Võ nguyên giáp dai tuong

chân dung đại tướng võ nguyên giáp

Võ Nguyên Giáp

Võ Nguyên Giáp (25 tháng 8năm1911–4 tháng 10

năm2013), còn được gọi là tướng Giáp hoặc anh Văn, là

một nhà chỉ huy quân sự và chính trị giaViệt Nam Ông

làĐại tướng đầu tiên, Tổng tư lệnh củaân đội Nhân

dân Việt Nam, cũng là người chỉ huy đầu tiênân

đội Nhân dân Việt Nam, là một trong những người

góp công thành lậpViệt Nam Dân chủ Cộng hòa, được

chính phủ Việt Nam đánh giá là “người học trò xuất sắc

và gần gũi của Chủ tịchHồ Chí Minh",[1][2]là chỉ huy

chính trong các chiến dịch và chiến thắng chính trong

Chiến tranh Đông Dương(1946–1954) đánh bạiực

dân Pháp, Chiến tranh Việt Nam (1960–1975) chống

Mỹ, thống nhất đất nước vàChiến tranh biên giới

Việt-Trung(1979) chống quân Trung ốc tấn công biên

giới phía Bắc

Xuất thân là một giáo viên dạy lịch sử, ông trở thành

người được đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo

quân sự lỗi lạc trong lịch sử Việt Nam.[3]Ông cũng được

đánh giá là một trong những vị tướng tài giỏi trên thế

giới.[4]Ông được nhiều tờ báo ca ngợi là anh hùng của

nhân dân Việt Nam.[5][6][7][8]

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25/08/1911[9] ở làng An

Xá,[10]xãLộc ủy,huyện Lệ ủy, tỉnhảng Bình

trong một gia đình nhà nho, con của ôngVõ ang

Nghiêm(Võ Nguyên ân), một nhà nho đức độ[11]và

mẹ là bàNguyễn ị Kiên.[12]

Về họ ngoại, ông ngoại Võ Nguyên Giáp quê ở thôn Mỹ

Đức xãSơn ủy[13] huyện Lệ ủy, đầu nguồnsông

Cẩm Ly, một vùng sơn cước, dưới dãyTrường Sơn; từng

tham giaPhong trào Văn thân-Cần Vương,[14]làm đến

chức Đề đốc coi đại đồn tiền vệ, sau bị quân Pháp bắt,

tra tấn dã man, nhưng một mực trung thành, không

một lời khai báo

Về họ nội, Võ Nguyên Giáp sinh trưởng trong một dòng

họ lớn, có tiếng tăm tại làng An Xá Ông nội ông cũng

từng tham gia phò tá vua Hàm Nghi trongPhong trào

Cần Vương Cha ông, Võ ang Nghiêm, là mộtnho

sinhthi cử bất thành về nhà làmhương sưvàthầy thuốc

Đông ytrong làng KhiChiến tranh Đông Dươngbùng

nổ, cụ Võ ang Nghiêm bị người Pháp bắt, đưa về

giam ởHuếvà mất trong tù (Sau này, con cháu đã tìm

thấy và bốc mộ ông đưa về an táng tại nghĩa trang liệt

sĩ huyện Lệ ủy

Gia đình Võ Nguyên Giáp có 7 anh chị em, nhưng người

anh cả và chị cả mất sớm nên còn lại năm, 3 người congái và 2 người con trai là Võ Nguyên Giáp và Võ uầnNho, sau này là ứ trưởng Bộ Giáo dục.[15]

2 Thời niên thiếu

Một góc ngôi nhà nơi Võ Nguyên Giáp đã sinh ra và lớn lên

Gia đình cụ Nghiêm thuộc diện nghèo trong làng,quanh năm phải vay nợ nặng lãi của các nhà giàu nhưnhà Khóa Uy, mộtHoa kiềugiàu có ở làng Tuy Lộc kềbên Võ Nguyên Giáp đã có lần theo mẹ chèo thuyềnchở thóc đi trả nợ Tuy còn nhỏ tuổi, nhưng nhữngcâu chuyện đêm đêm mẹ kể cho cậu nghe về tướngquânTôn ất uyếtphò vuaHàm Nghihạ chiếu CầnVương, kêu gọi các sĩ phu và dân chúng đứng lên chốngPháp bảo vệ non sông, còn cha nói về phong trào đánh

Pháp qua bài vè “ất thủ kinh đô" đầy cảm động, đã

gieo vào lòng cậu bé những ấn tượng không bao giờphai mờ, góp phần nuôi dưỡng ý chí cho sự nghiệp cáchmạng sau này.[16]

Cha ông là một nhà Nho nên dạy dỗ con cái rất nghiêmcẩn trong sinh hoạt gia đình và học hành, giữ gìn nề nếpgia phong củađạo Khổng Ông khuyên dạy con: “Chữ

Nho là chữ của ánh hiền , là nho sinh, các con không được nghịch ngợm, dẫm đạp lên sách vở chữ Nho” Ông

dạy đám học trò cùng hai con ông: Tạm thiện tự, Ngũthiên tự và cả Ấu học tân thư Năm tháng học chữ Nhokhông nhiều nhưng những đạo lý học được trong cácsách của ánh hiền Nho gia, đặc biệt làẤu học tânthư, đã trở thành nền tảng cơ bản có ảnh hưởng sâusắc trong cả cuộc đời ông Trong thế giới quan Nhogiáo, cả ba yếu tố: cá nhân, gia đình và dân tộc đều hòaquyện chặt chẽ với nhau a sách Ấu học tân thư, cậu1

2 3 THỜI THANH NIÊN

Giáp được biết tới nhiều tấm gương quên mình để bảo

vệ Tổ quốc, hình thành trong cậu niềm tự hào về các

chiến công của cha ông trong quá khứ Những giá trị

đạo đức, nề nếp gia phong của đạo Khổng thấm nhuần

trong con người cậu: lối sống giản dị và đức hiếu học,

sự kính trọng tổ tiên và ông bà cha mẹ, sự kính trên

nhường dưới, đạo hiếu của con cái với cha mẹ, nghĩa

vụ của con người với gia đình, xã hội và Trời Đất.[17]

Học xong lớp 3 cậu phải xuống thị xãĐồng Hớihọc

tiếp, Đồng Hới thuộc tỉnh lỵ ảng Bình, cách làng An

Xá của cậu trên 20 cây số, nằm bên bờ Nhật Lệ trong

xanh lung linh soi bóng Lũy thầy, với thành cổ bao

quanh từ thời Gia Long năm thứ 10 (1812) và được xây

lại bằng gạch năm Minh Mạng thứ năm (1824)

Những năm học ở thị xã Đồng Hới, cậu Giáp ở trọ nhà

người quen của cụ Nghiêm Cậu được gia chủ quý mến

coi như con cháu trong nhà, không lấy tiền trọ, cậu

được học với nhà sư phạm có tiếng, thầy giáoĐào Duy

Anh Hai năm học ở tiểu học Đồng Hới, hàng tháng cậu

luôn đứng đầu lớp Tại kỳ thi tốt nghiệp bậc sơ học, cậu

đỗ đầu toàn tỉnh Hồi đó, đạt được trình độ ấy là không

dễ, vì thực dân Pháp hạn chế mở trường học và muốn

duy trì nạn mù chữ để dễ cai trị.[18]Về làng cậu được

dân làng nể trọng, gia đình rất tự hào về cậu.[19]

Năm1925, Võ Nguyên Giáp rời trường Tiểu học Đồng

Hới ở quê nhà ảng Bình để vào Huế ôn thi vào

trườngốc học Huế(ông đỗ thứ hai sauNguyễn úc

Hào) Trong 2 năm học, ông luôn đứng đầu lớp trừ 1

tháng bị rớt xuống hạng nhì Trong thời gian này, cậu

Giáp có vài lần đến thăm nhà yêu nướcPhan Bội Châu

để nghe thuyết giảng về lý tưởng Cách mạng Trên

tường nhà Cụ Châu có treo những nhà tư tưởng nổi bật

mà cụ tôn kính làTôn Dật Tiên,Vladimir Ilyich Lenin

vàĐức Phật ích Ca, điều đó khiến cậu càng say mê

theo đuổi chân lý của lịch sử.[20]

