GẦN 160 năm ngày ra đời Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, chúng ta không thể không nói về giá trị bền vững, ý nghĩa lịch sử của tác phẩm bất hủ này với tư cách là cương lĩnh chính trị, định hướng hành động của giai cấp vô sản toàn thế giới.
Trang 1Những luận chứng của C.Mác và Ph.Ăngghen về tiến trình phát triển của giai cấp vô sản trong "tuyên ngôn của đảng cộng sản"
GẦN 160 năm ngày ra đời "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản", chúng ta không thể không nói về giá trị bền vững, ý nghĩa lịch sử của tác phẩm bất hủ này với tư cách là cương lĩnh chính trị, định hướng hành động của giai cấp vô sản toàn thế giới
Giá trị bền vững, ý nghĩa lịch sử của "Tuyên ngôn" trước hết là ở chỗ, trong tác phẩm bất hủ này, C.Mác và Ph.Ăngghen đã áp dụng phép biện chứng duy vật vào việc nhận thức những cơ sở khách quan và các nhân tố chủ quan của sự phát triển xã hội, đã tuyên bố sự ra đời của một khoa học đích thực về các quy luật phát triển của xã hội loài người-chủ nghĩa duy vật lịch sử Cách mạng vô sản và xã hội xã hội người-chủ nghĩa trước đó chỉ là những mơ ước không tưởng của nhân loại tiến bộ, thì nay, với sự ra đời của "Tuyên ngôn" đã được luận chứng một cách khoa học bằng sự phân tích tiến trình phát triển hợp quy luật của lịch sử
Giá trị bền vững, ý nghĩa lịch sử của "Tuyên ngôn" còn là ở chỗ, trong tác phẩm này, C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra một sự luận chứng khoa học cho sứ mệnh lịch sử toàn cầu của giai cấp vô sản với tư cách là người xoá bỏ chủ nghĩa tư bản và xây dựng một xã hội mới về nguyên tắc - xã hội xã hội chủ nghĩa
Trong sự đan xen hết sức phức tạp của các quan hệ xã hội giữa thế kỷ XIX, khi mà giai cấp tư sản vẫn còn có những cống hiến của một giai cấp "đã đóng một vai trò hết sức cách mạng trong lịch sử", khi mà
Trang 2giai cấp vô sản được hình thành với tư cách một giai cấp mới chỉ bước những bước tiến độc lập đầu tiên, C.Mác và Ph.Ăngghen đã nhìn thấy
rõ và đã luận chứng một cách khoa học rằng chính giai cấp vô sản là giai cấp đích thực cách mạng, hơn nữa, là giai cấp duy nhất triệt để cách mạng Trong những năm giai cấp vô sản vừa mới bước lên vũ đài lịch sử với tư cách một giai cấp độc lập, còn đại bộ phận của nó vẫn là
"một khối quần chúng sống tản mạn trong cả nước và bị cạnh tranh chia nhỏ", dựa trên sự phân tích khoa học về tiến trình lịch sử, C.Mác
và Ph.Ăngghen đã chứng minh rằng chính giai cấp vô sản là giai cấp có
sứ mệnh thực hiện những cải tạo cách mạng triệt để, quyết định toàn bộ
sự phát triển của xã hội trong tương lai, đem lại sự tiến bộ xã hội cho cả nhân loại
Trong "Tuyên ngôn", C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra một sự luận chứng khoa học sâu sắc cho sứ mệnh lịch sử toàn cầu đó của giai cấp vô sản, đã xác định rõ những con đường và các hình thức mà nó cần sử dụng để giải quyết những nhiệm vụ kinh tế và chính trị trước mắt, để đạt tới mục tiêu chiến lược, cuối cùng - xây dựng thành công chế độ xã hội không có giai cấp, không còn áp bức bóc lột, "một liên hợp, trong đó sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người"
Với "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản", giai cấp vô sản toàn thế giới đã nhận được một cương lĩnh đích thực khoa học cho cuộc đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng con người, giải phóng giai cấp, vì hoà bình, dân chủ và tiến bộ xã hội của mình
