NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG THUỐC I. Những điều cần biết về một loại thuốc trước khi sử dụng: 1. Tên thuốc: Tên hoạt chất ( các chất có tác dụng điều trị ) và các tá dược.Ví dụ thuốc Pamol hoặc Efferalgan: + trong thành phần đều ghi hoạt chất là Paracetamol + là thuốc giảm đau và hạ sốt và thêm tá dược để tạo thành thuốc viên. + 1 thuốc có thể chỉ gồm 1 hoạt chất hoặc nhiều hoạt chất. + Tên hoạt chất thường ghi chữ nhỏ. Tên biệt dược: tên do các hãng sản xuất thuốc đặt, thường ghi chữ
Trang 1NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG THUỐC
I Những điều cần biết về một loại thuốc trước khi sử dụng:
1. Tên thuốc:
- Tên hoạt chất ( các chất có tác dụng điều trị ) và các tá dược.Ví dụ thuốc
Pamol hoặc Efferalgan:
+ trong thành phần đều ghi hoạt chất là Paracetamol
+ là thuốc giảm đau và hạ sốt và thêm tá dược để tạo thành thuốc viên + 1 thuốc có thể chỉ gồm 1 hoạt chất hoặc nhiều hoạt chất
+ Tên hoạt chất thường ghi chữ nhỏ
- Tên biệt dược: tên do các hãng sản xuất thuốc đặt, thường ghi chữ hoa to.
- Ta cần biết tên hoạt chất vì:
+ Đây chính là tên thuốc dùng cho việc điều trị
+ Để theo dõi hiệu quả điều trị, thay đổi thuốc điều trị
+ Để tránh dùng nhiều thuốc giống nhau gây quá liều
+ Để tránh dị ứng thuốc
2 Hàm lượng:
- lượng hoạt chất có trong một đơn vị thành phần thuốc ( mg/ g/ M.U.I)
- Ví dụ: viên Aspirin có hàm lượng 300mg hoặc 500 mg; lọ Trobicin có 2g hoạt chất Spectinomycin
Trang 2- Hàm lượng thuốc bảo đảm an toàn và hiệu quả sử dụng thuốc cho người dùng, đúng theo yêu cầu điều trị
3 Chỉ định:
- Là phần ghi những trường hợp dùng thuốc
- Ta cần đọc phần này để xem thuốc có phù hợp với bệnh đang được điều trị hay không
4. Cách dùng & Liều dùng:
- Ghi cách dùng thuốc như thế nào như: ngậm dưới lưỡi, uống hoặc tiêm bắp ( I.M ), tiêm tĩnh mạch ( I.V )
- Còn liều được ghi:
+ liều dùng cho 1 lần và liều trong 24 giờ (tức trong một ngày)
+ Liều cho một đợt điều trị
Trang 3+ Ví dụ: Thuốc được ghi: 500 mg x 3 lần/ngày, trong 10 ngày, có nghĩa là mỗi lần dùng 500 mg thuốc (thường là uống 1 viên chứa 500 mg hoạt chất), dùng 3 lần trong ngày, dùng trong 10 ngày liên tiếp
5 Chống chỉ định:
- Phải hiểu là “chống chỉ định tuyệt đối”, tức là không vì lý do nào đó được linh động dùng thuốc
- Ví dụ: Bệnh nhân có tiền sử dị ứng với Pennicilin hoặc khi thử test thấy dương tính thì tuyệt đối không được dùng nữa
6 Lưu ý - Thận trọng:
− Có thể được xem là “chống chỉ định tương đối” nghĩa là có những trường hợp không được dùng thuốc nhưng không cấm hoàn toàn
− Ví dụ, thuốc ghi: “Người lái xe hay vận hành máy móc cần thận trọng khi sử dụng thuốc do thuốc có thể gây buồn ngủ ngầy ngật”,
7 Tác dụng phụ ( hay tác dụng ngoại ý ):
− Là phần ghi những tác dụng không phải dùng trong điều trị, xảy ra ngoài ý muốn
− Ví dụ: Uống kháng sinh Doxycyclin hay gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa; thuôc chống dị ứng gây buồn ngủ
− Một số tác dụng phụ của thuốc thường hay gặp: đau bụng vùng thượng vị, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, nhức đầu, chóng mặt
− Loại tác dụng phụ và tần xuất xảy ra phụ thuộc loại thuốc, cơ địa, thường các tác dụng phụ này sẽ mất đi khi ngưng dùng thuốc
8 Tương tác thuốc:
− Là phần ghi thuốc sẽ dùng nếu dùng cùng lúc với một số thuốc khác sẽ bị các phản ứng bất lợi
− Ví dụ Aspirin nếu dùng chung với các thuốc giảm đau-chống viêm giống như nó ( Mofen, Alexan ) sẽ đưa đến tương tác thuốc dễ làm tổn hại niêm mạc dạ dày hơn
9 Hạn dùng (HD/EXP):
− Được ghi trên bao bì (nhãn thuốc, vỉ thuốc, lọ thuốc hoặc hộp giấy đựng lọ thuốc)
− Hạn dùng được định nghĩa là “khoảng thời gian sử dụng ấn định cho một lô thuốc (thuốc được sản xuất theo lô), sau thời hạn này thuốc đó không còn giá trị sử dụng”
Trang 410. Bảo quản:
− Hướng dẫn các điều kiện môi trường, vận chuyển, sắp xếp, để giữ gìn chất lượng của thuốc và sử dụng thuôc an toàn
− Ví dụ:
+ Bảo quản thuốc ở nơi khô ráo, nhiệt độ kho: 18 - 25o C
+ Bảo quản các thuốc độc (Morphin, Adrenalin)ở ngăn tủ riêng, có khóa
II Nguyên tắc sử dụng thuốc:
1 Đảm bảo an toàn cho người dùng
2. Thực hiện “ 3 kiểm tra – 5 đối chiếu ” trước khi dùng thuốc:
- 3 kiểm tra:
+ Họ tên bệnh nhân
+ Tên thuốc
+ Liều lượng thuốc
- 5 đối chiếu:
+ Số giường, buồng
+ Nhãn thuốc
+ Chất lượng thuốc hiện tại
+ Ðường dùng thuốc ( Uống; tiêm tĩnh mạch – I.V; tiêm bắp – I.M; …) + Thời gian dùng thuốc Ví dụ:
để duy trì nồng độ kháng sinh luôn đạt mức cao ở trong máu bệnh nhân trong suốt cả ngày cần thiết phải cho 6 giờ 1 lần là: 24h, 6h, 12h, 18h
Những thuốc phải uống trước bữa ăn phải cho trước nửa giờ
3 Phải tập trung tư tưởng khi dùng thuốc và ghi rõ thời gian, tên thuốc, số lượng
và lượng dùng (Không được ghi những điều này khi bệnh nhân chưa dùng thuốc)
The end.