Văn 6 tuần 23 tiết 79~81

Kiến thức - Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.. Kỹ năng - Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: Quan sát, tưởng tượng, s

Trang 1

Ngày soạn: 13/01/2017

Ngày giảng: 6A 16/01/2017

6D 18/01/2017

Bài 19 - Tiết 79

SO SÁNH

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Cấu tạo của phép tu từ so sánh

- Các kiểu so sánh thường gặp

2 Kỹ năng

- Nhận diện được phép so sánh

- Nhận biết và phân tích được các kiểu so sánh đã dùng trong văn bản, chỉ ra được tác dụng của các kiểu so sánh đó

3 Thái độ

- Có ý thức sử dụng so sánh trong viết văn

4 Năng lực

- Tự học, hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề,năng lực sử dụng ngôn

ngữ

B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

1 Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, bảng phụ

2 Học sinh: Soạn bài, đọc trước bài mới, học bài cũ.

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức lớp:

6A

6D

2 Kiểm tra bài cũ

Thế nào là phó từ? Trong TV có những loại PT nào ?

- Phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ và bổ sung ý nghĩa cho ĐT, TT

- Phó từ có 2 loại: + Phó từ đứng trước động từ, tính từ thường bổ sung một ý nghĩa liên quan đến hành động, trạng thái, đặc điểm, tính chất nêu ở động từ hoặc tính từ như: quan hệ thời gian; mức độ; sự tiếp diễn tương tự; sự phủ định; sự cầu khiến

+ Phó từ đứng sau động từ, tính từ thường bổ sung một số ý nghĩa như : mức độ, khả năng, kết quả và hướng

3 Bài mới

* Hoạt động 1: Trải nghiệm

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp - Kĩ năng: Phân tích

- Thời gian: 5 phút

GV: Cho học sinh đọc một đoạn thơ trên

bảng phụ

HS: Nhận xét

GV: Dẫn học sinh vào bài

- HS nhận xét

Trang 2

*Điều chỉnh, bổ sung:

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Mục tiêu: Hiểu được so sánh, biết các cấu tạo của so sánh.

- Phương pháp - Kĩ năng: Nêu và giải quyết vấn đề, nêu ví dụ, phân tích

- GV: Gọi HS đọc ví dụ (SGK)

? Tìm các tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh

trong các câu sau?

a, Trẻ em như búp trên cành

Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan.

(Hồ Chí Minh)

b, […] Trông hai bên bờ, rừng đước dựng

lên cao ngất như hai dãy trường thành vô

tận.

(Đoàn Giỏi)

? Trong mỗi phép so sánh trên, những sự vật,

sự việc nào được so sánh với nhau?

+ Trẻ em - búp trên cành.

+ Rừng đước : Hai dãy trường thành vô

tận.

? Vì sao có thể so sánh như vậy?

=> So sánh như vậy vì chúng có những

điểm giống nhau nhất định (Theo sự

quan sát của tác giả)

? So sánh các sự vật , sự việc với nhau như

vậy để làm gì?

- Mục đích : Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho

sự việc quen thuộc:

+ Gợi cảm giác thích thú, hấp dẫn khi

nghe, nói, đọc, viết

+ Khả năng diễn đạt p2, sinh động của

TV

? Con mèo được so sánh với con gì?

- Con mèo - con hổ

Hai con vật này có gì giống và khác nhau?

- Giống nhau: Hình thức

- Khác nhau : Mèo hiền, hổ dữ

? Sự so sánh trong câu này có khác gì với sự

so sánh trong các câu trên?

- Chỉ ra sự tương phản giữa hình thức và

HS tìm các tập hợp từ chứa hình ảnh so sánh

Tìm các sự vật được so sánh với nhau

Nêu cơ sở so sánh

Nêu mục đích của

so sánh

Đọc VD 3:

Chỉ ra sự khác nhau

I So sánh là gì?

1 Ví dụ:

- Sự vật so sánh

- Cơ sở so sánh

- Mục đích so sánh

Trang 3

tớnh chất của sự vật, cụ thể là con mốo.

? Vậy em hiểu thế nào là so sỏnh?

- Gọi HS đọc ghi nhớ

Rỳt ra khỏi niệm 2 Khỏi niệm:

* Ghi nhớ 1/42

- GV: Yờu cầu HS: Hãy chép vào vở

bảng cấu tạo của phép so sánh và

điền các so sánh tìm đợc phần I

vào bảng

Trẻ em

Rừng

đước

Dựng lờn cao ngất

Như như

Bỳp trờn cành Hai dóy trường thành vụ tõn

? Hãy nhận xét : Phép so sánh đầy

đủ có những yếu tố nào? Có nhất

thiết phải sử dụng đầy đủ các

yếu tố ?