Năm 1927, ông bị đuổi học cùng vớiNguyễn Chí Diểu,

Nguyễn Khoa Văn(tức Hải Triều),Phan Bôisau khi tổ

chức một cuộcbãi khóa Ông về quê và đượcNguyễn

Chí Diểugiới thiệu tham giaTân Việt Cách mạng Đảng,

mộtđảng theochủ nghĩa dân tộcnhưng có màu sắc

cộng sảnthành lập năm1924ởmiền Trung Việt Nam

Nguyễn Chí Diểu cũng giới thiệu Võ Nguyên Giáp vào

làm việc ở Huế, tại nhà xuất bảnan hải tùng thưdo

Đào Duy Anhsáng lập và ở báo Tiếng dân củaHuỳnh

úc Kháng Tại đây, Võ Nguyên Giáp bắt đầu học nghề

làm báo, chuẩn bị cho giai đoạn hoạt động báo chí trong

thờiMặt trận Bình dân Pháp

áng 4/1927 tại trường ốc học Huế lại diễn ra một

cuộc bãi khóa rầm rộ với quy mô lớn.Nguyễn Chí Diểu

bị tên giám thị Pháp chú ý, coi là kẻ cầm đầu những

cuộc đấu tranh bãi khóa ở trường, nên đuổi học Võ

Nguyên Giáp liền bàn với Nguyễn Khoa Văn tiếp tục

tổ chức bãi khóa để phản đối việc Diểu bị đuổi học.Cuộc bãi khóa của học sinh Trường ốc học Huế lanrộng ra khắp các trường ở Huế và phát triển thành cuộctổng bãi khóa Võ Nguyên Giáp bị bắt rồi bị đuổi học,phải trở về quê nhà Bỗng nhiên một hôm Nguyễn ChíDiểu lặn lội từ Huế về làng An Xá tìm gặp Võ Nguyên

Giáp Diểu mang theo một tập tài liệu về “Liên đoàn

các dân tộc bị áp bức trên thế giới” và một số văn kiện

cuộc họp củaViệt Nam anh niên Cách mạng Đồngchí Hộiở ảng Châu, trong đó có 2 bài phát biểu củalãnh tụNguyễn Ái ốc Anh Giáp đọc rất xúc động:

“Bài luận văn của Nguyễn Ái ốc đã gây cho chúng tôi một lòng căm phẫn sâu sắc như một luồng điện giật” Đó

là sợi dây đầu tiên nối liền số mệnh của cậu Giáp với

Hồ Chí Minh và sự nghiệp Cách mạng Việt Nam.[21]Mùa hè năm 1928, Võ Nguyên Giáp trở lại Huế, bướcvào đời của một chiến sĩ cách mạng Tại Huế, NguyễnChí Diểu giới thiệu anh Giáp đến làm việc ở an HảiTùng thư, một nhà xuất bản do Tổng bộ Tân Việt chủtrương, trụ sở đặt ở phố Đông Sa Sáng lập viên làĐàoDuy Anh Tại đây Võ Nguyên Giáp có điều kiện tiếpxúc với những học thuyết kinh tế, xã hội, dân tộc, cáchmạng Đặc biệt là cuốn "Bản án chế độ thực dân Pháp"

và tờ báo “Người cùng khổ" (Le Paria) doNguyễn Ái

ốcviết từ Pháp gửi về

Đầutháng 10năm1930, trong sự kiệnXô Viết NghệTĩnh, Võ Nguyên Giáp bị bắt và bị giam ởNhà lao ừaphủ(Huế), cùng với người yêu làNguyễn ị ang

ái, em trai là Võ uần Nho và cácgiáo sư Đặng

ai Mai,Lê Viết Lượng… Sau nàyliệt sĩ Nguyễn ị

ang áichính là người vợ đầu tiên của Đại tướng.Đại tướng có một con với bà làVõ Hồng Anh Chị áihẹn, khi con cứng cáp sẽ đi thoát ly hoạt động Nhưng

cả hai không ngờ lần chia tay năm 1940 cũng là lầnvĩnh biệt, chị ái bị Pháp bắt giam và chết ngay trongngục tù Bà qua đời khi còn rất trẻ, nhiều người biếtđến bà như một hình tượng người phụ nữ mẫu mực,kiên trung, yêu nước.[22][23]

Cuối năm1931, nhờ sự can thiệp củaHội Cứu tế ĐỏcủaPháp, Võ Nguyên Giáp được trả tự do nhưng lại bịCông sứ PháptạiHuếngăn cấm không cho ở lạiHuế.Ông raHà Nội, họctrường Albert Sarrautvà đỗ Ôngnhận bằng cử nhân luật năm1937(Licence en Droit)

Do bận rộn hoạt động cách mạng, vào năm1938, ông

bỏ dở học chương trình năm thứ tư vềKinh tế Chínhtrịvà không lấy bằngLuật sư.[24]

Từ1936 đến 1939, Võ Nguyên Giáp tham gia phongtràoMặt trận Dân chủ Đông Dương, là sáng lập viêncủa mặt trận và là Chủ tịchỦy ban Báo chí Bắc Kỳtrongphong trào Đông Dương đại hội Ông tham giathành lập và làm báotiếng PhápNotre voix (Tiếng nói

của chúng ta), Le Travail (Lao động), biên tập các báo

Tin tức, Dân chúng.

áng 5 năm1939, Võ Nguyên Giáp nhận dạy mônlịch sử tại Trường Tư thục ăng Long, Hà Nội doHoàng Minh Giámlàmgiám đốcnhà trường.[25] Học

sinh của ông mô tả rằng: ông có thể vẽ lên bảng đen

sơ đồ từng trận đánh củaNapoléon, ông sôi nổi kể về

Công xã Paris, về cái chết của những nhà Cách mạng

nhưDantonvàRobespierre, "ông không chỉ là nhà sử

học đơn thuần, ông còn là một trạng sư say mê, luôn

bênh vực tính chính nghĩa của lịch sử".[26]Học trò của

Võ Nguyên Giáp làBùi Diễm, sau này trở thành đại sứ

Việt Nam Cộng hòatại Mỹ, nhớ về ông như một người

bị "quỷ thần ám ảnh về cách mạng và các trận chiến".

Người ta kể lại khi một giáo viên khác hỏi ông "Không

chơi kiểu Napoleon à ?", ông đã trả lời "Mình sẽ là một

Napoleon" Sau này, khi trả lời phỏng vấn, ông hay có

điệu bộ như hoàng đế Napoleon đang độc thoại trước

các nhà báo.[26]

Chiến tranh thế giới thứ hai

Võ Nguyên Giáp (ngoài cùng bên trái) trong buổi lễ thành lập đội

Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng Quân

Ngày3 tháng 5năm1940, Võ Nguyên Giáp với bí danh

là Dương Hoài Nam cùngPhạm Văn ĐồnglênLào Cai

rồi vượt biên sangTrung ốcđể gặpHồ Chí Minh.[27]

Chỉ sau một thời gian ngắn, Hồ Chí Minh đã thấy Võ

Nguyên Giáp là người triển vọng nên liên hệ với Đảng

cộng sản Trung ốc và cử anh đi học quân sự tại căn

cứ địaDiên An Trên đường tới Diên An, anh được Hồ

Chí Minh gọi quay lại vì tình hình thế giới có nhiều

thay đổi lớn Ở châu Âu, phát xít Đức đã xâm chiếm

Pháp Hồ Chí Minh nhận định tình hình Đông Dương

sẽ chuyển biến nhanh, cần gấp rút trở về nước chuẩn

bị đón thời cơ

Ông gia nhậpĐảng Cộng sản Đông Dươngtrong năm

này và bắt đầu các hoạt động của mình trongViệt Nam

Độc lập Đồng minh Hội, một tổ chức chốngphát-xítvà

đấu tranh chođộc lậpcủa Việt Nam Năm 1941 đúng

dịp tết Nguyên đán Tân Tỵ, Võ Nguyên Giáp cùng Hồ

Chí Minh trở vềCao Bằng Trong thời gian ởhang Pác

Bó, Hồ Chí Minh tiên đoán cách mạng sẽ thành công

vào năm 1945, một dự đoán chuẩn xác: “Trong 5 năm

nữa (tính từ 1941) cách mạng sẽ thành công, điều chúng

ta mong đợi sẽ tỏa sáng” Niềm tin sắt đá đó đã giúp

Võ Nguyên Giáp và các đồng chí có thêm niềm tin vàotương lai

Đời sống ở Việt Bắc rất cực khổ, ông kể: “Tìm được cái

ăn đã là chiến công Chúng tôi phải chia nhau từng củ sắn, từng bắp ngô" Nhiều người bối rối dao động, có

người e ngại: làm sao Cách mạng thành công khi không

có súng và lấy đâu ra súng? Những lúc ấy, ông không

bao giờ quên lời dạy của Hồ Chủ tịch: “Chúng ta sẽ dựa

vào sức mình là chính cùng với một ít viện trợ từ nước ngoài Mọi việc đều do nhân dân mà nên Người trước súng sau, có nhân dân là có tất cả.”.[28]

