Tiểu luận quản lý dựa vào nhà trường tại trường tiểu học trưng trắc, quận 11 từ lý luận đến thực tiễn

Công tác quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý tại trường tiểu học luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của Đảng, Chính phủ và ngành Giáo dục và Đào tạo từ đầu những năm 1990. Năm 1997, Bộ GDĐT đã ban hành Quyết định 3481QĐBGDĐT ngày 20111997 về chương trình bồi dưỡng CBQLGD, trong đó có khung chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Bên cạnh đó quản lý nhà trường cấp tiểu học cũng được thể hiện trong Luật, các Nghị định, Thông tư như: Luật giáo dục nghề nghiệp ngày 27 tháng 11 năm 2014; Nghị định, Số: 1272018NĐCP, ngày 21 tháng 9 năm 2018, Quy định trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục.Thông tư, Số: 282020TTBGDĐT, ngày 04 tháng 9 năm 2020, ban hành điều lệ trường tiểu học…

KHOA …



TIỂU LUẬN QUẢN LÝ DỰA VÀO NHÀ TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC TRƯNG TRẮC, QUẬN 11 - TỪ LÝ LUẬN

ĐẾN THỰC TIỄN

Họ tên học viên:……….

Lớp:……….,

1 Khái quát về trường tiểu học Trưng Trắc, quận 11 5

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Cơ sở về mặt pháp lý

Công tác quản lý giáo dục, đặc biệt là quản lý tại trường tiểu học luônnhận được sự quan tâm chỉ đạo thường xuyên của Đảng, Chính phủ và ngànhGiáo dục và Đào tạo từ đầu những năm 1990 Năm 1997, Bộ GD&ĐT đã banhành Quyết định 3481/QĐ-BGD&ĐT ngày 20/11/1997 về chương trình bồidưỡng CBQLGD, trong đó có khung chương trình bồi dưỡng cán bộ quản lý cáctrường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông Bên cạnh đóquản lý nhà trường cấp tiểu học cũng được thể hiện trong Luật, các Nghị định,Thông tư như: Luật giáo dục nghề nghiệp ngày 27 tháng 11 năm 2014; Nghị

định, Số: 127/2018/NĐ-CP, ngày 21 tháng 9 năm 2018, Quy định trách nhiệm

quản lý nhà nước về giáo dục

Thông tư, Số: 28/2020/TT-BGDĐT, ngày 04 tháng 9 năm 2020, ban hành điều

lệ trường tiểu học…

Nghị quyết 29/NQ-TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo(năm 2013) yêu cầu “Chuyển mạnh từ quản lí giáo dục, quản lí nhà trường nặngtính hành chính sang coi trọng quản lí chất lượng…” [8, tr.8] Trên cơ sở đó cácnhà trường phải tích cực chuyển đổi từ cách quản lí nặng về chờ đợi và dựa dẫmvào chỉ đạo từ cấp trên; quá coi trọng kiểm tra hành chính, thanh tra vụ việc vàdựa vào báo cáo thành tích, kìm hãm sự sáng tạo của giáo viên và học sinh sangcoi trọng quản lí theo quy trình đảm bảo chất lượng và quản lí chất lượng giáodục, đặc biệt coi trọng sự phát triển về phẩm chất năng lực của người học và coitrọng “quản trị nhà trường hiệu quả”

Trong bối cảnh kinh tế - xã hội trong nước và quốc tế có nhiều biến động,giáo dục Việt Nam đang đối diện với nhiều cơ hội và thách thức Toàn cầu hoá,nền kinh tế tri thức và cách mạng khoa học công nghệ có những tác động lớnlàm thay đổi cách quản lý của nhà trường Quản lý tại các trường tiểu học cầnphải chuyển đổi từ cách quản lý thụ động sang quản lý chủ động, thích ứng vớimọi sự thay đổi và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội Điều này đòi hỏi lãnh đạo

các trường tiểu học cần hiểu rõ kiến thức và có kỹ năng thành thạo quản lý sựthay đổi.