Trang 3Mọi sự kiện cách mạng vĩ đại ở thế kỷ XIX và thế kỷ XX, những thành công lớn lao của phong trào công nhân quốc tế: Công xã Pari, Cách mạng tháng Mười Nga, thắng lợi của giai cấp công nhân và các lực lượng xã hội tiến bộ ở châu Âu, châu Á, châu Phi và châu Mỹ latinh tất cả những điều đó lần đầu tiên đã nhận được sự luận chứng khoa học và khẳng định tính đúng đắn của những tiên đoán thiên tài của C.Mác và Ph.Ăngghen trong "Tuyên ngôn của Đảng cộng sản"
Trong "Tuyên ngôn", C.Mác và Ph.Ăngghen đã đặt ra cơ sở hiện thực cho quá trình kết hợp chủ nghĩa xã hội khoa học với phong trào công nhân, và điều này đã giữ một vai trò quyết định trong việc giai cấp công nhân tự ý thức được sứ mệnh lịch sử toàn cầu của mình Sự xuất hiện của "Tuyên ngôn" và việc thành lập "Liên đoàn những người cộng sản" đã đánh dấu sự ra đời của một lực lượng chính trị - xã hội mới về chất - phong trào xã hội chủ nghĩa, phong trào có nhiệm vụ lãnh đạo giai cấp công nhân, lãnh đạo hoạt động cải tạo cách mạng vĩ đại của nó Trên diễn đàn chính trị, trong đời sống xã hội đã xuất hiện các nhà hoạt động chính trị, hoạt động xã hội kiểu mới, những người cách mạng có
tư cách mới, những người cộng sản Những người cộng sản, C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định, "tuyệt nhiên không có một lợi ích nào tách khỏi lợi ích của toàn thể giai cấp vô sản", "họ đặt lên hàng đầu và bảo
vệ những lợi ích không phụ thuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản" và trong các giai đoạn khác nhau của cuộc đấu tranh giai cấp, "họ luôn luôn đại biểu cho lợi ích của toàn bộ phong trào"
"Họ không đặt ra những nguyên tắc riêng biệt nhằm khuôn phong trào
Trang 4vô sản theo những nguyên tắc ấy", họ "không phải là một đảng riêng biệt đối lập với các đảng công nhân khác", họ là "bộ phận kiên quyết nhất trong các đảng công nhân", "luôn luôn thúc đẩy phong trào tiến lên" và "hiểu rõ những điều kiện, tiến trình và kết quả chung của phong trào vô sản"
"Tuyên ngôn của Đảng cộng sản" đã đặt ra hàng loạt vấn đề phương pháp luận, mang tính nguyên tắc, có liên quan tới số phận lịch
sử của học thuyết Mác 150 năm qua đã chứng tỏ tính có cơ sở, tính khoa học, sự bền vững của các tư tưởng cơ bản có trong "Tuyên ngôn", sức mạnh cải tạo cách mạng thực sự vĩ đại của học thuyết Mác và tính chất sáng tạo của nó
Những năm đầu sau khi "Tuyên ngôn" ra đời là những năm phổ biến các tư tưởng của nó vào phong trào công nhân Nhưng chỉ sau một thời gian, "Tuyên ngôn" đã nhanh chóng giữ vị trí chủ đạo trong phong trào công nhân Và đến nay tất cả mọi luận điểm mang tính nguyên tắc của "Tuyên ngôn" vẫn giữ nguyên ý nghĩa thời sự của nó và là cơ sở lý luận để chúng ta phân tích các xu hướng quan trọng nhất của cuộc đấu tranh giai cấp trong thế giới hiện đại Chủ nghĩa Mác không phải là một học thuyết cứng đờ Nó liên tục phát triển, trải qua hàng loạt giai đoạn Song, cái có ý nghĩa mang tính nguyên tắc khi phân tích sự phát triển của tư tưởng mácxít từ một giai đoạn lịch sử này sang một giai đoạn lịch sử khác là việc xác định mối liên hệ biện chứng giữa khuynh hướng kế thừa liên tục của khoa học mácxít và sự phát triển, sự làm phong phú thường xuyên của lý luận Cách tiếp cận đó cho phép chúng
