DẠY KỸ NĂNG SỐNG TRONG TRƯỜNG HỌC

Dạy kỹ năng sống là một môn khoa học và cũng là môn một học cần thiết trong trường học. Tuy nhiên, chưa có một giáo án chuẩn cho việc dạy kỹ năng sống. Vì vậy, tôi mong muốn chia sẽ về một cách nhìn về dạy kỹ năng sống trong trường học, cách mà tôi đã đạt được kết quả tốt với hàng nghìn học sinh của mình, để các thầy cô tham khảo và áp dụng sáng tạo...

DẠY KỸ NĂNG SỐNG TRONG

TRƯỜNG TRUNG HỌC

NỘI DUNG CHÍNH

I DẠY KHÁC ĐI

1 Kỹ năng sống

2 Trình tự dạy kỹ năng sống

3 Phương pháp truyền đạt

4 Hướng dẫn cách học cho học sinh

II MỘT GIÁO ÁN THAM KHẢO

III KỸ NĂNG ĐỨNG BỤC

IV KẾT LUẬN

DẠY KỸ NĂNG SỐNG TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC

Dạy kỹ năng sống là một nhiệm vụ quan trọng của giáo dục Kỹ năng sống là một ngành khoa học sâu sắc hơn những gì chúng ta biết, vì vậy người dạy cần nắm rõ bản chất của môn khoa học này và đặc thù đối tượng để truyền đạt Chuyên đề này, tôi sẽ trình bày khác với cách trình bày một chuyên đề thông thường Một cách nhìn khác, Một tư duy khác

I, DẠY KHÁC ĐI

1 Kỹ năng sống

Mục đích của giáo dục kỹ năng sống là xây dựng một nền tảng thói quen về tư duy và hành động cho học sinh, sinh viên Thói quen tức là các em cần rèn luyện thuần thục những kỹ năng nào đó như một phản xạ của cơ thể Thói quen

về hành động như Kỹ năng giao tiếp, ứng xử; Kỹ năng thuyết trình…là những thói quen về cách thực hiện một hành động nào đó Nó mang tính bên ngoài Quan trọng hơn là thói quen về tư duy Thói quen về tư duy thường bị bỏ qua vì các giáo viên cho rằng nó không quan trọng hoặc không biết nên dạy thế nào Nhưng thói quen tư duy là gốc rễ của thói quen hành động, và gốc rễ hình thành tính cách một con người Vì vậy, quan trọng nhất là giáo dục về kỹ năng tư duy

Về mặt thời gian, dạy kỹ năng sống không thể một sớm một chiều Để hình thành một kỹ năng nào đó, tức là muốn tạo một thói quen mới, chúng ta cần thời gian đủ lâu để cơ thể chúng ta làm quen và thực hành

Về mặt nội dung, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều các kỹ năng từ các kỹ năng

tư duy đơn giản, kỹ năng tiếp nhận vấn để …đến các kỹ năng về hành động Do vậy, giáo dục kỹ năng sống phải theo trình tự phù hợp với quá trình nhận thức

và trưởng thành của học sinh

2 Trình tự giáo dục kỹ năng sống

Một kỹ năng vô cùng quan trọng và cần thiết đầu tiên cho bất kỳ ai, không chỉ

là học sinh Đó là kỹ năng xác định mục đích hay tôi hay gọi là Kỹ năng Tại sao? Hoặc kỹ năng tìm nguồn gốc

Kỹ năng tại sao là kỹ năng giúp chúng ta trả lời câu hỏi: Tại sao chúng ta làm việc chúng ta đang làm? VD: Tại sao lại phải học? Tại sao cần làm việc nhóm? Tạo sao chúng ta phải…sống?

Do vậy học kỹ năng sống cần trình tự như thế nào?

T1: Tại sao cần học kỹ năng sống

T2: Học kỹ năng sống như thế nào? (Phương pháp học)

T3: Giáo án dạy

Quy trình này cũng tương tự khi dạy một kỹ năng bất kỳ

Ví du: dạy kỹ năng giao tiếp

T1: Tại sao cần học kỹ năng giao tiếp?

T2: Học kỹ năng giao tiếp như thế nào?

