Tiết 81: Thao tác lập luận bác bỏ

- Bác bỏ là dùng lí lẽ và dẫn chứng để phủ nhận những ý kiến, những nhận định sai trái.. Tạo hoá cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được: trong những quyền ấy có quyền được số

NhiÖt liÖt chµo mõng c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o

Thao tác lập luận bác bỏ

I Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ.

1 Thao tác lập luận bác bỏ.

- Bác bỏ là dùng lí lẽ và dẫn chứng để phủ nhận những ý kiến, những nhận định sai trái Từ đó nêu ý kiến có cơ sở khoa học để thuyết phục ngư

ời nghe, người đọc.

1.Hỡi đồng bào cả nước,

“ Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền

bình đẳng Tạo hoá cho họ những quyền

không ai có thể xâm phạm được: trong

những quyền ấy có quyền được sống,

quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn độc

lập năm 1776 của nước Mĩ Suy rộng ra,

câu ấy có nghiã là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng

và quyền tự do.

(Trích bản “Tuyên ngôn độc lập”-Hồ Chí Minh)

2.“Dân số ngày càng tăng đã ảnh hưởng rất

nhiều đến đời sống cuả mỗi cá nhân, mỗi dân tộc cũng như toàn thể cộng đồng:

không có đủ lương thực, thực phẩm cung cấp cho bữa ăn hàng ngày,dẫn đến cảnh

đói nghèo, tình trạng thiếu dinh dưỡng dẫn

đến sự suy thoái sức khoẻ Dân số tăng

trong khi việc làm, cơ sở sản xuất có hạn dẫn đến thiếu việc làm, thất nghiệp ngày

càng tăng ”

( Theo Nguyễn Minh Thuyết).

3…… Huyền Đức nói:Viên Thiệu ở Hà Bắc, bốn đời làm

tam công, có nhiều đầy tớ cũ, hiện nay như con hổ dữ

hùng cứ ở Kí Châu; bộ hạ nhiều tay tài giỏi, có thể cho là anh hùng được chăng?

Tháo lại cười nói: - Viên Thiệu ngoài mặt mạnh bạo trong bụng nhút nhát, thích mưu mẹo mà không quyết đoán, làm việc lớn lại lo đến bản thân, thấy lợi nhỏ thì lại quên mình không thể gọi là anh hùng được!

Tháo nói:- Anh hùng là người trong bụng có chí lớn,

có mưu cao, có tài bao trùm được cả vũ trụ, có chí nuốt cả trời đất kia…Anh hùng trong thiên hạ bây giờ chỉ có sứ

quân và Tháo mà thôi.…

(Đoạn trích: Tào Tháo uống rượu luận anh hùng

La Quán Trung)

3 Yêu cầu:

+ Thái độ thẳng thắn, có chừng mực, phù hợp với đối tượng tranh luận, có sự tôn

trọng người đối thoại, tôn trọng bạn đọc

+ Nắm chắc những sai lầm để chỉ ra được cái sai hiển nhiên của ý kiến đó

+ Dùng lí lẽ và dẫn chứng khách quan,

trung thực để bác bỏ ý kiến sai trái

định chung chung, hoặc phủ nhận tất cả… luận bác bỏ có tác dụng ? Theo em thao tác lập

như thế nào đối với văn nghị luận và đời sống?

4 Tác dụng.

thêm sâu sắc và có sức thuyết phục

- Trong đời sống hàng ngày: rèn khả năng tư duy logíc, sắc sảo, khẳng

định lập trường vững vàng

ý kiÕn cÇn

b¸c bá. … NguyÔn Du lµ mét con bÖnh

thÇn kinh….

C¸ch b¸c bá - Nªu lËp luËn thiÕu khoa häc.

- Nªu c©u hái tá ý nghi ngê…Ta tù hái: t¸c gi¶ c¨n cø vµo ®©u mµ viÕt nh­ … khÝ quan….

1 Ph©n tÝch c¸c ng÷ liÖu.

a Ng÷ liÖu a:

Lí lẽ - Di bút…chỉ nói Nguyễn Du mắc bệnh thôi.

-Chỉ căn cứ vào mấy bài thơ …mắc chứng bệnh loạn thần kinh … là quá bạo….

-Chỉ dẫn mấy câu tựa như: Dĩ ngạn…quỷ… thì lối lập luận ấy có khoa học không?

-Mấy bài thơ tả sợ hãi và sầu muộn của Nguyễn Du, tác giả cho là ảo giác, ta cho là tưởng tượng

Dẫn

chứng - Pa-xcan cũng là người mang bệnh… - So sánh trí tưởng tượng của N.Du với thi sĩ

nước ngoài: Anh Cát Lợi, Na Uy, Đan Mạch.

a Ngữ liệu a:

=> Khẳng định: Người

có bộ thần kinh rối loạn và khủng hoảng… không tài nào có được cái minh mẫn của kẻ tạo ra Truyện Kiều.

