a. KỸ THUẬT THU THANH

KỸ THUẬT THU THANH CƠ BẢNHệ thống điện thanh tác động rất lớn đến chất lượng thu thanh, do đó phòng thu cần chú ý các bộ phận sau điện thanh sau: - Bộ phận thu âm micro - Bộ phận khuếch

KỸ THUẬT THU THANH CƠ BẢN

Hệ thống điện thanh tác động rất lớn đến chất lượng thu thanh, do đó phòng thu cần chú ý các bộ phận sau điện thanh sau:

- Bộ phận thu âm (micro)

- Bộ phận khuếch đại (ampli)

- Bộ phận phát âm (loa) Trong phòng thu (chọn micro) đặc biệt quan tâm đến búp hướng của micro thích hợp để chất lượng âm thanh được tốt

Ví dụ: thu một người đặt micro khoảng cách (20cm) chọn mic có búp hướng sau:

Hướng (trực diện)

Âm thanh tốt nhất

(Búp hướng trái tim)

(HÌNH 1)

Chọn búp hướng thích hợp

(HÌNH 2 )

Nếu khoảng cánh xa ta dùng mic có búp hướng nhọn (định hướng)

A Neumann U87

SW chuyển búp hướng

tròn, số 8, trái tim

Mico có búp hướng số 8 thu được 2 hướng

(HÌNH 4)

SENN-MKH800-P48

Shotgun Shotgun là loại MIC có búp hướng nhọn (định hướng tốt)

(HÌNH 3)



Omnidirectional Subcardioid Cardioid Supercardioid

Hypercardioid Bi-directional Shotgun

Một số búp hướng của microphones

(HÌNH 6)

Khi thu: biểu diễn âm nhạc (nhạc cụ), ca sỹ hát, tọa đàm (nói chuyện) mức áp suất âm thanh khác nhau Mặt khác dải tần số cũng khác nhau: tùy từng nhạc cụ,

tỳ chất giọng ca sỹ…(HÌNH 7)

Đối với phòng họp hoặc tọa đàm, thì chỉ cần nói (voie) (đối với tiếng nói yêu cầu hệ thống điện thanh có thể lặp lại được trong dải tần 400Hz – 800Hz Do vậy thành phần tần số chủ yếu của tiếng nói là âm trung tần, còn âm thấp không

A Neumann U87

Micro có búp hướng tròn thu âm thanh mọi hướng như nhau

(HÌNH 5)

có tác dụng hỗ trợ mà còn gây nhiễu loạn và phản qui làm giảm độ rõ nên thường cắt bỏ (trên MIXER có nút cut 75Hz)

Ngoài những Mic có độ nhạy cao để thu tiếng hát và nhạc cụ, ta còn chú ý những Mic có độ nhạy kém và trở khán thấp để thu những âm thanh có biên độ lớn như trống

(HÌNH 7)

Hiện tượng phản qui (lac-xen) là hiện tượng âm thanh do loa phát ra, trở lại micro qua máy thu khuếch đại và lại ra loa Quá trình tuần hoàn này nếu tốc độ nhanh sẽ tạo nên âm thanh chói tai, tốc độ chậm sẽ gây nhiễu, ảnh hưởng trầm

trọng đến chất lượng âm thanh, h ỏng loa

Hiện tượng phản qui ảnh hưởng của những nguyên nhân sau:

- vị trí loa và micro không đúng

- âm thanh khuếch đại quá mức cần thiết

- âm tần thấp nhiễu loạn

- âm phản xạ tới micro quá mạnh

- âm vang quá mức, mức ồn quá cao…

Do vậy muốn có được chất lượng âm tốt, phải xử lý cách âm cho phòng, đặt

hệ thống loa, micro phải thích hợp (định hướng hay không định hướng), micro đúng chủng loại cho từng loại âm thanh (micro voice, micro music: trống, nhạc,

SKU: SENNHEISER-E604

Evolution Drum Microphone

Sennheiser - e905

e905 Snare Drum

Microphone

Mic dùng để thu nhạc cụ (Trống)

(HÌNH 8)

bộ gõ, bộ hơi…) Không đặt búp hướng của micro gần (búp) hướng của loa… (HÌNH 9a)

- Quan trọng nhất của công việc thu thanh là xác định vị trí tối ưu để đặt micrô Đặt sai vị trí thì không bao giờ đạt được cái đẹp cho âm thanh, nhất là độ trung thực âm sắc của mỗi loại nhạc khí

