GV: Tạ Duy Anh là 1 cây bút xuất sắc của VHVN thời kỳ đổi mới, 1 số truyện của ông đã được dựng thành phim TH như : "Bước qua lời nguyền..." VB "Bức tranh..." là 1 truyện ngắn hiện đại đ
Trang 1Ngày soạn: 03/02/2017
Ngày giảng: 6D 8/02/2017
6A 11/02/2017
Bài 20 - Tiết 82 BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
(Tạ Duy Anh)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nắm được cốt truyện, tóm tắt được câu chuyện
- Nắm được nội dung của truyện
2 Kỹ năng
- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật
- Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
3 Thái độ
- Tình anh em, tình cảm gia đình, thái độ ứng xử đối với người có tài năng và thái độ của người có tài năng đối với những người xung quanh
4 Năng lực
- Năng lực hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự học.
B CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ
1 Giáo viên:
- Nghiên cứu tài liệu, kế hoạch dạy học, máy chiếu
2 Học sinh:
- Soạn bài, đọc trước bài mới, tóm tắt cốt truyện, học bài cũ
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định tổ chức lớp:
6A
6D
2 Kiểm tra bài cũ
- Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản “Sông nước Cà Mau”?
3 Bài mới
* Hoạt động 1: Trải nghiệm
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh
- Phương pháp - Kĩ năng: Vấn đáp
- Thời gian: 5 phút
- Cho học sinh xem một bức tranh về
cảnh gia đình
GV: Dẫn học sinh vào bài
- HS nhận xét
*Điều chỉnh, bổ sung:
Trang 2* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
- Mục tiêu: Hướng dẫn HS đọc văn bản để HS nắm được giá trị ND
- Phương pháp - Kĩ năng: Đọc sáng tạo, vấn đáp, tái hiện hình tượng thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ, hoạt động nhóm
- Thời gian: 20 phút
? Chú thích * Giới thiệu gì về tác giả, tác
phẩm?
GV: Tạ Duy Anh là 1 cây bút xuất sắc
của VHVN thời kỳ đổi mới, 1 số truyện
của ông đã được dựng thành phim TH
như : "Bước qua lời nguyền " VB "Bức
tranh " là 1 truyện ngắn hiện đại đạt
giải Nhì trong cuộc thi viết “Tương lai
vẫy gọi” của báo Thiếu niên tiền phong
- Hướng dẫn HS đọc bài: Phân biệt rõ
giữa lời kể, các đối thoại, diễn biến tâm
lí của nhân vật người anh qua từng
chặng
- GV đọc mẫu - Gọi HS đọc
- Nhận xét
- Kiểm tra một số từ khó
? Xác định ngôi kể?
Tác giả đã chọn ngôi kể thứ mấy ?
- Người kể chuyện xưng tôi trong văn
bản này là tác giả hay là nhân vật Kiều
Phương ?
Người kể chuyện xưng tôi trong truyện
ngắn này không phải là tác giả cũng
không phải là nhân vật chính Kiều
Phương mà là một nhân vật khác trong
truyện – đó là anh trai của Kiều Phương
?Cách chọn ngôi kể như vậy có tác dụng
gì ?
Tác giả chọn ngôi kể như vậy sẽ làm cho
câu chuyện trở nên chân thật, đáng tin
cậy
+ Cách kể này có ưu điểm như sau: Miêu
tả tâm trạng nhân vật một cách tự nhiên
bằng chính lời của nhân vật ấy đồng thời
cũng tự soi xét tình cảm, suy nghĩ của
mình để tự vượt lên; Nhân vật cô em gái
cũng cũng hiện ra qua cách nhìn và sự
biến đổi trong thái độ của người anh
? Em hãy tóm tắt truyện theo bố cục?
-HS đọc chú thích Nêu những nét chính về tác giả, tác phẩm
Nghe
Đọc
Trả lời
Tóm tắt truyện
I Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
1 Tác giả:
- Tạ Duy Anh 1959
- Quê: Chương Mĩ, Hà Tây (nay HN)
2 Tác phẩm:
- Truyện ngắn đạt giải Nhì cuộc thi viết
"Tương lai vẫy gọi", in trong Con dế ma
(1999)
* Đọc
* Ngôi kể:
Ngôi kể thứ nhất -người kể xưng tôi
* Bố cục văn bản
- 3 phần
Trang 3- Chuyện kể về 2 anh em Mốo – Kiều
Phương
+ Bớ mật học vẽ - tài năng được phỏt
hiện
+ Tõm trạng và thỏi độ của người anh
trước sự việc ấy
+ Em gỏi thành cụng, cả nhà vui mừng,
người anh gượng đi xem triển lóm tranh
+ Tõm trạng hối hận khi đứng trước bức
tranh của người em
Gọi HS đọc phần 1 và nhắc lại nội dung
chớnh ?
