Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh : Nắm đợc một số quy tắc về số câu, tiếng, vần, nhịp, thanh…của một số thể thơ truyền thống: lục bát, song thất lục bát, ngũ ngôn và thất ngôn Đờng luật
Trang 1Ngaứy soaùn:5-10 -2008 Tieỏng Vieọt :
Tiết:23
I MUẽCTIEÂU
1 Veà kieỏn thửực: Giuựp hoùc sinh :
Nắm đợc một số quy tắc về số câu, tiếng, vần, nhịp, thanh…của một số thể thơ truyền thống: lục bát, song thất lục bát, ngũ ngôn và thất ngôn Đờng luật
2 Veà kú naờng
Nắm chắc đợc luật thơ của các thể thơ để vận dụng phân tích
3 Veà thaựi ủoọ:
Giáo dục , bồi dỡng tình yêu tiếng mẹ đẻ thông qua các thể thơ truyền thống
II CHUAÅN Bề
1.Chuaồn bũ cuỷa giaựo vieõn:
- ẹoà duứng daùy hoùc : Taứi lieọu tham khaỷo: Saựch giaựo vieõn, Thieỏt keỏ baứi giaỷng
- Phửụng aựn toồ chửực lụựp hoùc : Phaựt vaỏn, dieón giaỷng, gụùi mụỷ, thaỷo luaọn
2 Chuaồn bũ cuỷa hoùc sinh : ẹoùc saựch giaựo khoa, soaùn baứi theo hửụựng daón saựch
giaựo khoa
III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY HOẽC
1 OÅn ủũnh tỡnh hỡnh lụựp : (1phuựt) Kieồm tra neà neỏp, sú soỏ, taực phong hoùc sinh.
2 Kieồm tra baứi cuừ : (5 phuựt)
Đọc một đoạn trích trong Truyện Kiều hoặc một bài ca dao
Nhận xét về thể loại Căn cứ để xác định thể loại đó?
3 Giaỷng baứi mụựi:
- Giụựi thieọu baứi : (2 phuựt)
Thơ được chia làm nhiều thể loại, mỗi thể loại cú những quy định riờng về luật thơ Nắm vững được luật thơ sẽ giỳp ta cú điều kiện tỡm hiểu tốt hơn cỏc tỏc phẩm thơ ca
- Tieỏn trỡnh baứi daùy:
THỜI
GIAN CỦA GIÁO VIấN HOẠT ĐỘNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG KIẾN THỨC
15’ Hoaùt ủoọng 1 :
Giaựo vieõn hửụựng
daón cho hoùc sinh tỡm
hieồu baứi
Thế nào là luật thơ?
Vận dụng vào phân
tích ngữ liệu vừa nêu
ở phần kiểm tra bài
cũ
Giaựo vieõn đa ngữ
liệu
( Dùng bảng phụ)
Hớng dẫn hoùc sinh
phân tích ngữ liệu ở
các mặt: + Tiếng
Hoaùt ủoọng 1:
Hoùc sinh đọc saựch giaựo khoa phần 1 - trang 101 và trả lời câu hỏi
A Lý thuyết.
I Khái quát về luật thơ.
1.Khỏi niệm:
Luật thơ là toàn bộ những qui tắc về số cõu, số tiếng, cỏch hiệp vần, phộp hài thanh, ngắt nhịp…trong cỏc thể thơ được khỏi quỏt theo những kiểu mẫu nhất định
2 Các nhân tố cấu thành luật thơ
a Ngữ liệu( Bảng phụ)
b Phân tích ngữ liệu
c Nhận xét:
* Tiếng: - vai trò của tiếng: số tiếng quy định thể thơ
- đặc điểm của tiếng: gồm 3
Trang 2+ Vần
+ Nhịp
+ Hài thanh
Từ đó đi tới nhận xét
khái quát các nhân tố
cấu thành luật thơ
Giaựo vieõn yêu cầu
hoùc sinh theo dõi vào
ngữ liệu mục I.2 và
trả lời câu hỏi
? Phân tích các yếu
tố: tiếng, vần, nhịp,
hài thanh của ngữ
liệu
H
oaùt ủoọng 2:
Qua phân tích ngữ
liệu, em có nhận xét
gì về luật thơ của thể
thơ lục bát?
Hoùc sinh nhận xét,
giaựo vieõn chốt lại
Giaựo vieõn đa ngữ
liệu (bảng phụ), hoùc
sinh theo dõi và trả
lời câu hỏi
? Phân tích các yếu
tố: tiếng, vần, nhịp,
hài thanh của ngữ
liệu
? Qua phân tích ngữ
liệu, em có nhận xét
gì về luật thơ của thể
thơ song thất lục bát?