2 Cơ sở về mặt lý luận

Nhân loại đã bước sang thế kỉ XXI, thế kỉ của nền văn minh hậu côngnghiệp, của toàn cầu hóa, cách mạng khoa học công nghệ phát triển như vũ bão,của kinh tế tri thức, cùng với sự phát triển vượt bậc về khoa học kĩ thuật, nềnkinh tế thế giới cũng đang đứng trước những biến động đầy thách thức trên conđường phát triển Để vượt qua thách thức và tạo sự phát triển bền vững, đòi hỏicác quốc gia tăng cường đầu tư cho giáo dục, vì đầu tư cho giáo dục là chìa khóathen chốt giúp cho sự phát triển thành công Vì lẽ đó, giáo dục được coi đồngnghĩa với sự phát triển

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, khẳng định “Đổi mớicăn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đạihoá, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chếquản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục làkhâu then chốt” [5, tr.78] Mục tiêu giáo dục theo tinh thần đổi mới là “pháttriển toàn diện năng lực phẩm chất người học Toàn diện ở đây được hiểu là chútrọng phát triển cả phẩm chất và năng lực con người, cả dạy chữ dạy người vàdạy nghề Giáo dục phải đào tạo ra những con người có phẩm chất năng lực cầnthiết như trung thực, nhân văn, tự do sáng tạo, có hoài bão và lý tưởng phục

vụ đất nước” [5, tr.79]

Giáo dục tiểu học đóng vai trò quan trọng, là “cấp học nền tảng của hệthống giáo dục quốc dân, đây là cấp học đậm tính dân chủ, nhân văn, tính phổcập phát triển và hiện đại Với mục tiêu nhằm giúp học sinh hình thành những

cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, các em phải được chuẩn bị để đón nhận việc hoànhập toàn cầu, liên quan đến sự tồn tại của dân tộc, bảo đảm quốc gia có một sựphát triển bền vững Do vậy giáo viên tiểu học có vị trí, vai trò quan trọng, gópphần quyết định trong việc thực hiện hoạt động dạy và học có chất lượng Người

hiệu trưởng trường tiểu học phải có biện pháp quản lý hoạt động dạy học phùhợp Vì thế việc nghiên cứu quản lý dựa vào nhà trường tại trường tiểu học là rấtcần thiết và có ý nghĩa sâu sắc” [2, tr.98].

3 Cơ sở về mặt thực tiễn

Trong thời điểm hiện nay hoạt động dạy học ở trường tiểu học giữ vị trítrung tâm và nó làm nền tảng quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu giáodục toàn diện của nhà trường tiểu học; đồng thời, nó quyết định kết quả đào tạocủa nhà trường Công tác quản lý dựa vào nhà trường giữ vị trí quan trọng trongcông tác quản lý nhà trường và là nhiệm vụ trọng tâm của người hiệu trưởngnhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càngcao của xã hội Những điểm mới của Chương trình giáo dục tổng thể đã đặt ranhững yêu cầu đổi mới với công tác quản lý dựa vào nhà trường, đặc biệt là đổimới công tác quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường

Công tác quản lý dựa vào nhà trường trong trường tiểu học có thể đượcthực hiện theo những quan điểm của các lý thuyết quản lý khác nhau, trong đó

có lý thuyết quản lý sự thay đổi Vậy để đổi mới quản lý nhà trường hướng đếnthực hiện Chương trình giáo dục tổng thể, ngay từ bây giờ các nhà quản lý củacác trường tiểu học cần nắm vững lý thuyết quản lý để vận dụng vào quản lýhoạt động dạy học trong nhà trường một cách hợp lý nhằm giúp các nhà trườngchủ động thay đổi thích ứng với yêu cầu của hoạt động dạy học của chươngtrình mới