+ Đầy đủ : 4 yếu tố nhng khi sử

dụng có thể lợc bỏ một số yếu tố

nào đó

? Theo em, những yếu tố nào

không thể thiếu ? Vì sao?

+ A, B Vì nếu thiếu 1 trong 2

yếu tố đó thì về bản chất là

không còn so sánh

? Tìm thêm một số VD phân tích

cấu tạo của so sánh?

VD: Bác ngồi đó (từ s2)

- Gái thương chồng (Vắng mặt

cả PDs2 từ s2)

- GV gọi HS đọc ghi nhớ

Chộp bảng ss vào vở

Nhận xột

Chỉ ra yếu tố khụng thể thiếu

II Cấu tạo của phộp

so sỏnh

1 Mụ hỡnh cấu tạo đầy đủ của một phộp

so sỏnh.

2 Mụ hỡnh cú thể biến đổi.

* Ghi nhớ:

Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập

- Mục tiờu: HS vận dụng kiến thức đó học vào bài luyện tập

- Phương phỏp - Kĩ năng: Nờu và giải quyết vấn đề, phõn tớch, thảo luận nhúm

- Thời gian: 10 phỳt

1 Tỡm thờm VD theo mẫu?

a - Thầy thuốc như mẹ hiền

- Sụng ngũi, kờnh rạch càng bủa giăng

chi chớt như mạng nhện

b – Cỏ nước bơi hàng đàn đen trũi nhụ

Thảo luận nhúm III Luyện tập:

Bài tập 1.

a So sỏnh đồng loại

- Người – người

- Vật – vật

Trang 4

lên, hụp xuống như người bơi ếch

giữa những đầu sóng trắng

- Chúng chị là hòn đá tảng trên đời

Chúng em chuột nhắt cứ đòi lung lay

- Sự nghiệp của chúng ta giống như

rừng cây đương lên, đầy nhựa sống

và ngày càng lớn mạnh nhânh chóng

- GV gọi HS đọc yêu cầu bài tập 2

+ Khỏe như vâm (voi) , hùm, trâu, Trương

Phi,

+ đen như bồ hóng, cột nhà cháy, củ súng, củ

tam thất…

+ trắng như bông, cước, tuyết, ngà, trứng gà

bóc…

+ cao như cây sào, núi…

? Tìm những câu văn có sử dụng ss trong các

văn bản đã học?

? Đặt câu có sử dụng so sánh Phân tích cấu

tạo so sánh của các câu đặt được

- VD : Em bé đáng yêu như búp bê

- A : Em bé

- Pđs2 : đáng yêu

- Từ s2 : như

- B : Búp bê

Mỗi em tìm một nội dung ss

2 nhóm thi tìm nhanh

2 HS thực hiện

b So sánh khác loại

- Vật – người

- Người – vật

- Cụ thể - trừu tượng

Bài tập 2.

Bài tập 3.

Đặt 1 số câu có sử dụng so sánh.

Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng

- Mục tiêu: Biết sử dụng đúng chức năng của so sánh trong khi viết văn

- Phương pháp - Kĩ năng: Tự bộc lộ nhận thức, viết sáng tạo

Viết một đoạn văn có dùng

phép so sánh Nêu tác dụng

của phép so sánh

Điều chỉnh, bổ sung:

Hoạt động 5: Hoạt động tìm tòi, mở rộng.

- Mục tiêu: HS biết nhận biết biện pháp tu từ so sánh

- Phương pháp - Kĩ năng: Tìm tòi, phát hiện

Trang 5

HĐ CỦA THẦY HĐ CỦA TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Tìm phép so sánh trong các

câu thơ sau :

Bác hồ đó, lớn mênh mông

Trời xanh, biển rộng, ruộng đồng, nước non.

( Tố Hữu) Bạn bè tôi tụm năm tụm bảy

Bầy chim non bơi lội trên sông

(Tế Hanh)

Tìm tòi, phát hiện Bài tập:

4 Củng cố

? Thế nào là so sánh?

5 Hướng dẫn tự học

- Đọc thuộc phần ghi nhớ, lấy ví dụ về biện pháp so sánh

- Tiết 80, 81 “Quan sát, tượng tượng, so sánh trong văn miêu tả”

Trang 6

Ngày soạn: 13/01/2017

Ngày giảng: 6A 21/01/2017

6D 18/01/2017

Bài 19 - Tiết 80 QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG VÀ SO SÁNH TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 Kiến thức

- Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

2 Kỹ năng

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: Quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả

3 Thái độ

- Có ý thức quan sát, so sánh, tưởng tượng khi viết văn miêu tả

4 Năng lực

- Năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ.

1 Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, bài văn mẫu

6A

6D

Thế nào là văn miêu tả ? Hãy nêu một só tình huống cần sử dụng văn MT ?