T3: Giáo án dạy

…

3 Phương pháp truyền đạt

Học sinh tiếp thu một bài học thông qua ba cách học: Học bằng nghe, học bằng nhìn và học bằng vận động trải nghiệm Mỗi học sinh có một thế mạnh riêng, vì vậy trong một giáo án cần phải có cả ba cách học này

Khác với cách dạy kiến thức thông thường, dạy kỹ năng sống là dạy những kỹ năng, những bài học trong cuộc sống, vì vậy phải sử dụng cách truyền đạt khác với dạy kiến thức Chúng ta không thể nêu định nghĩa, đưa ra các gạch đầu dòng về lý thuyết của một kỹ năng…Thay vào đó là kể những câu chuyện về cuộc sống, những trải nghiệm về hình ảnh, trò chơi và cảm xúc để học sinh có thể cảm nhận, thấm thía ngay mà không cần ghi chép quá nhiều

Ngoài ra, việc sử dụng giáo cụ trực quan trong giảng dạy cũng rất hiệu quả: những vật dụng thường ngày, những hình ảnh quen thuộc, âm nhạc, ánh sáng đều có tác dụng mạnh đến cảm xúc của học sinh

4 Hướng dẫn cách học cho học sinh

Khác với cách học ngổi học như thông thường, học kỹ năng sống cần tạo một môi trường hoàn toàn khác Chúng ta cần tập trung vào nội dung bài học chứ không phải hình thức cứng nhắc Có những tiết học các em cần thực sự nghiêm túc, và có thiết học các em được tự do sáng tạo, được tự mình quyết định

phương pháp phù hợp với mình

Ví dụ: Trong tiết học về làm việc nhóm, thầy cô đưa ra mục tiêu cho các nhóm, còn lại các em sự tự bàn bạc tự làm việc để tạo ra kết quả tốt nhất, thầy cô không nên can thiệp nhiều

Hya trong tiết trải nghiệm cảm xúc, các học sinh được tùy ý chọn tư thế phù hợp để trạng thái cơ thể tốt nhất, như thế cảm xúc các em đạt được sẽ cao nhất

II, MỘT GIÁO ÁN THAM KHẢO

GIÁO ÁN DẠY KỸ NĂNG SỐNG 1 NGÀY

Thời

gian

Vào hội trường

Viết bảng tên

Ổn định hội trường:

MC khởi động cho các em

(thể dục)

Mời chủ giảng

Khai tâm

Quy ước vỗ tay và , hai

fine (chúc bạn học thành

công), ra ngoài phải xin

phép

- Câu chuyện về

sự khiêm tốn

U1: Chơi trò chơi - Trò chơi tập thể

U2: Tự giới thiệu bản

thân

- mỗi bạn tự giới thiệu

về bản thân và ước mơ

-Giấy A4, Bút dạ

U3: Phương pháp học

siêu đẳng

A, chúng ta đều sở hữu

bộ não của một thiên tài,

trí thông minh có thể rèn

luyên được

GIẢI LAO - UỐNG

NƯỚC- VỆ SINH

VÀO HỌC

D, Từ khoá

E, Cách ghi nhớ từ hiệu

quả

- câu chuyện của một số nhà vĩ đại

- các bước để thành công với mục tiêu:

B1: Nhận biết kết quả B2: Nhận biết điều mình đang làm có hướng tới kết quả B3: Linh hoạt

- Định nghĩa

- Ví dụ

- Bài tập: slide

+ Tưởng tượng + Liên kết

Ví dụ nhớ 1 bài thơ:

Slide

Slide

Slide

slide

trưởng, đặt tên nhóm

+giới thiệu về nhóm mình, các

- Giấy A1

- Bút dạ

- Bút chì màu

thành viên trong nhóm

Nghỉ trưa

MC Khởi động – mời chủ

giảng

Chơi trò chơi giấy bút

E, MINDMAP- SƠ ĐỒ

TƯ DUY

QUY TẮC VẼ

MINDMAP

GIẢI LAO

Quy tắc vẽ mindmap

- Ví dụ

- Bài tập:

+ thi vẽ sơ đồ tư duy về một chủ

đề bất kỳ + từng nhóm lên trình bày

SLIDE:

Phát mỗi nhóm:

- giấy A0

- 2 bút dạ (xanh

và đỏ)

- một hộp bút chì màu

U4, GIẢI QUYẾT MÂU

THUẪN

Phân tích vấn đề

Các mâu thuẫn,

áp lực quanh các

em

- vấn đề của các

mâu thuẫn trên

Slide

Slide

U5, ĐỘNG LỰC CÁ

NHÂN

A, Dám ước mơ- có mục

tiêu

A1, viết ra mục tiêu và

cam kết

A2, chia nhóm như cũ:

B, Tạo quyết tâm mạnh

mẽ ngay tức thì

- Mỗi bạn viết ra ước mơ của mình

thật to và rõ rang

- mỗi nhóm viết về ước mơ của mình rồi lên trình bày

- Lòng biết ơn gia đình và thầy cô

Mỗi em 1 tờ A3, Bút dạ

mỗi nhóm: A0 và bút

video

III KỸ NĂNG ĐỨNG BỤC

Đứng bục là một kỹ năng quan trong đối với giáo viên Dạy kỹ năng sống cần sự linh hoạt, nhạy bén để xử lý các tình huống Ngoài ra giáo viên cần nắm được tâm

lý lứa tuổi để có những ứng xử phù hợp

- Giọng nói: Theo một số tài liệu về thuyết trình, giọng nói chiếm 38% sự

thành công của bài giảng Thầy cô giáo có thể luyện tập để có giọng nói tốt hơn Tuy nhiên, quan trọng ở đây là sự tròn vành rõ chữ và sự nhấn mạnh Đặc biệt, trong giảng dạy, sự nhấn mạnh là vô cùng quan trọng, sự nhấn mạnh vào các ý chính, nhấn mạnh vào từ khóa sẽ giúp học sinh ghi nhớ tốt hơn

Tốc độ nói và ngữ điệu cũng khá quan trọng Trong giảng dạy kỹ năng sống, thầy cô giáo có thể kể những câu chuyện làm những bài học ý nghĩa cho các

em Vì vậy, tùy theo tình tiết câu chuyện mà thầy cô giáo có thể nói theo ngôn ngữ nhân vật, tức là nhập vai Mục đích dạy là hiểu ý nghĩa chứ không phải thuộc lòng, nên chính các thầy cô giáo cũng cần thay đổi cách dạy này

- Ngôn ngữ cơ thể: Theo một số tài liệu về thuyết trình, ngôn ngữ cơ thể

chiếm 55% thành công của bài giảng Ngôn ngữ cơ thể là một kỹ năng phức tạp Các nhà khoa học đưa ra rất nhiều nghiên cứu và những phương pháp sử dụng ngôn ngữ cơ thể hiệu quả Tuy nhiên, tôi đưa ra 2 yếu tố quan trọng nhất giúp các thầy cô giáo có thể luyện tập luôn:

Tự tin: Dạy kỹ năng sống yêu cầu các thầy cô giáo phải ở trạng thái tinh thần tốt nhất vì dạy kỹ năng là một loại truyền cảm hứng Nói cách khác, năng lượng mà các thầy cô mang đến cho học sinh là vô cùng quan trọng Tự tin là yếu tố mang đến điều đó Tự tin không phải chỉ đến từ thầy cô so với học sinh, mà nó còn đến từ sự tự tin vào những ý nghĩa mà thầy cô mang lại Các thầy cô cần tin rằng những bài học thầy cô truyền đạt là một sự đúng đắn, đang góp phần tạo nên một thế hệ tuyệt vời cho đất nước…

Tự nhiên: Khi đã tự tin, ngôn ngữ cơ thể của thầy cô cần được thả lỏng tự nhiên và để cho nó hoạt động như thường ngày thầy cô vẫn làm Thầy cô cần giải phóng cơ thể khỏi sự cứng nhắc, để đôi tay, bước chân, ánh mắt … của mình thật nhiều năng lượng Hãy bỏ qua sự nghiêm nghị, đừng cố tỏ ra

nghiêm túc

IV KẾT LUẬN

Kỹ năng sống dạy như thế nào và dạy cái gì phụ thuộc rất nhiều vào giáo viên Không giống dạy kiến thức, dạy kỹ năng sống là định hình lại tích cách, tư duy và hành động của một con người Và điều này thì học sinh trung học chưa đủ trưởng thành để tự mình tư duy và rèn luyện Nên cần được định hướng rõ ràng

Các thầy cô giáo hoàn toàn có thể tự mình nghiên cứu, bổ sung, chỉnh sửa để xây dựng giáo án dạy cho mình Đặt mục đích cao nhất là xây dựng một thế hệ tương lai có tư duy, phẩm chất tốt, một thế hệ văn minh và có tinh thần xây dựng đất

nước…

Hãy yêu thương học sinh Hãy là một người bạn của học sinh, thấu hiểu, thông cảm và chia sẻ, thầy cô sẽ thấy hiệu quả vô cùng, và thấy những gì chúng ta cống hiến ý nghĩa vô cùng