BÀI GIẢNG kỹ NĂNG LUẬT sư TRONG vụ án dân sự

Như vậy, với Luật sư tranhtụng kỹ năng từ giai đoạn khởi kiện đến kỹ năng thu thập chứng cứ phân tích, đánhgiá, sử dụng chứng cứ, kỹ năng viết bản luận cứ, kỹ năng chuẩn bị các việc liên

KỸ NĂNG TRANH TỤNG CỦA LUẬT SƯ TRONG VỤ ÁN DÂN SỰ

Luật sư Nguyễn Thị Kim Thanh Thành viên Ban chủ nhiệm Trưởng VPLS Nguyễn Thanh – Đoàn LSTP Hà Nội Mục đích

Giúp cho các Luật sư trao đổi và để hiểu sâu hơn về kỹ năng tranh tụng của Luật

sư trong vụ án dân sự, trang bị các kỹ năng nghề nghiệp cần thiết cho các Luật sưtrong việc xác định ngay từ khi khách hàng đặt vấn đề bảo vệ quyền lợi cho họ (có thể

từ khi bắt đầu khởi kiện hay bất kỳ giai đoạn tố tụng nào) Như vậy, với Luật sư tranhtụng kỹ năng từ giai đoạn khởi kiện đến kỹ năng thu thập chứng cứ phân tích, đánhgiá, sử dụng chứng cứ, kỹ năng viết bản luận cứ, kỹ năng chuẩn bị các việc liên quanđến trước khi ra phiên tòa, kỹ năng tại phiên tòa sơ thẩm và kỹ năng của Luật sư tronggiai đoạn giám đốc thẩm và tái thẩm thực sự là cần thiết Xuất phát từ mục đích đó,trong khuôn khổ bài viết này tôi muốn giới thiệu thêm một số kỹ năng cơ bản trongtranh tụng dân sự chúng ta hãy cùng tìm hiểu, trao đổi để có kỹ năng tranh tụng tốthơn đối với các vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của khách hàng ngày càngđạt được hiệu qủa

Yêu cầu

- Giới thiệu một cách hệ thống các kỹ năng của Luật sư từ khi giúp kháchhàng quyết định khởi kiện, kỹ năng xác định quan hệ tranh chấp; kỹ năng hòa giải; kỹnăng thu thập, nghiên cứu, đánh giá, sử dụng chứng cứ; kỹ năng viết bản luận cứ chođến kỹ năng tranh tụng phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm và trong giai đoạn giám đốcthẩm và tái thẩm;

- Đề cập được các đặc thù trong kỹ năng tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơthẩm và phúc thẩm;

- Nêu cách thức xử lý một số tình huống phát sinh tại phiên tòa dân sự sơthẩm và phúc thẩm nhằm trang bị thêm kinh nghiệm nghề nghiệp cho các Luật sư;

- Trang bị kỹ năng soạn thảo đơn kháng cáo, nộp đơn kháng cáo và chuẩn

bị tranh tụng giai đoạn phúc thẩm;

- Trang bị kỹ năng của Luật sư trong việc xác định những điều kiện giámđốc thẩm, tái thẩm và giúp khách hàng viết đơn khiếu nại

I VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRANH TỤNG TRƯỚC KHI THAM GIA PHIÊN TÒA.

Trong giai đoạn này có thể nói Luật sư tranh tụng đã phải đảm trách một số côngviệc của Luật sư tư vấn Tuy vậy, cần phân biệt là Luật sư tranh tụng làm các côngviệc hướng dẫn đương sự trước khi tham gia phiên tòa là một phần việc cần phải làm

Có thể xây dựng các công việc của Luật sư tranh tụng trước phiên tòa theo bốn hướngsau đây:

- Hướng dẫn đương sự trong việc quyết định khởi kiện hay không khởi kiện;

- Hướng dẫn đương sự viết đơn khởi kiện;

- Hướng dẫn đương sự thu thập chứng cứ;

