Nói giảm nói tránh

+ Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm d

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Thế nào là nói quá? Nêu ví dụ?

(Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, qui mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm)

TiÕt 40: Nãi gi¶m nãi tr¸nh

I Bµi häc:

• Nãi gi¶m nãi tr¸nh vµ t¸c dông cña nãi gi¶m nãi tr¸nh:

a, VÝ dô:

+ Vì vậy, tôi để sẵn sẵn mấy lời này, phòng khi tôi đi gặp cụ

(Hồ Chí Minh, Di chúc)

+ Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời.

(Tố Hữu, Bác ơi)

+ Lượng con ông Độ đây mà Rõ tội nghiệp, về đến nhà thì

bố mẹ chẳng còn

(Hồ Phương, Thư nhà)

+ Công chúa Ha ba na đã hi sinh anh dũng, thanh kiếm vẫn

cầm tay.

Để giảm nhẹ, để tránh đi phần nào sự đau buồn.

+ Phải bé lại và lăn vào lòng một người mẹ, áp

mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ, để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, và gãi rôm

ở sống lưng cho, mới thấy người mẹ có một êm dịu vô cùng

(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)

 Tránh thô tục, tăng cảm giác êm dịu

+ Con dạo này lười lắm

+ Con dạo này không được chăm chỉ lắm

 Tế nhị, tránh nặng nề.

b, Ghi nhớ:

Nói giảm nói tránh là một biện pháp

tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển

chuyển, tránh gây cảm giác quá đau

buồn, ghê sợ, nặng nề; tránh thô tục,

thiếu lịch sự.

Trắc nghiệm

• Theo em khi nào thì không nên nói giảm nói tránh?

A Khi cần phải nói năng lịch sự, có văn hoá

B Khi muốn làm cho người nghe bị thuyết phục

C Khi muốn bày tỏ tình cảm của mình

D Khi cần phải nói thẳng, nói đúng nhất sự thật

Lưu ý:

* Nói giảm nói tránh có thể thực hiện bằng

nhiều cách:

- Dùng từ đồng nghĩa, đặc biệt là từ Hán Việt

- Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa

- Nói vòng

- Nói trống(Tỉnh lược)

* Nói giảm nói tránh còn tuỳ thuộc vào hoàn

Bài tập nhanh

Tìm và giải nghĩa, nêu tác dụng của phép nói giảm nói

tránh trong đoạn văn sau:

“Hôm sau, Lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi lão bảo

ngay:

- Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ!”

Đi đời < > bị giết (gây cho người nghe một cảm giác ghê sợ) Nói “đi đời” vừa tránh gây cảm giác không hay vừa hàm ý xót xa luyến tiếc và đượm chút mỉa mai

Không phải lão Hạc mỉa mai con chó mà mỉa mai cái thân phận mình: Rất thương con chó nhưng vì cảnh ngộ trớ trêu mà phải bán nó đi.

“Cái làm nên điều kỳ diệu của

ngôn ngữ đó chính là các phương tiện, biện pháp tu từ”.

II Luyện tập

1 Bài tập số 1:

Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh(khiếm thị, có

tuổi, đi nghỉ, chia tay nhau, đi bước nữa).

a, Khuya rồi, mời bà

b, Cha mẹ em từ ngày em còn rất bé,

em về ở với bà ngoại

c, Đây là lớp học cho trẻ em

d, Mẹ đã rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ

e, Cha nó mất, mẹ nó , nên chú nó rất

thương nó

đi nghỉ chia tay nhau

khiếm thị

có tuổi

đi bước nữa

Bµi tËp sè 2:

H·y nhËn biÕt c©u nãi gi¶m nãi tr¸nh trong c¸c cÆp c©u sau:

a1) Anh ph¶i hoµ nh· víi b¹n bÌ!

a2) Anh nªn hoµ nh· víi b¹n bÌ!

b1) Anh kh«ng nªn ë ®©y n÷a!

b2) Anh ra khái phßng t«i ngay!

Bài tập số 3

Đặt câu theo các cách nói giảm nói tránh:

- Dùng từ đồng nghĩa.

- Dùng cách nói phủ định từ ngữ trái nghĩa.

- Nói vòng.

(Mỗi đội đặt ít nhất 1 câu cho mỗi cách )

Bài tập số 4 :

Tìm và phân tích giá trị biểu cảm của phép

tu từ nói giảm nói tránh trong câu thơ sau:

“Bỗng loè chớp đỏ.

Thôi rồi, Lượm ơi!”

(Tố Hữu, Lượm)

Tiết 40: Nói giảm nói tránh

I Bài học:

• Nói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm

nói tránh

• Lưu ý một số cách diễn đạt nói giảm nói

tránh

II Luyện tập.