Hậu sản thường

Cần tăng cường mối liên kết mẹ-con – Skin to skin: tăng ổn định thân nhiệt con, tăng tối đa liên kết mẹ-con – Được bú mẹ nhiều hơn trong 1-4 tháng đầu, tăng thời gian bú mẹ, duy trì ổn đ

HẬU SẢN THƯỜNG

GIỚI THIỆU

• Postpartum, puerperium

• Bắt đầu từ lúc sổ thai và nhau

• Kết thúc: Không được định nghĩa rõ Thường 6-8 tuần Thời gian để các cơ quan trở về trạng thái trước mang thai

TẠI PHÒNG SANH

• Chăm sóc tùy theo mỗi trường hợp riêng biệt

• Nếu không có biến chứng Cần tăng cường mối liên kết mẹ-con

– Skin to skin: tăng ổn định thân nhiệt con, tăng tối đa liên kết mẹ-con

– Được bú mẹ nhiều hơn trong 1-4 tháng đầu, tăng thời gian bú mẹ, duy trì ổn định nồng độ glucose, tăng ổn định thân nhiệt ở trẻ già

tháng

Moore ER, Anderson GC, Bergman N Early skin-to-skin contact for mothers and their healthy newborn infa

THAY ĐỔI VỀ GIẢI PHẪU VÀ

SINH LÝ

• Xảy ra 25-50% sau sanh thường

• Bắt đầu từ 1 đến 30 phút sau sanh

SỰ CO HỒI TC

• Xảy ra ngay khi sổ nhau

• Chặn sự chảy máu

• TC co cứng, tròn hơn lúc mang thai

• Đáy TC ở xung quanh rốn trong 24g đầu Giữa rốn vệ 1 tuần sau sanh, không sờ thấy sau 2

SẢN DỊCH

• Màng rụng chia làm 2 lớp: lớp nông sẽ bong ra, lớp sâu sẽ tái tạo lớp nội mạc, bao phủ toàn bộ lòng TC ở ngày 16 sau sanh

• Có màu đỏ, đỏ nâu trong vài ngày đầu, sau 3-4 ngày, chuyển sang màu hơi tái, sau đó có màu nâu hồng trong 2-3 tuần, sau đó chuyển màu

trắng hơi vàng

• 200-500mL, hơn 1 tháng 15% kéo dài 6-8 tuần Không liên quan đến cho bú hay sử dụng estro-proges

SIÊU ÂM CO HỒI TC

• Lòng TC thường trống ở những ngày đầu (1-3d)

• Có thể thấy dịch và mãnh vụn trong

khoang nội mạc vào giữa thời kỳ hậu sản (14d)

• Gd trễ (28-56d) lòng TC trống với đường nội mạc mõng

• Khí trong nội mạc có thể thấy nhất là sau sanh mổ hay lấy nhau bằng tay

• (A) Transabdominal sagittal greyscale image and (B) transvaginal color Doppler image from a 35 year old woman two

weeks postpartum with vaginal bleeding Note the fluid and debris in the uterus The color Doppler image shows no flow

within the debris

• Courtesy of Deborah Levine, MD

CỔ TC

• Sau sanh, CTC mềm, có thể có vết rách ở mép cổ ngoài

• CTC co hồi chậm, còn mở 2-3cm sau vài ngày đầu, còn nhỏ hơn 1cm sau 1 tuần

• Cổ ngoài không bao giờ trở về như lúc

chưa sanh

• (top) Normal nulligravid cervix: The external os is

a small, smooth circular opening.

• (bottom) Normal parous cervix: The external os is

a large, transverse, stellate slit

• Modified from: Pritchard,

JA, MacDonald, PC

Williams obstetrics 16th

ed, Crofts, Prentice Hall, New York 1981 p 23.

Appleton-Century-ÂM HỘ, Appleton-Century-ÂM ĐẠO

• Sau sanh, âm đạo rộng và trơn

• Âm đạo co hồi chậm và không trở về kích thước lúc chưa sanh

• Nếp nhăn xuất hiện ở tuần thứ 3, không nhô lên nhiều như lúc trước

• Niêm mạc âm đạo tăng sinh ở tuần 4-6

• Vài tổn thương sàn chậu là không thể

tránh khỏi, có thể dẫn đến sa tạng

THÀNH BỤNG

• Trương lực cơ trở về bình thường sau vài tuần nhưng thành bụng vẫn mềm vì đứt các sợi đàn hồi do dãn khi mang thai