- Hướng dẫn đương sự cung cấp chứng cứ cho Tòa án

1 Hướng dẫn đương sự trong việc quyết định khởi kiện hay không khởi kiện.

Việc khởi kiện hay không khởi kiện thuộc quyền tự định đoạt của các đương sự.Trong nhiều trường hợp đương sự cũng không tự quyết định được có nên khởi kiệnhay không Điều đó ảnh hưởng nhiều đến việc quyết định lợi ích của chính bản thân

họ Có nghĩa là trong trường hợp cụ thể đó, việc họ khởi kiện thì có lợi hay không cólợi Khả năng thắng kiện của họ đến đâu và khả năng của bản án được đưa vào thi

hành trong thực tế như thế nào? Tóm lại, các đương sự quan tâm là họ được lợi baonhiêu hay không được lợi gì trong trường hợp họ khởi kiện ra trước Tòa án Luật sưphải giúp đương sự thực sự hiểu rõ nếu họ khởi kiện thì khả năng họ được lợi sẽ là baonhiêu phần trăm cũng như nếu họ không khởi kiện thì quyền và lợi ích hợp pháp của

họ sẽ được bảo vệ như thế nào Luật sư là người không những chỉ nắm bắt pháp luật

mà còn hiểu được trạng thái tâm lý khách hàng của mình Không nên chỉ khởi kiện vìmột mục đích là thỏa mãn tính kiêu ngạo và tính hiếu thắng của khách hàng Ở đây cóthể xảy ra những tình huống khác nhau:

+ Có thể khách hàng muốn khởi kiện nhưng Luật sư thấy không cần thiết, có thể

giải quyết tranh chấp bằng con đường khác;

+ Có thể Luật sư cho rằng cần phải khởi kiện nhưng khách hàng chưa thực sự

thấy cần thiết;

+ Có thể khách hàng muốn khởi kiện nhưng “mặc cả” với Luật sư là phải thắng

được đối phương, trong khi Luật sư không bảo đảm là sẽ thắng;

Kể cả trong trường hợp trên Luật sư đều phải phân tích từ các khía cạnh pháp lý

để đương sự tự nhận thức được việc khởi kiện hay không khởi kiện là cần thiết Cầnlưu ý đương sự rằng khởi kiện là một quyền của họ nhưng họ có thể không thực hiệnquyền đó mà vẫn bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của họ Ngược lại, trong một

số trường hợp cần lý giải để đương sự thấy rằng khởi kiện là một quyền của họ và nếu

họ không thực hiện quyền đó thì không còn phương cách nào để bảo vệ quyền và lợiích hợp pháp của họ, cũng như nếu họ không thực hiện ngay quyền đó thì quyền đócũng có thể bị mất đi cùng với thời gian (Ví dụ: hết thời hiệu khởi kiện)

Sau khi đã hướng dẫn đương sự để đương sự quyết định khởi kiện hay khôngkhởi kiện thì Luật sư cần tiếp tục thực hiện những công việc tiếp theo Trong trườnghợp đương sự quyết định không khởi kiện ra trước Tòa án mà lựa chọn một phươngthức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khác thì Luật sư cũng phải hướng dẫn đương sự

thực hiện theo hướng đó Ví dụ: Khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền theo quy địnhcủa pháp luật Trong trường hợp đương sự quyết định khởi kiện ra trước Tòa án cóthẩm quyền thì Luật sư cần tiếp tục hướng dẫn hoặc giải thích cho các đương sự một

số vấn đề sau:

+ Thời hiệu khởi kiện;

+ Thẩm quyền giải quyết vụ án: Khởi kiện ra trước Tòa án nào;

+ Đã có đầy đủ các chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của kháchhàng hay chưa, cần bổ sung thêm những chứng cứ nào nữa;

+ Thời gian tối đa do luật định để xem xét và giải quyết vụ án này là bao nhiêu;+ Án phí như thế nào;

+ Dự liệu trước những khó khăn và thuận lợi nếu thực hiện việc khởi kiện;

+ Họ cần phải chuẩn bị những điều kiện gì để tham gia tố tụng được tốt

2 Hướng dẫn đương sự viết đơn khởi kiện.

Đơn kiện là một văn bản có giá trị tố tụng rất lớn Đơn kiện thể hiện yêu cầuchính đáng của đương sự trong vụ án mà họ yêu cầu Tòa án giải quyết Đơn kiện còn

