo dõi VB, em hãy
cho biết
Bài thơ kể chuyện gì? Trong chuyện ấy,
xuất hiện những nhân vật nào?
- Chuyện một đêm không ngủ trên đường
đi chiến dịch của Bác
- Hai nhân vật: Bác Hồ, anh đội viên
chiến sĩ
?Trong hai nhân vật trên, theo em:
+ Nhân vật nào hiện ra qua sự miêu tả của
người kể chuyện
+ Nhân vật nào trực tiếp bộc lộ cảm xúc,
suy nghĩ của mình?
GV: ở đây có 2 phương thức
- Dùng miêu tả để khắc họa Bác Hồ
- Dùng BC để biểu hiện cảm nghĩ của anh
đội viên về Bác (Văn BC … học ở lớp 7)
? Mỗi nhân vật trong bài thơ gợi cho em
Nhận xét
Xác định vai trò của mỗi nhân vật
Nêu cảm nhận ban đầu
- Bố cục 2 phần
II Đọc – hiểu văn bản
Trang 8cảm xỳc gỡ?
- Yờu thương và kớnh trọng Bỏc Đồng
cảm với tấm lũng của anh đội viờn với
Bỏc
? Trong văn bản thơ, hỡnh ảnh Bỏc Hồ
hiện lờn qua cỏc phương diện nào?
Thời gian, khụng gian
Hỡnh dỏng, tư thế
Cử chỉ, hành động
Lời núi
? Hình ảnh Bỏc Hồ hiện lờn qua
cái nhìn của anh đội viên được tả
qua phương diện nào?
Thời gian, khụng gian
Hỡnh dỏng, tư thế
?Hóy tỡm những chi tiết tả thời gian,
khụng gian, dỏng vẻ tư thế
- Thời gian, khụng gian: Trời khuya, bờn
bếp lửa, mưa lõm thõm, lều xơ xỏc
- Hỡnh dỏng, tư thế: Vẻ mặt trầm ngõm,
ngồi lặng yờn
? Nột ngoại hỡnh ấy được lặp lại ở lần thứ
3 ntn?
+ Bỏc vẫn ngồi đinh ninh
Chũm rõu im phăng phắc
-> Nột ngoại hỡnh ấy biểu hiện chiều sõu
tõm trạng của Bỏc
- GV bỡnh: Những câu thơ đã
khắc hoạ đâm nét về t thế và
dáng vẻ yên lặng, trầm ngâm
của Bác Hồ trong đêm khuya bên
bếp lửa Nét ngoại hình ấy đợc
lặp đi lặp lại và nhấn mạnh hơn
ở lần thứ ba khi anh đội viên
thức giấc và nhìn thấy: Bác từ
chỗ ngồi lặng yên đã thành ngồi
đinh ninh, từ vẻ mặt trầm ngâm
đến chòm râu im phăng phắc
Nét ngoại hình ấy đã biểu hiện
chiều sâu tâm trạng của Bác và
tâm trạng ấy sẽ đợc bộc lộ rõ
hơn qua cử chỉ, hành động , lời
nói
Phỏt hiện chi tiết
Đọc
Nhận xột
Phỏt hiện chi tiết
Phỏt hiện chi tiết
1 Hỡnh tượng Bỏc Hồ
- Hỡnh dỏng, tư thế: Ngồi lặng yờn ,vẻ mặt trầm ngõm
Trang 9Đọc 7 khổ thơ tiếp theo
?Anh đội viờn quan sỏt được những việc
làm nào của Bỏc?
- Đốt lửa để sưởi ấm cho các chiến
sĩ, rồi Bác đi dộm chăn từng
ng-ười từng ngng-ười một, sợ cháu
mình giật thột Bác nhún chõn nhẹ
nhàng
Đặc biệt bài thơ miờu tả kĩ một hành
động của Bỏc: “Rồi Bỏc đi rộm chăn/…
Bỏc nhún chõn nhẹ nhàng”
? Tỏc giả đó dựng nhiều từ loại gỡ để diễn
tả hành động của Bỏc?