Nhõn vật chớnh trong văn bản này là ai ?
- Kiều Phương và anh trai Vỡ cõu
chuyện kể về hai anh em Nhưng theo
dừi từ đầu đến cuối cõu chuyện thỡ ta
thấy người anh sẽ là nhõn vật trung tõm
vỡ cõu chuyện khụng chỉ ca ngợi tài
năng, phẩm chất của người em gỏi mà
cũn hướng người đọc tới sự thức tỉnh ở
nhõn vật người anh
- Nhõn vật trung tõm: người anh : Vỡ
truyện khụng nhằm khẳng định năng
khiếu hay ca ngợi những phẩm chất tốt
đẹp của cụ em gỏi mà chủ yếu muốn
hướng người đọc tới sự thức tỉnh (lũng
đố kị, ganh ghột…) của nhõn vật người
anh
Hóy quan sỏt phần thứ nhất của truyện
và cho biết AT của KP đó gỏn cụ EG của
mỡnh biệt danh nào ?
Kiều Phương được người anh trai gọi là
Mốo
Anh trai Kiều Phương đó giải thớch lý do
gọi Kiều Phương là Mốo như thế nào ?
Người anh đó GT : Tụi quen gọi nú là
mốo bởi vỡ mặt nú luụn bị chớnh nú bụi
bẩn và rất hay lục lọi cỏc đồ vật với một
sự thớch thỳ đến khú chịu.
Theo em, người anh đặt cho KP cỏi tờn
là Mốo nhằm mục đớch gỡ? Tỏc giả đó sử
dụng biện phỏp tu từ nào? Gọi như vậy
cú thoả đỏng hay khụng ?
Với thúi quen và tớnh cỏch của KP, người
anh đặt cho em cỏi tờn là mốo nhằm mục
Đọc
Phỏt hiện
Trả lời
Nhận xột
Trả lời
II Đọc – hiểu văn bản
1 Diễn biến tõm trạng của nhõn vật người anh:
a Khi tài năng của người em chưa được phỏt hiện
- Coi thường, gọi em
là Mốo
- Khi phỏt hiện em chế thuốc vẽ: Ngạc nhiờn, xem thường
vui vẻ
những việc làm của em
của đứa anh trai hơn tuổi, coi việc làm của em là trò trẻ con
Trang 4đích chế giễu Ở đây tác giả đã sử dụng
lối nói ẩn dụ ( so sánh ngầm ? Có lẽ gọi
như vậy cũng thoả đáng và thật ngộ
nghĩnh vì bé Kiều Phương có khuôn mặt
hay để mặt lọ lem và tính cách thích lục
lọi giống một cô mèo con, (Meo meo
meo, rửa mặt như mèo)
?Những khi bắt gặp Kiều Phương lục lọi
đồ đạc thì người anh có thái độ như thế
nào ?
Khi đó NA thấy khó chịu và thường căn
vặn em :
- Này, em không để chúng nó yên được à
?
Kiều phương đã phản ứng lại thế nào ?
- Những khi đó, Kiều Phương đã : Vênh
mặt lên :
- Mèo mà lại Em không phá là được…
Qua lời nói và hành vi “Vênh mặt lên”
của KP, em cảm nhận được điều gì ở cô
Mèo con này ?
Hành vi Vênh Mặt lên của Kiều Phương
khiến người ta lầm tưởng đó là một cô
gái bướng bỉnh và hỗn xược Nhưng qua
câu nói của Kiều Phương, một câu nói có
vẻ như cự lại người anh ( Mèo mà lại )
nhưng thực chất lại mang nét dí dỏm,
vừa trêu lại anh nhưng cũng chứa đựng
sự thích thú và bằng lòng với cái tên
Mèo mà anh đã đặt cho Mặt khác, Kiều
Phương còn cho ta thấy cô bé rất hiểu và
có ý thức trách nhiệm với việc làm của
mình ( Em không phá là được…) => Qua
đó ta có thể khẳng định : KP là cô bé hồn
nhiên, tinh nghịch, đáng yêu
? Thái độ cuả mọi người trong nhà ra
sao khi tài năng hội hoạ của Kiều
Phương được phát hiện?
+ Chú Tiến Lê: rạng rỡ hẳn lên nói với
bố Kiều Phương “Anh có biết con gái
anh là một thiên tài hội hoạ không ?”