Bác bỏ một lập luận.

• N1: Phân tích ngữ liệu

1.b

• N2: Phân tích ngữ liệu

1.c

b Nhiều đồng bào chúng ta, để biện minh việc từ

bỏ tiếng mẹ đẻ, đã than phiền rằng tiếng nước mình nghèo nàn Lời trách cứ này không có cơ sở nào cả

Họ chỉ biết những từ thông dụng của ngôn ngữ và còn nghèo những từ An Nam hơn bất cứ người phụ nữ và nông dân An Nam nào Ngôn ngữ củaNguyễn

Du nghèo hay giàu?

Vì sao người An Nam có thể dịch những tác phẩm của Trung Quốc sang nước mình, mà lại không thể viết những tác phẩm tương tự?

Phải quy lỗi cho sự nghèo nàn của ngôn ngữ hay sự

Ngữ liệu b:Nhóm 1

ý kiến cần

bác bỏ Để biện minh việc từ bỏ tiếng mẹ đẻ…đã than

phiền rằng tiếng nước mình nghèo nàn

b Ngữ liệu

Ninh khẳng định “Phải quy lỗi cho sự nghèo

nàn của ngôn ngữ hay

sự bất tài của con ngư

ời ?”

c …Có người bảo: Tôi hút, tôi bị bệnh, mặc tôi!

Xin đáp lại: Hút thuốc là quyền của anh, nhưng anh

không có quyền đầu độc những người ở gần anh Anh

uống rượu say mèm, anh làm anh chịu Nhưng hút thuốc thì người gần anh cũng hút phải luồng khói độc Điều này hàng nghìn công trình nghiên cứu đã chứng minh rất rõ.

Vợ con, những người làm việc cùng phòng với những

người nghiện thuốc cũng bị nhiễm độc, cũng đau tim

mạch, viêm phế quản, cũng bị ung thư Tội nghiệp thay những cái thai còn nằm trong bụng mẹ, chỉ vì có người

hút thuốc ngồi cạnh mẹ mà thai bị nhiễm độc… Hút thuốc cạnh một người đàn bà có thai quả là một tội ác.

Bố và anh hút, chú bác hút không những đầu độc con em

mà còn nêu gương xấu…

- Nêu luận điểm sai lầm, cực đoan.

Lí lẽ - Hút thuốc là quyền của anh, nhưng anh

không có quyền đầu độc người xung quanh.

- Phân tích tác hại đầu độc khi hút thuốc Dẫn

chứng + người gần anh cũng hít phải luồng khói độc: người làm việc cùng phòng, vợ con,

đặc biệt ảnh hưởng tới phụ nữ có thai.

c Ngữ liệu

=> Hút thuốc không những đầu độc con

em mà còn nêu gư

ơng xấu

? Qua việc phân tích các ngữ liệu trên em có thể rút

ra kết luận gì về cách bác

bỏ một vấn đề?

Khẳng định ý

kiến đúng của

mình.

Dẫn chứng dựa trên cơ sở khoa học vững chắc, logíc.

2 Bµi tËp 2: Trang 27.

* Gợi ý: - Nêu ý kiến bác bỏ , đây là một quan

niệm sai lệch về kết bạn trong HS.

+ Nêu lí do,phân tích tác hại của quan niệm sai để

bác bỏ

- Lí lẽ , dẫn chứng:

Nếu bạn suy nghĩ như vậy là quá ích kỉ, khiến các

bạn học yếu bị cô lập, tự ti.

Học yếu không phải là điểm xấu

+ Thái độ nhẹ nhàng, tế nhị để thuyết phục những

bạn có quan niệm sai lầm như vậy.

- Khẳng định ý kiến đúng cuả mình: Chơi với bạn

học yếu là trách nhiệm của mỗi chúng ta, giúp cho

a.“Than ôi! Người ta thường nói …cứng quá thì

gãy… Kẻ sĩ chỉ lo không cứng cỏi được, còn gãy hay không là việc của trời Sao lại đoán trước là sẽ gãy mà chịu đổi cứng ra mềm?

Ngô Tử Văn là chàng áo vải Vì cứng cỏi mà

dám đốt cháy đền tà, chống lại yêu ma, làm một việc hơn cả thần và người Bởi thế được nổi tiếng

và được giữ chức vụ ở Minh ti, thật là xứng đáng Vậy kẻ sĩ, không nên kiêng sợ sự cứng cỏi.

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

(Nguyễn Dữ)

3 Bài tập 1: Trang 26.

- Nguyễn Dữ bác bỏ quan niệm: …cứng quá thì gãy… vì thế mà những kẻ sĩ cơ hội cầu an …đổi cứng ra mềm…

Bµi häc kÕt thóc, xin chµo c¸c