- Dựng nhiều ĐT
? Những việc làm đú núi lờn điều gỡ?
-> Hành động này đó thể hiện sõu sắc tỡnh
yờu thương và sựu chăm súc õn cần, tỉ mỉ
của người cha đối với cỏc chiến sĩ
* Bình: Hành động này đã
thể hiện sâu sắc tình yêu
th-ơng và sự chăm sóc ân cần, tỉ
mỉ của Bác Hồ với các chiến sĩ
Bác nh ngời cha, ngời mẹ chăm
lo cho giấc ngủ của những đứa
con Sự chăm sóc thật chu đáo,
ân cần, không sót một ai Đặc
biệt cử chỉ nhón chân nhẹ
nhàng của Bác Hồ không làm các
chiến sĩ thức giấc là một chi tiết
đặc sắc, giản dị mà súc động,
bộc lộ tấm lòng yêu thơng chứa
chan, sự tôn trọng, nâng niu của
vị lãnh tụ đối với những ngời
chiến sĩ bình thờng giống nh
cử chỉ của ngời mẹ nâng niu
giấc ngủ của đứa con nhỏ
? Những lời núi của Bỏc với anh ĐV
được thể hiện qua những cõu thơ nào?
+ Lời nói: “ Chú cứ việc ngủ ngon
- ngày mai đi đánh giặc” “ Bác
thương đoàn dân công…mau mau”
? Lời núi đú thể hiện tỡnh cảm gỡ của
Bỏc?
Nhận xột về nghệ thuật miờu tả
Cảm nhận về nội dung
Nhận xột về nghệ thuật miờu tả
Suy nghĩ và trả lời
Nhận xột
Cảm nhận
- Cử chỉ, hành động: thể hiện tỡnh yờu thương õn cần của người cha với cỏc chiến sĩ
- Lời núi: õn cần ,lo lắng thương yờu
- Hỡnh ảnh Bỏc hiện
Trang 10+ Lời nói: ân cần, lo lắng thương yêu
- GV: Có 2 lần BH nói với anh chiến sĩ: lần
đầu Bác chỉ nói vắn tắt, lần thứ 2, câu trả lờ
của Bác đã bộc lộ rõ nỗi lòng mình đối với
tất cả bộ đội và nhân dân.3
? Nhận xét của em về trình tự miêu tả và
cách dùng từ ngữ của tác giả:
- Miêu tả Bác theo trình tự: không gian,
thời gian (trình tự miêu tả), cử chỉ, lời
nói, tâm trạng
- Dùng nhiều từ láy tượng hình làm cho
Bác Hồ hiện lên cụ thể, sinh động, chân
thực
? Chi tiết gợi cho em nhiều cảm xúc là
chi tiết nào ?
- Chi tiết "Người cha mái tóc bạc": gợi
cảm xúc thương cảm, biết ơn Bác
- Chi tiết: Bác đi nhón chân để dém chăn
cho từng người gợi cảm xúc thân
thương-cảm phục với Bác…
? Qua những chi tiết miêu tả em thấy
hình ảnh Bác Hồ hiện lên trong bài thơ
như thế nào?
- Hình ảnh Bác hiện lên thật giản dị, gần
gũi, chân thực mà hết sức lớn lao
? Em cảm nhận đức tính cao đẹp nào của
Bác khi đọc bài thơ này?
GV: Đó là một tình thương yêu giản dị,
sâu sắc đến độ quên mình, một phẩm chất
tinh thần cao quý để chúng ta gọi Bác là
Cha, là Bác, là Anh
Dẫn thơ của Tố Hữu:
Bác ơi tim Bác mênh mông thế
Ôm cả non sông, mọi kiếp người.
Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Nâng niu tất cả chỉ quên mình
Đọc Nêu tâm trạng
lên thật giản dị, gần gũi, chân thực mà hết sức lớn lao
*Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập
- Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để HDHS luyện tập
- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân
- Thời gian: 5 phút