rèn luyện cho học sinh dân tộc thiểu số kỹ năng khai thác kênh hình và tự xây dựng một số dạng kênh hình đơn giản góp phần nâng cao chất lượng dạy học sinh dân tộc thiểu số
Trang 1UBND HUYỆN NGỌC HỒI CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM PHÒNG GD&ĐT Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO THAM LUẬN Tăng cường Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số
I/ Đặc điểm tình hình nhà trường.
Trường tiểu học Đắk Xú nằm trên địa bàn xã biên giới, có điều kiện kinh tế khó khăn, gồm 14 thôn, 1675 hộ với 6540 nhân khẩu Toàn xã có 15 dân tộc cùng sinh sống với 963 hộ dân tộc thiểu số, 4142 khẩu, chiếm 63,3%, chủ yếu là người dân tộc
Xê đăng Địa bàn trường phụ trách rộng, đường sá đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa Trường có 2 điểm lẻ và 1 điểm trung tâm
học sinh trong đó học sinh dân tộc thiểu số 474 em chiếm tỷ lệ 64,1% (Riêng điểm trường Đắk Long 1 có 100 % học sinh là người dân tộc thiểu số)
Với đặc điểm một trường có tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số cao, nhiều năm qua, nhà trường đã xó nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng học sinh trong đó các giải pháp tăng cường Tiếng Việt cho học sinh DTTS đã mang lại nhiều kết quả
II/ Những thuận lợi, khó khăn chính khi triển khai thực hiện tăng cương tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.
1 Những thuận lợi chính.
Được sự quan tâm của các cấp, các ngành, của chính quyền địa phương, sự phối hợp chặt chẽ các tổ chức đóng chân trên địa bàn; đặc biệt là sự quan tâm thường xuyên, sự chỉ đạo sâu sát về chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tao…
Đa số phụ huynh đã quan tâm đến công tác giáo dục, quan tâm đến việc học tập của con em mình
CB, GV đã xác định được vai trò trách nhiệm, đã có chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động 100% CB, GV có trình độ đào tạo chuẩn, trong đó trên chuẩn 81,4% 100% Cán bộ quản lý, giáo viên được đánh giá chuẩn hàng năm đạt Trung bình trở lên trong đó có trên 75% đạt Khá và Xuất sắc
2 Những khó khăn chính.
Đời sống của nhân dân còn gặp nhiều khó khăn nên sự quan tâm, chăm sóc con cái chưa chu đáo, ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh
Học sinh là người dân tộc thiểu số chiếm trên 60% đời sống còn khó khăn, thiếu thốn ảnh hưởng đến sức khỏe, trí tuệ và động cơ học tập của các em Đặc biệt là
sự khó khăn về mặt ngôn ngữ khi các em phải sử dụng tiếng Việt như là ngôn gữ thứ hai sau tiếng mẹ đẻ để giao tiếp và học tập Đó cũng chính là rào cản lớn nhất với học sinh dân tộc thiểu số trong trường phổ thông nói chung, trường tiểu học nói riêng
III/ Các biện pháp tăng cường tiếng Việt trong năm học 2016 – 2017.
Trong những năm học vừa qua, đặc biệt năm học 2016 - 2017 nhà trường đã áp dụng nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục: như đổi mới phương pháp dạy học; tăng thời lượng một số môn học; tăng cường phụ đạo học sinh còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng; tổ chức nhiều hình thực học tập phong phú nhằm thu hút học sinh
Trang 2đến trường, tăng hững thú học tập cho học sinh… trong đó các giải pháp về tăng cường Tiếng Việt cho học sinh DTTS đã mang lại những kết quả rõ rệt
1 Công tác chỉ đạo, tập huấn, hướng dẫn tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS.
Căn cứ vào Quyết định số 1008/QĐ – TTg, ngày 02 tháng 06 năm 2016 của Thủ tướng chính phủ, về tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số;
Căn cứ vào chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ năm học và các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo và Phòng GD&ĐT về triển khai tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số;
Nhà trường đã xây dựng kế hoạch, triển khai đến đội ngũ giáo viên, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến về mục đích, ý nghĩa và sự cần thiết của Đề
án nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, các bậc cha mẹ, học sinh, đặc biệt nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên về dạy tiếng Việt cho học sinh DTTS một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện của nhà trường Đặc biệt hàng năm nhà trường đều cử giáo viên tham dự các lớp tập huẩn, các buổi hội thảo chuyên môn về tăng cường Tiếng Việt cho học sinh DTTS do Sở, Phòng
và Cụm tổ chức đồng thời tổ chức cấp trường cho 100% cán bộ quản lý, giáo viên nhằm cụ thể hóa sát với tình hình và yêu cầu của đơn vị Qua đó đội ngũ đã thông về
