xi là thành phần % về thể tích hoặc số mol của chất i trong hỗn hợp.. b, Bài toán hỗn hợp: ph ơng pháp đại số: bớc 1: Đặt ẩn phụlà số mol các chất có trong một lợng hỗn hợp nhất định
Trang 1Phần 1 Phơng pháp chung giải bài tập hóa học
I Các công thức thờng dùng trong giải BT hóa học
1 Số mol:
m
= 22 , 4
v
= CM Vdd = RT
pV
(R = 273
4 , 22
0,082)
2 Khối lợng:
3 Nồng độ:
Trang 2
+ Nồng độ mol/l
CM =
dd
ct V
C% =
dd
ct m m
100%
Trang 34 Thể tích (ở đktc):
V = n 22,4
5 Khối lợng mol trung bình:
2 1
2 2 1 1
n n
M n M n
2 1
2 2 1 1
V V
M V M V
= M1 x1 + M2x2 + (xi là thành phần % về thể tích (hoặc số mol) của chất i trong hỗn hợp)
+ Trong trờng hợp hỗn hợp chỉ có hai chất thì: M = M1 x1 + M2(1- x1)
+ Trong trờng hợp hai chất có số mol (thể tích) bằng nhau thì: M = 2
2
M
II phơng pháp giải một bài toán đơn giản
a, Bài tóan chỉ có một chất tham gia phản ứng
pt tổng quát: aA + bB = cC + dD
số mol: na nb nc nd
theo pt:
a
n a
=
b
n b
=
c
n c
=
d
n d
na =
b
a
nb , v.v
b, Bài toán hỗn hợp:
ph
ơng pháp đại số:
bớc 1: Đặt ẩn phụlà số mol các chất có trong một lợng hỗn hợp nhất định
bớc 2: Viết tất cả các phơng trình phản ứng có thể xảy ra
bớc 3: Biểu diễn các số liệu của đầu bài theo các ẩn số đã đặt (thông th ờng mỗi số liệu đ ợc biểu diễn bởi 1 ph ơng trình đại số )
bớc 4: Giải các phơng trình trình đại số tìm nghiệm, đó chính là số mol các chất có trong hỗn
hợp đầu
Bớc 5: kiểm tra và kết luận
Ph
ơng pháp bảo toàn electron
Nhận biết trờng hợp áp dụng: Khi có các phản ứng oxi hóa – khử xảy ra
bớc 1: Đặt ẩn phụ là số mol các chất trong hỗn hợp
bớc 2: Viết các quá trình cho – nhận e
bớc 3: Biểu diễn các số liệu của đầu bài thông qua các ẩn phụ đã đặt
bớc 4: Giải các pt đại số đã lâp đứợc , tìm các nghiệm là các số mol các chất ban đầu
Ph
ơng pháp khối l ợng mol trung bình:
bớc 1: Đặt số mol của các chất
bớc 2: Biểu diễn các ẩn đã đặt theo các đại lợng trung bình
bớc 3: Giải các pt đã có tìm ẩn phụ
bớc 4: Kết luận nghiệm, chọn nghiệm đúng
Phần II Các dạng bài tập cơ bản
1 Viết các ptp, cân bằng
2 Nêu và Giải thích hiện tợng hóa học
3 Tính toán theo đlbt điện tích
4 Tính toán theo ptp (quan trọng nhất): sử dụng tới pp đại số , pp bảo toàn khối lợng, pp bảo
toàn e,…
1 Dạng 1: Viết các phơng trình phản ứng hóa học dới dạng phân tử, ion:
áp dụng với trờng hợp giải thích các hiện tợng hóa học: kết tủa có màu đặc trng, chất dễ bay hơi (sủi bọt khí) có mùi dễ nhận biết (sốc, khai, hắc, ) học sinh quan sát đợc
Bảng 1: Bảng nhận biết các chất không tan (kết tủa) có màu đặc trng thờng dùng
Loại
chất Chất Màusắc
thực
Sự thay đổi
Bazơ
Al(OH)3 Trắng
keo Không đổi Thu đợc khi Al
3+ tác dụng với dung dịch kiềm thiếu, hoặc vừa đủ (Al3+ + dd NaOH, ddNH3),
Tan trong kiềm d:(Al3+ + 4OH-= AlO2- + 2H2O) Không tan trong dung dịch NH3
Zn(OH)2 Trắng Không đổi Thu đợc khi Zn2+ tác dụng với dung dịch kiềm thiếu, hoặc
vừa đủ (Zn2+ + dd NaOH, ddNH3), Tan trong kiềm d:(Zn2++ 4OH-= ZnO22-+ 2H2O) Tan trong dd NH3 tạo phức:
Zn(OH)2 + 4NH3 = [Zn(NH3)4](OH)2
K 0 tan tan Cu(OH)2 Xanh Không đổi Thu đợc khi Cu2+ tác dụng với dung dịch kiềm (Cu2+ + dd
NaOH, ddNH3) Không tan trong kiềm d; Tan trong dd NH3 tạo phức:
Trang 4Cu(OH)2 + 4NH3 = [Cu(NH3)4](OH)2
K 0 tan tan Fe(OH)3 Nâu
đỏ Không đổi Thu đợc khi Fe
3+ tác dụng với dung dịch kiềm (Fe3+ + dd NaOH, ddNH3)
Không tan trong kiềm d; Không tan trong dung dịch NH3 Fe(OH)2 Trắng
xanh Chuyển dầnsang màu
nâu đỏ trong không khí
Thu đợc khi Fe2+ tác dụng với dung dịch kiềm (Fe2+ + dd NaOH, ddNH3)
Không tan trong kiềm d; không tan trong dd NH3
Muối
BaSO4 Trắng Không tan
trong mọi dung môi
Thu đợc khi cho dd chứa Ba2+ t/d với dd chứa SO42- : Ba2+ + SO42- = BaSO4
AgCl Trắng Đa ra a/s
chuyển màu
đen
Thu đợc khi cho dd chứa Ag+ t/d với dd chứa Cl- : Chuyển sang màu đen dới t/d của a/s do:
2AgCl = 2Ag+ Cl2 trắng đen Ag3PO4 Vàng Không đổi Thu đợc khi cho dd chứa Ag+ t/d với dd chứa PO43- : Ag+
+ PO43- = Ag3PO4 Ghi chú: Các muối của klk (Na, K), amoni (NH4+) đều tan và là những chất điện li mạnh
` Các muối nitrat (NO3-) đều tan và là những chất điện li mạnh
Bảng 2: Các hợp chất khí có điểm đặc trng
Loại
chất
Chất Msắc thực,
N - P
NH3 Mùi khai,
trong kk
Halogen
Cl2 Vàng lục Không đổi Br2 Lỏng, nâu Không đổi I2 Rắn, tím Không đổi,
dễ thăng hoa
O - S
O2 K Không đổi Duy trì sự cháy, sự sống O3 Xanh Không đổi Có tính oxh mạnh, diệt khuẩn, tẩy trùng SO2 K Không đổi Làm mất màu dd Br2 hoặc thuốc tím H2S Mùi trứng
thối (hắc)
Không đổi Làm mất màu dd Br2 hoặc thuốc tím, dung dịch
để lâu trong kk có vẩn đục màu vàng (S) SO3 Lỏng,
Bài tập vận dụng:
Câu 1: Viết phơng trình phản ứng ở dạng phân tử, ion của các phản ứng sau:
a, HNO3+ Fe2O3
b FeCl3 + NaOH
c, HNO3 + CaCO3
d, CH3COONa + HCl
e, BaCl2 + Na2CO3
g, Na2S + HCl
h, Na2SO3 + H2SO4
i, NaCl + AgNO3
j, Na2SO3 + H2SO4
k, NaCl + AgNO3
l, CaCl2 + ? CaCO3 + ?
m, FeS + ? FeCl2 + ?
n, Fe2(SO4)3 + ? K2SO4 + ?
Câu 2: Viết các phơng trình phản ứng dạng phân tử của các phản ứng có phơng trình ion sau:
a, H3O+ + OH- = 2 H2O
b, SO32- + 2H+ = SO2 + H2O
c, 2H3O+ + CuO = Cu2+ + 3H2O
d, FeS + 2H+ = Fe2+ + H2S
e, 2H3O+ + Fe(OH)2 = Fe2+ + 4H2O
g, BaCO3 + 2H+ = Ba2+ + CO2 + H2O
h, 2H3O++ Mg(OH)2 = Mg2+ + 4H2O
Trang 5i, Fe + OH = Fe(OH)3
k, Pb2+ + SO42- = PbSO4
l, Mg2+ + 2OH- = Mg(OH)2
m, S2- + 2H+ = H2S
2 Dạng 2: Cân bằng phơng trình phản ứng theo phơng pháp thăng bằng e và pp nửa phản ứng
b1: Xác định sản phẩm phản ứng, xác định số oxh (chỉ xác định số oxh của các nguyên tố có
sự thay đổi số oxh)
b.2: Viết các quá trình cho nhận e (với pp nửa p: bên nào hiếu O cho thêm H2O - bên kia cho
thêm H+)
b.3: Đa hệ số vào pt
b.4: Kiểm tra lại
3 Dạng 3: Tính toán các đại lợng theo bản chất của dung dịch chất điện li: Dung dịch luôn trung
hòa về điện
Câu 1:
Trong dung dịch A chứa a mol Ca2+ , b mol Mg2+, c mol Cl- và d mol HCO3
-a, hãy viết biểu thức liên hệ giữa -a, b, c và d?
B, Để đợc dung dịch đó phải hòa tan những muối nào vào nớc? Với lợng là bao nhiêu?
Câu 2:
Với dung dịch chứa 0,06 mol NO3-, 0,09 mol SO42-,0,03 mol Ca2+ và 0,06 mol Al3+ Muốn có dung dịch đó cần hòa tan hai muối nào vào nớc?
Câu 3:
Kết quả xác định nồng độ mol/l của các ion trong 1 dung dịch nh sau:L
[Na+] = 0,05; [Ca2+] = 0,01; [NO3-] = 0,01; [Cl-] = 0,04; [HCO3-] = 0,025 mol/l
hỏi kết quả đó là đúng hay sai? Tại sao?