là văn bản trong đó nguyên đơn trình bày quá trình diễn biến của vụ án cũng nhưnhững lý lẽ, tài liệu, chứng cứ mà nguyên đơn dùng để làm căn cứ Thông thườngđương sự khi viết cho mình một đơn khởi kiện, họ thường bỏ qua các yếu tố về hìnhthức mà chủ yếu chỉ muốn yêu cầu Tòa án xem xét và giải quyết yêu cầu của mình.Một đơn kiện như thế có thể không bao hàm hết những nội dung mà nguyên đơn muốntrình bày Đơn kiện đó cũng không có ý nghĩa tạo ra một sự chú ý từ phía Tòa án Vìvậy, Luật sư phải giúp đương sự viết đơn hoặc tự mình viết đơn cho đương sự để ítnhất một đơn kiện phải thể hiện được các nội dung theo hướng dẫn tại Nghị quyết số02/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng

dẫn thi hành các quy định trong Phần thứ hai “Thủ tục giải quyết vụ án tại Tòa án cấp

sơ thẩm” của BLTTDS

Đơn khởi kiện có thể viết tay Tuy vậy, Luật sư cần hướng dẫn đương sự viết rõràng và tốt nhất nên đánh máy Sau khi đương sự đã viết xong đơn khởi kiện hoặc Luật

sư đã viết xong đơn khởi kiện cho đương sự, Luật sư và đương sự cần ngồi với nhau

để xem lại lần cuối cùng trước khi gửi đơn cho Tòa án có thẩm quyền

3 Hướng dẫn đương sự thu thập chứng cứ.

Để chuẩn bị cho việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình được tốt,đương sự cần chuẩn bị cho mình những chứng cứ cần thiết Những chứng cứ đó đương

sự phải tự mình thu thập Các chứng cứ mà đương sự có thể tự thu thập được thôngthường bao gồm: Các hồ sơ cá nhân mà đương sự thường giữ một bản, ví dụ: các bảnhợp đồng, các bản di chúc, giấy chứng nhận kết hôn, giấy khai sinh …

Có một số giấy tờ, tài liệu hoặc chứng cứ đương sự phải tự mình thu thập thôngqua các cơ quan chính quyền ở địa phương, ví dụ: giấy xin xác nhận hộ khẩu thườngtrú, giấy xin xác nhận hoặc chứng nhận về một sự kiện pháp lý nào đó Trong một vụ

án thông thường có rất nhiều loại chứng cứ khác nhau Luật sư cần hướng dẫn cácđương sự nắm bắt được sơ bộ chứng cứ nào là quan trọng đối với việc xem xét và giảiquyết vụ án, trên cơ sở đó giúp đương sự tập hợp các chứng cứ lại theo hướng dẫn củamình Thông thường chứng cứ có thể được sắp xếp theo thứ tự ngày tháng, nội dunghoặc theo hình thức của chứng cứ đó Đối với những chứng cứ là bản gốc duy nhất,Luật sư cần hướng dẫn các đương sự photo công chứng lại các bản gốc Tất cả cácchứng cứ mà đương sự đã thu thập được nhất thiết phải được nhân ra làm hai bản trởlên Một bản để nộp cho Tòa án, bản còn lại do Luật sư hoặc đương sự giữ Việc cungcấp các chứng cứ đã thu thập được cho Tòa án vào thời điểm nào do Luật sư quyếtđịnh

4 Hướng dẫn đương sự cung cấp chứng cứ cho Tòa án.

Sau khi đã thu thập được các chứng cứ cần thiết Luật sư cần hướng dẫn cácđương sự cung cấp các chứng cứ cho Tòa án Về nguyên tắc, các chứng cứ sẽ được lầnlượt cung cấp cho Tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các đương sự Tuyvậy, cung cấp chứng cứ nào vào thời điểm nào là một quyết định có tính chất chiếnlược Có những chứng cứ cần thiết phải được cung cấp ngay để thông qua Tòa án nộidung của chứng cứ đó được chuyển tải cho phía bên kia Tuy vậy, có những chứng cứnếu cung cấp ngay cho Tòa án và phía đương sự khác biết được có thể gây bất lợi chomình Vì vậy cần cân nhắc kỹ cung cấp chứng cứ nào vào thời điểm nào, Luật sư sẽđóng một vai trò rất quan trọng trong trường hợp này.