tư tưởng, hiểu về mục đích và từng bước thuần thục về phương pháp, kỹ năng…
2 Trang trí khuôn viên lớp học, xây dựng môi trường giao tiếp tiếng Việt.
Trang trí lớp học nhằm tạo ra môi trường học tập thân thiện, gần gũi, tích cực cho học sinh Tạo cho HS có thói quen và có trách nhiệm với các hoạt động của lớp Phát huy khả năng hợp tác giữa giáo viên - học sinh và học sinh - học sinh Giúp học sinh sáng tạo, tự tin hơn, biết tự hào về bản thân và những gì mình đạt được qua những sản phẩm học tập được trưng bày trong lớp học
Hàng năm 100% lớp học được trang trí đẹp, khoa học có tác dụng giáo dục cao trong đó có tác dụng nâng cao năng lực ngôn ngữ tiếng Việt cho các em học sinh DTTS
Các hình ảnh, ngôn ngữ và hoạt động trong giải pháp trang trí lớp học đã góp phần tạo ra môi trường ngôn ngữ tiếng Việt đậm đặc cho các em Nhờ được tương tác thường xuyên với các hình ảnh, ngôn ngữ và các hoạt động “đậm đặc” tiếng Việt như thế mà kiến thức và kỹ năng tiếng Việt của học sinh DTTS được nâng cao qua đó nâng cao chất lượng học tập của các em
Bản thân hoạt động trang trí lớp học với sự tham gia trực tiếp đầy hào hứng, đầy sáng tạo của các em là một trải nghiệm học tập đầy bổ ích
3 Xây dựng thư viện thân thiện tạo phong trào đọc sách.
Nhà trường đã chỉ đạo nhân viên phụ trách và giáo viên chủ nhiệm xây dựng thư viện thân thiện, để học sinh có nhiều cơ hội đọc sách Thư viện được cán bộ phụ trách trưng bày các loại sách báo đẹp, hài hòa cuốn hút học sinh tham gia đọc Đồng thời xây dựng thư viện thân thiện nhằm mục tiêu xây dựng môi trường học tập tiếng Việt cho học sinh và tạo cơ hội cho học sinh được tiếp cận với tri thức khoa học một cách tích cực, được vui chơi, khám phá Thư viện thân thiện khuyến khích học sinh chủ động đọc các loại sách, truyện, báo phù hợp với nhu cầu, từ đó nâng cao kỹ năng đọc, viết, giao tiếp tiếng Việt, góp phần tích cực trong việc nâng cao tỷ lệ đi học
Trang 3chuyên cần, nâng cao chất lượng học tập của học sinh và tăng cường vốn tiếng Việt cũng như khả năng sử dụng tiếng việt cho các em
Ngoài sân trường: Trên mỗi cây xanh nhà trường đều bố trí các giỏ đựng sách, báo, để tiện cho việc đọc sách cho học sinh
Tại các lớp học, nhà trường trang bị cho mỗi lớp 1 kệ sách để xây dựng thư viện lớp học Ở mỗi lớp, giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn và bố trí thêm các góc đọc, góc viết tại từng lớp Mỗi lớp có những cách bài trí và sắp xếp riêng sao cho phù hợp
và tiện lợi mỗi khi sử dụng Ở mỗi thư viện lớp học đều có nội quy ngắn gọn, dễ nhớ,
dễ thực hiện
Sách, báo trong thư viện, ngoài sân trường, trong từng lớp học được nhà trường mua sắm, và được giáo viên, học sinh ủng hộ Sách, báo thường xuyên được trao đổi giữa các lớp, trong thư viện, ngoài sân trường, để tạo hứng thú, khuyến khích học sinh
tự chủ động lấy sách, tranh, truyện ra đọc
Hiệu quả từ thư viện đối với học việc bồi dưỡng văn hóa đọc, nâng cao tri thức, nhất là tri thức và năng lực tiếng Việt cho học sinh DTTS là rất lớn
4 Tổ chức các hoạt động Đội, sao nhì đồng gắn với các hoạt động ngoài giờ lên lớp ( NGLL).
Đội và sao Nhi đồng Tổng phụ trách đội cùng với giáo viên chủ nhiệm các lớp đã chọn lựa nhiều trò chơi liên quan đến việc hình thành và phát triển ngôn ngữ tiếng Việt cho học sinh dân tộc ( như các trò chơi gắn với các bài đồng dao; thi hát dân ca
ba miền )
Qua việc sinh hoạt với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, tạo cho các em một sân chơi bổ ích, lôi cuốn được các em, khiến các em thích thú đến trường và tạo điều kiện để bổ sung thêm vốn tiếng Việt cho các em
