Giáo trình tin học 2

Mạng máy tính là một tập hợp các máy tính được liên kết với nhau theo một phương thức nào đó sao cho chúng có thể trao đổi dữ liệu và dùng chung thiết bị.. Phương tiện truyền thông media

Trang 1

KHOA KỸ THUẬT - CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

GIÁO TRÌNH (Lưu hành nội bộ) TIN HỌC 2 (Dành cho học viên bồi dưỡng kiến thức 30A)

Tác giả biên soạn: ThS Nguyễn Duy Linh

Năm 2015

Trang 2

Biên soạn: ThS Nguyễn Duy Linh 2

MỤC LỤC Chương IV

MẠNG MÁY TÍNH VÀ INTERNET 4

I Mạng máy tính 4

1 Khái niệm mạng máy tính 4

2 Phương tiện và giao thức truyền thông của mạng máy tính 4

3 Phân loại mạng (theo khu vực địa lý) 6

II Internet 7

1 Khái niệm mạng Internet 7

2 Kết nối Internet 7

III Một số dịch vụ cơ bản của Internet 9

1 Tổ chức và truy cập thông tin 9

2 Tìm kiếm thông tin trên Internet 10

3. Thư điện tử .10

Chương V BẢNG TÍNH ĐIỆN TỬ 12

I Làm quen với Phần mềm ứng dụng xử lý bảng tính 12

1 Khởi động 12

2 Giới thiệu màn hình chính 12

3 Khái niệm về bảng tính 13

4 Thoát phần mềm ứng dụng 13

II Nhập dữ liệu vào bảng tính 13

1 Các kiểu dữ liệu và các toán tử toán học 13

2 Các phím di chuyển con trỏ ô 15

3 Nhập dữ liệu 15

4 Sửa dữ liệu 15

III Các thao tác cơ bản 16

1 Các phím thường dùng trong soạn thảo 16

2 Các thao tác với tệp 16

3 Các loại địa chỉ tham chiếu 19

Trang 3

4 Các thao tác với khối 19

IV Định dạng dữ liệu 19

1 Định dạng chung 19

2 Định dạng ô, hàng, cột 20

3 Tạo đường viền, tô màu .26

4 Một số định dạng khác 28

V Các hàm mẫu trong Excel 29

1 Khái niệm về hàm, công thức tổng quát và các hàm thống kê .29

2 Các hàm logic 31

3 Sắp xếp dữ liệu .32

VI Biểu đồ bảng tính 33

1 Giới thiệu Biểu đồ 33

2 Các bước tạo biểu đồ 33

3 Hiệu chỉnh biểu đồ .36

TÀI LIỆU THAM KHẢO 47

Trang 4

C HƯƠNG IV

I Mạng máy tính

1 Khái niệm mạng máy tính

Mạng máy tính là một tập hợp các máy tính được liên kết với nhau theo một phương thức nào đó sao cho chúng có thể trao đổi dữ liệu và dùng chung thiết bị Mạng máy tính bao gồm 3 thành phần:

 Các máy tính

 Các thiết bị mạng đảm bảo kết nối các máy tính với nhau

 Phần mềm cho phép thực hiện giao tiếp giữa các máy tính

2 Phương tiện và giao thức truyền thông của mạng máy tính

a Phương tiện truyền thông (media)

Gồm có hai loại:

Kết có dây: là cách kết nối thông qua cáp truyền thông có thể là cáp xoắn đôi, cáp

đồng trục, cáp quang, ngoài ra để tham gia vào mạng máy tính còn cần có: vỉ mạng, hub, giắc cắm, bộ định tuyến

Có 3 kiểu bố trí máy tính cơ bản trong mạng :

Đường thẳng (Bus) Kiểu vòng (Ring) Hình sao (Star)

Đặc

điểm

Các máy tính đều được

nối vào một đường

Các máy được nối qua một thiết bị trung tâm (Hub, Switch, Router) -

nhận và truyền tín hiệu

Trang 5

cả các máy trong mạng

Tốn nhiều chi phí lắp đặt

Kết nối không dây: là phương thức kết nối thông qua sóng radio, bức xạ hồng

ngoại hay sóng truyền thông qua vệ tinh Để tổ chức mạng không dây cơ bản cần:

 Thiết bị WAP (Wireless Access Point): có chức năng kết nối các máy tính trong mạng và kết nối với mạng có dây

 Mỗi máy tính phải có vỉ mạng không dây (Wireless Netwrork Card)

 Người ta còn dùng bộ định tuyến không dây (Wrieless Router) ngoài chức năng như điểm truy cập không dây còn có chức năng định tuyến đường truyền

Khi thiết kế mạng cần lưu ý đến các yếu tố sau:

 Số lượng máy tính tham gia trong mạng

 Tốc độ truyền thông trong mạng

Trang 6

Giao thức được dùng phổ biến trong các mạng, đặc biệt là mạng toàn cầu Internet

là giao thức TCP/IP (Transmisson Control Protocol/Internet Protocol)

3 Phân loại mạng (theo khu vực địa lý)

Mạng LAN

 Đặc điểm: Chỉ kết nối các máy tính trong phạm vi nhỏ; Truyền dữ liệu với

tốc độ cao mà chỉ chịu một tỷ lệ lỗi nhỏ

 Phạm vi: Các máy tính được kết nối trong phạm vi ngắn; Khoảng cách giữa

các máy tính từ vài mét đến vài trăm mét

 Phương pháp kết nối: Các máy tính được kết nối với nhau thông qua Card

mạng và dây cáp mạng

Ví dụ: Trong một văn phòng công ty, một tòa nhà, một lớp học,…

Mạng MAN

 Đặc điểm: Mạng MAN thường liên kết các mạng cục bộ LAN

 Phạm vi: Là mạng kết nối các máy tính trong một khu vực như 1 thị xã,

thành phố nhỏ

 Phương pháp kết nối: Sử dụng cáp quang, sóng vô tuyến

Ví dụ: Kết nối giữa Thị Xã Ba Đồn và Thành phố Đồng Hới

Mạng WAN

 Đặc điểm: Mạng WAN thường liên kết các mạng cục bộ LAN, MAN

 Phạm vi: Là mạng kết nối các máy tính ở cách nhau những khoảng cách lớn

hơn như một tỉnh, quốc gia

 Phương pháp kết nối: Sử dụng cáp quang, sóng vô tuyến

Ví dụ: Kết nối giữa Quảng Bình và Hà Nội

Mạng GAN

Đặc điểm: Liên kết các mạng WAN của các quốc gia

Phạm vi: Là mạng kết nối các máy tính ở các quốc gia trên toàn cầu

Trang 7

Phương pháp kết nối: Sử dụng cáp quang, sóng vô tuyến

Ví dụ: Kết nối giữa Việt Nam và các nước trong khu vực Châu Á và toàn thế giới

II Internet

1 Khái niệm mạng Internet

Internet là mạng máy tính khổng lồ, kết nối hàng triệu máy tính trên khắp thế giới và sử dụng bộ giao thức truyền thông TCP/IP Internet đảm bảo cho mọi người có khả năng thâm nhập đến nhiều nguồn thông tin thường trực, cung cấp các chỉ dẫn bổ ích, dịch vụ mua bán, truyền tệp, thư điện tử và nhiều khả năng khác

2 Kết nối Internet

a Sử dụng môđem qua đường điện thoại

 Cài đặt Modem và kết nối qua đường điện thoại

 Ký hợp đồng với nhà cung cấp dịch vụ (ISP) để có quyền truy cập (tên truy cập, mật khẩu)

 Ưu điểm: thuận tiện cho người sử dụng

 Nhược điểm: tốc độ đường truyền không cao

b Sử dụng đường truyền riêng (Leased line)