Trong công tác quản lý trường tiểu học, quản lý hoạt động dạy học có ýnghĩa đặc biệt quan trọng, nó chính là yếu tố quyết định tới chất lượng của nhàtrường, sự phát triển bền vững của giáo dục tiểu học Đây là nhiệm vụ khôngđơn giản đối với mỗi hiệu trưởng trường tiểu học Mục tiêu chính của công tácnày là làm sao đảm bảo nâng cao chất lượng dạy học theo yêu cầu đổi mới giáodục hiện nay Để làm tốt công tác quản lý dựa vào nhà trường, có nhiều nhàkhoa học nhà nghiên cứu trong và ngoài nước đã có những công trình đề cập đếnthực tiễn quản lý ở các nhà trường tiểu học nhằm tìm ra các biện pháp quản lý

có hiệu quả nhất Có thể nói có rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm nghiêncứu, bàn luận về hoạt động quản lý, quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạyhọc trường tiểu học, trong đó đều khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của quản

lý dựa vào nhà trường

II PHẦN NỘI DUNG

1 Khái quát về trường tiểu học Trưng Trắc, quận 11

Trường tiểu học Trưng Trắc, quận 11, địa chỉ: 160 Nguyễn Thị Nhỏ,Phường 15, Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh

Trường tiểu học Trưng Trắc là địa chỉ tin cậy để giáo dục học sinh, để cácbậc cha mẹ học sinh yên tâm gửi gắm con em mình trong giai đoạn quan trọngbậc nhất của cuộc đời mỗi con người

Qua quá trình phát triển, trường đã xây dựng được đội ngũ giáo viên cóchất lượng cao, đáp ứng đầy đủ các yêu cầu giáo dục của thời kì hiện đại Hiệnnay, nhà trường có 61 cán bộ giáo viên, nhân viên Tất cả cán bộ giáo viên đềuđạt chuẩn trở lên, có kinh nghiệm giáo dục học sinh trên tất cả các khía cạnh củagiáo dục tiểu học Hơn 90% giáo viên trong trường có trình độ cao đẳng, đạihọc Nhiều thày cô giáo đã đạt thành tích cao trong các cuộc thi giáo viên giỏicác cấp

Nhiều thày cô giáo yêu nghề, mến trẻ, giảng dạy có uy tín được phụhuynh và học sinh tin yêu Trường có môi trường học sinh rất thuận lợi cho từng

cá nhân học tập, phát triển Học sinh trên địa bàn nối theo truyền thống cha ông,phần lớn chăm chỉ học hành, ngoan ngoãn Phong trào học tập, tu dưỡng của họcsinh có nền nếp và có động lực tốt Học sinh vừa chăm ngoan theo nét văn hóatruyền thống, vừa năng động để tham gia và tiếp thu các thành quả giáo dụcmới Rất nhiều tấm gương học sinh tiêu biểu làm gương cho các em noi theo.Nhiều học sinh của trường đạt thành tích cao trong học tập, rèn luyện Chỉ tínhtrong 5 năm gần đây, trường đã có 688 học sinh giỏi cấp quận, 74 học sinh giỏicấp thành phố, 03 học sinh giỏi cấp quốc gia Gần đây, nhiều em tham gia vàocác hoạt động học tập và tham gia các cuộc thi bằng các hình thức mới, hiện đại

Học thày không tày học bạn Môi trường học sinh như vậy là điều kiện rấttốt để các em học tập, tu dưỡng trong những năm niên thiếu của mình

Hiện nay, Trường tiểu học Trưng Trắc là một trong những trường có cơ

sở vật chất, kĩ thuật tốt bậc nhất trong các trường tiểu học trên địa bàn quận 11

Từ năm 2010, Trường đã được công nhận là ngôi trường đạt chuẩn quốc giamức độ I Cơ sở vật chất của trường từ đó tiếp tục được nâng cấp Khuôn viêncủa trường khá rộng rãi, thoáng đãng Với diện tích gần 1,3 hecta, có cổng, hệthống tường bao và khung cảnh sư phạm đẹp, an toàn Trường được chia thànhcác khu chức năng rất khoa học đáp ứng cho các hoạt động học tập khác nhau.Trang bị trong phòng đạt chuẩn và có thể dễ dàng nâng cấp khi có nhu cầu.Nhiều lớp học đã tự trang bị máy móc để thực hiện giảng dạy theo các hình thứchiện đại với máy chiếu hoặc chương trình tương tác Trường có thư viện mới đạtchuẩn xuất sắc cấp Thành phố với nhiều đầu sách được luân chuyển hàng tháng.Khu vực giáo dục thể chất rộng rãi cùng nhiều thiết bị hỗ trợ đảm bảo cho họcsinh học tập, rèn luyên trong mọi thời tiết Phòng y tế có đủ phương tiện để giảiquyết các tình huống theo đúng tiêu chuẩn y tế học đường Khu bếp bán trú vớitrang bị đạt chuẩn, đảm bảo vệ sinh, an toàn có thể đáp ứng nhu cầu cho toàn bộhọc sinh cũng như cán bộ giáo viên của trường.