ta vạch ra một cách đầy đủ nhất các đặc trưng của chủ nghĩa Mác như
Trang 5tính khoa học sâu sắc và bản chất sáng tạo của nó, tính bền vững, tính khách quan của các luận điểm cơ bản và sự phát triển không ngừng của chúng
Các giai đoạn phát triển của học thuyết Mác được hình thành một cách phù hợp với các giai đoạn lịch sử trong hoạt động cải tạo cách mạng của giai cấp công nhân
Giai đoạn thứ nhất trong sự phát triển của học thuyết Mác là giai đoạn xây dựng thế giới quan khoa học của giai cấp công nhân, được C.Mác và Ph Ăngghen "trình bày một cách hết sức sáng sủa và rõ ràng" trong "Tuyên ngôn" Đó là giai đoạn chủ nghĩa tư bản công nghiệp, là thời kỳ giai cấp công nhân bước lên vũ đài lịch sử với tư cách một giai cấp độc lập và triệt để cách mạng, là những cơn bão táp cách mạng đầu tiên và sau đó được thay thế bằng thời kỳ chuẩn bị hoà bình cho thời đại của những cải tạo tiếp theo Chủ nghĩa Mác đã phát hiện ra những quy luật chung nhất về sự phát triển của hiện thực khách quan, và trên cơ sở đó, xây dựng nên lý luận khoa học về xã hội - chủ nghĩa duy vật lịch sử và chủ nghĩa cộng sản khoa học, mà trọng tâm của nó là luận chứng lý luận cho sứ mệnh lịch sử toàn cầu của giai cấp công nhân, tính tất yếu của chuyên chính vô sản Xuất phát từ những kết luận được rút ra từ sự nghiên cứu lý luận và thực tiễn, C.Mác và Ph.Ăngghen đã đưa ra các luận điểm cơ bản về cách mạng xã hội chủ nghĩa, về đường lối chính trị, quan điểm chiến lược và sách lược của cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp vô sản trong "Tuyên ngôn" Đến cuối thế kỷ XIX, học thuyết này của các ông đã giành được thắng lợi lý luận quyết định trong phong trào công nhân Thắng lợi lý luận của chủ
Trang 6nghĩa Mác đã gây ra phản kháng quyết liệt từ phía các kẻ thù tư tưởng của nó, chúng đã tạo ra các hình thức đấu tranh tinh vi nhất nhằm chống lại chủ nghĩa Mác Biện chứng của lịch sử cho thấy sự thắng lợi
lý luận của chủ nghĩa Mác đã buộc kẻ thù tư tưởng của nó phải "đội lốt" chủ nghĩa Mác Chính chủ nghĩa xét lại về lý luận và chủ nghĩa cơ hội về chính trị đã hình thành theo cách đó và là một mối nguy hiểm lớn trong thời kỳ này
Thời đại mà chủ nghĩa tư bản công nghiệp chuyển thành chủ nghĩa đế quốc, khi mà cuộc đấu tranh giai cấp thực tế đã đặt ra vấn đề cách mạng vô sản là thời kỳ bắt đầu một giai đoạn mới trong sự phát triển của học thuyết cách mạng - giai đoạn Lênin Tính đặc thù về chất của giai đoạn này là ở chỗ, thắng lợi của Cách mạng tháng Mười không những đã khẳng định tính đúng đắn của học thuyết Mác trong "Tuyên ngôn", mà còn là một thắng lợi vĩ đại của học thuyết này Đó là thắng lợi đã dẫn đến "một thời kỳ lịch sử mà lý luận biến thành thực tiễn, trở nên sinh động nhờ thực tiễn, được sửa chữa bằng thực tiễn, được kiểm tra lại trong thực tiễn
Thành tựu lý luận vĩ đại của C.Mác và Ph.Ăngghen trong "Tuyên ngôn" là sự phát hiện ra và luận chứng khoa học cho sứ mệnh lịch sử toàn cầu của giai cấp công nhân Với một sức mạnh kỳ diệu, " Tuyên ngôn" đã chỉ rõ rằng trong tất cả các giai cấp được hình thành trong tiến trình phát triển của xã hội, "trong tất cả các giai cấp hiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cách mạng" Giai cấp vô sản luôn quan tâm đến việc xoá bỏ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, tới việc thủ tiêu mọi hình thức bóc lột Trong khi