- Nếu thu âm ngoài trời phải đặc biệt chú ý tránh hướng tạp âm, hướng gió, micrô có đặc tính hướng và có bọc chắn gió…

búp hướng Micro

Loa

micro

♪

Âm loa phát ra (HÌNH 9a) Bố trí mic sai (Gây hiện tượng phản qui)

búp hướng Micro

micro

Loa

♪

Âm loa phát ra

(HÌNH 9b) Bố trí mic đúng

- Micrôphôn đơn điều chỉnh hướng là loại micrô thông thường trong kỹ thuật thu thanh đơn thể Khi sử dụng ở đây phải bố trí sau cho mỗi micrô có búp hướng

ưu tiên cho từng nguồn âm thanh riêng hoặc nhóm nhạc cụ riêng và không bị ảnh hưởng bởi nguồn âm thanh khác (Hình 10)

HÌNH BỐ TRÍ KHU VỰC THU ÂM TRONG STUDIO

(HÌNH 10) 3.2.1 Đồng hồ đo mức chuẩn

Cơ bản có 2 loại, đồng hồ VU và đồng hồ đo đỉnh

- Đồng hồ VU là đồng hồ chỉ thị độ to nhỏ tín hiệu, do đó đồng hồ VU không có khả năng cho một thông tin chính xác tức thời

- Ngược lại, đồng hồ chỉ đỉnh (PP) là dụng cụ khoa học hơn Nó hiện thị mức đỉnh của tín hiệu trong thời gian ngắn (200ms) một cách chính xác, tối

ưu hóa được sự làm việc của thiết bị (về tỉ số tín hiệu trên tạp âm (S/N)

Điểm yếu của đồng hồ đỉnh là hiển thị rất ít (hoặc không) đến độ to nhỏ của

âm thanh mà người nghe, nghe thấy

Khu vực nhạc (MIC)

Khu vực

ca sỹ (MIC)

Sóng âm

Kính cách âm

PHÒNG THU PHÒNG

MÁY

Cửa ra vào

điện tử (LINE)

Thu tại studio - phòng cách âm

Khi thu âm tùy theo nguồn âm (to hay nhỏ, bỏng hay trầm…) mà ta chọn micrô có độ nhạy, búp hướng thích hợp; do phòng cách âm ít tạp âm ta

có thể dùng ít (một) micrô có độ nhạy cao – búp hướng hình cầu (tròn) để thu cho một nhóm nguồn âm (tọa đàm…) tuy nhiên phải bố trí nguồn âm

cách micrô cho thích hợp (nói to đặt xa, nói nhỏ gần hơn) (cách bố trí ít

micrô thì đơn giản nhưng chất lượng âm thanh không bằng đặt nhiều micrô)

Thu phỏng vấn – ngoài trời

Đồng hồ chỉ đỉnh (PP)

(HÌNH 11) Đồng hồ đo tín hiệu âm thanh

Mức tín hiệu tối đa là 0dB, trên 0dB (màu đỏ) tín hiệu bị méo (over)

kiểu 2 (Đồng hồ VU)

Khi thu phỏng vấn hay tường thuật, trước hết cũng phải chọn đặt tính hướng của micrô cho phù hợp với tính năng chương trình Nếu muốn tải đến

người nghe quang cảnh, không khí âm thanh xung quanh của buổi phỏng vấn

ta chọn micrô tương đối nhạy và có búp hướng hình cầu (tròn) Nếu muốn loại bớt tiếng động, tạp âm xung quanh ta chọn micrô có búp hướng hình trái tim hoặc hạt đậu

Chọn vị trí phỏng vấn ít tạp âm, tránh hướng gió thổi thẳng vào micrô, nhất là khi thu đối thoại hai người; song cần phải đưa micrô lên vị trí gần ngang miệng (HÌNH 12)

Trong mọi trường hợp nên dùng chụp chắn gió và chống hiệu ứng bật hơi (có thể dùng khăn tay để bịt chắn gió) Với khoảng cách micrô quá gần lưu ý không nói trực diện vào màng micrô mà hơi chếch micrô khỏi luồng hơi của tiếng nói để tín hiệu khỏi méo

ít tiếng ồn nhiều tiếng ồn mức ồn quá lớn

Thu phỏng vấn HÌNH 12