Ngoài các khu chức năng nói trên, trường còn có không gian xanh thoángđãng với sân trường rộng, xanh, sạch và tạo cảnh quan môi trường và đảm bảocho học sinh có thể vui chơi thoải mái ngoài giờ học

Nhà trường kế hoạch và chương trình giáo dục, hoạt động phù hợp với cácyêu cầu của ngành, phù hợp với xu hướng xã hội và điều kiện của địa phương.Trường thực hiện nghiêm túc mọi nội dung, kế hoạch của ngành Việc dạy và họctheo chương trình chung được thực hiện nghiêm theo phương châm “dạy thật, họcthật”, “Nhà trường thân thiện - Nhà giáo mẫu mực - học sinh thanh lịch”

Trường thực hiện linh hoạt các nội dung mềm nhằm phát huy tốt hơnnăng lực của học sinh, đáp ứng các nhu cầu của xã hội hiện đại Nhà trường cóchương trình liên kết với các tổ chức có uy tín để dạy ngoại ngữ cho tất cả cáckhối lớp với giáo viên bản ngữ Ngoài sự đầu tư của thị xã, nhà trường đã vàđang thực hiện xã hội hóa, tạo điều kiện để đưa hình thức dạy học hiện đại vàocác lớp theo xu hướng “điện tử hóa” việc dạy, học Nhà trường cũng tạo điều

kiện để thu hút các hình thức bồi dưỡng nâng cao kĩ năng thể thao, âm nhạc,bóng đá, khiêu vũ, cho học sinh.

Trường nằm tại địa phương giàu truyền thống văn hóa Trong những nămgần đây, quá trình đô thị hóa đã diễn ra nhanh Sự kết hợp truyền thống và hiệnđại đã tạo ra những thuận lợi trong việc đảm bảo điều kiện cho trẻ em học tập vàsinh hoạt tại trường Trong đó, nhận thức và sự quan tâm của từng cá nhân cha

mẹ học sinh cũng như của Ban Đại diện cha mẹ học sinh các cấp các lớp, BanĐại diện cha mẹ học sinh nhà trường có vai trò đặc biệt

Với những thuận lợi trên, cùng với sự cố gắng của cán bộ, giáo viên, họcsinh và sự quan tâm của các cấp quản lí, trường luôn thu hút đông đảo học sinhtheo học và được ghi nhận là trường có nhiều thành tích cao trong hệ thống cáctrường tiểu học ở quận 11 Chính vì lẽ đó, Trường tiểu học Trưng Trắc thật sự làmột địa chỉ tin cậy để các bậc phụ huynh yên tâm gửi gắm con em mình

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, nâng cao chấtlượng giảng dạy ở các khối lớp, hướng tới hoàn thiện hệ thống giáo dục củaquận là một trong những mục tiêu mà ngành Giáo dục và Đào tạo quận 11 luônhướng đến Trong những năm học vừa qua, công tác quản dựa vào nhà trường

đã được lãnh đạo nhà trường tiểu học chú trọng đầu tư Nhà trường đã quán triệtyêu cầu và nội dung đổi mới tổ chức hoạt động quản lý trong nhà trường baogồm đổi mới quản lý hoạt động dạy của giáo viên và quản lý hoạt động học củahọc sinh; xây dựng kế hoạch dạy học và phân phối chương trình mới phù hợpvới đối tượng học sinh và điều kiện của nhà trường; điều chỉnh nội dung dạy họctheo hướng tích hợp, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường và địaphương, đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái độ của từng cấp học; tổ chứccác hình thức dạy học phù hợp

2 Lý luận quản lý dựa vào nhà trường

Quản lý đã xuất hiện từ lâu trong xã hội loài người và cùng với sự pháttriển của xã hội thì quản lý đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong xã hội hiện

