Bài Giảng Thư Viện Số Và Truy Cập Mở Tài Liệu Lưu Trữ

Phần 8: Thư viện số và truy cập mở tài liệu lưu trữ Bài 2..  Thư viện số – Tăng cường truy cập thông tin có giá trị và mở rộng các dịch vụ ngoài thư viện – Hỗ trợ công việc định vị, tìm

Phần 8: Thư viện số và truy cập mở

tài liệu lưu trữ

Bài 2 Phát triển thư viện số

Tại sao cần thư viện số?

 Thư viện số

– Tăng cường truy cập thông tin có giá trị và mở rộng các dịch vụ ngoài thư viện

– Hỗ trợ công việc định vị, tìm kiếm, tra cứu các nguồn tài liệu ở nhiều dạng khác nhau (hình ảnh, nghe, video, đa truyền thông, hoạt hoạ v.v…)

– Bảo quản các bộ tài liệu hiếm/độc bản bằng cách số hoá

– Đóng góp vào công tác nghiên cứu và học tập bằng cách chia sẻ nguồn tin và kiến thức chuyên môn (Ví dụ: các luận văn và các luận án, tài liệu giảng dạy và học tập)

Hoạt động 2.1 Truy cập các web site sau:

 Chương trình cộng tác số hoá: Hộp Công cụ số - Quản

lý dự án Các vấn đề cần hỏi trước khi bắt đầu một dự

án số hoá http://

www.cdpheritage.org/digital/projectManagement/index cfm

l

 Thư viện Quốc gia Arizona, Lưu trữ và biểu ghi công cộng - Digital Imaging Task Force (2000) Hướng dẫn

Một số web site khác

 Bản kê lập kế hoạch dự án NDLP http://

memory.loc.gov/ammem/techdocs/prjplan.html

 Peter Noerr (2003) Bộ công cụ thư viện số Xuất bản

lần thứ 3 Sun Microsystems.

http://www.sun.com/products-n-solutions/edu/whitepapers /digitaltoolkit.html

dẫn để xây dựng bộ tài liệu số hoàn chỉnh Xuất bản lần

2 Bethesda, MD: Tổ chức Tiêu chuẩn Thông tin Quốc gia http://www.niso.org/framework/framework2.html

Các bước xây dựng thư viện số

 Định nghĩa dự án

 Chuẩn bị kế hoạch dự án

 Thực hiện kế hoạch

 Cung cấp dịch vụ

 Duy trì hệ thống

 Khảo sát và đánh giá dự án

Định nghĩa dự án

 Phát triển một nhiệm vụ và tầm nhìn

 Xác lập mục đích và mục tiêu

Thiết kế chiến lược/kế hoạch hoạt động

Mục tiêu Kết quả

mong đợi Các nguồn

yêu cầu/chi phí dự án

Người phụ trách Dự kiến ngày kết

thúc

• Mẫu kế hoạch hoạt động Matrix

Các nguồn yêu cầu

 Nội dung số đáp ứng nhu cầu của đối tượng độc giả và mục đích của dự án

 Nhân sự với các kỹ năng cần thiết để xây dựng, tổ chức

và quản lý thư viện số

 Hạ tầng công nghệ thông tin (phần cứng, phần mềm, khả năng kết nối)

 Hỗ trợ và hợp tác của các thành phần chủ chốt tham gia

 Phân tích các yếu tố môi trường

Thực hiện

 Lập chu trình sống phát triển dự án

– Xác định nhiệm vụ, chiến lược và trình tự tiến hành

– Lập thời hạn và mục tiêu (khung thời gian và các thời điểm quan trong)

– Xây dựng thời hạn

Thực hiện

 Lựa chọn nội dung Xem xét việc cấp bản quyền

 Tổ chức tài liệu nguồn

 Cung cấp dịch vụ

 Tiếp nhận và sử dụng các công nghệ và công cụ nằm trong kế hoạch

 Duy trì hệ thống

 Thực hiện chiến lược marketing

 Giám sát và đánh giá hoạt động của thư viện.