+ Bố: Ôi, con đã cho bố một bất ngờ quá
lớn
+ Mẹ: Không kìm được xúc động
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
b Khi tài năng của
em gái được phát hiện
- Mọi người đều ngạc nhiên, vui mừng, sung sướng, riªng ngưêi anh kh«ng vui
- T©m tr¹ng cña ngưêi anh
=> MÆc c¶m, tù ti, ghen ghét, đố kị với tµi
Trang 5- Riêng anh có tâm trạng không vui
? Diễn biến tâm trạng của ng ời anh ười anh
khi tài năng của em gái được phát
hiện ?
- Anh : Cảm thấy mỡnh bất tài, chỉ muốn
khúc vỡ: Ghen tuụng, đố kỵ sợ mọi người
chỉ chỳ ý đến em mà bỏ quờn mỡnh
GV: Nhà văn đó nắm được nột tõm lý trẻ
thơ: luụn cú ý thức khẳng định mỡnh,
luụn muốn giành mọi sự quan tõm của
người khỏc
+ Vốn quen xem thường em, tự cho mỡnh
là hơn, lại là anh trai Giờ đõy, tỡnh hỡnh
đảo ngược
? Tõm trạng đú cũn bị đẩy lờn mức cực
đoan hơn ở chi tiết nào? Vỡ sao?
Buồn, mặc cảm:
? Người anh đó cú hành động như thế
nào? Vỡ sao người anh lại làm như vậy?
+ Làm 1 việc mà mỡnh vốn coi khinh:
Xem trộm những bức tranh của Mốo, vỡ
tũ mũ, đố kỵ, trẻ con
? Tõm trạng của người anh khi ấy ra sao?
- Lộn trỳt 1 tiếng thở dài
? Tại sao người anh lại "Lộn trỳt tiếng
thở dài" sau khi xem tranh của em? Thỏi
độ, hành động với em những ngày sau
đú
- Thấy em cú tài thật cũn mỡnh thỡ kộm
cỏi
- Hay gắt gỏng em, xột nột em
? Khi em thành cụng, thỏi độ và tõm
trạng người anh cú gỡ thay đổi?
- Đẩy em ra
- Miễn cưỡng cựng gđ đi nhận giải
? Tại sao người anh lại cú thỏi độ cử chỉ
khụng thõn thiện đú?
- Vỡ khụng chịu được thành đạt của em,
càng cảm thấy mỡnh thua kộm em
? Đằng sau cử chỉ khụng bỡnh thường đú
là tõm trạng gỡ của người anh?
- Tức tối, ghen tị với em, người hơn
mỡnh
? Nếu cần cú 1 lời khuyờn, em sẽ khuyờn
gỡ với người anh
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
Trả lời
năng và thành công của em gỏi
c Khi đứng trước bức tranh vẽ chớnh mỡnh của em gỏi
- giật sững, ngỡ ngàng, hónh diện, xấu hổ
- Ng ời em gái vẽ chânư dung anh trai bằng tất
c tình yêu, lòng nhânả tình yêu, lòng nhân hậu, bao dung, tin tư-ởng vào bản chất tốt
đẹp của anh trai mình
Trang 6- Ghen tị là thúi xấu làm người ta nhỏ bộ
đi Ghen tị sẽ chia sẻ tỡm cảm tốt đẹp của
con người
(+ Thấy mỡnh bất tài, bị đẩy ra ngoài,
muốn khóc
+ Chẳng tìm thấy ở bản thân năng khiếu
gì
+ Khụng thể thõn với Mốo, gắt um lờn
+ Xem trộm tranh em vẽ=> lén trút
tiếng thở dài
+ Viện cớ dở việc đẩy nhẹ ra )
?Hóy tỡm những từ trong đoạn văn bộc
lộ tõm trạng của người anh khi đứng
trước bức tranh của em gỏi ?
“Tụi giật sững người Chẳng hiểu sao
tụi phải bỏm chặt lấy tay mẹ Thoạt tiờn
là sự ngỡ ngàng, rồi đến hónh diện, sau
đú là xấu hổ Dưới mắt em tụi, tụi hoàn
hảo đến thế kia ư.
Trong tranh, một chú bé đang ngồi nhìn
ra cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh Mặt
chú bé toả ra một thứ ánh sáng rất lạ
Toát lên từ cặp mắt, t thế ngồi của chú ười anh
không chỉ sự suy t mà còn rất mơ mộng ười anh
nữa.
- > Nhân vật trong tranh thật đẹp : Cặp
mắt suy tư, mơ mộng ánh mắt toả ánh
sáng lạ
Đó là ánh sáng của lòng mong ước, của
sự mộng mơ của một tâm hồn trẻ thơ
trong sáng
THẢO LUẬN
1 Em hóy lớ giải vỡ sao khi đứng trước
bức tranh “Anh trai tụi” của em gỏi, tõm
trạng người anh: Thoạt tiờn là “ giật
sững”, “ ngỡ ngàng” rồi đến “ hónh diện”
sau đú là “xấu hổ” ?