- Một người đang tìm một học sinh lớp em nhưng người ấy chưa biết mặt mà bạn ấy đang ở trong một đám đông Em làm thế nào để giúp người đó

- Bố chuẩn bị đi công tác xa, em muốn mua một cái xắc theo ý mình Em phải làm gì để

bố mua cho mình

- Em trồng rau trên mảnh vườn cùng 2 bạn khác Em bận học, mẹ muốn giúp em lấy rau

về để nấu cơm tối Em làm thế nào để mẹ không lấy nhầm rau của hai bạn kia ?3 Bài mới

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp

GV: Cho học sinh đọc một đoạn văn

miêu tả có sử dụng quan sát, tưởng

tượng, so sánh

HS: Nhận xét

- HS nhận xét

Trang 7

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

- Mục tiêu: Học sinh có hiểu biết sơ lược về quan sát, tưởng tượng, nhận xét, so sánh trong văn miêu tả

- Phương pháp - Kĩ năng: Nêu và giải quyết vấn đề, nêu ví dụ, phân tích

Gọi HS đọc 2 đoạn văn – SGK

Mỗi đoạn văn trên giúp em hình dung

đặc điểm nổi bật gì của sự vật và phong

cảnh được miêu tả ?

Hoạt động nhóm :

a Dế choắt gầy còm, ốm yếu và xấu xí

b Sông nước cà mau hùng vĩ và tràn đầy

sức sống hoang dã

c Cây gạo đẹp lung linh huyền ảo, là nơi

tụ hội của các loài chim

Những đặc điểm nổi bật của Dế Choắt,

sông nước Cà Mau và cây gạo thể hiện ở

những chi tiết nào ?

a Dế Choắt người gầy gò và dài lêu

nghêu như một gã nghiện thuốc phiện.

Đã thanh niên rồi mà cánh chỉ ngắn

củn đến giữa lưng, như người cởi trần

mặc áo gilê, đôi càng bè bè, nặng nề

trông đến xấu Râu ria gì mà cụt có một

mẩu và mặt mũi thì lúc nào cũng ngẩn

ngẩn, ngơ ngơ.

b Sông nước Cà Mau : Sông ngòi, kênh

rạch bủa giăng chi chít như mạng

nhện; dòng sông Năm Căn mênh

mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày

Đọc

- Trả lời

I Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

1 Ví dụ 1: SGK

- Đoạn 1 : trích Bài học đường đời ĐT.

- Đoạn 2 : trích Sông nước Cà Mau

- Đoạn 3 : trích Cây gạo

- Nhận xét :

- Đặc điểm NB:

- Các chi tiết, HA

Trang 8

đêm như thác, cá nước hàng đàn đen

trũi, nhô lên, hụp xuống như người bơi

ếch giữa những đầu sóng trắng; con

sông rộng hơn ngàn thước, trông hai

bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất

như hai dãy trường thành vô tận.

c Cây gạo : gọi đến bao nhiêu là chim

ríu rít Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng

sững như một tháp đèn khổng lồ; hàng

ngàn BH là hàng ngàn ngọn lửa hồng

tươi; hàng ngàn BN là hàng ngàn AN

trong xanh., tất cả đều lóng lánh, lung

linh trong nắng.

Để viết được như vậy, NV cần phải có

năng lực gì ?

Muốn viết được những đoạn văn sinh

động như vậy, người viết cần có năng lực

quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận

xét

Hãy tìm trong đoạn văn trên những câu

văn, chi tiết có sự liên tưởng, so sánh ?

Hoạt động nhóm :

a người gầy gò và dài lêu nghêu như

một gã nghiện TP Đã thanh niên rồi

mà cánh chỉ ngắn củn đến giữa lưng,

như người cởi trần mặc áo gi lê.

b Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi

chít như mạng nhện; dòng sông Năm

Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra

biển ngày đêm như thác, cá nước hàng

đàn đen trũi, nhô lên, hụp xuống như

người bơi ếch giữa những đầu sóng

trắng; con sông rộng hơn ngàn thước,

trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên

cao ngất như hai dãy trường thành vô

tận.

c Từ xa nhìn lại, cây gạo sừng sững

như một tháp đèn khổng lồ; hàng ngàn

bông hoa là hàng ngàn ngọn lửa hồng

tươi; hàng ngàn búp nõn là hàng ngàn

ánh nến trong xanh., tất cả đều lóng

lánh, lung linh trong nắng.

Gọi HD đọc đoạn văn trong mục I 3*

Căn mênh mông, nước ( … ) đổ ra biển

ngày đêm ( …),cá nước hàng đàn đen

- Trả lời

Đọc

- Các câu văn có sự liên tưởng, so sánh

2 Ví dụ 2 :

Trang 9

trũi (…) giữa những đầu sóng trắng;

con sông rộng hơn ngàn thước, trông

hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao

ngất ( …).