Ông tham gia xây dựng cơ sở cách mạng, mở lớp huấnluyệnquân sựchoViệt MinhởCao Bằng Trong thờigian này, Pháp tăng cường càn quét Việt Bắc, ai mangtài liệu Việt Minh sẽ bị bắn ngay Võ Nguyên Giáp nhớlại: trong thời gian này, ông thường mang theo một quảlựu đạnđể nếu bị bắt thì sẽ cho nổ để vừa chết nhanhchóng vừa kéo theo được vài tên địch.[29]

Giải phóng quân

Ngày22 tháng 12năm1944, theo hướng dẫn củaHồChí Minh, ông thành lập độiViệt Nam Tuyên truyềnGiải phóng quântạichiến khu Trần Hưng Đạovới 34người, được trang bị 2súng thập(một loạisúng ngắn),

17súng trường, 14súng kípvà 1súng máy Đây là tổchức tiền thân củaân đội Nhân dân Việt Nam.Ngày25 tháng 12năm1944, Võ Nguyên Giáp đã chỉhuy đội quân này lập chiến công đầu tiên là tập kíchdiệt gọn hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần

Ngày14 tháng 8năm1945, Võ Nguyên Giáp trở thành

uỷ viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sảnĐông Dương, sau đó là ủy viên ường vụ Trung ương,tham giaỦy ban Khởi nghĩa toàn quốc

Cộng hòa

Cách mạng áng Támthành công, quốc giaViệt NamDân chủ Cộng hòathành lập, Võ Nguyên Giáp được cửlàmBộ trưởng Bộ Nội vụvà Phó Bộ trưởng (ứ trưởngthường trực)Bộ ốc phòngtrongChính phủ lâm thời(từ ngày28 tháng 8đến hết năm 1945) và làTổng chỉhuy ân đội ốc giavàDân quân tự vệnăm 1946.Ngay sau khi thành lập, Võ Nguyên Giáp thay mặtHồChí Minh, Chủ tịchChính phủ Cách mạng Lâm thời,ban hành các sắc lệnh giải tán một số đảng phái,[30][31]với lý do các đảng này “tư thông với ngoại quốc”, làm

“phương hại đến nền độc lập Việt Nam” (nhưViệt Nam

ốc xã, Đại Việt ốc dân đảng…) nhằm kịp thờitrừng trị “bọn phản cách mạng”, bảo vệ chính quyềnnon trẻ, đồng thời “giáo dục ý thức về tinh thần cảnhgiác” cho nhân dân,[32]đồng thời Chủ tịch Hồ Chí Minh

4 4 BẮT ĐẦU SỰ NGHIỆP QUÂN SỰ

Võ Nguyên Giáp và Hồ Chí Minh , chụp khoảng năm 1945

cho phép Ty Liêm phóng có thể bắt những hạng người

bị quy là nguy hiểm cho nền Dân chủ cộng hoà Việt

Nam.[33]Cùng với đó, Chủ tịchHồ Chí Minhký sắc lệnh

giải tán các nghiệp đoàn[34]để kiểm soát nền kinh tế,[35]

thống nhất các tổ chức thanh niên (vàoĐoàn anh

niên Cứu quốc Việt Nam) Đồng thời Chính phủ cũng

ban hành sắc lệnh thành lập Hội đồng nhân dân và Ủy

ban hành chính địa phương các cấp

Ở miền Bắc, hơn 20 vạn quânTưởng Giới ạchtheo

sự phân công của phe Đồng Minh tiến vào miền Bắc

Việt Nam để giải giáp quânNhật eo Việt Minh, đội

quân này mang theokế hoạch Diệt Cộng Cầm Hồ.[36]

Đội quân ốc dân Đảng Trung ốc “chạy trốn”

Đảng Cộng sản Trung ốcđã tiến hành các hoạt động

cướp bóc trên đường xuống phía Nam đến Hà Nội.[37]

Trong hồi ký Những năm tháng không thể nào quên Võ

Nguyên Giáp mô tả: quân đoàn 62 củaVũ Kim ành

(đi cùng làViệt Cách) tàn phá suốt dọc miền Đông Bắc

Bắc Kỳ; lực lượng củaVũ Hồng Khanh(Việt Nam ốc

dân Đảng) và củaNguyễn Tường Tam(Đại Việt) đi theo

quân đoàn 93 Vân Nam, cũng tiến hành những bài bản

cướp bóc tương tự, dọc theo hành lang Tây Bắc từLào

CaiđếnYên Bái,Phú ọ.[38] Võ Nguyên Giáp mô tả

lãnh đạo Việt ốc, Việt Cách như những người đã

bỏ xứ sở mà đi, tự cho mình là những người yêu nước

phụng sự cho Chủ nghĩa ốc gia nhưng thực tế chỉ

là “một nhóm phản động đang ra sức thu vén làm giàu

cho bản thân” nhờ vào sự giúp đỡ của Trung ốc, và

rằngTrung Hoa ốc dân Đảngđã tô vẽ cho nhiều “tên

phản bội người Việt”.

Trong hai ngày 18 và 19 tháng 9 năm 1945, Việt Minh

họp bí mật với Việt Cách (ngày 18/9/1945) và Việt ốc

(ngày 19/9/1945) Trong hai cuộc họp này,Nguyễn Hải

ầnđại diệnViệt CáchvàNguyễn Tường Tamđại diệnViệt Nam ốc dân Đảngđề nghị Hồ Chí Minh đồng

ý hợp nhất Việt Minh với Việt Cách và Việt Nam ốcdân Đảng Đối với lời đề nghị này, trong nội bộ ViệtMinh có nhiều ý kiến khác nhau.Hoàng Minh Giámnghĩ rằng việc hợp nhất Việt Minh với các đảng phái

ốc gia sẽ làm giảm bớt sự đối lập và tăng cường thếlực cho Việt Minh, làm người Trung ốc yên lòng cònPháp phải lo ngại, quan trọng nhất là Chính phủ ViệtNam Dân chủ Cộng hòa trong con mắt của Đồng Minh,đặc biệt là Mỹ, là chính phủ thật sự dân chủ Võ NguyênGiáp thì dứt khoát không đồng ý, theo ông, những đềnghị đó không có giá trị và không thật thà, nó chẳngkhác gì thay thế chủ nghĩa thực dân Pháp bằng ách

thống trị của Trung ốc, nhân dân sẽ “chẳng bao giờ

chịu bán rẻ sự nghiệp chính nghĩa của họ để đổi lấy đô

la Trung ốc”.[39]Cuối cùng Việt Minh đã từ chối hợpnhất với Việt Cách và Đại Việt ốc dân Đảng.[39]Ngày 1 tháng 1 năm 1946, sau một hội nghị hòa giải

có Việt Nam ốc dân Đảng, Việt Nam Cách mạngĐồng minh hộivàViệt Minhtham gia do tướngTiêuVăntổ chức,Chính phủ Liên hiệp Lâm thờiđược thànhlập thay thế Chính phủ Cách mạng Lâm thời với sựtham gia của một số đảng phái đối lập (Việt Cách,Việt

ốc…) hoạt động ở Trung ốc với sự bảo trợ củaTrung Hoa ốc Dân Đảng.[40] Tuy nhiên chức tráchcác Bộ cũng thay đổi Bộ trưởng ốc phòng trở thànhngười lo về tài chính mà không được xem xét danh sáchnhân sự, quân số, súng đạn còn các Bộ trưởng khác củacác đảng phái ốc gia chẳng có chức trách cụ thể gì,không bao giờ được tham dự bất cứ buổi họp nào củanội các.[41]

Ngày 6 tháng 1 năm 1946, Chính phủ Liên hiệp Lâmthời do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu đã tổ chức cuộcTổng tuyển cử trên toàn quốc, lần đầu tiên đã bầuốchộivà thông quaHiến pháp Nhiều đảng phái không cóquyền tham gia Tổng tuyển cử đã tìm cách phá hoại.[42]