Trang 7đó, chính giai cấp tư sản, như "Tuyên ngôn" chỉ rõ, đã "sản sinh ra những người đào huyệt chôn chính nó" Và hơn nữa, chính "Tuyên ngôn" đã đưa ra một tiên đoán mang tính khẳng định: "Sự sụp đổ của giai cấp tư sản và thắng lợi của giai cấp vô sản đều là tất yếu như nhau"
Toàn bộ sự phát triển lịch sử tiếp theo, mọi sự kiện lớn, nhỏ hơn một thế kỷ qua, từ Công xã Pari, Cách mạng tháng Mười cho tới ngày nay đã chỉ ra sức mạnh vĩ đại và sức sống của tiên đoán khoa học thiên tài đó của C.Mác và Ph.Ăngghen
Sau khi luận chứng cho sứ mệnh lịch sử toàn cầu của giai cấp vô sản, trong "Tuyên ngôn", C.Mác và Ph.Ăngghen cũng đồng thời vạch
ra quá trình chuyển biến phức tạp của giai cấp công nhân từ địa vị của
"tầng lớp ở bên dưới nhất của xã hội hiện tại" thành giai cấp triệt để cách mạng "Tuyên ngôn" đã làm sáng tỏ địa vị mâu thuẫn của giai cấp
vô sản trong xã hội tư bản chủ nghĩa và con đường giải quyết mâu thuẫn đó "Tuyên ngôn" còn đưa ra một sự phân tích sâu sắc các điều kiện xã hội, các yếu tố lịch sử, các tiền đề kinh tế, chính trị và tư tưởng
mà nhờ đó, giai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình
Trước hết, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ ra rằng giai cấp vô sản
là giai cấp đang phát triển, rằng sự phát triển của nó sẽ trải qua những giai đoạn nhất định
Quá trình chuyển biến đông đảo quần chúng thành công nhân diễn ra ở giai đoạn phát triển chung thứ nhất Sự thống trị của tư bản đã tạo ra
Trang 8một tình cảnh, một cuộc sống khiến cho đông đảo quần chúng này trở nên đối lập với tư bản với tư cách là một lực lượng xã hội độc lập Xét
về phương diện xã hội, lực lượng đó đã là một giai cấp; xét về phương diện chính trị và ý thức hệ, nó vẫn chưa nhận thức được bản chất, vị trí của mình trong hệ thống quan hệ xã hội, chưa nhận thức được vai trò lịch sử của mình Xét trên bình diện chính trị - giai cấp, nó vẫn tự khép lại ở mình, hạn chế trong khuôn khổ của sự phân tán Nó vẫn chưa ý thức được sứ mệnh lịch sử của mình, bởi nó chưa có một hệ tư tưởng khoa học thật sự Năng lực hoạt động cách mạng của nó bị hạn chế bởi việc nó vẫn còn bị phân tán, chưa có tổ chức, hành động một cách tự phát ở trạng thái đó, giai cấp vô sản vẫn là "giai cấp tự nó"
Giai đoạn phát triển chung thứ hai của giai cấp vô sản là thời kỳ
mà giai cấp công nhân ý thức được mình với tư cách một giai cấp đặc biệt về phương diện chính trị - xã hội, thông qua các đại biểu của mình,
nó đi tới nhận thức về vị trí của mình trong hệ thống quan hệ xã hội, về
sứ mệnh lịch sử của mình và triển khai một cuộc đấu tranh có ý thức,
có tổ chức nhằm thực hiện sứ mệnh đó Giai cấp vô sản trở thành "giai cấp vì nó" ở giai đoạn này, giai cấp vô sản đã có tính tổ chức, đoàn kết,
tự giác, có một thế giới quan khoa học, có sự kết hợp chủ nghĩa xã hội với phong trào công nhân nhằm thúc đẩy cuộc đấu tranh cách mạng của nó
Nhưng, quá trình phát triển của giai cấp công nhân không dừng lại ở đó Trong giai đoạn mà các mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản trở nên gay gắt, xung đột giai cấp tăng lên, sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân đã tăng lên đáng kể Nó thể hiện ra là một lực lượng duy
Trang 9nhất có khả năng đoàn kết và hợp nhất những người bị áp bức và bóc lột thành một lực lượng thống nhất để tổ chức cuộc đấu tranh chống lại giai cấp tư sản và lật đổ nó, để bảo vệ hoà bình, dân chủ và độc lập dân tộc, để quá độ lên chủ nghĩa xã hội