• Các đường nứt nhạt màu từ đỏ qua bạc, tồn tại vĩnh viễn

• Nếu các cơ mất trương lực, thành bụng nhão, có thể gặp diastasis recti

• Cho con bú, làm chậm rụng trứng

CHO BÚ

• Sữa non

– Tiết sau sanh, màu vàng chanh đậm

– Thường thấy ngày thứ 2 sau sanh

– Nhiều khoáng chất và amino acid, protein,

globulin Ít đường và béo Chứa nhiều kháng thể IgA giúp chống các tác nhân đường ruột.– Tiết đến ngày thứ 5 và dần chuyển sang sữa trưởng thành Chuyển hoàn toàn ở tuần thứ 4

• Căn sữa

– thường ngày 3-5 sau sanh

– gần ½ sản phụ cần thuốc giảm đau

– Chườm lạnh và giảm đau uống

– Sốt thường xảy ra 37.8-39 độ C

– Cần loại trừ các nguyên nhân viêm nhiễm khác

THEO DÕI THƯỜNG QUY

• THEO DÕI MẸ

– T, HA, M, nhịp thở mỗi 15’ ngay sau sanh

trong giờ đâu

– Xác định: co hồi TC, máu âm đạo, xuất huyết nội

– Dấu hiệu bàng quang dãn quá mức; khó thở, đau ngực (thuyên tác phổi)

– TSM: phù, đau, chảy mủ, hở vết thương

• CHĂM SÓC VÙNG TSM

– Thuốc mềm phân, hay nhuận tràng có thể tốt khi vết thương đang lành đặc biệt đối với sản phụ có tổn tương cơ vòng HM

– Tập cơ vùng sàn chậu

– Vệ sinh từ trước ra sau

– Chườm lạnh làm giảm đau và khó chịu

– Đau nhiều thường có vấn đề: máu tụ xảy ra trong ngày đầu, nhiễm khuẩn sau ngày 3-4

• CHỨC NĂNG BÀNG QUANG

– Trong chuyển dạ: truyền dịch, oxytocin (antidiuretic) + Giảm cảm giác và khả năng co bóp vì thuốc giảm đau

 ứ nước tiểu và căng BQ quá mức

– Nếu sp không đi tiểu trong 4g sau sanh Cần loại trừ máu tụ đường sinh dục Với BQ quá căng cần lưu

sond tiểu đến khi nguyên nhân được giảm bớt, thậm chí khi ko thấy nguyên nhân, sonde thường được lưu 24g, ngăn sự tái lại và phục hồi cảm giác, trương lực BQ

– Rút sonde tiểu, nếu sau 4g sp ko đi tiểu được Đặt lại sonde, nếu V>200mL, lưu sonde tiểu thêm 1 ngày Nếu V<200mL, tháo sonde, kiểm tra lại sau đó

• XÉT NGHIỆM

– Thử Hb thường quy sau sanh có thể không cần thiết vơi sp không biến chứng, ổn định– Cần trong trường hợp thiếu máu trước sanh hay bị chảy máu nhiều

– BC không dự đoán được nhiễm trùng vì

BC>15K thường gặp ở sp bình thường

• NGỪA THUYÊN TẮC TM

– Thuyên tắc TM nhiều hơn 21 đến 84 lần so

với không có thai Và nhiều hơn ở sp sanh mổ

so với sanh thường

– Nguy cơ cao nhất ở 2 tuần đầu, sau đó giảm xuống và hằng định ở 4 tuần tiếp theo

– Dự phòng: vận động sớm và thuốc cho các sp

có nguy cơ

• 300 microgram Anti D immune globulin được cho sp Rh(-) có con Rh(+)

• Giao hợp

– Có thể sau 2 tuần

– Giao hợp quá sớm có thể gây đau do vết

thương TSM, niêm mạc âm đạo mỏng, ít chất nhờn Điều này có thể xảy ra với sp cho bé bú (giảm estrogen)

– Điều trị hổ trợ: estrogen tại chổ mỗi ngày

trong vài tuần kết hợp chất bôi trơn khi quan hệ

• Ngừa thai

– Rụng trứng có thể xảy ra sau 3 tuần

– Progestin only, DMPA, progestin implants

không ảnh hưởng lên số lượng và chất lượng sữa

– Estro-proges giảm lượng sữa

THANK YOU

Run do giảm đau

• Anesthesia-related shivering after neuraxial anesthesia

is caused, in part, by sympathetic block induced

vasodilation, with redistribution of heat from the core to the periphery The shivering can be bothersome, and

can interfere with blood pressure monitoring Warming the patient with heated blankets or forced-air system is helpful for relieving symptoms Pharmacologic

intervention is an option when symptoms are particularly bothersome and don't respond to conservative

measures; the most common treatment is intravenous

meperidine 25 mg given slowly (may repeat in five

of these given intravenously