Bài Luật thơ (Tiết 1)

Trống Tràng thành lung lay bĩng nguyệt ,Khĩi Cam Tuyền mờ mịt thức mây, Chín lần gươm báu trao tay Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh… Đồn Thị Điểm?, Chinh phụ ngâm LUẬT THƠ Thể so

Tieát 24 : Tieáng Vieät:

• I.TÌM HI U CHUNG Ể :

• 1/ Khái quát về luật thơ :

• a.Luật thơ: là tồn bộ những qui tắc về số câu, số tiếng, cách hiệp vần, phép hài thanh, ngắt

nhịp…trong các thể thơ được khái quát theo những kiểu mẫu nhất định

• -3 nhóm chính::

• + Các thể thơ dân tộc: Lục bát, song thất lục bát, hát nĩi

• + Các thể thơ Đường luật: Ngũ ngơn, thất ngơn

• + Các thể thơ hiện đại: Năm tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, tự do, thơ - văn xuơi…

• b Các yếu tố cấu thành lu t th ậ ơ:

• -Tiếng: là cơ sở để xác định luật thơ.

• Tiếng là đơn vị cấu tạo ý nghĩa và nhạc điệu dòng thơ.

• Tiếng gồm 3 phần: phụ âm đầu, vần và thanh điệu.

• Ví dụ: đầm

• -Vần thơ: là phần được lặp lại để liên kết dòng trước với dòng sau:

• Trong đầm gì đẹp bằng sen

• Lá xanh bông trắng lạii chen nhị vàng…

• -Hài thanh, ngắt nhịp

• 2.Một số thể thơ truyền thống

• a.Thể lục bát

• -Số tiếng: 6-8

• -Vần: vần lưng 6-6, 8-6

• -Nhịp: nhịp chẵn, dựa vào số tiếng có thanh không đổi (2,4,6)

• -Hài thanh: có sự cân xứng luận phiên B-T-B ở các tiếng 2-4-6

LUẬT THƠ

Nhớ gì như nhớ người yêu

Trăng lên đầu núi, nắng chiều lưng nương

Nhớ từng bản khói cùng sương

Sớm khuya bếp lửa người thương đi về.

(“Việt Bắc”- Tố Hữu)

Trống Tràng thành lung lay bĩng nguyệt ,

Khĩi Cam Tuyền mờ mịt thức mây,

Chín lần gươm báu trao tay

Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh…

(Đồn Thị Điểm(?), Chinh phụ ngâm)

LUẬT THƠ

Thể song Thất lục bát

 b.Thể song thất lục bát

M t tr ng ặ ă

Vằng vặc / bĩng thuyền quyên Mây quang / giĩ bốn bên

Nề cho / trời đất trắng

Quét sạch / núi sơng đen

Cĩ khuyết / nhưng trịn mãi

Tuy già / vẫn trẻ lên

Mảnh gương / chung thế giới Soi rõ: / mặt hay, /hèn.

LUẬT THƠ

Ngũ ngơn bát cú

 c.Các thể ngũ ngôn Đường luật :

 - 2 thể chính : tứ tuyệt và bát cú

 -Bố cục : 4 phần

 -Số tiếng : 5 , số dòng : 8

 -Vần:1 vần, gieo vần cách

 -Nhịp:lẽ 2/3

 -Hài thanh: có sự luân phiên B-T, hoặc niêm B-B, T-T ở tiếng thứ 2 và thứ 4

Thất ngơn tứ tuyệt

ƠNG PHỖNG ĐÁ

Đêm ngày gìn giữ cho ai đĩ?

( Nguyễn Khuyến )

LUẬT THƠ

 d.Các thể thất ngôn Đường luật :

 *Thất ngôn tứ tuyệt :

 -Số tiếng: 7 ; Số dòng : 4

 -Vần chân, độc vận, gieo vần cách ; nhịp 4/3

 -Hài thanh: +Niêm : 1-4 ; 2-3 + Đối : 1-2 ; 3-4

LUẬT THƠ

Thất ngơn bát cú

CÂU CÁ MÙA THU

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.

Sĩng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước giĩ khẽ đưa vèo.

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.

Tựa gối buơng cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

 * Thất ngôn Bát cú:

 -Số tiếng: 7 ; Số dòng : 8

 -Vần chân, độc vận ; nhịp 4/3

 -Hài thanh: +Niêm : 1-8, 2-3, 4-5, 6-7 + Đối : 3-4, 5-6

Em khơng nghe /rừng thu

Lá thu rơi / xào xạc, Con nai vàng /ngơ ngác, Đạp trên / lá vàng khơ?

TH TH HI N Ể Ơ Ệ ĐẠ I

LUẬT THƠ

 3.Các thể thơ hiện đại:

-Các thể thơ hiện đại VN rất phong phú:

5 tiếng, bảy tiếng, tám tiếng, hỗn hợp, tự do,

thơ văn xuôi…

-Chúng vừa tiếp nối thơ truyền thống, vừa có sự cách tân.

Phân bi t cách gieo v n, ng t nh p, hài ệ ầ ắ ị

Phân bi t cách gieo v n, ng t nh p, hài ệ ầ ắ ị

thanh ?

1.Tr ng Tràng ố

1.Tr ng Tràng ố thành lung lay bóng nguy t, lung lay bóng nguy t,ệệ

Khói Cam Tuy n Tuy n ề ề m m t th c mây, m m t th c mây,ờ ịờ ị ứứ

Chín l n gChín l n gầầ ươươm báu trao taym báu trao tay

N a đêm truy n h ch đ nh ngày xu t chinh….N a đêm truy n h ch đ nh ngày xu t chinh….ửử ềề ịị ịị ấấ

( Đoàn Th Đi m (?)- ị ể

( Đoàn Th Đi m (?)- ị ể Chinh ph ngâm Chinh ph ngâm ụ ụ )

LUẬT THƠ

LUYỆN TẬP : Anh, chị thử đọc (hoặc sáng tác) một bài thơ lục bát gồm 4 dòng Đề tài tự chọn.

III.HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

Bài cũ: Tìm và phân loại các bài thơ trong

chương trình Ngữ văn 12 theo các thể thơ.

-Thơ hi n đ i r t t do, linh ho t v ệ ạ ấ ự ạ ề số câu,

số tiếng, gieo vần, ngắt nhịp… nhưng vẫn cĩ

sự khác biệt so với văn xuơi Phân tích sự

khác biệt đĩ.

Bài mới: Lu t th  (Ti p theo) ậ ơ ế

Làm các bài tập ph n Luy n t p SGK ở ầ ệ ậ

Trống Tràng thành lung lay bĩng nguyệt ,

Khĩi Cam Tuyền mờ mịt thức mây,

Chín lần gươm báu trao tay

Nửa đêm truyền hịch định ngày xuất chinh…

(Đồn Thị Điểm(?), Chinh phụ ngâm)

LUẬT THƠ

Thể song Thất lục bát

LUẬT THƠ

Bác chẳng ở, dẫu van chẳng ở,

Tơi tuy thương lấy nhớ làm thương; Tuổi già hạt lệ như sương,

Hơi đâu ép lấy hai hàng chứa chan!

(Khĩc Dương Khuê- Nguyễn Khuyến)

Song Thất lục bát