4.1 Cung cấp chứng cứ trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Đây là giai đoạn rất quan trọng, trong đó Tòa án tiến hành các bước cần thiết đểthu thập chứng cứ và bước đầu đánh giá chứng cứ Bên cạnh các chứng cứ do phíamình cung cấp còn có các chứng cứ do đối phương cung cấp Để làm rõ các yêu cầucủa mình và phản bác các yêu cầu của đối phương Luật sư cần hướng dẫn để cácđương sự chỉ cung cấp cho Tòa án các chứng cứ với mục đích trên Những chứng cứchưa thực sự cần thiết phải cho đối phường biết nên khuyên đương sự chưa cung cấpcho Tòa án vội

Mặt khác Luật sư cần chuẩn bị cho đương sự các bài giải trình Các bài giảitrình này cần trình bày ngắn gọn và nên đi vào trọng tâm của vấn đề Mỗi một bài giảitrình cần đặt ra cho mình một mục tiêu cụ thể, có nghĩa là: mỗi một bài giải trình cầngiải quyết dứt điểm một vấn đề Cùng với việc giải trình cần thu thập và cung cấp choTòa án những văn bản tài liệu có liên quan Các văn bản, tài liệu này giúp Tòa án nhìnnhận vấn đề một cách chính xác và có hiệu quả Nếu biết được các lập luận của đốiphương thì cũng cần thiết phải chuẩn bị các bài giải trình để phản bác lại các lập luận

đó Các phản bác nên ngắn gọn, sắc bén, có tính thuyết phục và phải luôn được phântích, nhìn nhận từ góc độ pháp lý Khi cung cấp chứng cứ cho Tòa án nên thể hiện rõ

quan điểm của mình là chứng cứ này dùng để chứng minh cho yêu cầu nào của mình

và tại sao? Cũng cần đề xuất luôn phương án để Tòa án xem xét

4.2 Cung cấp chứng cứ tại phiên tòa.

Tại phiên tòa các đương sự có quyền bổ sung chứng cứ, nguyên đơn có quyềnthay đổi nội dung yêu cầu, bổ sung yêu cầu hoặc đề xuất các yêu cầu Tuy vậy, bởi vìcác phần việc của Tòa án nói chung đã được chuẩn bị kỹ trước khi Tòa án mở phiêntòa do đó việc cung cấp thêm chứng cứ mới của đương sự không nên làm xáo trộn cáccông việc chuẩn bị của Tòa án trước đó Các chứng cứ cung cấp tại phiên tòa có thể lànhững chứng cứ mà đương sự đã thu thập được trước đó nhưng chưa cung cấp choTòa án, cũng có thể là các chứng cứ mà đương sự mới thu thập được Việc cung cấpcác chứng cứ tại phiên tòa phải thực sự gây được sự chú ý của Tòa án nếu không nóichứng cứ do mình cung cấp có thể giúp Tòa án nhìn nhận lại vụ tranh chấp một cách

có lợi cho mình hơn

5 Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.

Hồ sơ khởi kiện là hồ sơ mà nguyên đơn nộp cho Tòa án khi khởi kiện vụ án ratrước Tòa Hồ sơ khởi kiện thông thường bao gồm:

- Đơn khởi kiện;

- Các tài liệu chứng minh hoặc giải trình trực tiếp cho yêu cầu của nguyên đơn;

- Các tài liệu về tư cách pháp nhân của nguyên đơn;

- Các tài liệu, chứng cứ kèm theo;

- Các văn bản pháp luật liên quan

Mục đích của việc lập hồ sơ khởi kiện là nhằm tập hợp một cách có hệ thống cáctài liệu, chứng cứ và những vấn đề liên quan đến vụ án mà nguyên đơn đang yêu cầuTòa án xem xét giải quyết

6 Trao đổi với Tòa án trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Trao đổi được đề cập ở đây thực chất là các giải trình của khách hàng của mìnhgửi cho Tòa án trong trường hợp cần trả lời một yêu cầu của Tòa án hoặc cần giải trìnhmột vấn đề nào đó liên quan đến một vấn đề mà đương sự khác nêu ra trái với quanđiểm của mình Các giải trình này còn có thể được thể hiện dưới dạng các sửa đổi, bổsung các tài liệu mà mình đã cung cấp cho Tòa án trước đó nhưng bị hiểu nhầm, hiểukhông đúng hoặc bị xuyên tác Vì vậy, dù giải trình do khách hàng ký tên thì Luật sưcũng phải giúp khách hàng soạn thảo hoặc ít ra phải giúp khách xem lại lần cuối cùngtrước khi gửi Tòa án Cũng cần lưu ý là các văn thư này trở thành nguồn chứng cứ rấtquan trọng mà Tòa án, Viện kiểm sát và các đương sự khác có thể sử dụng trong vụ án.