Các đảng này cho là trúng cử chỉ là Việt Minh cộng sản,

chính quyền trong tay nên Việt Minh muốn ai trúng cũng được.[43]eo Báo Đại đoàn kết, mặc dù bị nhiều đảngphái tuyên truyền vận động dân chúng tẩy chay cuộcbầu cử và ngăn cản việc tổ chức bầu cử ở một số nơi,nhưng tại các địa phương, ở đâu cũng có người tự ứng

cử, các cuộc tiếp xúc tranh cử công khai, tự do diễn ra

ở khắp mọi nơi.[44]eo Việt Minh, cuộc bầu cử diễn racông bằng.[44]Tuy nhiên, lá phiếu không bí mật[45]vàtheo quan sát của sử giaTrần Trọng Kim[46]thì có nơingười dân bị cưỡng bách bầu cho Việt Minh.[47]Sau khi kết quả bầu cử được công bố, sự thật hoàn toàn

không như các đảng phái tuyên truyền Nhiều đại biểu

có uy tín của các giai cấp, tầng lớp, tôn giáo, dân tộc đều trúng cử tại ốc hội khóa I hầu hết chưa là đảng viên.[44] Võ Nguyên Giáp được bầu làmđại biểu quốchội khóa đầu tiên[48]và liên tiếp 6 kỳ sau.[49]

Sau khi ốc hội được bầu, ngày 2 tháng 3 năm 1946,

Chính phủ Liên hiệp Kháng chiếnđược thành lập để

thay thế Chính phủ Liên hiệp Lâm thời Ở các địa

phương, các cấp chính quyền liên hiệp được thành lập

trong năm 1946 eo thỏa thuận vớiViệt Minh, phe

đối lập bao gồm một số tổ chức nhưViệt Nam Cách

mạng Đồng minh hộivàViệt Nam ốc dân Đảngđược

Trung Hoa Dân quốcủng hộ, không tham gia Tổng

tuyển cử nhưng vẫn được nắm 70 ghế ốc hội cùng

nhiều vị trí trong chính quyền trung ương do chính

sách hòa hợp các đảng phái của Chính phủ Trong hồi

ký Những năm tháng không thể nào quên, đại tướng Võ

Nguyên Giáp nhận định các đảng phái này lo sợ thất bại

trước sức ủng hộ lớn của cử tri với mặt trận Việt Minh

nên không tham gia bầu cử ay vào đó, các đàng phái

này dùng sự ủng hộ củaTrung Hoa Dân quốcđể gây

sức ép nhằm giành ghế trong quốc hội mà không cần

qua bầu cử[50]

Cũng trong năm1946, ông kết hôn với bàĐặng Bích

Hà(con gái giáo sưĐặng ai Mai)

Trong thời gian hoạt động, Chính phủ Liên hiệp Kháng

chiến tiếp tục thực hiện các biện pháp, chính sách để

giữ vững nền độc lập của nước Việt Nam dân chủ non

trẻ Về đối nội đã kêu gọi các đảng phái đoàn kết phụng

sự quốc gia, thực hiện các chính sách kinh tế, quốc

phòng, văn hóa, giáo dục…[51]

Việt Nam ốc dân Đảng và Đại Việt ốc dân đảng

đã tổ chức các đội vũ trang như “ần lôi đoàn”, “iết

huyết đoàn”, “Hùm xám”… Các đội này đã tổ chức

nhiều vụ cướp có vũ trang, bắt cóc, tống tiền, tổ chức

ám sát những người theo Việt Minh và cả những người

trung lập như ông Ba Viên (Ba Viên bị ốc dân Đảng

nghi ngờ là gián điệp của Pháp, sau khi gặp Hồ Chí

Minh, Ba Viên quay về Hà Giang, bắt giữ và hành quyết

một số đảng viên Việt Nam ốc dân Đảng[52]) rồi

tuyên truyền đổ lỗi cho Việt Minh đã không đảm bảo

được an ninh trật tự ở Hà nội và một số đô thị ở Bắc

Bộ.[53]

Hồ Chí Minh giao cho Võ Nguyên Giáp vàTrần ốc

Hoàn, sau này trở thành Bộ trưởng Công an, nhiệm vụ

vô hiệu hóa các cuộc biểu tình doViệt Nam ốc dân

ĐảngvàViệt Nam Cách mệnh Đồng minh Hộitổ chức

nhằm chấm dứt hoạt động tuyên truyền của các đảng

này trong dân chúng Võ Nguyên Giáp kể lại: “Chúng

tôi phải trừng trị bọn phá hoại… Nhưng bằng mọi giá

phải tránh khiêu khích và đảm bảo không xảy ra xung

đột lớn” Võ Nguyên Giáp dùng lực lượng tự vệ và các

hội viên Hội Cứu ốc phá các cuộc biểu tình này Khi

có lộn xộn, lính Trung ốc bắn chỉ thiên, xông vào

giải tán đám biểu tình để vãn hồi trị an.Việt Nam ốc

dân Đảnghoảng hốt khi người Trung Hoa không giúp

được gì nhiều trong việc chống lại Việt Minh như họ

mong đợi ÔngNguyễn Duy anh, một người theo chủ

nghĩa quốc gia buồn rầu nhớ lại: “Không có Trung Hoa

ủng hộ, những đảng phái theo chủ nghĩa quốc gia chẳng thể đối phó được với những người Cộng sản”[54]

Sự có mặt của quân độiTưởng Giới ạchcho tới lúc

đó đã đảm bảo sự tồn tại của Việt Nam ốc dân Đảng

và Việt Nam Cách mệnh Đồng minh Hội Hai đảng nàykhông có một chương trình gắn kết với nhau để tranhthủ dân chúng như Việt Minh Những người lãnh đạoViệt Nam ốc dân Đảng và Việt Nam Cách mệnhĐồng minh Hội thì còn xa mới có được những phẩmchất có thể so sánh với Hồ Chí Minh, Võ Nguyên Giáp

và những người có trách nhiệm khác của Việt Minh.Khi quân đội Tưởng Giới ạch rút khỏi Việt Namngày 15/6/1946, hiểu theo cách này hay cách khác, VõNguyên Giáp quyết định Việt Minh phải hoàn toàn mộtmình điều khiển bộ máy chính quyền Võ Nguyên Giáphối hả hành động ngay với mục tiêu rải khắp: Việt NamCách mệnh Đồng minh Hội được Trung Hoa ốc dânĐảng ủng hộ, Việt Nam ốc dân Đảng (theo Cecil B.Currey tổ chức này mượn danh cách mạng của ViệtNam ốc dân Đảng năm 1930 doNguyễn ái Họcsáng lập[55] còn theo David G Marr thì đến cuối năm

1945 nhiều người dân vẫn không tin rằng Việt Nam

ốc dân Đảng đã phản bội lại sự nghiệp cách mạngcủa Nguyễn ái Học năm 1930 như Đảng Cộng sảnĐông Dương đã ra sức tuyên truyền[52]), nhóm quốcgia thân Nhật Đại Việt, những người Trotskyist, nhữngngười quốc gia chống Pháp, nhóm Công giáo mang tên

“chiến sĩ Công giáo” Võ Nguyên Giáp đã từng bước tìmcách loại bỏ dần các đảng phái này

Ngày 19/6/1946,Báo Cứu ốccủa Tổng bộViệt Minh

đăng xã luận kịch liệt chỉ trích "bọn phản động phá hoại

Hiệp định sơ bộ Pháp Việt mùng 6 tháng 3" Ngay sau đó

Võ Nguyên Giáp bắt đầu chiến dịch truy quét các đảngphái đối lập bằng lực lượng công an và quân đội doViệt Minh kiểm soát với sự giúp đỡ của nhà cầm quyềnPháp Ông cũng sử dụng các binh lính, sĩ quan NhậtBản tình nguyện ở lại Việt Nam và một số vũ khí doPháp cung cấp (ở Hòn Gai quân Pháp cung cấp cho ViệtMinh những khẩu pháo để diệt một số vị trí do quânĐại Việt chiếm giữ) trong chiến dịch này.[55]Chính phủLiên hiệp Kháng chiếnđược thành lập nhằm tạo khốiđại đoàn kết, hòa hợp dân tộc giữa các đảng phái, sau

Vụ án phố Ôn Như Hầuđã mất đi ý nghĩa của nó

5 Chiến tranh Đông Dương lần 1

Ngày19 tháng 12năm1946,Chiến tranh Đông Dươngchính thức bùng nổ Dưới sự lãnh đạo củaHồ Chí Minh

và Đảng Cộng sản, ông bắt đầu chỉ đạo cuộc đấu tranh

vũ trang kéo dài 9 năm chống lại sự trở lại của ngườiPháp (1945-1954) trên cương vị Tổng chỉ huy vàTổngChính ủy, từ năm1949đổi tên gọi làTổng tư lệnh quân