4 Dạng 4: Bài tập dựa trên kiến thức về axit - bazơ
Câu 4:
Tính thể tích HCl 0,5 M có chứa số mol H+ bằng số mol H+ có trong 0,3 lít dung dịch H2SO4 0,2M (điện li hoàn toàn)
câu 5:
Hòa tan 12,5 gam CuSO4.5H2O vào 87,5 ml H2O đợc dung dịch A Tính nồng độ mol/l của dung dịch CuSO4 và của các ion có trong dung dịch A?
câu 6: Tính nồng độ mol/l của các ion có trong dung dịch :
a, Dung dịch Ba(OH)2 0,02M?
b, 0,5 lít Dung dịch có 5,85 gam NaCl và 11,1 gam CaCl2
c, Dung dịch HNO3 10% (D = 1,054 g/ml)
Câu 7:Tính pH của các dung dịch sau:
A, Dung dịch HCl 0,01 M
B, Dung dịch Ba(OH)2 0,005M
C, Dung dịch HNO3
Câu 8: Tính pH của dung dịch Ba(OH)2 0,025M, nếu
A, Ba(OH)2 phân li hoàn toàn
B, Độ điện li của Ba(OH)2 là 0,8
Câu 9: Cho 22,4 ml khí HCl (đktc) vào 1 lít nớc Tính nồng độ mol/l của ion H+ và của pH của dung dịch thu đợc Biết HCl phân li hoàn toàn
Câu 10: Một dung dịch H2SO4 có pH = 4
A , Tính nồng độ mol/l của ion H+
B, Tính nồng độ mol/l của dung dịch axit thu đợc
C, Cần pha loãng bằng một lợng nớc dung dịch bao nhiêu lần để đợc dung dịch có pH = 5
Câu 11: Trộn theo tỷ lệ thể tích dung dịch H2SO4 0,05M với dung dịch HCl 0,1 M đợc 200ml dung
dịch A
A, Tính nồng độ mol/l của ion H+ trong dung dịch
B, Tính pH của dung dịch A (biết các axit phân li hòan toàn)
C, Cần bao nhiêu lít dung dịch hỗn hợp B chứa đồgn thời NaOH 0,1M và KOH 0,05M để trung hòa hết dung dịch A (NaOH và KOH điện li hết)
Câu 12: Cho 3,9 gam Zn và 0,5 lít dung dịch HCl có pH = 2
A, Kẽm hay axit hết trớc
B, Tính thể tích khí Hiđro bay ra (đktc)
Câu 13: Trộn lẫn 50 ml dung dịch HCl 0,12M với 50 ml dung dịch NaOH 0,1M Tính pH của dung
dịch thu đợc
Câu 14: Phải lấy dung dịch axit có pH = 5 và dung dịch bazơ có pH = 9 theo tỷ lệ nào để khi trộn với
nhau thì thu đợc dung dịch có pH = 8
Dạng 5: Hợp chất lỡng tính
Câu 7: Hiđroxit lỡng tính là gì?
Viết các phơng trình ophản ứng dạng phân tử, ion để chứng minh các chất sau đây là lỡng tính:
A, Nhôm hiđroxit
B, Kẽm hiđroxit
C, Crom (III) hiđroxit
Câu 8: Chia 19,8 gam Zn(OH)2 thành 2 phần bằng nhau.Tính khối lợng muối tạo thành khi cho:
Trang 6a, Cho 150 ml dung dịch H2SO4 1M vào phần một
b, Cho 150 ml dung dịch NaOH 1M vào phần hai
Câu 9: Hòa tan 2,67 gam AlCl3và 9,5 gam MgCl2 và nớc đợc dung dịch A tính thể tích dung dịch
NaOH 0,4 M cần để cho vào dung dịch A thì :
A, Thu đợc lợng kết tủa lớn nhất?
B, Thu đợc lợng kết tủa nhỏ nhất?
Tính khối lợng các kết tủa đó?
Câu 10: Cho 150 cm3 dung dịch NaOH 7M vào 100cm3 dung dịch Al2(SO4)3 1 M Hãy cho biết:
A, Những phản ứng nào đã xảy ra trong dung dịch
B, Những chất nào còn lại sau phản ứng
C, Tính nồng độ mol/l của các chất còn lại sau phản ứng, cho rằng thể tích dung dịch không đổi
Câu 11:
Khi cho 130 ml dung dịch AlCl3 0,1M tác dụng với 20ml dung dịch NaOH thu đợc 0,936 gam kết tủa, Tính nồng độ của dung dịch NaOH
Câu 12: Dung dịch A chứa hỗn hợp các muối MgSO4, Al2(SO4)3, ZnSO4 viết các phơng trình phản
ứng xảy ra trong các trờng hợp sau:
A, Cho dung dịch A vào một lợng d dung dịch NaOH, lọc kết tủa rửa sạch đem nung tới khối l-ợng không đổi
B, Cho dung dịch A vào một lợng d dung dịch NH3 lọc kết tủa rửa sạch đem nung tới khối lợng không đổi