Vì vậy, khi soạn các văn bản này cần hết sức thận trọng cả về hình thức và nội dung,nên ngắn gọn, dễ hiểu, trong sáng Về nội dung phải chứa đựng và khẳng định lại cácquan điểm mà Luật sư hoặc khách hàng đã trình bày trước đó Tuyệt đối không đưa racác quan điểm trái ngược với các quan điểm đã đưa ra trước đó trong cùng một vụ án

7 Chuẩn bị cá nhân của Luật sư trong giai đoạn chuẩn bị xét xử.

Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Luật sư phải làm việc rất bận rộn Một mặt,vừa phải chuẩn bị cho khách hàng của mình, một mặt Luật sư phải tự chuẩn bị chomình Những phần việc Luật sư cần chuẩn bị cho mình có thể được thể hiện dưới dạngsau:

- Thu thập chứng cứ;

- Nghiên cứu hồ sơ vụ án;

- Nghiên cứu và đánh giá chứng cứ;

- Chuẩn bị đề cương bản luận cứ;

- Làm việc với Tòa án khi cần thiết

7.1 Thu thập chứng cứ.

Có những trường hợp Luật sư phải tự mình đi thu thập, xác minh chứng cứ tạimột số cơ quan, xí nghiệp, địa phương mà khách hàng không thể tự làm được Ví dụtrường hợp Luật sư cần gặp Cục địa chính, UBND thành phố, UBND quận, huyện…

để yêu cầu các cơ quan này cung cấp hoặc xác nhận về một tình tiết nào đó có liênquan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng của mình Trong một

số trường hợp, khi giao tiếp với các cơ quan này Luật sư cần mang theo giấy giới thiệucủa Đoàn Luật sư và/hoặc giấy giới thiệu của Tòa án đã thụ lý vụ án Những chứng cứ,tài liệu mà Luật sư xác minh thu thập được cần thông báo cho khách hàng của mình,đồng thời cũng cần thiết phải cung cấp cho Tòa án

7.2 Nghiên cứu hồ sơ vụ án.

* Nghiên cứu hồ sơ vụ án là một công việc hết sức quan trọng và cần thiết Vụ

án dù đơn giản đến đâu thì Luật sư cũng phải dành thời gian để nghiên cứu hồ sơ vụ

án Việc nghiên cứu hồ sơ vụ án một cách toàn diện, có hệ thống, khách quan giúpLuật sư nắm bắt được những mặt mạnh, mặt yếu của khách hàng của mình, trên cơ sở

đó hình thành các luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ Việc nghiên cứu

hồ sơ vụ án có thể đi theo những hướng khác nhau tùy thuộc vào việc Luật sư thamgia tố tụng từ giai đoạn nào Nguyên tắc là nghiên cứu một cách toàn diện nhưngkhông nhất thiết phải nghiên cứu lại những vấn đề mà mình đã biết trước đó

* Nghiên cứu hồ sơ một cách toàn diện;

* Nghiên cứu hồ sơ của nguyên đơn;

* Nghiên cứu hồ sơ của bị đơn;

* Nghiên cứu các tài liệu của bị đơn (trong trường hợp là Luật sư của nguyênđơn) Là Luật sư của nguyên đơn thì cần thiết bắt đầu việc nghiên cứu hồ sơ từ tài liệu

do phía bị đơn cung cấp Thông thường tài liệu của phía bị đơn cung cấp có thể baogồm các tài liệu mà bị đơn dùng để phản bác lại yêu cầu của nguyên đơn, các tài liệuchứng minh cho các yêu cầu, phản yêu cầu của bị đơn;

* Nghiên cứu các tài liệu do Tòa án xác minh thu thập được.

