Tiết 8: Các phương châm hội thoại (Tiết 2)

Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông... Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.. Khi ấy tôi chợt h

Trang 2

Kiểm tra bài cũ

1, Qua phương châm về lượng và phương châm về chất, em rút ra được những bài học

gì khi giao tiếp?

An : - Tháng sau, nhất định mình sẽ về thăm

quê Mình nhớ bố mẹ quá!

Bình : - Thế quê cậu ở đâu?

An : - Quê tớ ở ngay miền Bắc

Bình : - Ở dưới quê thì bố mẹ cậu làm nghề gì?

An : - Bố mẹ tớ đều là nông dân giỏi nhất

làng.

(?) Trong đoạn đối thoại trên có ai vi phạm phương châm hội thoại không?

(?) An vi phạm phương châm hội thoại gì? Vì sao

em nói như vậy?

Trang 3

An : - Quê tớ ở ngay miền Bắc.

 Cung cấp lượng thông tin chưa đầy đủ.

An : - Bố mẹ tớ đều là nông dân giỏi nhất

làng.

 Nội dung thông tin thừa

Trang 4

2, Đọc đoạn đối thoại sau và trả lời câu hỏi.

An : - Quê tớ ở ngay miền Bắc

An : - Bố mẹ tớ đều là nơng dân giỏi nhất

làng.

(?) Em hãy giúp An sửa câu trả lời để khơng vi phạm phương châm về lượng nữa?

Trang 5

An : - Quê tớ ở ngay miền Bắc.

 Quê tớ ở ngay Hữu Hịa, Thanh Trì, Hà Nội.

An : - Bố mẹ tớ đều là nơng dân giỏi nhất

làng.

 Bố mẹ tớ đều là nơng dân

Trang 6

Tiết 8:

Giáo viên: Nguyễn Bảo Hà Lớp 9A - THCS Hữu Hòa - Thanh Trì - Hà Nội Năm học: 2013 - 2014

Trang 7

Bà nói vịt Ông nói gà

(?) Trong tiếng Việt có thành ngữ ông nói gà, bà nói vịt Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại như thế nào?

Trang 8

(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến thành ngữ nào có nội dung tương tự thành ngữ

ông nói gà, bà nói vịt ?

 Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược.

Trang 9

Trong tiếng Việt có những thành ngữ như: dây

thành ngữ này dùng để chỉ những cách nói như thế nào?

Trang 10

(?) Có thể hiểu câu sau đây theo mấy cách?

(Chú ý: cách hiểu tùy thuộc vào việc xác định tổ hợp từ của ông ấy bổ nghĩa cho từ nào)

Tôi đồng ý với những nhận định về truyện ngắn của ông ấy

- Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về

truyện ngắn mà ông ấy sáng tác.

- Tôi đồng ý với những nhận định của ông ấy về

truyện ngắn (của ai đó sáng tác)

- Tôi đồng ý với những nhận định của các bạn

về truyện ngắn của ông ấy.

Trang 11

NGƯỜI ĂN XIN

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt

ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:

- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.

Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:

- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

(Theo Tuốc-ghê-nhép)

Trang 12

(?) Vì sao người ăn xin và cậu bé trong truyện đều cảm thấy mình đã nhận được từ người kia một cái gì đó?

(Nhóm bàn – Thời gian: 2 phút)

Trang 13

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt

ông giàn giụa, đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.

Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe , nước mắt ông giàn giụa , đôi môi tái nhợt , áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi.

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông :

- Xin ông đừng giận cháu ! Cháu không có gì cho ông

cả

Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay, chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông :

- Xin ông đừng giận cháu ! Cháu không có gì cho ông

cả

Ông nhìn tôi chăm chăm , đôi môi nở nụ cười :

- Cháu ơi, cảm ơn cháu ! Như vậy là cháu đã cho lão rồi Khi ấy tôi chợt hiểu ra: Cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được một cái gì đó của ông.

Trang 14

(?) Những hình ảnh trên khiến em liên tưởng đến câu ca dao nào răn dạy chúng ta về cách giao tiếp, ứng xử trong xã hội?

Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa nào mà nói cho vừa lòng nhau

Trang 15

 Khẳng định vai trò của ngôn ngữ trong đời sống và khuyên ta trong giao tiếp nên dùng những lời lẽ lịch sự, nhã nhặn.

- Lời chào cao hơn mâm cỗ

- Kim vàng ai nỡ uốn câu,

Người khơn ai nỡ nĩi nhau nặng lời

- Chim khơn kêu tiếng rảnh rang,

Người khơn nĩi tiếng dịu dàng dễ nghe.

- Vàng thì thử lửa thử than,

Chim kêu thử tiếng, người ngoan thử lời.

- Chẳng được miếng thịt miếng xơi

Cũng được lời nĩi cho nguơi tấm lịng.

