Module Thư viện số và Truy cập Mở

 Vì thư viện số  Mở rộng truy cập tới những thông tin quý giá và mở rộng dịch vụ ra khỏi phạm vi vật lý của thư viện  Làm cho việc định vị, tìm kiếm và khai thác những tài nguyên trên

Tại sao lại nảy sinh nhu cầu về

thư viện số?

 Vì thư viện số

 Mở rộng truy cập tới những thông tin quý giá và

mở rộng dịch vụ ra khỏi phạm vi vật lý của thư viện

 Làm cho việc định vị, tìm kiếm và khai thác

những tài nguyên trên nhiều định dạng khác nhau (hình ảnh, âm thanh, video, đa phương tiện, họat hình, v…v…) được thuận tiện hơn

 Bảo quản những bộ sưu tập quý hiếm bằng cách

số hóa chúng

 Đóng góp vào việc nghiên cứu và học tập thông qua việc chia sẻ những tài nguyên và chuyên môn expertise (ví dụ luận án và luận văn, các tài liệu giảng dạy và học tập)

Hoạt động 8.2.1.

 Truy cập vào những trang web sau:

 Chương trình số hóa phối hợp: Bộ công cụ số - Quản lý dự án Những câu hỏi cần đặt ra trước khi bắt đầu một dự án số hóa

 Thư viện bang Arizona, Hồ sơ công cộng và Lưu trữ - Nhóm làm việc Hình ảnh Số Chỉ dẫn cho các

dự án số hóa, phiên bản 1.3 Phoenix, Arizona

Thêm một số trang web khác

 NDLP Bảng đánh dấu kiểm tra về lập kế hoạch dự án http://memory.loc.gov/ammem/techdocs/prjplan.html

 Peter Noerr 2003 Bộ công cụ thư viện số Xuất bản lần

3 Sun Microsystems

http://www.sun.com/products-n-solutions/edu/whitepapers/digitaltoolkit.html

 Nhóm cố vấn cho NISO Framework 2004 Khung hướng dẫn cho việc xây dựng những bộ sưu tập số tốt Xuất bản lần 2 Bethesda, MD: Tổ chức tiêu chuẩn thông tin quốc gia

http://www.niso.org/framework/framework2.html

Các bước trong việc tạo lập một

thư viện số

Xác định dự án

ná

được

Thiết kế chiến lược/Kế hoạch cho

Hành động

 Một mẫu ma trận kế hoạch

hành động

Các mục

tiêu quả chờ Các kết

đợi

Các tài nguyên cần thiết/Chi phí cho dự

án

Người chịu trách nhiệm

Ngày dự kiến hoàn thành

Các tài nguyên cần đòi hỏi

 Nội dung số đáp ứng được nhu cầu của

nhóm người khai thác nhắm tới cũng như

những mục tiêu của dự án

 Nhân sự với những kỹ năng cần thiết để tạo,

tổ chức và quản lý thư viện số

 Hạ tầng công nghệ thông tin (phần cứng,

phần mêm, đường truyền, kết nối)

 Ngân sách phân bổ

 Sự hỗ trợ và hợp tác từ những cá nhân/bộ phận mang tính then chốt

 Environmental scan

Thực thi (1)

án

 Xác định các nhiệm vụ, các chiến lược và tiến trình

 Đặ ra các mốc thời gian đích và các mục tiêu (khung thời gian và những mốc chính)

 Tạo tiến trình tiến độ

Thực thi (2)

 Lựa chọn nội dung Lưu ý về vấn đề tác

quyền kéo theo.

 Tổ chức các tài liệu nguồn

 Cung cấp các dịch vụ

 Mua và sử dụng các công nghệ và công cụ đặc biệt được chỉ ra trong bản kế hoạch

 Bảo trì hệ thống

 Thực thi các chiến lược marketing

 Theo dõi và đánh giá về khả năng thực thi của thư viện

Hoạt động 8.2.2

 Truy cập vào các trang web sau:

 Dan Hazen, Jeffrey Horrell & Jan Merrill-Oldham 1998.