đại Quản lý là một dạng lao động xã hội đặc biệt, điều khiển các hoạt động laođộng, nó có tính khoa học và nghệ thuật cao, nhưng đồng thời nó là sản phẩm cótính lịch sử - xã hội Khi đề cập đến cơ sở khoa học quản lí, Các Mác viết: “Bất

cứ lao động nào có tính xã hội, cộng đồng được thực hiện ở qui mô nhất địnhđều cần ở chừng mực nhất định sự quản lí, giống như người chơi vĩ cầm mộtmình thì tự điều khiển còn một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng” [3, tr.182]

“Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thểquản lý đến khách thể quản lý (đối tượng quản lý) thông qua việc thực hiện cácchức năng quản lý, nhằm đạt được mục đích của quản lý” [1, tr.73]

Theo Từ điển Tiếng Việt “Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có địnhhướng và hợp quy luật các chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tranhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra” hoặc “Quản lý giáo dục là quá trình đạtđến mục tiêu giáo dục của hệ thống giáo dục trên cơ sở thực hiện có ý thức và hợpquy luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [9, tr.390]

Nhà trường là tổ chức cơ sở của hệ thống giáo dục quốc dân Việt nam, lànơi trực tiếp thực hiện công tác đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ Theo tác giảNguyễn Quốc Chí: “Quản lý nhà trường là quản lý hoạt động dạy học nhằm đưanhà trường từ trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáodục đã xác định Ở cấp độ vĩ mô, quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống tácđộng có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý vào hệ thống giáo dục quốcdân nhằm huy động và tổ chức thực hiện có hiệu quả các nguồn lực phục vụ chomục tiêu phát triển giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội củaquốc gia ” [2, tr.120]

Còn tác giả Đặng Văn Bảo thì cho rằng: “Quản lý nhà trường là hoạt độngcủa các cơ quan quản lý nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên,học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục

để nâng cao giáo dục đào tạo trong nhà trường” Hoặc “Quản lý trường họcchính là những công việc của nhà trường mà người cán bộ quản lý trường họcthực hiện những chức năng quản lý để thực hiện các nhiệm vụ công tác của

mình Đó chính là những hoạt động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích củachủ thể quản lý tác động tới các hoạt động của nhà trường nhằm thực hiện cácchức năng, nhiệm vụ mà tiêu điểm là quá trình dạy và học” [1, tr.120].

Quản lý giáo dục gắn liền với việc điều hành quá trình giáo dục đào tạocon người, đặc biệt là lao động sư phạm của các nhà giáo

Quản lý giáo dục được gắn liền với quyền lực nhà nước trong việc điều hành,điều chỉnh các hoạt động giáo dục, thông qua việc xây dựng, ban hành và chấp hànhcác văn bản như luật, điều lệ và các qui định, qui chế chuyên môn sư phạm

Sản phẩm của giáo dục có tính đặc thù là hình thành và phát triển nhâncách cho người học, nên quản lý giáo dục phải chú ý phòng ngừa, ngăn chặnnhững sai sót trong công việc tạo ra sản phẩm, cũng như không được phép tạo ra

lý thuộc về nhà trường (School site based management), Ra quyết định thuộc vềnhà trường (site based decision making, school based decision making), chia sẻtrong ra quyết định quản lý (share decision making)… Dù được gọi bằng thuậtngữ nào thì cuộc cải cách rộng lớn có phạm vi toàn cầu này đều nhấn mạnh việc

mở rộng quyền hạn và trách nhiệm của các hội đồng trường Hiện nay, quản lýdựa vào nhà trường đang được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu Tuy nhiên,các nhà khoa học vẫn chưa đưa ra một quan điểm thống nhất” [4, tr.120]

Malenet Al định nghĩa: “Quản lý dựa vào nhà trường được xem như sự thayđổi cấu trúc quyền lực một cách chính thức, hay nói cách khác đó là sự phân cấpquản lý ở cấp độ trường học, từ đó, xác định các thành viên có quyền đưa ranhững quyết sách nhằm duy trì, củng cố và phát triển nhà trường” [6, tr.96]

3 Thực trang quản lý dựa vào nhà trường