5 Tổ chức các hoạt động chuyên môn.
Nhà trường đã tổ chức nhiều hoạt động chuyên môn để lôi cuốn học sinh tham gia, đặc biệt tổ chức hội thi "Giao lưu tiếng việt cho học sinh dân tộc thiểu số" là hoạt động với ý nghĩa nhằm khơi dậy ở các em học sinh dân tộc lòng ham thích tiếng Việt, yêu quý trân trọng bản sắc văn hóa dân tộc, tạo không khí vui tươi "Học mà chơi, chơi
mà học" góp phần xây dựng các tiêu chí trường học thân thiện, đồng thời phát hiện năng khiếu, khả năng nghe, nói, đọc, viết, khả năng diễn thuyết của học sinh dân tộc thiểu số Qua hoạt động giao lưu tiếng Việt giúp các em học sinh dân tộc thiểu số hình thành kĩ năng sử dụng tiếng Việt và tình yêu tiếng Việt
xây dựng nhiều hình thức gồm nhiều hoạt động liên quan đến việc sử dụng tiếng Việt dựa trên hướng dẫn của phòng Giáo dục và Đào tạo như kể chuyện, hát dân ca, diễn kịch, đọc thơ Qua quá trình chuẩn bị và luyện tập, các em được hướng dẫn một cách
cụ thể để có được những kỹ năng sử dụng tiếng Việt Qua hội thi, các em có nhiều cơ hội giao lưu, tiếp xúc và bổ sung vốn tiếng Việt giúp cho các em rất nhiều trong học tập
6 Chỉ đạo thực hiện dạy giãn tiết, dạy tiết tăng cường.
Trang 4Trên cơ sở định hướng của phòng GD&ĐT Ngọc Hồi, nhà trường tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên về phương pháp, kỹ năng tăng cường tiếng Việt phù hợp với yêu cầu
Nhà trường đã xây dựng kế hoạch dạy học 2 buổi/ngày, sắp sếp mỗi lớp có từ 3
đến 5 tiết Tăng cường tiếng Việt/tuần Đồng thời giao quyền chủ động cho giáo viên trong việc xây dựng kế hoạch dạy học nhằm lựa chọn nội dung phù hợp với đối tượng học sinh Thực hiện việc giãn tiết với phương châm “đi chậm mà chắc”, “ học đến đâu chắc đến đó”, tăng cuờng tổ chức ôn, luyện các kiến thức, kỹ năng, đặc biệt chú trọng đến xây dựng và đưa vào môi trường giao tiếp tiếng Việt
Nhà trường đã quan tâm bồi dưỡng giáo viên về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học đảm bảo đáp ứng nhu cầu học tập của từng đối tượng, thường xuyên khích lệ học sinh học tập, tạo cơ hội để học sinh được thể hiện, kích thích tư duy cho học sinh
7 Khuyến khích giáo viên tự học tiếng dân tộc.
thiểu số, trong đó có 01 giáo viên là người dân tộc Xê Đăng, trong khi tỷ lệ học sinh dân tộc Xê Đăng chiếm gần 60% Nên nhà trường đã động viên, khuyến khích CB,
GV tham gia học tiếng dân tộc Xê Đăng, đến nay có 29/37 CB, GV có chứng chỉ tiếng Xê Đăng Khi giáo viên có được vốn tiếng dân tộc cơ bản cần thiết thì việc giao tiếp với học sinh trở nên gần gủi hơn, tạo điều kiện để giải thích cho các em hiểu được những tiếng, từ, câu khó, hướng dẫn cho các em phát âm tiếng Việt một cách chính xác hơn
Qua việc kiểm tra thường xuyên, đột xuất, những lớp mà giáo viên biết và hiểu được tiếng dân tộc cho thấy chất lượng dạy và học cũng cao hơn Vì vậy có thể xem đây là một trong những giải pháp, là phương tiện thiết thực để tăng cường tiếng Việt
và nâng cao chất lượng giáo dục đối với học sinh dân tộc thiểu số một cách hiệu quả
IV/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.