7.3 Nghiên cứu và đánh giá chứng cứ.

Nghiên cứu chứng cứ là việc trực tiếp thụ cảm, xem xét, phân tích và so sánhchứng cứ Mục đích của nghiên cứu chứng cứ là nhìn nhận chứng cứ dưới góc độ trựcgiác để bước đầu xác định giá trị chứng minh của từng chứng cứ Đánh giá chứng cứ

là quá trình xác định giá trị chứng minh của chứng cứ và tính hiệu quả của chứng cứtrong tổng thể vụ án Khác với Tòa án, Luật sư nghiên cứu và đánh giá chứng cứ là đểbảo vệ cho thân chủ của mình Như vậy không loại trừ những trường hợp trong quátrình nghiên cứu và đánh giá chứng cứ, Luật sư phát hiện ra những chứng cứ bất lợicho khách hàng của mình Chứng cứ bản thân nó tồn tại khách quan do đó kể cả Luật

sư cũng không thể loại bỏ sự hiện diện và giá trị chứng minh của chứng cứ được Luật

sư có thể không khai thác các chứng cứ đó Đối với những chứng cứ có lợi, Luật sưnên tận dụng triệt để Quá trình đánh giá chứng cứ còn tìm ra các bất hợp lý trong cácchứng cứ do các đương sự khác cung cấp, Luật sư cần phải tận dụng những điều đó đểvạch ra cho Tòa án thấy được những bất cập liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợiích của đối thủ của mình Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tìm ra được những chứng

cứ có lợi cho thân chủ của mình vậy

Chứng cứ trong hồ sơ vụ án được thể hiện dưới nhiều dạng khác nhau Có thể là:một bản hợp đồng, một bản di chúc, một tờ giấy khai sinh, một kết luận giám định.Nhiều khi bản thân các chứng cứ này đứng riêng lẻ thì không tạo nên giá trị chứng cứ,nhưng nếu phân tích, so sánh chúng với nhau thì thấy rõ sự khác biệt và chính sự khácbiệt đó lại tạo nên giá trị chứng minh

7.4 Chuẩn bị đề cương bản luận cứ Luật sư.

Đề cương luận cứ Luật sư là văn bản có ý nghĩa tố tụng rất lớn Một mặt nóphản ánh quan điểm của Luật sư, phản ánh tâm tư nguyện vọng của khách hàng, thểhiện mong muốn của cả Luật sư và thân chủ của mình thông qua các yêu cầu mà Luật

sư đề xuất Mặt khác nó cũng là cơ hội để Luật sư phân tích, nhận định và giải thíchpháp luật nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ của mình Để cóđược một bản luận cứ sắc sảo, có tính thuyết phục cần làm tốt các khâu chuẩn bị sauđây:

- Vạch cho mình một đề cương chi tiết;

- Lắp đặt những phần đã được ghi chép theo đề cương;

- Tìm các văn bản pháp luật áp dụng;

- Trình bày các nhận định và kết luận dưới dạng đơn giản;

- Chuẩn bị các luận cứ để phản bác lại ý kiến của đối phương;

+ Cơ cấu của bản luận cứ

Bản luận cứ của Luật sư thông thường bao gồm các phần sau đây:

- Phần mở đầu;

- Phần nội dung;

- Phần kết luận và đề xuất

* Trong phần mở đầu: Luật sư tự giới thiệu mình, nếu cần thiết có thể nêu thêm

về bối cảnh nhận tham gia tố tụng với tư cách là Luật sư tranh tụng trong vụ án này

* Phần nội dung nên lần lượt trình bày theo các ý sau:

- Nêu tóm tắt diễn biến vụ án;

- Phân tích hợp lệ hoặc bất hợp lệ trong việc Tòa án đã thụ lý giải quyết vụ ánnày:

+ Thẩm quyền của các vụ án (bao gồm cả thời hiệu khởi kiện);

+ Tư cách của đương sự trong vụ án;

+ Khẳng định yêu cầu Tòa án tiếp tục tiến hành xét xử hoặc cần thiết phải hoãn

xử, tạm đình chỉ, đình chỉ nếu có căn cứ

- Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp;

- Xác định những vấn đề cần làm sáng tỏ trong vụ án để bảo vệ quyền lợi chothân chủ nhận định về các tình tiết đó;

- Ở mỗi phần nhận định đều viện dẫn văn bản pháp luật áp dụng và nêu rõ tại sao,căn cứ vào đâu để đưa ra các nhận định như vậy;

- Sau mỗi phần nhận định cần có kết luận Kết luận chỉ được đưa ra sau khi cóđầy đủ chứng cứ để khẳng định nó