6 5 CHIẾN TRANH ĐÔNG DƯƠNG LẦN 1

độikiêm Bí thưTổng ân uỷ

dân Việt Nam

Võ Nguyên Giáp duyệt đội hình danh dự của quân đội Việt Nam

trong Cách mạng tháng Tám

Không được đào tạo tại bất kỳ trường quân sự nào trước

đó, không phải trải qua các cấp bậc quân hàm trong

quân đội, Võ Nguyên Giáp được phong quân hàmĐại

tướng vào ngày 28 tháng 5 năm1948 theo sắc lệnh

110/SL ký ngày20 tháng 1năm1948, Ông trở thành

Đại tướng đầu tiên của ân đội Nhân dân Việt Nam

khi 37 tuổi.[56]Sau này, trả lời phóng viên nước ngoài về

tiêu chí phong tướng, Hồ Chí Minh đã nói: "Đánh thắng

đại tá phong đại tá, đánh thắng thiếu tướng phong thiếu

tướng, thắng trung tướng phong trung tướng, thắng đại

tướng phong đại tướng”.[57] Cùng đợt phong hàm có

Nguyễn Bìnhđược phongTrung tướng;Nguyễn Sơn,

Lê iết Hùng,Chu Văn Tấn,Hoàng Sâm,Hoàng Văn

ái,Lê Hiến Mai, Văn Tiến Dũng, Trần Đại Nghĩa,

Trần Tử Bìnhđược phongiếu tướng.áng 8năm

1948, ông là ủy viênHội đồng ốc phòng Tối caovừa

mới được thành lập

Từtháng 8năm1945Võ Nguyên Giáp là một trong 5 ủy

viênBan ường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông

Dươngvà trở thành ủy viênBộ Chính trị(thay thế Ban

ường vụ Trung ương) Đảng Lao động Việt Nam từ

năm1951

Như các danh tướng Việt Nam trong lịch sử, Võ Nguyên

Giáp chú trọng nghệ thuật lấy ít địch nhiều, lấy yếu chế

mạnh, lấy thô sơ thắng hiện đại Tư tưởng quân sự nổi

tiếng của ông có tên gọi làChiến tranh nhân dân kế

thừa quan điểm quân sự Hồ Chí Minh, tinh hoa nghệ

thuật đánh giặc của tổ tiên, tri thức quân sự thế giới,

lý luận quân sự Mác-Lênin và được đúc rút từ kinh

nghiệm cá nhân được liên tục cập nhật trong nhiều

cuộc chiến tranh mà nổi bật là chiến tranh chống Pháp

và chống Mỹ

Trong 9 năm trường kỳ đánh Pháp, Võ Nguyên Giáp đã

có những sáng kiến quan trọng để phát huy sức mạnh

quân sự và đã trở thành những kinh nghiệm quý báu

như: "Đại đội độc lập, tiểu đoàn tập trung” Với chuyêngia quân sự Trung ốc sang giúp huấn luyện quânđội, ông chỉ đạo chiến sĩ học tập, tiếp thu, nghiên cứu

kỹ phương pháp của nước bạn, đồng thời nhắc nhở cán

bộ, sĩ quan phải ghi nhớ việc tiết kiệm sinh mạng bộ đội

do Việt Nam là nước nhỏ không thể nuôi nhiều quân.Năm 1954, Võ Nguyên Giáp được Hồ Chí Minh và ĐảngLao động tin tưởng trao cho toàn quyền chỉ huyChiếndịch Điện Biên Phủ Trước khi ra trận, Hồ Chí Minh đã

dặn dò: "Cho chú toàn quyền chỉ huy Trận này chỉ được

thắng không được thua vì thua là hết vốn" Ông tự tin

lên kế hoạch và chỉ huy 4 trong 6 sư đoàn bộ binh khi

đó của ân đội Nhân dân Việt Nam là 308, 304, 312,

316 và Đại đoàn sơn pháo 351 tấn côngĐiện Biên Phủ,đánh bại đội quân nhà nghề được trang bị hiện đại củaLiên hiệp Pháp Chiến thắng này đã đặt dấu chấm hếtcho quyền lực của người Pháp tại Đông Dương sau 83năm và đã đưa Võ Nguyên Giáp đi vào lịch sử thế giớinhư là một danh nhân quân sự Việt Nam, một ngườihùng củaế giới thứ ba, nơi có những người dân bị

nô dịch đã xem Võ Nguyên Giáp là thần tượng để hạquyết tâm lật đổ chế độ thực dân xây dựng nền độc lậpcủa riêng mình

5.2 Các chiến dịch

Tướng Giáp báo cáo kế hoạch tấn công Điện Biên Phủ

Các chiến dịch ông đã tham gia với tư cách làTư lệnhchiến dịch -Bí thư Đảng ủytrongkháng chiến chốngPhápcùng vớiiếu tướng Hoàng Văn áilàm thammưu trưởng chiến dịch:

1 Chiến dịch Việt Bắc(thu đông1947)

2 Chiến dịch Biên giới(tháng 9 - 10, năm1950)

3 Chiến dịch Trung Du(tháng 12 năm 1950)

4 Chiến dịch Đông Bắc(năm 1951)

5 Chiến dịch Đồng Bằng(tháng 5 năm1951)

6 Chiến dịch Hòa Bình(tháng 12 năm 1951)

7 Chiến dịch Tây Bắc(tháng 9 năm1952)

8 Chiến dịch ượng Lào(tháng 4 năm1953)

9 Chiến dịch Điện Biên Phủ(tháng 3 - 5 năm1954)

ắng lợi của chiến dịch Điện Biên Phủ mang đậm việc

tạo thế, tổ chứchậu cần, thay đổichiến thuật Sau chiến

dịch này,Hiệp định Genève về Đông Dươngđược ký

kết, đặt dấu chấm hết cho sự có mặt của người Pháp ở

Việt Nam sau hơn 80 năm

Hình vẽ Võ Nguyên Giáp trên bìa tạp chí Time , ngày 15 tháng 5

năm 1972

Từ năm1954đến năm1976, Võ Nguyên Giáp tiếp tục

giữ cương vị Ủy viênBộ Chính trị- Bí thư ân ủy

Trung ương, Tổng tư lệnh ân đội Nhân dân Việt

Nam,Bộ trưởng Bộ ốc phòng Ông còn làPhó ủ

tướng Chính phủ, sau là Phó Chủ tịchHội đồng Bộ

trưởng(từ năm1955đến năm1991)

Từ tháng 3 năm1960, Võ Nguyên Giáp làm việc dưới

sự lãnh đạo của Bộ Chính trị và nhà lãnh đạo mới là

Lê Duẩn, Bí thư ứ nhất Đảng Lao động Việt Nam,

một nhà cách mạng theo đường lối cứng rắn đã trải

qua những nhà tù khắc nghiệt nhất, tận mắt chứng

kiến tình cảnh của những cán bộ Việt Minhở miền

nam sauHiệp định GenevetrongPhong trào Tố cộng

-Diệt cộngdoNgô Đình Diệmphát động Lê Duẩn chủ

trương dùng đấu tranh quân sự để đánh đuổi quân Mỹ,

tiêu diệt Việt Nam Cộng hòa để giải phóng miền Nam,thống nhất đất nước

Dù có thói quen viết hồi ký, Võ Nguyên Giáp vẫn chưaxuất bản cuốn nào về giai đoạn1954-1971 Đây là thời

kỳ Lê Duẩn từ vị trí lãnh đạoTrung ương Cục miềnNam tiến đến điều hành Bộ Chính trị eo các sửgia phương Tây, Lê Duẩn xem trọng tài năng của VõNguyên Giáp, mặt khác, ông giữ ấn tượng xấu về việclãnh đạoViệt Minhđồng ý rút quân ra bắc theo Hiệpđịnh Geneve với Pháp, khiến những cán bộ chính trịViệt Minh còn ở lại miền Nam bị Mỹ tàn sát nghiêmtrọng do không còn lực lượng vũ trang bảo vệ eocác sử gia phương Tây suy đoán, sự hợp tác giữa LêDuẩn và Võ Nguyên Giáp có thể chi thành 3 giai đoạn:

1 Từ năm1954đến năm1964, thời gian Lê Duẩn mới

ra miền Bắc nắm quyền chính trị và Võ NguyênGiáp với tư cách người chỉ huychiến dịch ĐiệnBiên Phủ, cả hai nhất trí hầu hết các điểm vềđường lối quân sự;

2 Từ năm 1965đến năm 1971, Lê Duẩn cho rằngđường lối đấu tranh chống Mỹ của Võ NguyênGiáp là chưa đủ kiên quyết và có những tranh cãigiữa hai người

3 Từ năm 1972 đến năm 1975 (giai đoạn Mỹ rútquân), Lê Duẩn trao toàn quyền chỉ huy quân sựcho Võ Nguyên Giáp

eo Pierre Asselin, thời gian cuộc chiến chống Mỹ tạimiền Nam Việt Nam nổ ra vào năm 1964, Võ Nguyên