Hoùc sinh nhận xét,
giaựo vieõn chốt lại
? Nhận xét tiếng,
vần, nhịp, hài thanh
Giaựo vieõn chốt lại
(Hoùc sinh đọc saựch giaựo khoa và trả lời cõu hỏi)
H
oaùt ủoọng 2:
Hoùc sinh nhận xét
Cho hiển thị một bài thơ lục bỏt trờn màn chiếu:
“ Trăm năm trong cừi người ta
Chữ tài chữ mệnh khộo là ghột nhau Trải qua một cuộc bể dõu
Những điều trụng thấy
mà đau đớn lũng”
.- Cho hs rỳt ra luật thơ của thể song thất lục bỏt qua 4 dũng thơ sau:
“ Ngũi đầu cầu nước trong như lọc,
Đường bờn cầu cỏ mọc cũn non
Đưa chàng lũng dặc dặc buồn,
Bộ khụn bằng ngựa, thủy khụn bằng thuyền”
Hs tự rỳt ra luật thơ của thể thơ ngũ ngụn bỏt cỳ qua bài thơ sau MẶT TRĂNG
Vằng vặc búng thuyền quyờn
Mõy quang giú bốn bờn
phần: phụ âm đầu, vần, thanh
điệu
* Vần: - là phần đợc lặp lại để liên kết dòng trớc với dòng sau
- Vị trí hiệp vần: là yếu tố để xác định luật thơ
* Nhịp: căn cứ vào số tiếng chẵn, lẻ, thanh điệu
* Hài thanh (phối thanh): là sự kết hợp giữa các thanh điệu tạo nên đặc thù cho thể thơ
* Số dòng thơ: căn cứ để xác
định luật thơ
=> Các yếu tố trên cấu thành luật thơ
II Một số thể thơ truyền thống.
1 Các thể thơ dân tộc
a Thể thơ lục bát
* Ngữ liệu
* Phân tích ngữ liệu
* Nhận xét
- Số tiếng: chẵn
- Vần: lng, chân luân phiên nhau
- Nhịp: chẵn
- Hài thanh: đối xứng, luân phiên B- T
b Thể thơ song thất lục bát
* Ngữ liệu
* Phân tích ngữ liệu
* Nhận xét
- Số tiếng: 7- 7- 6- 8
- Vần: + cặp 7- 7: vần T + cặp 6- 8: vần B + giữa 2 cặp: vần liền
- Nhịp:+ câu 7- 7: nhịp 3- 4 + câu 6- 8: nhịp 2- 2- 2
- Hài thanh:
+ cặp 6- 8: nh thể lục bát + cặp 7- 7:thanh B hoặc thanh T
2 Các thể thơ Đ ờng luật
a Thể thơ ngũ ngôn:
- Ngũ ngôn tứ tuyệt
- Ngũ ngôn bát cú
* Nhận xét: tiếng:5 hoặc 8 tiếng
Vần: độc vận Nhịp: lẻ Hài thanh: luân phiên B - T
Trang 3Giaựo vieõn đa ngữ
liệu (bảng phụ) Hoùc
sinh tiếp tục nhận xét
đặc điểm của thể thơ
trong ngữ liệu mà
giaựo vieõn đa ra Sau
đó giaựo vieõn chốt lại
Giaựo vieõn hướng dẫn
học sinh tỡm hiểu
theo cỏc cõu hỏi:
- Vỡ sao gọi là thơ
hiện đại?
- Thơ hiện đại Việt
Nam xuất hiện từ giai
đoạn nào?
- Trong cỏc bài thơ
đó học ở lớp dưới,
em biết bài nào là thơ
hiện đại? Vỡ sao?
H
oaùt ủoọng 3:
* Hóy khỏi quỏt lại
những kiến thức cơ
bản của bài
Qua tìm hiểu các ngữ
liệu, giáo viên chốt
lại để hoùc sinh nắm
đợc đặc điểm cơ bản
nhất của các thể thơ
trên và chuyển sang
phần luyện tập
H
oaùt ủoọng 4:
Giaựo vieõn chia nhóm
thực hiện Bài tập 1
Mỗi nhóm thực hiện
một yêu cầu của bài
tập Các nhóm thảo
luận, trả lời Giaựo
vieõn nhận xét, bổ
sung
Nề cho trời đất trắng Quột sạch nỳi sụng đen
Cú khuyết nhưng trũn mói
Tuy già vẫn trẻ lờn Mảnh gương chung thế giới
Soi rừ: mặt hay, hốn
* Hs quan sỏt một vớ
dụ về thơ hiện đại:
TIẾNG THU
Em khụng nghe mựa thu
Dưới trăng mờ thổn thức?
Em khụng nghe rạo rực
Hỡnh ảnh kẻ chinh phu Trong lũng người cụ phụ?
Em khụng nghe rừng thu
Lỏ thu rơi xào xạc, Con nai vàng ngơ ngỏc,
Đạp trờn lỏ vàng khụ?
H
oaùt ủoọng 3:
(Hoùc sinh đọc ghi nhớ
ở sgk)
H
oaùt ủoọng 4:
1.Baứi taọp 1:
2 Bài2
3 Bài tập 3:
b Thể thơ thất ngôn: - thất ngôn tứ tuyệt
- thất ngôn bát cú
* Nhận xét: tiếng: 7 tiếng vần: chân, độc vận
nhịp: 3- 4…
hài thanh:
3 Cỏc thể thơ hiện đại
- Thơ 5 tiếng, 7 tiếng, 8 tiếng, hỗn hợp, tự do, thơ - văn xuụi
Vừa cú sự tiếp nối luật thơ trong thơ truyền thống vừa cú
sự cỏch tõn
III Kết luận (Ghi nhớ - sgk)
B Luyện tập.
1> Bài tập 1(sgk - T107) 2> Bài tập trắc nghiệm: ( dùng bảng phụ):
Giaựo vieõn đưa 2 cõu hỏi củng
cố
1 Trong buổi chơi xuõn, bờn
mộ Đạm Tiờn, Thuý Kiếu đó:
“Rỳt trõm vấn giắt cài đầu Vạch da cõy vịnh bốn cõu ba