Bài giảng đại cương bệnh ghẻ

ĐẠI CƯƠNG: • Ghẻ ngứa là bệnh ngoài da lây • Triệu chứng chính: ngứa • Bệnh phổ biến ở Việt Nam • Bệnh lây từ người này sang người khác qua tiếp xúc trực tiếp, dùng chung vật dụng cá n

Ths BS VÕ NGUYỄN THÚY ANH

I ĐẠI CƯƠNG:

• Ghẻ ngứa là bệnh ngoài da lây

• Triệu chứng chính: ngứa

• Bệnh phổ biến ở Việt Nam

• Bệnh lây từ người này sang người khác qua

tiếp xúc trực tiếp, dùng chung vật dụng cá nhân,đường tiếp xúc tình dục

• Lây nhanh nơi ở chật chội, đông người

• Tác nhân gây bệnh: CÁI GHẺ (Sarcoptes

scabiei )

Con cái trưởng thành dài khoảng 400m

Sinh sống bằng cách đào hầm dưới da, gọi là rãnh ghẻ, ở giữa lớp sừng và lớp hạt

Chu kỳ sống khoảng 20 ngày

Cái ghẻ hoạt động nhiều về đêm, chết khi

ra khỏi ký chủ 3-4 ngày

Con đực chết ngay sau khi di giống

I ĐẠI CƯƠNG:

Con cái ghẻ (Sarcoptes scabiei)

II.LÂM SÀNG

• Thời kỳ ủ bệnh khoảng 3 tuần, tái nhiễm-ngắn (1-3d)

1 Thể điển hình:

 Ngứa: nhiều, về đêm, lan tỏa, chừa đầu,

mặt hoặc không ngứa

 Nhiều người trong gia đình cùng bị

ngứa

II.LÂM SÀNG

• Thương tổn da:

– Nguyên phát tại vị trí nhiễm trùng: rãnh ghẻ , sẩn-mụn nước, nốt ghẻ, ST tăng sừng, đóng mài dạng vẩy nến

– Phản ứng mẫn cảm với KST: ngứa, mề đay, st dạng chàm

– Thứ phát do cào gãi: vết cào gãi,

lichen hóa

– Thứ phát do nhiễm trùng

 Phát ban không đặc hiệu: dấu trầy xước do cào gãi, vết chàm hoá

II.LÂM SÀNG

1 Thể điển hình:

Vị trí: vùng da non

kẽ ngón, các nếp, quanh rốn, mông, đùi,

quanh bộ phận sinh dục, quầng vú ở phụ

nữ

Vị trí

Mông Nách

Mặt trong đùi Vùng sinh dục

Vùng lưng quần

Quanh núm vú ở nữ

Cổ tay Khuỷu tay

Ngón tay, dưới

móng

Dưới nhẫn, vòng,

dây đeo đồng hồ

Kẽ ngón tay

Lòng bàn tay

Lòng bàn tay

II.LÂM SÀNG

2 Thể không điển hình:

 Trẻ nhũ nhi:

Mụn nước, mụn mủ lòng bàn tay, lòng bàn chân là dấu hiệu hướng đến chẩn đoán

Những nốt thâm nhiễm, màu đỏ đồng, ở vùng quanh nách là những nốt ghẻ

 Ghẻ lan rộng :

Phát ban ngoài da, tổn thương mụn nước lan rộng

Thường do hậu quả:

Chẩn đoán muộn bệnh  giảm miễn dịch

Điều trị không thích hợp (dùng corticosteroid tại chỗ hay toàn thân)

Lòng bàn chân

Lây lan trong gia đình

II.LÂM SÀNG

2 Thể không điển hình

Ghẻ chàm hoá: do ngứa gãi nhiều, bệnh lâu ngày

Ghẻ bội nhiễm: do kém vệ sinh, mụn mủ

nhiều hơn mụn nước

Ghẻ bóng nước: mụn nước to, bóng nước, trong bóng nước có cái ghẻ

II.LÂM SÀNG

2 Thể không điển hình:

Ghẻ Nauy (ghẻ tăng sừng):