Giáp trở thành "một khuôn mặt của các nỗ lực chiến

tranh chống Mỹ, một công cụ “tiếp thị" cho một nhóm trong Đảng, những người thiếu danh tiếng, uy tín và tính hấp dẫn trên trường quốc tế (so với Võ Nguyên Giáp)" Cũng theo quan điểm của ông này, chiến lược

Tổng tấn công Mậu ânnăm 1968 là do Lê Duẩn xâydựng, ông Giáp chỉ góp ý chứ không đóng vai trò lớntrong chủ trương này Chính Lê Duẩn là người chỉ đạochính trong cuộc chiến tranh chống Mỹ, là kiến trúc

sư của chiến thắng của những người cộng sản vào năm

1975.[58]

Tuy nhiên khi nghiên cứu các tài liệu của Việt Nam,Giáo sưNguyễn ang Ngọccho rằng Võ Nguyên Giápkhông hề có những tranh cãi với những thành viên BộChính trị khác trong giai đoạn cuộc chiến tranh chống

Mỹ Ông cho rằng không hề có một sự phân chia ê-kíptrong nội bộ Bộ Chính trị Việt Nam Dân chủ Cộng hòanhư các nhà sử học phương Tây vẫn suy đoán, mà theo

đó Tướng Giáp được cho là thuộc phái “chủ hoà".[59]Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng viết trong hồi ký chobiết quan hệ giữa ông và Lê Duẩn rất tốt, giữa hai ngườikhông hề có bất đồng gì lớn:

"Với tôi, những năm công tác trong

Bộ Chính trị, Anh (tức Lê Duẩn )

8 6 CHIẾN TRANH ĐÔNG DƯƠNG LẦN 2

đã thường xuyên trao đổi ý kiến,

thường là nhanh chóng đi đến nhất

trí trong những vấn đề lớn; khi có

ý kiến khác nhau thì tranh luận

thẳng thắn, những điều chưa nhất

trí thì chờ thực tiễn kiểm nghiệm.

Lúc mới ra Bắc, Anh thường tâm

sự với tôi những khó khăn trong

công việc… Từ sau Đại hội III và

Đại hội IV, tôi đã ba lần đề nghị

Anh (Lê Duẩn) là Tổng Bí thư kiêm

luôn Bí thư ân ủy Trung ương,

nhưng Anh nói với tôi: “Anh (tướng

Giáp) là Tổng chỉ huy lâu năm

nên tiếp tục làm Bí thư ân ủy

Trung ương, như vậy có lợi cho

lãnh đạo".[60]

Võ Nguyên Giáp năm 1954

Từ năm 1954 đến năm 1956, Võ Nguyên Giáp chủ

trương đấu tranh hòa bình, yêu cầu Việt Nam Cộng

hòathực hiện Hiệp định Geneve vì một Việt Nam thống

nhất, không chia rẽ về tình cảm và chính trị Tuy nhiên,

Ngô Đình Diệm đã thẳng thừng bác bỏ đề nghị này

bằngPhong trào tố cộng diệt cộng

Từ năm 1957 đến năm 1958, Đảng Lao động đã có

những cuộc họp bàn về cách mạng Miền Nam nhưng

chủ trương, biện pháp đấu tranh vẫn chưa thay đổi,phong trào cách mạng tiếp tục bị đàn áp và tổn thấtnặng nề

áng 1-1959, khi hy vọng thi hành Hiệp định Genèvekhông còn, Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp Hộinghị (mở rộng) lần thứ 15, Võ Nguyên Giáp giúp BộChính trị và những người cộng sản miền nam do LêDuẩn đứng đầu ban hành Nghị quyết 15 Bộ Chính trị,khẳng định việc giải phóng miền nam bằng đấu tranh

vũ trang, cho phép những cán bộ kháng chiến còn lại

ở miền nam tổ chức hoạt động vũ trang

Năm1959, được Bộ Chính trị đồng ý, Võ Nguyên Giáp

đã quyết định thành lậpĐoàn 559mở đường mòn dọcdãy Trường Sơn để tiếp ứng phong trào cách mạngmiền nam Việt Nam Nhờ việc mởđường Trường Sơn,phong trào cách mạng và hoạt động du kích miền Namphát triển rất mạnh Sau 4 năm,Mặt trận Dân tộc Giảiphóng miền Nam Việt Namđã thành lập được một sốđơn vị cấptrung đoàn

Năm1964, được Bộ Chính trị đồng ý, Võ Nguyên Giáp

đã bí mật cử Nguyễn Chí anh, Lê Trọng Tấn vàochiến trường Đông Nam Bộ chỉ huy quân giải phóngmiền Nam đánh lớn tạiBàu Bàng,Dầu Tiếng, ĐồngXoài… tạo chuyển biến chiến trường và thành lập các

Sư đoàn 1, 2, 3, 5, 7, 9 nổi tiếng Trong đó, Sư đoàn 1trấn thủTây Nguyên, Sư đoàn 2 trấn thủảng Nam,

ảng Ngãi, Sư đoàn 3 Sao Vàng trấn thủBình Định,trung đoàn 10 trấn thủPhú Yên, trung đoàn 20 trấn thủKhánh Hòa, Sư đoàn 5 trấn thủ khu vựcSài Gòn-GiaĐịnh, Sư đoàn 7 cơ động chiến đấu khắpân khu 7gồmLâm Đồng,Ninh uận,Đồng Nai,Tây Ninh,Bình

uận,Bình Phướcvà Sư đoàn 9 di chuyển chiến đấukhắpTây Ninhvàân khu 9

Bộđến khi chiến tranh kết thúc

Năm 1965, ân Mỹ bắt đầu thực hiện chiến lượcchiến

tranh cục bộ y mô quân viễn chinh Mỹ đã lên tới

hơn 500.000 ngàn vào cuối năm 1967, cùng với đó là

hàng ngàn máy bay, trực thăng và xe thiết giáp Đối

phó với quân Mỹ, Võ Nguyên Giáp vấn kiên trì đường

lốichiến tranh nhân dân - “trường kỳ kháng chiến”

như Chiến tranh Đông Dương trước đó Kết quả là hai

cuộc tiến công mùa khô 1965-1966 và 1966-1967 của

Mỹ đã thất bại, họ đã không thể tiêu diệt được quân

Giải phóng và bình định miền Nam Việt Nam trong 18

tháng như kế hoạch ban đầu, và quân Mỹ bắt đầu sa lầy

vào một cuộc chiến hao tổn, mệt mỏi và không có dấu

hiệu kết thúc Ký giảJames Foxnhận xét: tướng Giáp

đã thi hành một đường lối không quá khác biệt nhưng

vô cùng hiệu quả, và quân Mỹ đã rút ra được rất ít bài

học từ người Pháp trước đó[61]

Năm 1967 xảy ra vụ án chính trị "Vụ án Tổ chức chống

Ðảng, chống Nhà nước ta, đi theo chủ nghĩa xét lại hiện

đại và làm tình báo cho nước ngoài"[62] mang mã số

X77[63], còn có tên gọi làVụ án Xét lại Chống Đảng,

do TrưởngBan Tổ chức Trung ương Lê Đức ọvàBộ

trưởng Công an Trần ốc Hoàntrực tiếp chỉ đạo việc

cách chức hoặc bắt giữ không xét xử khoảng 30 nhân

vật quan trọng củaĐảng Lao động Việt Namvới lý do

làm gián điệp cho nước ngoài Lý do của vụ án từng là

đề tài suy đoán của nhiều học giả phương Tây Nhiều

nhân vật bị bắt trong vụ án như nhà văn Vũ ư Hiên

cho rằng Lê Duẩn và Lê Đức ọ muốn dùng “hiểm họa

xét lại” để giảm bớt uy thế của tướng Giáp Judith Stowe

cũng cho rằng ông Võ Nguyên Giáp “là đối tượng chính

của chiến dịch bài trừ khuynh hướng xét lại”[64]Pierre

Asselin thì cho rằng “do quá mạo hiểm nếu công kích

cá nhân ông Giáp, nên ông Lê Duẩn nhắm đến đội ngũ

ủng hộ vị tướng trong hàng ngũ cấp cao của Đảng và

chính phủ"[65] Sophie inn Judge thì lại cho rằng Vụ

án Xét lại Chống Đảng thể hiện một cuộc đấu tranh tư

tưởng, chứ không phải là tranh chấp cá nhân, rằng "Đó

là cuộc cạnh tranh giữa [một bên là nguyện vọng] thống

nhất dân tộc, phát triển khoa học kĩ thuật với bên kia là

khát vọng cách mạng của quần chúng và sức mạnh biến

đổi của cách mạng bạo lực Nhóm thứ nhất cho rằng trí

thức có vai trò quan trọng trong xã hội cộng sản, trong

khi nhóm kia đặt giá trị cộng sản lên trên tri thức.”[66][67]