* Phần kết luận và đề xuất: Cần thiết phải nhắc lại kết luận của mình và yêu cầu

cụ thể đối với Tòa án Các yêu cầu cần rõ ràng, cụ thể Trong phần kết luận cũng nêu

rõ căn cứ vào văn bản pháp luật nào để yêu cầu Tòa án xét xử như vậy

+ Viết phần mở đầu

Bản luận cứ thường bắt đầu bằng câu: Kính thưa hội đồng xét xử Nhiều Luật sư

mở đầu Bài luận cứ của mình bằng cách thưa gửi rất khác nhau Về nguyên tắc, Luật

sư chỉ cần Kính thưa Hội đồng xét xử là đủ, cũng có thể là Thưa Tòa hoặc Thưa quý

Tòa! Nếu Luật sư quá lạm dụng việc thưa gửi có thể không những không tác dụng tốt

mà còn ngược lại Mặc dù cho đến thời điểm này chúng ta chưa có một quy định nào

về việc này

Sau đó Luật sư có thể tự giới thiệu về mình và bối cảnh nhận tham gia tố tụngvới tư cách là Luật sư trong vụ án

+ Viết phần nội dung

Phần nội dung là phần chính của bản luận cứ Một số nội dung như tóm tắt diễnbiến của vụ án, phân tích tính hợp pháp, đúng đắn hoặc không hợp lệ của việc Tòa ánthụ lý giải quyết vụ án, phân tích thẩm quyền của Tòa án, thời hiệu khởi kiện, nhữngthủ tục được áp dụng từ khi khởi kiện và thụ lý vụ án cho đến thời điểm Tòa án xét xử

vụ án, tư cách của đương sự trong vụ án, khẳng định việc yêu cầu Tòa án tiếp tục tiếnhành xét xử hoặc cần thiết phải hoãn xử, tạm đình chỉ, đình chỉ nếu có căn cứ, xácđịnh quan hệ pháp luật tranh chấp, xác định những vấn đề cần làm sáng tỏ trong vụ án

để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cần thiết được viết trước Đối với những nội dungkhác như: nhận đinh về các tình tiết cần làm sáng tỏ trong vụ án để bảo vệ quyền lợicủa thân chủ, trình bày các chứng cứ và đánh giá các chứng cứ đó, các kết luận đượcrút ra sau khi nhận định và đánh giá chứng cứ… trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Luật

sư cũng chưa cần phải viết một cách quá chi tiết mà chỉ cần viết nháp theo một đềcương đã được vạch sẵn để tiện cho việc bổ sung, sửa chữa Đối với những nội dungnày nhất thiết phải được bổ sung, sửa đổi lại cho phù hợp sau khi Luật sư đã trực tiếptham gia vào quá trình xét hỏi và tranh luận công khai tại phiên tòa Một số nội dung

đã được chuẩn bị sẵn trong giai đoạn chuẩn bị xét xử cũng có thể bị thay đổi cho phùhợp với những tình tiết vừa mới được sáng tỏ tại phiên tòa

Lưu ý là trong phần này, những vấn đề như chứng minh được các yêu cầu củakhách hàng của mình là rất quan trọng Muốn làm được điều này đòi hỏi phải lần lượtnêu ra các yêu cầu, hoặc phản yêu cầu đó và dùng các chứng cứ để chứng minh, làm

rõ Khi nhận định, phân tích hoặc kết luận nhất thiết phải căn cứ vào các quy định củapháp luật Khi sử dụng các quy định pháp luật để làm căn cứ phải kiểm tra trước hiệulực của các văn bản đó

+ Viết phần kết luận bản luận cứ

Phần kết luận bao gồm hai nội dung chính: Khẳng định lại các quan điểm (cáckết luận) của mình thông qua quá trình phân tích, chứng minh trong phần nội dung và

đề xuất với Tòa án phương án giải quyết nhằm thỏa mãn yêu cầu của đương sự Phầnkết luận phải được trình bày rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, đủ ý, tránh hiểu nhầm và phải

có căn cứ pháp luật Không đề xuất chung chung như “đề nghị tòa án xử buộc bị đơn

phải trả lại toàn bộ nợ gốc và lãi theo quy định của pháp luật hoặc đề nghị tòa án xét

xử theo pháp luật nhằm bảo vệ lợi quyền lợi chính đáng cho khách hàng của tôi… ”

