Hội thoại (tiết 1)

Vai xã hội trong hội thoại Quan hệ gia tộc Cô của Hồng Chú bé Hồng + Thiếu thiện chí + Không phù hợp với quan hệ ruột thịt + Không thể hiện thái độ đúng mực của người trên với người d

TiÕt 107

TiÕng viÖt

1.Ví dụ (SGK Tr92)

- Quan hệ giữa các nhân vật :

+ Vai trên :

+ Vai dưới :

- Cách xử sự của người cô :

-Thái độ của chú bé Hồng :

I Vai xã hội trong hội

thoại

Quan hệ gia tộc Cô của Hồng

Chú bé Hồng

+ Thiếu thiện chí

+ Không phù hợp với quan hệ ruột thịt

+ Không thể hiện thái độ đúng mực của người trên với

người dưới.

… tôi cúi đầu không đáp … Tôi lại im lặng cúi đầu xuống đất

… cổ họng tôi đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng …

dưới, có bổn phận tôn trọng người trên.

2.Ghi nhớ (SGK Tr94)

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội :

tác, thứ bậc trong gia đình và x– hội) ;

tình).

Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp

3.Nhận xét :

Nhìn chung, vai x– hội được phân biệt theo hai tuyến:

phân biệt theo những nội dung khác nhau, đó có thể là cấp bậc của địa vị x– hội, tuổi tác, quan hệ họ hàng.

hệ tình cảm này có thể xa hoặc gần, đến mức không còn khoảng cách Có trường hợp bạn bè thân thiết hơn, gần gũi nhau hơn là anh em ruột.

quả giao tiếp cao là tạo ra quan hệ thân tình, tức là rút ngắn khoảng cách về tình cảm vốn xa lạ với nhau giữa

đôi bên.

iI Luyện tập

1 Bài 1

bao nhiêu nhân vật, h–y xác định vai x– hội của các nhân vật tham gia vào cuộc thoại.

Tìm những chi tiết thể hiện vai x– hội của nhân vật.

Thật là khó học

đần độn của ông học chữ, những mong nó sau này sẽ thành tài như bao người khác.

Lão Tiền dặn con :

hành, noi theo lời ăn tiếng nói và cử chỉ của thầy con nhé!

Một hôm, cậu công tử ngồi ăn cơm với thầy, thấy thầy cầm đũa hắn cũng cầm đũa, thầy mở miệng nói thì hắn cũng nói theo Thầy thấy kì lạ quá, ngẩng đầu nhìn hắn, hắn cũng nhìn thầy.

cũng cười vang Thầy bị nghẹn, ho sặc sụa chảy cả nước mắt Đến nước này thì cậu công tử không thể bắt chước được nữa Cậu quỳ xuống lạy thầy, nói với giọng buồn rầu :

- Thưa thày, bài này của thầy thật là khó học, con không thể nào học theo được ạ!

Truyện cười chọn lọc (NXB Thanh Niên)

1 Bài 1

- Đoạn văn trên có ba nhân vật : Địa chủ họ Tiền, ông

- Vai x– hội của các nhân vật :

công tử và mang vai người chủ đối với ông thầy đồ.

chủ họ Tiền và mang vai người thầy đối với cậu công tử.

+ Cậu công tử : mang vai người con đối với người địa chủ và mang vai người học trò đối với ông thầy đồ

- Vai x– hội của nhân vật được thể hiện qua các chi tiết miêu tả trong truyện và lời thoại của các nhân vật.

iI LuyÖn tËp

1 Bµi 1

2 Bµi 2 (Tr94)

2.Bài 2 (SGK Tr94)

- Vai x– hội của các nhân vật tham gia cuộc thoại :

- Thái độ của ông giáo với l–o Hạc :

- Thái độ của l–o Hạc với ông giáo :

- Tâm trạng không vui, sự giữ ý của l–o Hạc :

+ Xét về địa vị x– hội : ông giáo có vị thế cao hơn một người nông dân nghèo như l–o Hạc.

+ Xét về tuổi tác : L–o Hạc là bậc trên.

+ Ông thưa gửi với l–o Hạc bằng những lời lẽ ôn tồn, nh–

+ Ông thân mật nắm lấy vai l–o, mời l–o uống nước, hút thuốc, ăn khoai.

iI Luyện tập

1 Bài 1

2 Bài 2 (Tr94)

3 Bài 3

các nhân vật trong truyện ngắn trên là mối quan hệ gì ?

ngắn trên, tìm những chi tiết thể hiện rõ vai x– hội của nhân vật đó.

Dắt xe ra cửa, tôi lễ phép thưa :

- Thưa ba, con xin phép đi học nhóm.

Không biết đây là lần thứ bao nhiêu tôi đã nói dối ba Mỗi lần nói dối tôi đều ân hận, nhưng rồi lại tặc lưỡi cho qua.

gái mình lướt qua cùng một đứa bạn Từ ngạc nhiên, tôi chuyển sang giận dữ và mặc lời năn nỉ của bạn, tôi bỏ về.

khó học hành Nhưng đáp lại sự giận dữ của tôi, nó chỉ thủng thẳng :

- Em đi tập văn nghệ.

- Mày tập văn nghệ ở rạp chiếu bóng à ?

Nó cười, giả bộ ngây thơ :

- ủa, chị cũng ở đó sao ? Hồi nãy chị bảo đi học nhóm mà !

cuồng phong Nhưng ba tôi chỉ buồn rầu bảo :

- Các con ráng bảo ban nhau mà học cho nên người.

Chị em tôi

3 Bài 3

- Mối quan hệ của các nhân vật trong truyện ngắn

+ Nhân vật mang vai người con đối với người cha.

+ Nhân vật mang vai người chị đối với người em.

mình.

- Vai x– hội của nhân vật được thể hiện qua các chi tiết :

+ Với người cha, nhân vật thưa gửi lễ phép :

hơn

là mối quan hệ gia tộc

Thưa ba, con xin phép đi học nhóm.

bóng à?).

Ghi nhớ (SGK Tr94)

Vai xã hội là vị trí của người tham gia hội thoại đối với người khác trong cuộc thoại Vai xã hội được xác định bằng các quan hệ xã hội :

tác, thứ bậc trong gia đình và x– hội) ;

tình).

Vì quan hệ xã hội vốn rất đa dạng nên vai xã hội của mỗi người cũng đa dạng, nhiều chiều Khi tham gia hội thoại, mỗi người cần xác định đúng vai của mình để chọn cách nói cho phù hợp

iii Bµi tËp vÒ nhµ

- Bµi 1,3 (Tr94)

- Häc thuéc ghi nhí SGK Tr94