Hoạt động 2-2 Truy cập các web site sau đây

 Dan Hazen, Jeffrey Horrell & Jan Merrill-Oldham (1998) Lựa chọn bộ tài liệu nghiên cứu để số hoá Hội đồng nghiên cứu thông tin và thư viện http://www.clir.org/pubs/reports/hazen/pub74.html

 Melissa Smith Levine Cẩm nang dành cho dự án số: Một công cụ quản lý về bảo quản và truy cập - V Khái quát các vấn đề về số hoá http://www.nedcc.org/digital/v.htm

 M.K Sitts, ed (2000) Cẩm nang dành cho dự án số: Một công cụ quản lý về bảo quản và truy cập Andover, MASS: Trung tâm Bảo quản tài liệu Đông Bắc http://www.nedcc.org/digital/dighome.htm.

 Caroline Arms Cho phép truy cập thư viện số:

Công nghệ

 Tiếp nhận và xây dựng cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin cần thiết

– Lựa chọn thư viện số dựa trên nhu cầu và khả năng của cơ quan (Ví dụ: ngân sách, trình độ chuyên

môn) Cái nào sẽ được sử dụng: một hệ thống mang tính thương mại; hoặc một hệ thống tự xây dựng sử dụng phần mềm nguồn mở?

Hoạt động 2.3 Truy cập các web site sau đây:

 Edward M Corrado (2005) Tầm quan trọng của truy cập

mở, nguồn mở và tiêu chuẩn mở cho các thư viện Các vấn

đề trong quan hệ thư viện khoa học và công nghệ, Spring http://www.istl.org/05-spring/article2.html

 R Crow (2004) Hướng dẫn cho phần mềm lưu trữ nội bộ

v 3.0 Viện Xã hội Mở http://www.soros.org/openaccess/software/

• Trường Đại học Cornell Hình ảnh số: Áp dụng lý thuyết

Chuẩn siêu dữ liệu

 “ Siêu dữ liệu Resource discovery là phần then chốt của bất kỳ

nguồn tài liệu số Nếu các nguồn tài liệu được tra cứu và hiểu trong môi trường phân bổ của World Wide Web, chúng cần được

mô tả ngắn gọn, kết cấu rõ ràng phù hợp với quá trình xử lý của phần mềm máy tính Hiện nay có nhiều tiêu chuẩn chính thức, từ hình thức đơn giản đến phức tạp, từ kết cấu lỏng đến chặt chẽ, từ các tiêu chuẩn độc quyền đến quốc tế.”

Lựa chọn Chuẩn Siêu dữ liệu cho Resource Discovery

http://www.ukoln.ac.uk/qa-focus/documents/briefings/briefing-63/briefing-63-A4.doc

Hoạt động 2.4 Siêu dữ liệu

 Chọn tiêu chuẩn siêu dữ liệu cho Resource Discovery

http://www.ukoln.ac.uk/qa-focus/documents/briefings/briefing-63/briefing-63-A4.doc

 Rachel Heery and Manjula Patel (2000) Application Profiles: Mixing And Matching Metadata Schemas Ariadne, No 25, 24, tháng 9.

http://www.ariadne.ac.uk/issue25/app-profiles/

 Sophie Felfoldi Thư viện số: Các nguồn siêu dữ liệu,

Liên hiệp các Hội và Tổ chức Thư viện Quốc tế http://www.ifla.org/II/metadata.htm

Tổng kết

 Lập kế hoạch kỹ lưỡng là khâu then chốt trong phát triển bất kỳ dự án thư viện số Quá trình phác thảo các nhiệm vụ và trách nhiệm đưa đến việc thực hiện và quản lý hiệu quả dự án thư viện số.

 Duy trì và đánh giá dự án thư viện số dẫn đến việc sử dụng lâu dài, xây dựng lòng tin và uy tín trong cộng đồng