Qua việc áp dụng những giải pháp nêu trên vào quá trình giảng dạy nhằm tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số của nhà trường Đến thời điểm này của năm học, số học sinh còn hạn chế về kiến thức kỹ năng giảm còn 1%
Giáo viên đã có những thay tích cực về nhận thức, có kĩ năng tổ chức các hoạt động cho học sinh theo phương pháp dạy học tích cực và có thể áp dụng trong các môn học một cách hiệu quả
Giáo viên đã linh hoạt sử dụng hiệu quả các tiết tăng cường và giãn tiết để tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số Từ đó giáo viên đã nắm chắc hơn trình
độ, điểm mạnh, điểm yếu của từng học sinh, nhận được nhiều thông tin phản hồi từ phía học sinh, qua đó điều chỉnh kịp thời cách dạy, cách tổ chức và hướng dẫn học sinh học tập tốt hơn Nhiều giáo viên đã có nhiều cố gắng, sáng tạo trong việc bồi dưỡng tiếng Việt phù hợp với năng lực của từng học sinh, phù hợp với điều kiện thực
tế của lớp, của trường
Học sinh đã có vốn tiếng Việt phong phú, hiểu được nội dung, yêu cầu của môn học, bài học Ngoài ra qua việc tăng cường tiếng Việt, giúp học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm, rèn được các kĩ năng giao tiếp, tính tự tin cho học sinh, nhất là học
Trang 5sinh DTTS Nhiều học sinh có khả năng quản lý điều hành nhóm tốt, các em năng động hơn trong học tập, ham thích, chủ động tìm tòi kiến thức, làm cho tiết học sôi nổi, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Năm học 2015 – 2016 số học sinh hoàn thành chương trình lớp học đạt 99%, số còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng chỉ còn 1%
V/ Kết luận.
Trong quá trình Giáo dục, nâng cao chất lượng dạy và học phụ thuộc rất nhiều yếu tố song đối với trường tiểu học Đắk Xú có nhiều học sinh dân tộc thiểu số, việc tăng cường tiếng Việt cho học sinh là một yếu tố hết sức quan trọng
Để các em có được điều kiện học tập và nâng cao vốn tiếng Việt ở trường, gia đình và cộng đồng thì trước hết CBQL, các tổ chức đoàn thể, tổ khối phải có kế hoạch hoạt động cụ thể; đội ngũ giáo viên phải thực sự nhiệt tình, tâm huyết, có tinh thần tự học, thiết kế những tiết học sôi nổi, hấp dẫn, thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, kết hợp chặt chẽ với phụ huynh nhằm giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho các em học ở nhà và thường xuyên sử dụng tiếng phổ thông trong việc giao tiếp ở nhà và ở cộng đồng
Gia đình và các tổ chức đoàn thể ở thôn luôn là môi trường thuận lợi trong việc làm quen và bồi dưỡng vốn tiếng Việt cho trẻ trong thời gian ở nhà và sinh hoạt ở cộng đồng Đặc biệt trong dịp hè, tổ chức Đoàn nên thường xuyên tạo cho các em những sân chơi giúp cho các em có được những ngày hè vui tươi, bổ ích và tạo điều kiện nâng cao vốn tiếng Việt cho học sinh
Vì vậy, ngoài việc xây dựng môi trường ngôn ngữ, tổ chức nhiều hoạt động tăng cường Tiếng Việt ở lớp, ở trường cần tư vấn, phố hợp với cha mẹ học sinh, thôn làng tọa điều kiện để các em được giao tiếp tiếng Việt thường xuyên hơn
IV/ Một số đề xuất.
Về Biên chế học sinh/ lớp: Vì học sinh DTTS gặp nhiều khó khăn trong đó khó khăn về ngôn ngữ tiếng Việt là rất lớn nên đề nghị cần có quy định biên chế lớp riêng cho những trường vùng dân tộc thiểu số mà tỉ lệ học sinh DTT số chiếm trên 50% chỉ tối đa 30 học sinh trên lớp Vì trên 30 học sinh ( Điều lệ trường tiểu học quy đinh 35 học sinh/lớp) là rất khó khăn đối với giáo viên trong việc dạy học và nâng cao chất lượng học sinh
Cần tổ chức dạy học 2 buổi/ngày cho 100% học sinh dân tộc thiểu số bởi đó là điều kiện rất tốt, rất phù hợp giúp nâng cao năng lực tiếng Việt nói riêng, nâng cao chất lượng học sinh DTTS nói chung
Bộ cần xây dựng một chương trình dạy tiếng Việt linh hoạt hơn, phù hợp hơn riêng cho đối tượng học sinh DTTS theo hướng tăng về thời lượng, tăng về thực hành
Cần tiếp tục có những chính sách đặc thù về tăng cường cơ sở vật chất trường lớp, kinh phí cho các hoạt động tăng cường tiếng Việt và các chính sách hỗ trợ tài chính cho học sinh vùng sâu, vùng xa, học sinh DTTS nhằm tạo điều kiện học tập tốt hơn cho các em
Trên đây là một vài biện pháp mà trường tiểu học Đắk Xú đã triển khai, thực hiện trong năm học 2016 – 2017 và đã đạt được một số kết quả trong việc nâng cao chất lượng giáo dục thông qua việc tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu
số, rất mong nhận được sự đóng góp, chia sẻ của đồng nghiệp
Trang 6Đắk Xú, ngày 01 tháng 08 năm 2017
HIỆU TRƯỞNG NGUYỄN ĐỨC DƯƠNG