ở giai đoạn này, giai cấp công nhân trở thành giai cấp nắm bá quyền lãnh đạo trong khuôn khổ các liên minh giai cấp, giai cấp lãnh đạo tầng lớp bị áp bức và bóc lột, giai cấp lãnh đạo mọi lực lượng xã hội tiến bộ tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa Khi đó giai cấp vô sản trở thành giai cấp "vừa vì nó vừa vì người lao động"
Các giai đoạn phát triển chung đó của giai cấp công nhân đã phản ánh các giai đoạn phát triển theo hướng đi lên của nó dưới hình thức lôgíc - lịch sử Nhưng, sự khảo cứu lịch sử- cụ thể về các giai đoạn đó đối với các nước khác nhau đã cho thấy tính chất phát triển không đồng đều của giai cấp công nhân do sự phát triển không đồng đều của bản thân chủ nghĩa tư bản, do có quá nhiều những đặc thù dân tộc đã in đậm dấu ấn của nó lên bộ mặt chính trị - xã hội của giai cấp công nhân nước này hay nước khác Những yếu tố đó, mặc dù có làm đa dạng hoá bức tranh chung về giai cấp vô sản, song chúng không thể làm thay đổi khuynh hướng hình thành và phát triển chung của giai cấp vô sản toàn thế giới
Khi phân tích quá trình hình thành và phát triển của giai cấp vô sản với tư cách là lực lượng duy nhất triệt để cách mạng, là người đào
mồ chôn chủ nghĩa tư bản và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, các tác giả của "Tuyên ngôn" đã chỉ ra tính chất phức tạp của quá trình
đó, sự hiện diện các mâu thuẫn biện chứng trong bản thân địa vị của
Trang 10giai cấp công nhân Một mặt, giai cấp vô sản không có một sở hữu tư nhân nào, bị tư bản áp bức và bóc lột, đứng đối lập với giai cấp tư sản như một lực lượng thù địch Mặt khác, giai cấp vô sản được sinh ra bởi nền sản xuất dựa trên chế độ sở hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa và gắn liền với nền sản xuất đó bởi những điều kiện lao động và sinh hoạt Mọi biến đổi trong hoạt động của tư bản và trong việc tổ chức nền sản xuất tư bản chủ nghĩa đều động chạm tới lợi ích sống còn của giai cấp
vô sản Thêm vào đó, như C.Mác đã chỉ rõ, giai cấp công nhân còn tham gia vào nền sản xuất tư bản chủ nghĩa bằng sự phát triển tự nhiên của nó Giai cấp vô sản từ địa vị khách quan của mình là giai cấp không
có sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, buộc phải bán sức lao động của mình và bị bóc lột, đã trở thành giai cấp cách mạng, giai cấp lãnh đạo cuộc đấu tranh không khoan nhượng, kiên quyết của những người bị áp bức bóc lột chống lại giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản Những người
vô sản được tổ chức lại, hợp nhất lại, được giáo dục và tôi luyện nhờ toàn bộ quá trình sản xuất tư bản chủ nghĩa, nhờ tổ chức lao động ở các
xí nghiệp lớn, nhờ đấu tranh giai cấp Trong toàn bộ quá trình đó, giai cấp vô sản ngày càng ý thức được mình là một lực lượng cách mạng hùng mạnh, thắng lợi của cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản do nó lãnh đạo phụ thuộc vào sự đoàn kết giai cấp của nó
Sự phát triển, sự đoàn kết của giai cấp vô sản, việc thành lập chính đảng của nó, như các tác giả của "Tuyên ngôn" đã khẳng định, là một quy luật lịch sử "Sự tổ chức như vậy của những người vô sản thành giai cấp và do đó thành chính đảng, luôn luôn bị sự cạnh tranh giữa công nhân với nhau phá vỡ" Nhưng, với bản chất cách mạng vốn có