2 Cõu núi trong dũng suy nghĩ của
người anh: “Khụng phải con đõu Đấy
là tõm hồn và lũngnhõn hậu của em con
đấy” Cho thấy điều gỡ ?
TL:
1 Khi đứng trước bức tranh “ Anh trai
tụi” tõm trạng người anh :
- Giật sững, ngỡ ngàng :Khụng ngờ em
gỏi lại vẽ mỡnh và vẽ đẹp đến như vậy
- Hónh diện : Người trong sỏng, mơ
Trả lời
Thảo luận
- “Khụng phải con đõu Đấy là tõm hồn và lũngnhõn hậu của em con đấy”.
=> Người anh đó thức tỉnh nhận ra hạn chế của mỡnh, nhận ra tỡnh cảm trong sỏng, nhõn hậu của em gỏi
Trang 7mộng trong bức tranh lại chính là mình
- Xấu hổ vì : Nhận thấy mình thật hèn
kém, nhỏ nhen, ích kỉ trước em gái
Mình vốn coi thường em, ghen ghét, đố
kị với em mà em vẫn vẽ mình trong bức
tranh dự thi, vẫn coi mình là người thân
thuộc nhất
2 Câu nói trong dòng suy nghĩ của
người anh ở cuối truyện cho thấy người
anh đã thức tỉnh đã nhận ra hạn chế của
mình, nhận ra tình cảm trong sáng, nhân
hậu của em gái
? Tại sao bức tranh lại làm cho người
anh thức tỉnh và thay đổi như vậy?
- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em
dành cho anh Em muốn anh mình thật
tốt đẹp Soi vào bức tranh ấy, cũng tức là
soi vào tâm hồn trong sáng và nhân hậu
của em gái, người anh đã tự nhìn rõ hơn
về mình để vượt lên được những hạn chế
về lòng tự ái và tự ti
GV bình: Cái gốc của NT là ở tấm lòng
tốt đẹp của con người dành cho con
người Sứ mệnh của NT là hoàn thiện vẻ
đẹp con người Đây là ý tưởng NT So
sánh mà t/g gửi gắm vào TP này
GV bình : Tại sao bức tranh chứ không
phải nhân vật nào khác lại có sức cảm
hóa người anh đến thế? Bởi lẽ bức tranh
chính là NT Sức mạnh của NT là tìm kiếm
cái đẹp, làm đẹp cho con người, nâng cùng
lên bậc thang cao nhất của cái đẹp Đó là
chân, thiện, mỹ
Theo em, nhân vật người anh đáng trách
hay đáng yêu ?
- Người anh đáng trách nhưng cũng đáng
cảm thông vì những tính xấu chỉ là nhất
thời
- Người anh đã hối hận, day dứt, nhận ra
tâm hồn trong sáng của em và hiểu đố kị,
ghen ghét là tính xấu người anh vẫn là
một người tốt
? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả tâm lí
nhân vật người anh?
Trả lời
Trả lời
Trả lời
-> Thành công nghệ thuật xuất phát từ tấm lòng tốt đẹp dành cho con người góp phần hoàn thiện vẻ đẹp con người
=> Miªu t¶ diÔn biÕn t©m lÝ nh©n vËt tinh tÕ
Trang 8*Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 3: Hoạt động luyện tập
- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học kể tóm tắt lại câu chuyện
- Phương pháp - Kĩ năng: Cá nhân
- Thời gian: 5 phút
*Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 4: Hoạt động vận dụng
- Mục tiêu: HS vận dụng được kiến thức để viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ
- Phương pháp - Kĩ năng: Tự bộc lộ nhận thức, viết sáng tạo
- Thời gian: 5 phút
Hãy viết đoạn văn 7 -10 câu,
nêu cảm nghĩ của em về nhân vật
KP qua phần thứ nhất của truyện
Điều chỉnh, bổ sung:
Hoạt động 5: Hoạt động tìm tòi, mở rộng.
- Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để vận dụng vào thực tiễn,qua bài học biết
tu dưỡng bản thân để cuộc sống tốt đẹp hơn
- Phương pháp - Kĩ năng: Tự bộc lộ nhận thức viết sáng tạo
- Thời gian: 5 phút
- Em viết một đoạn văn
ngắn từ 3-5 câu về tình cảm gia
đình
*Điều chỉnh, bổ sung:
4 Củng cố
? Trình bày hiểu biết của em về nhân vật Kiều Phương?
5 Hướng dẫn tự học
+ Đọc kĩ để nhớ một một số chi tiết, sự việc chính và kể tóm tắt được truyện
Trang 9+ Nhớ được nội dung của truyện
- Chuẩn bị tiết 83: Bức tranh của em gái tôi tiếp.