Tuy nhiên đến thập niên 1990, các tài liệu mật do nhà sử

họcIlya V Gaidukphát hiện tại kho lưu trữ của Liên Xô

cho thấy nguyên nhân của vụ án thực sự là do nguy cơ

gián điệp Trong quãng thời gian này, các nhân viên Đại

sứ quán Liên Xô tại Hà Nội (có khả năng là có cả những

sĩ quantình báo) quả thực đã liên lạc với một nhóm các

nhân vật bất mãn của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa do

bị giáng chức từ nhiều năm trước đó Nhóm bất mãn

này đã yêu cầu Liên Xô can thiệp vào tình hình nội

bộ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa[68]eoMerle L

Pribbenow, miêu tả về nhóm này khá trùng khớp với

các nhân vật bị bắt trong vụ án Việc phát hiện những

nhân vật trong nội bộ có liên hệ với tình báo Liên Xô là

quá đủ để chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thực

hiện các cuộc bắt giữ nhanh chóng Do vậy, vụ án này

chỉ đơn thuần là vấn đề an ninh chốnggián điệpchứchẳng liên quan gì đến Lê Duẩn hay Võ Nguyên Giápnhư những suy đoán trước đây[69]

Năm1968, Bộ Chính trị và ân ủy Trung ươngtại

Hà Nộiphát động cuộcTổng Tấn công và Nổi dậy TếtMậu ân Bản thân Võ Nguyên Giáp cũng tham gia lập

kế hoạch chiến dịch, nhưng khi Hội nghị Bộ Chính trịtháng 10 và tháng 12 năm 1967 quyết định mở chiếndịch thì ông đang đi chữa bệnh ở Hungary Ông vềnước vào đầu tháng 2 năm 1968, khi chiến dịch đã diễn

ra được vài ngày.[70] Hội nghị Trung ương lần thứ 14tháng 1/1968 thông qua quyết định của Bộ Chính trịquyết định Tổng tiến công.[71]Sau khi từ Đông Âu trở

về, Võ Nguyên Giáp quay lại giữ chức tổng tư lệnh tốicao của Các Lực lượng Vũ trang và bộ trưởng Bộ ốcphòng, nơi ông chỉ đạo đợt tấn công Tết thứ hai và thứ

ba cũng nhưChiến dịch Đường 9 - Khe Sanh Chiếndịch Mậu ân làm suy yếu ý chí xâm lược của Mỹ,thúc đẩy phong trào phản chiến ở Mỹ và trên khắp thếgiới nhưng về quân sự có những tổn thất không đáng

có và có nhiều vấn đề cần rút kinh nghiệm.[72]Năm 1990, ông chia sẻ với nhà sử học Stanley Karnow

về mục đích chiến lược của chiến dịch Mậu ân:

“Chúng tôi muốn chứng minh cho người Mỹ thấy rằng chúng tôi không hề kiệt sức, chúng tôi có thể tấn công kho

vũ khí, thông tin liên lạc, các đơn vị tinh nhuệ và thậm chí cả trụ sở, đầu não cuộc chiến của họ”.[73]

Tướng Võ Nguyên Giáp tiếp tục giữ các cương vị lãnhđạo trong Bộ Chính trị và các lực lượng vũ trang chotới khi chiến tranh kết thúc năm 1975, và ông đóng mộtvai trò quan trọng trong việc lên kế hoạch và tiến hànhcuộc tấn công cuối cùng vào tháng 4 năm 1975

6.3 Từ 1972 đến 1975

Cuốn hồi ức mang tên "Tổng hành dinh trong Mùaxuân đại thắng" do Võ Nguyên Giáp xuất bản lần đầunăm2001đã thuật lại những hoạt động của ông vào giaiđoạn cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ từ năm 1972 đếnnăm 1975

Năm1972, sau đại thắng tạiChiến dịch Đường 9 NamLào, với binh lực liên tục được bổ sung, Võ NguyênGiáp chủ trương khuếch trương chiến quả bằng một

kế hoạch quân sự ở Tây Nguyên, nơi có khả năng triểnkhai lực lượng lớn, đánh lớn, gây những khó khăn lớnhơn choân lực Việt Nam Cộng hòa Kế hoạch này đã

bị ân ủy trung ương bác bỏ do Tổng cục tình báo 2nhận được thông tin là Mỹ và ân lực Việt Nam Cộnghòa đã sớm biết và đã đón lõng tại Tây Nguyên Đồngthời do ở gần nên mặt trận Trị-iên cũng dễ bổ sungđạn dược, quân số hơn, lại có 2 mục tiêu cực kỳ quantrọng làHuếvàĐà Nẵng

Một phương án mới được đưa ra ân Giải phóng sẽchia quân mở 3 chiến dịch tại Trị-iên, Tây Nguyên

và Đông Nam Bộ Sau 2 tháng, trước những thắng lợi

10 8 GIAI ĐOẠN LÀM PHÓ THỦ TƯỚNG PHỤ TRÁCH CÁC LĨNH VỰC DÂN SỰ

lớn trongChiến dịch Trị iênvà quân Giải phóng đã

áp sát Huế, các lực lượng bổ sung được tiếp tục đưa vào

đây, còn mặt trận Tây Nguyên thì buộc phải ngừng tiến

công do thiếu nhiên liệu, đạn dược dự trữ Đại tướng

Võ Nguyên Giáp đề xuất vòng qua phía tây Huế, chia

lực lượng và hỏa lực đánh vào Vùng Chiến thuật I Tuy

nhiên các đơn vị công binh mở đường do thiếu phương

tiện nên thực hiện quá chậm, không kịp phục vụ mục

tiêu chiến dịch (con đường này sau đó đã phát huy tác

dụng vàochiến dịch mùa xuân năm 1975)[74]6 sư đoàn

tham gia chiến dịch Trị iên gồm 312, 308, 324, 325,

320, 341 đã hành quân đánh trực diện từ phía bắc xuống

Vùng Chiến thuật I, nơi cóân đoàn Ivà lực lượng

tổng trù bị của ân lực Việt Nam Cộng hòa gồm các

Lữ đoàn Biệt động quân,Sư đoàn DùvàSư đoàn ủy

quân Lục chiến, được không quân và Hải quân Mỹ chi

viện tối đa

Cuối năm1972, Võ Nguyên Giáp đã bố trí lực lượng

đánh trả cuộc tập kích đường không củaKhông lực Mỹ

suốt 12 ngày đêm ất bại trong chiến dịch này buộc

Mỹ phải chấp nhận ký Hiệp định Paris với những điều

khoản nhân nhượng mà chính họ trước đó đã từ chối

Năm 1974, để nắm vững tình hình thực tế chiến trường

và có quyết sách đúng đắn, Đại tướng cùng Tư lệnh

trưởng Đoàn 559 Đồng Sĩ Nguyên và chính ủyĐặng

Tínhđã vượt hàng trăm cây số đi thăm bộ đội Trường

Sơn trênđường mòn Hồ Chí Minhvà kiểm tra sự chuẩn

bị cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy dự kiến vào mùa

Xuân 1975

Năm1975, Võ Nguyên Giáp đã tán thành đề xuất của

Trung tướngHoàng Minh ảochọn địa bàn Nam Tây

Nguyên làm hướng tấn công chiến lược, xin ý kiến Bộ

Chính trị và cử Đại tướngVăn Tiến Dũngvào Nam chỉ

đạo đánh đòn "điểm huyệt” vào hệ thống phòng ngự

của Việt Nam Cộng hòa tạiBuôn Mê uột Chính ông

nhân đà thắng trận Buôn Ma uột, trực tiếp ra lệnh

Trung tướngLê Trọng Tấngấp rút giải phóng Đà Nẵng

trong 3 ngày Chính ông đề xuất và ra quyết định mở

Chiến dịch Hồ Chí Minhmà trong đó Văn Tiến Dũng

làm Tư lệnh,Lê Trọng Tấn,Lê Đức Anh,Trần Văn Trà

làm Phó Tư lệnh, chỉ huy 5 cánh quân với sức mạnh

của 20 sư đoàn đồng loạt tiến vào giải phóngSài Gòn

Mệnh lệnh nổi tiếng nhất của ông chỉ đạo Chiến dịch

Hồ Chí Minh là “ần tốc, thần tốc hơn nữa, táo bạo, táo

bạo hơn nữa, tranh thủ từng phút, từng giờ, xốc tới mặt

trận, giải phóng miền Nam, quyết chiến và toàn thắng”.