Ít hay không ngứa

Lây dữ dội do tăng sinh số lượng ký sinh trùng

Mài dày tăng sừng phủ khắp cơ thể, cả mặt, da đầu, móng

Dưới mài có rất nhiều cái ghẻ, có thể lên đến hàng triệu con

Bệnh thường ở người suy dinh dưỡng, giảm miễn dịch, bệnh mãn tính

Ghẻ ở người sạch sẽ

GHẺ NAUY

GHẺ NAUY

III BIẾN CHỨNG:

lông, viêm hạch

• Lichen hoá

cào gãi

của ghẻ hay vi trùng bội nhiễm

IV CHẨN ĐOÁN:

tại sang thương Thực tế ít làm

Ngứa nhiều về đêm, vùng da non

Nhiều người xung quanh cùng bị

Sang thương da: rãnh ghẻ, mụn nước vùng da nếp, kẽ

IV CHẨN ĐOÁN:

3 Chẩn đoán phân biệt:

Tổ đỉa: vị trí mụn nước mặt bên các ngón tay, chân

Chí rận: ngứa ở lưng, sau gáy, da

đầu

Chàm thể tạng: vị trí đối xứng 2 tay, 2 chân, thân mình

V ĐIỀU TRỊ:

1 Nguyên tắc:

Chẩn đoán sớm và điều trị thích hợp tránh lây lan

Điều trị cả gia đình, cộng đồng mắc bệnh

Vệ sinh nơi ở, đồ dùng cá nhân

Bôi thuốc đúng cách: thoa thuốc đặc hiệu khắp người trừ mặt 1 lần/ ngày buổi tối, sau 24 giờ tắm sạch

V ĐIỀU TRỊ:

2 Thuốc:

2.1 Thuốc bôi: là chủ yếu

 Permethrin 5% (Elimite):

Hiệu quả và an toàn, không độc với thần kinh

Bôi buổi tối toàn cơ thể trừ mặt và da đầu, để qua đêm khoảng 14 giờ Sáng tắm sạch

Lập lại sau 1 tuần

 Benzoat benzyl 25% (Ascabiol):

Bôi toàn cơ thể trừ mặt trong 12 đến 24 giờ

Dùng cho trẻ dưới 2 tuổi có thể gây MetHb và

dễ gây kích thích

Hiệu quả cao hơn, nhưng giá thành cao

Thận trọng khi dùng ở mặt và ngừơi bệnh hen suyễn

V ĐIỀU TRỊ:

2.2 Thuốc uống:

Ivermectin 150- 250 g/ kg: dùng trong trường hợp kháng thuốc thoa hay bệnh nặng

V ĐIỀU TRỊ:

 TH kháng thuốc hay bệnh nặng: thời gian để hết hoàn toàn triệu chứng từ 4 – 5 tuần

 điều trị giống như chàm để giảm triệu chứng

Thoa corticosteroids 2 lần/ ngày ở mặt và nếp,

kẽ

Kháng histamin, an thần dùng ban đêm để

giảm ngứa: chlorpheniamin, hydroxyzine,

cetirizine, loratadine…

Trường hợp bội nhiễm: bôi dung dịch màu như eosin, milian vào tổn thương nhiễm trùng,

dùng kèm kháng sinh uống

V ĐIỀU TRỊ:

 Với ghẻ tăng sừng: nâng tổng trạng, thoa mỡ Sali (2-5%) tiêu sừng rồi điều trị

 Diệt nguồn lây:

Quần áo sau khi thay để 1 tuần mới mặc lại

Đun sôi quần áo ở 80- 90oC trong 5 phút

VI PHÒNG BỆNH:

• Vệ sinh cá nhân hàng ngày

• Tránh tiếp xúc với người bị ghẻ

• Khi bị ghẻ tránh tiếp xúc với người xung quanh

và điều trị sớm, đúng cách

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Organe de la Socíeté Francaise de