Hãy so sánh đoạn văn này với với đoạn

nguyên văn ở mục I.1 đoạn 2 để chỉ ra

đoạn này đã bị lược đi những chữ gì ?

Căn mênh mông, nước ( ầm ầm) đổ ra

biển ngày đêm (như thác), cá nước

hàng đàn đen trũi, (nhô lên, hụp xuống

như người bơi ếch) giữa những đầu

sóng trắng; con sông rộng hơn ngàn

thước, trông hai bên bờ, rừng đước

dựng lên cao ngất (như hai dãy trường

thành vô tận).

Những chữ lược đi đã làm ảnh hưởng

đến đọan văn miêu tả như thế nào ?

Khi lược bớt các chữ này đi thì đoạn văn

không còn các yếu tố tưởng tượng, so

sánh và nhận xét, do đó sẽ làm đoạn văn

thiếu sinh động, gợi tả và không làm nổi

bật được đặc điểm tiêu biểu của cảnh

SNCM.

Vậy qua việc tìm hiểu VD, em thấy quan

sát, tưởng tượng, so sánh có tác dụng

như thế nào trong VMT ?

- Trả lời

* Ghi nhớ : SGK

Muốn miêu tả được, trước hết, người ta phải biết quan sát, tưởng tượng, ví von, so sánh … để làm nổi bật lên những đặc điểm tiêu biểu của sự vật.

Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập

- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học vào bài luyện tập

- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân

Hãy viết một đoạn văn miêu tả khoảng

10 dòng, có sử dụng yếu tố tưởng tượng,

so sánh

- Viết bài * Luyện tập

Trang 10

4 Củng cố

? Quan sát, tưởng tượng, so sánh có tác dụng như thế nào trong văn miêu tả ?

5 Hướng dẫn tự học

- Đọc thuộc phần ghi nhớ, lấy ví dụ về biện pháp so sánh trong miêu tả

- Tiết 81 “Quan sát, tượng tượng, so sánh trong văn miêu tả”

Trang 11

Ngày soạn: 13/01/2017

Ngày giảng: 6A, 6D 21/01/2017

Bài 19 - Tiết 81 QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG VÀ SO SÁNH TRONG VĂN MIÊU TẢ

1 Kiến thức

- Mối QH trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong VMT

- Vai trò của quan sát, tưởng tượng và nhận xét trong văn miêu tả

2 Kỹ năng

- Quan sát, tưởng tượng và so sánh, nhận xét trong văn miêu tả

3 Thái độ

- Bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu thích văn chương và cảm hứng sáng tạo

4 Năng lực

- Năng lực giao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sử dụng ngôn ngữ.

1 Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, bài văn mẫu

6A

6D

? Thế nào là văn miêu tả? TD văn miêu tả?

? Cho VD sử dụng văn miêu tả?

- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp

GV: Cho học sinh đọc một đoạn văn

miêu tả có sử dụng quan sát, tưởng

tượng, so sánh

HS: Nhận xét

- HS nhận xét

Trang 12

* Hoạt động 2: Hoạt động cơ bản

- Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức để làm bài tập

- Phương pháp - Kĩ năng: Nêu và giải quyết vấn đề, so sánh đối chiếu

Gọi HS đọc yêu ncầu trong phần a của

bài tập 1

Hãy tìm những từ ngữ thích hợp ( gương

bầu dục, mảnh kính, cong cong, uốn,

lấp ló, xám xịt, cổ kính, xanh um, xanh

biếc ) cho trước để điền vào chỗ trống

trong đoạn văn ?

Hoạt động nhóm

Gọi HS đọc yêu cầu thứ trong phần b –

Trong đoạn văn miêu tả cảnh Hồ Gươm,

tác giả đã quan sát và lựa chọn những

hình ảnh đặc sắc tiêu biểu nào ?

Những hình ảnh đặc sắc tiêu biểu:, mặt

hồ như một chiếc gương bầu dục lớn,

sáng long lanh ; Cầu Thê húc màu son,

cong cong như con tôm, dẫn vào đền

Ngọc Sơn; Mái đền cổ kính, lấp ló bên

Hoạt động nhóm

I Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

II Luyện tập

1 Bài 1:

a.

Nhà tôi cách Hồ Gươm không xa Từ trên gác cao nhìn xuống, mặt hồ như

một chiếc gương bầu

dục lớn, sáng long

lanh.

Cầu Thê húc màu

son, cong cong như

con tôm, dẫn vào đền

Ngọc Sơn Mái đền cổ

kính, lấp ló bên gốc

đa già, rễ lá xum xuê.

Xa một chút là tháp

rùa, tường rêu xanh

biếc, xây trên gò đất

giữa hồ, cỏ mọc xanh

um.

b.

Định dạng
Số trang	15
Dung lượng	109,5 KB