Trang 16

7 Tiếng nói của người Hà Nội Giao tiếp, ứng xử trong gia đình

Giao tiếp, ứng xử trong nhà trường

8

Tác phong của người Hà Nội Giao tiếp, ứng xử ngoài xã hội Ứng xử với môi trường tự nhiên Ứng xử khi tham gia giao thông Ứng xử với các di tích, danh thắng

Trang 17

7 Tiếng nói của người Hà Nội Giao tiếp, ứng xử trong gia đình

Giao tiếp, ứng xử trong nhà trường

8

Tác phong của người Hà Nội Giao tiếp, ứng xử ngoài xã hội Ứng xử với môi trường tự nhiên Ứng xử khi tham gia giao thông Ứng xử với các di tích, danh thắng

Trang 18

(?) Để vận dụng có hiệu quả phương châm lịch sự trong giao tiếp, ứng xử hàng ngày, xứng đáng với truyền thống văn minh thanh lịch của người Hà Nội, em phải giao tiếp, ứng xử như thế nào trong gia đình, ở trường học, ngoài xã hội và đặc biệt là khi tham gia giao thông? (Thảo luận nhóm – Thời gian 3 phút)

Nhóm 1: Vận dụng phương châm lịch sự trong giao tiếp,

Nhóm 4: Vận dụng phương châm lịch sự trong giao tiếp,

ứng xử khi tham gia giao thông

Trang 19

V n d ng ận dụng ụng

ph ương châm ng châm

l ch s trong ịch sự trong ự trong

l ch s trong ịch sự trong ự trong giao ti p, ng ếp, ứng ứng

x trong nhà ử trong gia

tr ường ng

x ngoài xã h i ử trong gia ội

x khi tham ử trong gia gia giao thông

- Luôn kính trên

nh ng d i; ường dưới; ưới;

hi u th o v i ếu thảo với ảo với ới;

ông bà, cha m ; ẹ;

yêu th ng anh ương anh

ch em ị em.

- Bày t s quan ỏ sự quan ự quan

tâm, chia s t i ẻ tới ới;

m i thành viên ọi thành viên

trong gia đình.

- Kính tr ng, ọi thành viên vâng l i th y cô ờng dưới; ầy cô.

- oàn k t, giúp Đoàn kết, giúp ếu thảo với

đ b n bè ỡ bạn bè ạn bè

- Luôn tôn

tr ng, quan tâm ọi thành viên

t i m i ng i ới; ọi thành viên ường dưới;

tr ng, nh ng ọi thành viên ường dưới;

nh n ng i cùng ị em ường dưới; tham gia giao thông.

- Bình t nh, nhã ĩnh, nhã

nh n khi x y ra ặn khi xảy ra ảo với

va ch m và s n ạn bè ẵn sàng c u giúp ứu giúp

ng i b tai n n ường dưới; ị em ạn bè giao thông.

Trang 20

TT Phương châm

hội thoại Những điều cần lưu ý khi giao tiếp

1 Phương châm về

lượng - Cần nói có nội dung.- Nội dung phải đáp ứng đúng yêu cầu

cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa.

Trang 21

Bài tập 1: Chọn từ ngữ thích hợp ( nói móc , nói ra đầu ra đũa ,

nói leo , nói mát , nói hớt) điền vào mỗi chỗ trống và cho biết mỗi

từ ngữ trên chỉ cách nói liên quan đến phương châm hội thoại nào:

a, Nói dịu nhẹ như khen, nhưng thật ra là mỉa mai, chê trách là

b, Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói là

c, Nói nhằm châm chọc điều không hay của người khác một cách cố ý là

d, Nói chen vào chuyện của người trên khi không

được hỏi đến là

e, Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau là

a, Nói dịu nhẹ như khen, nhưng thật ra là mỉa mai, chê trách là nói mát ( Phương châm lịch sự )

b, Nói trước lời mà người khác chưa kịp nói là nói hớt ( Phương châm lịch sự )

c, Nói nhằm châm chọc điều không hay của người khác một cách cố ý là nói móc (Phương châm lịch

sự d, Nói chen vào chuyện của người trên khi không )

được hỏi đến là nói leo ( Phương châm lịch sự )

e, Nói rành mạch, cặn kẽ, có trước có sau là nói ra đầu ra đũa ( Phương châm cách thức )

Trang 22

a) nhân tiện đây xin hỏi;

Bài tập 2: Vận dụng những phương châm hội thoại đã

học để giải thích vì sao người nói đôi khi phải dùng những cách nói như sau và nêu rõ phương châm hội thoại? (Thảo luận nhóm bàn - Thời gian: 2 phút )

b, cực chẳng đã tôi phải nói; tôi nói

điều này có gì không phải anh bỏ

qua cho; biết là không làm anh vui

nhưng …; xin lỗi có thể anh không

hài lòng nhưng tôi cũng phải thành

thực mà nói là…;

c, đừng nói leo; đừng ngắt lời như

thế; đừng nói cái giọng đó với tôi…;

a, Khi người nói muốn hỏi về một vấn đề không đúng đề tài hai người đang trao đổi.

(Phương châm quan hệ)

b, Khi người nói muốn ngầm xin lỗi (hoặc xin lỗi) người đối thoại về những điều mình sắp nói

(Phương châm lịch sự)

c, Khi người nói muốn nhắc nhở người đối thoại phải tôn trọng.

(Phương châm lịch sự)

Trang 24

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Làm bài tập 2, 5 (SGK - tr 23, 24).

- Kẻ bảng tổng kết các phương châm hội thoại và học thuộc.

- Soạn bài: “Các phương châm hội

thoại” (tiết 3).

- Sưu tầm tục ngữ, ca dao liên quan đến các phương châm hội thoại

Định dạng
Số trang	25
Dung lượng	1,47 MB