Những yêu cầu về án phí cũng cần thiết phải được đề cập đến trong phần đềxuất Các thời hạn, thời hiệu hoặc các liên đới về quyền và nghĩa vụ cũng cần đượclàm rõ Các quy đổi ngoại tệ hoặc tính tương đương để quy đổi từ tiền này sang loạitiền khác hoặc từ tài sản sang tiền hoặc ngược lại cũng cần phải được trình bày mộtcách rõ ràng, đồng thời các khoản đã được một bên thanh toán trước đó cũng cần đượcgiải quyết

8 Ghi chép

Lần đầu tiên gặp Luật sư, khách hàng thường dành phần lớn thời gian để trìnhbày về vụ việc của mình Thông thường đây là các thông tin một chiều, chưa được thamvấn và nhiều khi còn thô Tuy vậy, có thể những lần tiếp xúc sau, khách hàng sẽ cónhiều gọt rũa, lược bớt các nội dung mà họ cho là không cần thiết cho họ hoặc không cólợi cho họ Vì vậy, việc ghi chép để giữ lại những “thông tin sạch” này là rất quan trọng

Nó rất có thể sẽ là các thông tin mà từ đó Luật sư có thể khai thác thêm được nhữngthông tin khác quan trọng Khi nghe và ghi chép các thông tin ban đầu từ phía thân chủ,Luật sư nên cẩn trọng trong việc khẳng định những điểm mà Luật sư cho là thân chủ cóthể bị nhầm lẫn hoặc chưa suy nghĩ chín chắn Những ngụy biện ban đầu của kháchhàng cũng phải được Luật sư làm rõ ngay từ đầu để tránh phải mất thời gian vì nhữngthông tin đó sau này

8.1 Ghi chép trong quá trình thu thập chứng cứ.

Trong giai đoạn này nhiều khi Tòa án, Luật sư của đối phương, các đương sựđều có thể có những biểu hiện, những ý kiến có liên quan đến việc Tòa án giải quyết vụ

án Vì vậy, Luật sư cần theo dõi, ghi chép những thông tin đó nhằm giúp có một cáinhìn toàn diện về vụ án, về các bên, về những diễn biến bên ngoài mà trong hồ sơ nhiềukhi không bao giờ thể hiện hết

8.2 Ghi chép trong giai đoạn hòa giải.

Nói chung khi tiến hành hòa giải, các bên cũng như tòa án đều mong muốn đạtđược những lợi ích nhất định Tuy vậy, không phải lúc nào các mong muốn của cácbên cũng đều đạt được Vì vậy, ghi chép lại diễn biến của giai đoạn này để có cơ sởcho các giai đoạn tiếp theo, thậm chí những ý kiến, quan điểm của các bên có thể được

sử dụng lại trong phần xét hỏi nhằm nhắc lại cho họ rằng đã có lúc họ bày tỏ nhữngmong muốn như thế nhưng họ đã không đạt được và bây giờ họ vẫn còn cơ hội đểthực hiện những mong muốn đó Ngoài ra, khi biết được quan điểm của đối phươngtrong giai đoạn hòa giải, Luật sư cũng có thể dựa vào đó để giúp đương sự điều chỉnhyêu cầu hoặc phản yêu cầu của mình Nếu không ghi chép lại những diễn biến đó, rất

có thể sẽ bị quên hoặc nhớ không chính xác

8.3 Ghi chép trong giai đoạn xét xử.

Trong giai đoạn này Luật sư phải tham gia xét hỏi, phải đặt các câu hỏi, phảitham gia tranh luận, vì vậy, tất cả những gì diễn ra tại phiên tòa phải được Luật sư ghichép lại cẩn thận Luật sư phải ghi chép từ các câu hỏi của HĐXX, của đại diện VKS,Luật sư của đối phương, của những người tham gia tố tụng khác Để tiện theo dõi nênchia ra thành các cột, mỗi cột chứa một nội dung, thông tin của một người tham gia tốtụng hoặc tiến hành tố tụng Những người này nếu có quan hệ với nhau hoặc các hành

vi của họ có thể ảnh hưởng đến nhau thì nên xếp họ gần nhau Ví dụ, xếp cột nguyênđơn bên cạnh cột bị đơn, cột Tòa án với cột nguyên đơn Các ghi chép này luôn đượclưu giữ một cách có hệ thống để sử dụng cho cả quá trình tố tụng, cả trong giai đoạn

phúc thẩm (xem thêm phần Luật sư trong giai đoạn xét hỏi).

9 Làm việc với thân chủ.