Thuê đường truyền riêng kết nối từ ISP tới máy tính

Thường sử dụng cho mạng LAN của các cơ quan, xí nghiệp,…

Ưu điểm: Tốc độ đường truyền cao; Phù hợp với những nơi có nhu cầu kết nối liên tục và trao đổi thông tin với khối lượng lớn

c Một số phương thức kết nối khác

 Sử dụng đường truyền ADSL (đường truyền thuê bao số bất đối xứng) Tốc

độ truyền dữ liệu cao hơn rất nhiều so với đường điện thoại Giá thành ngày càng hạ ngày càng nhiều ngưởi sử dụng

 Công nghệ không dây: Wi-Fi là phương thức mới nhất, thuận tiện nhất Kết nối Internet mọi lúc, mọi nơi thông qua ĐTDĐ, laptop,…

Trang 8

 Ngoài ra, hiện nay nhiều nhà cung cấp dịch vụ kết nối Internet qua đường truyền hình cáp; Kết nối 3G, 4G, 5G

Các máy tính trong Internet giao tiếp với nhau bằng cách nào?

TCP/IP là bộ giao thức truyền thông chung giữa các máy tính trong Internet

Tập hợp các quy định về khuôn dạng dữ liệu và phương thức truyền dữ liệu giữa các thiết bị trong mạng

Gồm nhiều giao thức khác nhau, trong đó 2 giao thức chính là giao thức TCP và giao thức IP

Khái niệm địa chỉ IP:

 Là địa chỉ dùng để xác định vùng duy nhất của mạng, một máy tính hay một đối tượng cụ thể nào đó trên mạng

 Cần có địa chỉ IP để phân biệt các đối tượng trên mạng; hỗ trợ việc tìm kiếm

và truy cập thông tin

 Có 2 dạng biểu diễn địa chỉ IP: dạng số và dạng kí tự

Địa chỉ IP dạng kí tự - tên miền:

 Là địa chỉ được chuyển từ địa chỉ IP dạng số sang dạng kí tự bởi một số máy chủ DNS

Trang 9

 Dễ nhớ và thuận tiện cho người dùng hơn địa chỉ IP dạng số

 Gồm nhiều trường, được phân cách với nhau bởi dấu „.‟

 Ví dụ: tuoitre.vn, laodong.com.vn

 Trường cuối thường là viết tắt của tên nước vn (Việt Nam) .jp (Nhật bản)

III Một số dịch vụ cơ bản của Internet

1 Tổ chức và truy cập thông tin

a Tổ chức thông tin

- Thông tin trên Internet được tổ chức dưới dạng siêu văn bản (là tổng thể của: văn bản, hình ảnh, âm thanh, video… và có liên kết đến các siêu văn bản khác)

- Trang web: mỗi siêu văn bản được gán một địa chỉ truy cập tạo thành trang web

- Tìm kiếm các trang web, các tài nguyên trên Internet sử dụng hệ thống WWW (World Wide Web - Hệ thống được cấu thành từ các trang web và được xây dựng trên giao thức truyền tin siêu văn bản HTTP)

- Website: gồm một hoặc nhiều trang web trong hệ thống WWW được tổ chức dưới một địc chỉ truy cập Ví dụ: website mạng giáo dục của Bộ GD&ĐT có địa chỉ là: www.moet.gov.vn

- Trang chủ (Homepgae)của một website: là trang được mở ra đầu tiên khi truy cập website

đó

- Có hai loại trang web: trang web tĩnh và trang web động

- Có nhiều phần mềm soạn thảo văn bản để tạo một trang web đơn giản Hoặc sử dụng phần mềm chuyên biệt như: Microsoft FrontPage

b Truy cập trang web

 Để truy cập vào các Website phải sử dụng một chương trình đặc biệt gọi là trình duyệt web

Trang 10

 Trình duyệt web là chương trình giúp người dùng giao tiếp với hệ thống WWW: Truy cập các trang web, tương tác với máy chủ trong hệ thống WWW và các tài nguyên khác của Internet

 Có nhiều trình duyệt web khác nhau, trong đó thông dụng nhất là các trình duyệt: Internet Explorer, Netscape Navigator, Fire Fox, Google Chrome, Coccoc,…

2 Tìm kiếm thông tin trên Internet

Có 2 cách thường được sử dụng:

Cách 1: Tìm kiếm theo danh mục địa chỉ hay liên kết được các nhà cung cấp

dịch vụ đặt trên các trang web

Cách 2: Tìm kiếm nhờ các máy tiềm kiếm (Search Engine)

Hiện nay có nhiều website cung cấp máy tìm kiếm, trong đó có thể kể đến:

 Ngoài nội dung thư có thể kèm thêm tệp: văn bản, hình ảnh, âm thanh…

 Để gửi và nhận thư điện tử người dùng cần đăng kí hộp thư điện tử do nhà cung cấp dịch vụ thư cấp phát, gồm có: tên truy cập và mật khẩu

 Mỗi hộp thư điện tử gắn với một địa chỉ thư điện tử duy nhất có dạng: <tên truy cập>@<địa chỉ máy chủ của hộp thư>

 Ví dụ: chomchomxyz@gmail.com hoặc chomchomxyz@yahool.com

Trang 11

 Hiện nay có rất nhiều nhà cung cấp dịch vụ thư điện tử cho phép người dùng đăng kí hộp thđiện tử không thu phí như các website www.gmail.com, www.fpt.vn, www.yahoo.com, www.hotmail.com,

Trang 12

C HƯƠNG V BẢNG TÍNH ĐIỆN TỬ

I Làm quen với Phần mềm ứng dụng xử lý bảng tính

1 Khởi động

Cách 1: Dùng Shortcut Menu của Microsoft Office

- Nhấn chuột tại biểu tượng của Excel ở trên màn hình Destop hoặc trên thanh Taskbar (nếu có)

Cách 2: Chọn Start/All Program/Microsoft Office/ Microsoft Excel 2010

2 Giới thiệu màn hình chính

Trang 13

Thanh công cụ (Toolbars): là nơi chứa các nút lệnh Mỗi nút lệnh tương

ứng với một thao tác Thông thường xuất hiện hai thanh công cụ là thanh công cụ chuẩn (Standard) và thanh định dạng (Formatting) Ta có thể tắt/mở hai thanh công

cụ này cũng như một số thanh công cụ khác bằng lệnh View/Toolbars

Thanh công thức (Formula bar): là nơi chứa địa chỉ và giá trị được nhập

vào của ô hiện thời

Vùng làm việc (Work Space): là nơi chứa nội dung của bảng tính, gồm có

256 cột được đánh thứ tự theo các chữ cái và 65536 dòng được đánh theo số thứ

tự Nơi giao nhau của các dòng và cột hình thành nên các ô (cell) Mỗi ô được xác định bởi địa chỉ của nó gồm hai phần: chỉ số đầu là tên cột, chỉ số sau là tên dòng

3 Khái niệm về bảng tính

Một File dữ liệu do Excel tạo ra tương ứng với một WorkBook Một WorkBook gồm từ 1 đến 255 bảng tính (WorkSheet) Thông thường Excel sẽ mở sẵn 3 WorkSheet và được đặt tên là Sheet1, Sheet2, Sheet3 Ta có thể đổi tên lại các WorkSheet, bổ sung hoặc xóa bỏ các WorkSheet trong quá trình làm việc.Tên WorkBook được đặt theo quy ước đặt tên của Hệ điều hành với phần mở rộng định sẵn là XLSX

4 Thoát phần mềm ứng dụng

Để đóng file đang được mở, thực hiện lệnh [menu] File/Close hoặc click vào nút Close trên thanh tiều đề

II Nhập dữ liệu vào bảng tính

1 Các kiểu dữ liệu và các toán tử toán học

1.1 Các kiểu dữ liệu

a) Dạng chuỗi (Text)

- Bắt đầu bởi các chữ cái a đến z hoặc A đến Z

Trang 14

- Những dữ liệu chuỗi dạng số như : số điện thoại, số nhà, mã số,.v.v khi nhập vào phải bắt đầu bằng dấu nháy đơn („) và không có giá trị tính toán