Võ Nguyên Giáp giải thích chiến lược đánh Mỹ của ông:

Trong một thời gian ngắn từ tháng 7 năm 1960 đến

tháng 1 năm1963, ông kiêm thêm chức vụ Chủ nhiệm

Ủy ban Khoa học Nhà nước.[75] Năm 1978, ông thôichức Bí thư quân ủy Trung ương, Lê Duẩn trở thành Bíthư và Văn Tiến Dũng làm Phó Bí thư ân ủy Trungương

Đất nước mới vừa thống nhất ngày 30 tháng 4 năm

1975, đã bị quân Khmer Đỏ vượt biên giới Tây Namtiến vào Việt Nam và xung đột với Việt Nam trongmột thời gian dài, Khmer Đỏ được hậu thuẫn từ Trung

ốc và sau đó có ái Lan một phần gây xung độtbiên giới với Việt Nam từ năm 1975 mãi đến năm 1990mới chấm dứt, đỉnh điểm là cuộcChiến tranh biên giớiViệt-Trung, 1979 Tại thời điểm này ông giữ cương vịPhó ủ tướng Chính phủ kiêm Bộ trưởng Bộ ốcphòng Sau khi cuộc chiến tranh ở biên giới phía Bắckết thúc, không có thay đổi lãnh thổ đáng kể giữa ViệtNam và Trung ốc

8 Giai đoạn làm Phó Thủ tướng phụ trách các lĩnh vực dân sự

Ngày7 tháng 2năm1980, ông thôi giữ chứcBộ trưởng

Bộ ốc phòng[76]nhưng vẫn tiếp tục giữ chức Ủy viên

Bộ Chính trị(đến năm 1982) vàPhó ủ tướng phụtráchKhoa học-Kỹ thuật Người thay thế ông ở Bộ

ốc phòng là Đại tướngVăn Tiến Dũng-Tổng ammưu trưởng ân đội Nhân dân Việt Nam Văn TiếnDũng là một trong những lãnh đạo quân đội lâu nămnhất cùng thời với Võ Nguyên Giáp, và cũng là chỉ huytrực tiếp củaChiến dịch Mùa Xuân năm 1975.[77]

Từ cuối thập niên 1970, Việt Nam đứng trước nguy cơbùng nổ dân số Tư tưởng cho rằng phải sinh đẻ thậtnhiều để bù đắp sự tổn thất về người trong chiến tranhvẫn tồn tại dù chiến tranh đã kết thúc, cùng với hàngtriệu nam thanh niên xuất ngũ trở về lập gia đình đãkhiến dân số Việt Nam tăng nhanh Đây là một vấn

đề nghiêm trọng với Việt Nam lúc bấy giờ Lần đầutiên, các chỉ tiêu về dân số được đưa vào Nghị quyếtĐại hội đại biểu toàn quốc của Đảng năm 1981 Nhậnthức rõ tầm quan trọng cùng với sự khó khăn, phức tạpcủa công tác này, năm1984, Hội đồng Bộ trưởng quyếtđịnh thành lậpỦy ban quốc gia dân số và sinh đẻ có kếhoạchvới mục tiêu kiểm soát mức sinh tại Việt Nam

Võ Nguyên Giáp khi đó là Phó ủ tướngphụ tráchKhoa học-Kỹ thuậtđược phân công kiêm nhiệm chứcchủ tịch ủy ban này (cùng với 3 Bộ trưởng các Bộ và Tổchức khác làm phó cho ông).[78][79]

Trong văn hóa Việt Nam khi đó, chuyện sinh đẻ bị coi

là chuyện tế nhị của riêng phụ nữ, việc đàn ông thamgia phụ trách công tác này bị nhiều người Việt Nam khi

đó coi là “mất thể diện” Cũng vì thế mà có những dưluận khi đó đồn thổi rằng các lãnh đạo khác “ghen tị"với tài năng và công lao của Võ Nguyên Giáp nên đãchuyển ông sang làm phụ trách ủy ban sinh đẻ có kếhoạch nhằm “hạ uy tín” ông Lời đồn thổi đó dai dẳngtới hàng chục năm sau, có người còn làm bài vè để châm

biếm chuyện này Nhưng thực ra những lời đồn thổi

này là không có căn cứ Dư luận khi ấy chỉ chú ý đến

Tướng Giáp mà bỏ qua một loạt các thành viên quan

trọng khác như 01 Phó ủ tướng, 10 Bộ trưởng, lãnh

đạo các ban ngành cũng tham gia ủy ban này Ngoài

ra, không chỉ Đại tướng Võ Nguyên Giáp mà cả haiủ

tướngkhác của Việt Nam làPhạm Văn ĐồngvàVõ Văn

Kiệtcũng từng phụ trách công tác sinh đẻ kế hoạch

này (Phạm Văn Đồngphụ trách giai đoạn 1961-1975,

Võ Văn Kiệtphụ trách giai đoạn 1987-1991, ngay sau

Võ Nguyên Giáp) Việc có tới 2 thủ tướng trực tiếp phụ

trách cho thấy tầm quan trọng của công tác kế hoạch

hóa gia đình khi đó

ÔngTrần Văn ìn, người trợ lý thân cận của Đại tướng

Võ Nguyên Giáp suốt 21 năm, kể lại “Lúc sang Ủy ban

Dân số kế hoạch hóa gia đình, dư luận bàn ra tán vào

chuyện đó thế nào, Đại tướng biết cả Ông nói với chúng

tôi trong sinh hoạt chi bộ: Đảng đã phân công, mình là

Đảng viên thì phải cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ…”

Trong một lần nói chuyện, Đại tướng cũng đã từng cho

hay: “Tôi đã cống hiến một cách tự nguyện, đã thanh

thản trong mọi thử thách, thế là tôi sống vui, sống lâu…

Như vậy, tôi đã làm theo lời dạy và noi theo tấm gương

của Bác Hồ là “Dĩ công vi thượng” Tôi nhận nhiệm vụ

và tôi hoàn thành nhiệm vụ Ngay cả việc phụ trách công

tác sinh đẻ có kế hoạch cũng là nhiệm vụ"[80]

Nhà sử họcDương Trung ốctừng mạnh dạn hỏi Đại

tướng Võ Nguyên Giáp về những lời đồn thổi liên quan

việc ông từng phụ trách ủy ban sinh đẻ kế hoạch Đáp

lại thắc mắc của ông, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nở

nụ cười và nói rất đơn giản:

Năm1991, ông thôi chức ủy viên Trung ương, Phó ủ

tướng, nghỉ hưu ở tuổi 80 eo tiểu sử tóm tắt khi ông

mất, ông đảm nhiệm Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng

đến tháng 12/1986.[81]

ời gian cuối đời, ông vẫn quan tâm và đưa ra một

số lời bình luận trên mặt báo về tình hình đất nước

như có bài báo yêu cầu kiểm định và báo cáo Đại hội

Đảng Cộng sản X vềVụ PMU18,[82]hay cuộc gặp gỡ và

khuyến khích doanh nhân làm xuất khâu nông sản.[83]

Vào ngày1 tháng 11năm2007ông gửi thư trong đó

bày tỏ sự phản đối chủ trương xây dựng Nhà ốc hội

ởkhu di tích 18 Hoàng Diệu.[84]Ông cũng có bài viết

thực trạng và kiến nghị 6 vấn đề “cơ bản và cấp bách”

nhằm triển khai có kết quả công cuộc đổi mới nền giáo

dục và đào tạo của Việt Nam hiện nay.[85]Vào đầu năm

2009, ông góp ý vềDự án khai thác bô xít ở Tây Nguyên,

ông đã viết 3 bức thư đề nghị thủ tướngNguyễn Tấn

Dũngxem xét lại cẩn thận dự án này[86]vì lý do an ninh

quốc gia và vấn đề môi trường

9.2 Đại thọ 103 tuổi và qua đời

Dòng người vào viếng Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chiều

12 tháng 10 năm 2013 tại Hà Nội

Ngày25 tháng 8năm2011, Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Đại tướng cũng thường xuyên được các chính kháchhàng đầu trên thế giới đến thăm hỏi tại tư dinh của Đạitướng Đại tướng được coi là một tượng đài sống và cóảnh hưởng sâu rộng đến Việt Nam, tầm ảnh hưởng lớntrong lòng mỗi người dân Việt Nam

Khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại Quảng Bình

Sau 100 tuổi, sức khỏe của ông yếu hơn trước Ngày 22tháng 5 năm 2011, Đài Truyền hình Việt Nam đã phátsóng chương trình thời sự với hình ảnh ông đang thực