Lựa chọn những Bộ sưu tập tài liệu nghiên cứu để số hóa.

 Hội đồng nghiên cứu thông tin và thư viện.

http://www.clir.org/pubs/reports/hazen/pub74.html

 Melissa Smith Levine Cẩm nang cho các dự án số: Công cụ quản

lý cho việc bảo quản và truy cập V Tổng quan về những vấn đề pháp lý cho công tác số hóa.

http://www.clir.org/pubs/reports/hazen/pub74.html http://www.nedcc.org/digital/v.htm

 M.K Sitts, ấn bản 2000 Cẩm nang cho các dự án số: Công cụ quản lý cho việc bảo quản và truy cập Andover, MASS: Northeast Document Conservation Center.

Công nghệ

thông tin cần thiết

 Lựa chọn hệ thống thư viện số dựa trên nhu cầu và khả năng của tổ chức (có nghĩa là ngân sách, năng lực chuyên môn), đó có thể là một hệ thống mang tính thương phẩm có sẵn hoặc một hệ thống mang tính tự phát triển dựa trên phần mềm mã nguồn mở

Họat động 8.2.3

 Truy cập vào các trang web sau:

 Edward M Corrado 2005 Tầm quan trọng của truy cập mở, mã nguồn mở, và chuẩn mở cho các thư viện Các vấn đề của thư viện khoa học và công nghệ, Mùa xuân

http://www.istl.org/05-spring/article2.html

 R Crow 2004 Hướng dẫn sử dụng phần mềm

Institutional Repository v 3.0 Viện Xã hội mở

http://www.soros.org/openaccess/software/

Chuẩn siêu dữ liệu

(metadata)

“ Siêu dữ liệu giúp tìm kiếm một tài nguyên số là một

phần không thể thiếu của tài nguyên đó Nếu muốn tài nguyên số này có thể hiểu được và khai thác được trên môi trường phân tán của World Wide Web, chúng cần được mô tả theo một cách thức có cấu trúc và

nhất quán, thích hợp cho việc xử lý bằng phần mềm máy tính Có rất nhiều tiêu chuẩn chính thức về siêu

dữ liệu Các chuẩn này có thể có khuôn dạng từ đơn giản đến phức tạp, với cấu trúc từ lỏng lẻo đến chặt chẽ, và có thể là các chuẩn riêng, các chuẩn đang

hình thành, tới các chuẩn mang tính quốc tế.”

Lựa chọn chuẩn Siêu dữ liệu cho mục đích tìm kiếm tài nguyên

http://www.ukoln.ac.uk/qa-focus/documents/briefings/briefing-63/briefing-63-A4.doc

Hoạt động 8.2.4

 Xem các trang web về siêu dữ liệu (metadata) sau:

 Chọn chuẩn Siêu dữ liệu cho việc khai thác tài nguyên

http://www.ukoln.ac.uk/qafocus/documents/briefings/briefi ng-63/briefing-63-A4.doc

 Rachel Heery & Manjula Patel 2000 Hồ sơ ứng dụng: Trộn

và khớp các Giản đồ Siêu dữ liệu Ariadne, 25, 24 tháng Chín

http://www.ariadne.ac.uk/issue25/app-profiles/

 Sophie Felfoldi Thư viện Số: Những tài nguyên Siêu dữ liệu, Liên hiệp các hiệp hội và tổ chức thư viện quốc tế (IFLA).

Kết luận

 Việc lập kế hoạch kỹ lưỡng là vô cùng cần thiết cho việc phát triển các dự án thư viện số.

 Tiến trình xác lập các nhiệm vụ trách nhiệm

sẽ giúp cho việc quản lý và thực thi một dự

án thư viện số được hiệu quả

 Việc bảo trì và đánh giá một dự án thư viện

số sẽ dẫn tới sự truy cập dài hạn, và sẽ tạo

ra sự tín nhiệm và uy tín trong phạm vi cộng đồng