- Theo mặc định, dữ liệu dạng chuỗi được căn lề trái ô

d) Dạng Ngày (Date), giờ (Time)

- Trong cách trình bày dưới đây: DD là 2 con số chỉ Ngày, MM là 2 con số chỉ Tháng và YY là 2 con số chỉ Năm hoặc YYYY là 4 con số chỉ năm đầy đủ

- Nhập theo dạng MM/DD/YY hoặc DD/MM/YY tuỳ thuộc vào việc đặt các thông

số quốc tế của Windows;

- Khi nhập sai dạng thức, Excel tự động chuyển sang dạng chuỗi (căn sang trái ô)

và ta không thể dùng dữ liệu kiểu này để tính toán

- Có thể nhập ngày bằng cách: Nhập hàm =DATE(YY,MM,DD), đây là cách nhập ngày tốt nhất Sau đó chọn Format \ Cells \ Number, Date và chọn dạng thể hiện ngày ở khung bên phải

Trang 15

Mức 1: ^

Mức 2: *, /

Mức 3: +, -

b) Toán tử chuỗi

& (Nối chuỗi)

Ví dụ: "Tin "&"học" = Tin học

- Ctrl - Home: Di chuyển ô hiện hành về ô A1

- Ctrl - End: Di chuyển ô hiện hành về ô cuối cùng của vùng dữ liệu trong sheet

3 Nhập dữ liệu

Để nhập dữ liệu vào bảng tính ta có nhiều cách:

- Gõ các giá trị từ bàn phím vào ô như soạn thảo thông thường

- Trỏ chuột đến ô cần nhập rồi đưa con trỏ lên thanh công thức, gõ dữ liệu bình thường từ bàn phím

4 Sửa dữ liệu

Excel cho phép sửa dữ liệu trong từng ô cũng bằng 2 cách

Trang 16

- Click đôi chuột vào ô chứa giá trị cần sửa rồi mới tiến hành sửa

- Trỏ chuột đến ô cần sửa giá trị rồi nhấn phím F2 Lúc này con trỏ biến thành ( | ) nằm trong dòng dữ liệu, ta dùng phím mũi tên di chuyển con trỏ để sửa giá trị Kết thúc sửa bằng cách nhấn phím Enter

III Các thao tác cơ bản

1 Các phím thường dùng trong soạn thảo

- Các phím chữ a, b, c, z;

- Các phím số từ 0 đến 9;

- Các phím dấu: % , > < ? [ ] { } … ;

- Sử dụng phím Shift để gõ chữ IN HOA và một số dấu;

- Sử dụng phím Caps Lock để thay đổi kiểu gõ chữ IN HOA và chữ thường;

- Sử dụng phím ↵ Enter để ngắt đoạn văn bản;

- Sử dụng phím Tab để dịch điểm Tab;

- Sử dụng phím Space Bar để chèn dấu cách;

- Sử dụng các phím mũi tên: ←↑↓→ để dịch chuyển con trỏ trên tài liệu;

- Sử dụng phím Page Up và Page Down để dịch chuyển con trỏ về đầu hoặc cuối từng trang màn hình;

- Phím Home, End để đưa con trỏ về đầu hoặc cuối dòng văn bản;

- Phím Delete để xoá ký tự văn bản đứng kề sau điểm trỏ;

- Phím Backspace để xoá ký tự đứng kề trước điểm trỏ

2 Các thao tác với tệp

a) Tạo file mới:

Tạo một Workbook mới bằng lệnh [menu] File/New hoặc nhấn Ctrl-N hoặc click vào biểu tượng trên thanh công cụ chuẩn màn hình hiển thị hộp hội thoại hoặc

tự động tạo ra 1 file mới:

Trang 17

b) Mở file đã có:

Thực hiện lệnh [menu] File/Open hoặc nhấn Ctrl-O hoặc click vào biểu tượng trên thanh công cụ chuẩn để mở một Workbook có sẵn trên đĩa xuất hiện hộp thoại sau:

- Chọn tên file cần mở bằng cách click chọn đường dẫn trong Look in

- Nhấn <Open> hoặc <Enter> để kết thúc

Trang 18

- Chọn thư mục cần lưu file trong hộp thoại Save As

- Gõ tên file cần lưu trong mục File name

- Kết thúc công việc bằng nút <Save> hoặc nhấn phím <Enter>

- Trong các lần lưu kế tiếp chương trình sẽ tự động cập nhật các nội dung mới vào file đã được chỉ định mà không hỏi lại tên file

- Lệnh [menu] File/Save as cho phép ghi file đang làm việc vào đĩa bằng tên mới Các thao tác thực hiện cũng tương tự như khi lưu file

Trang 19

3 Các loại địa chỉ tham chiếu

- Địa chỉ tương đối: là địa chỉ có dạng <CỘT DÒNG> ví dụ B9, C5 Khi sao chép

đến vùng đích thì địa chỉ tham chiếu vùng đích sẽ thay đổi tịnh tiến theo

- Địa chỉ tuyệt đối: là địa chỉ có dạng <$CỘT $DÒNG> ví dụ $B$9, $C$5 Khi

sao chép đến vùng đích thì vẫn giữ nguyên địa chỉ ban đầu

- Địa chỉ hỗn hợp: là địa chỉ có dạng <$CỘT DÒNG> hoặc <CỘT $DÒNG> ví

dụ $B5, B$5 Khi sao chép đến vùng đích thì địa chỉ tham chiếu vùng đích sẽ thay đổi những thành phần không có $

4 Các thao tác với khối

- Để tiến hành đánh dấu một khối ô có các cách sau:

+ Nếu sử dụng bàn phím, hãy đưa hộp điều khiển tới ô là góc của khối Giữ và nhấn phím Shift đồng thời sử dụng các phím mũi tên , , ,  để di chuyển tới

góc đối diện của khối cần đánh dấu

+ Nếu sử dụng chuột, hãy nhấn và giữ nút trái chuột đồng thời rê chuột tới vị trí góc đối diện của khối

+ Đưa chuột trỏ tới góc trái trên của khối Giữ phím Shift đồng thời click chuột tại ô đối diện của khối

- Các phương pháp đặc biệt để đánh dấu khối ô:

+ Để đánh dấu cả một dòng: Click trái chuột tại tên của hàng đó

+ Đánh dấu cả một cột: Click chuột tại tên của cột đó

IV Định dạng dữ liệu

1 Định dạng chung

Các nút định dạng thông dụng của Excel được bố trí rất thuận lợi truy cập trong

nhóm Home của thanh Ribbon Trong quá trình soạn thảo, tính toán trên Excel, mỗi

khi cần định dạng bạn chỉ việc nhấn chuột lên nút lệnh phù hợp dưới đây

Trang 20

2 Định dạng ô, hàng, cột

Khi cần các định dạng phức tạp hơn mà trên thanh Ribbon không có nút lệnh

thì bạn truy cập vào hộp thoại Format Cells: Chọn Home  nhóm Cells 

Format  Format Cells…

Trang 21

Giải thích hộp thoại Format Cells

Tab Number

định dạng bạn chọn

dạng Number, Currency, Accounting, Percentage, và Scientific

Use 1000 Separator (,) Chọn ô này nếu muốn có dấu phân cách giữa hàng nghìn,

triệu, tỷ…chỉ áp dụng cho dạng Number

dạng Number và Currency

và Accounting

các dạng Date, Time, Fraction, Special, và Custom

áp dụng cho các dạng Date, Time, và Special

Tab Alignment

Trang 22

Text alignment

Horizontal

Có các lựa chọn dùng để canh chỉnh nội dung ô theo chiều ngang Mặc định Excel canh lề trái cho văn bản, lề phải cho giá trị , các giá trị luận lý và các lỗi được canh giữa

dọc Mặc định Excel canh lề dưới cho văn bản

độ

Text control Wrap text Nội dung trong ô được xuống nhiều dòng tùy thuộc vào

độ rộng cột và độ dài nội dung (xem chi tiết phần dưới)

Trang 23

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	2,01 MB