Tâm lý học Lứa tuổi và TLHSP

Tâm lý học Lứa tuổi và TLHSP là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

TR NGă IăH CăPH MăV Nă NG

KHOAăS ăPH MăXÃăH I

BÀIăGI NGăH CăPH N

L IăNịIă U

Tâmălíăh căl aătu iăvàăTâmălíăh căs ăph mălàăchuyênăngànhătâmălíăh căs ăd ngă

cóătíchăh pănhi uăki năth căthu căcácăkhoaăh căcóăliênăquanăv ăkhoaăh căt ănhiên-công

ngh ,ăkhoaăh căx ăh i-nhânăv năvàăkhoaăh căv ăconăng i.ăMônăh cănàyăgópăph nătr că

ti păhìnhăthànhăquanăđi măs ăph măvàăb iăd ngătrìnhăđ ănghi păv ăchoăsinhăviênăcácă

tr ng,ăkhoaăs ăph măđàoăt oăgiáoăviênăTrungăh căc ăs

Th iăgianădànhăchoămônăh cănàyătheoăh căch ătínăch ălàă45ăti t,ătrongăđóă36ăti tă

choălíăthuy t,ă07ăti tăchoăth căhànhăth oălu n,ă02ăti tăki mătra.ăS ăti tălíăthuy tăvàăth că

hànhăth oălu năđ căb ătríăchungătrongăt ngăch ngăđ ăti năchoăvi căgi ngăd yăvàăh că

t p

N iădungătàiăl uăg mă6ăch ngăđ căquyăđ nhăkhácănhauăv ăth iăl ngăvàăđ că

trìnhăbàyăkhácănhau,ănh ngăc ătàiăli uălàăm tăch nhăth ăth ngănh tătheoăquanăđi măđ iă

m iăn iădungăd yăvàăh cătheoăh căch ătínăch ă ăđ iăh c-caoăđ ng

Th că hi nă Thôngă báoă s ă 935/TB- HPV ă ngàyă 28/10/2013ă c aă Hi uă tr ngă

Tr ngă iăh căPh măV nă ngăv ăK ho ch đ a bài gi ng lên website tr ngănh mă

t oăđi uăki năchoăsinhăviênăcóăthêmătàiăli uăh căt p,ăchúngătôiăđ ăbiênăso nătàiăli uănày.ă

Tàiăli uăch căch năkhôngătránhăkh iănh ngăh năch ,ăthi uăsót.ăChínhăvìăv y,ăđ ătàiăli uă

ti păt căđ căhoànăthi nătrongănh ngăn măt i,ăchúngătôiăr tămongănh năđ căýăki nă

đóngăgópăc aăcánăb ăgi ngăd yăvà sinhăviênănhàătr ng.ă

Xinăchânăthànhăc mă n Tácăgi ăăăăăăăăăăă

Ch ng 1

KHÁIăQUÁTăV ăTỂMăLệăH CăL AăTU IăTRUNGăH CăC ăS ăVÀ

TỂMăLệăH CăS ăPH M

Trongăh ăth ngăcácăkhoaăh căs ph m,ăcùngăv iăTâmălíăh căđ iăc ngă(TLH C),ăTâmălíăh căl aătu iăvàătâmălíăh căs ăph mă(TLHLT-SP)ălàăhaiăchuyênăngànhătr căti păhìnhăthànhăquanăđi măs ph măvàăb iăd ngănhi păv ăchoăsinhăviên s ăph mă(SVSP).ăHaiă chuyênă ngànhă TLHă nàyă g nă bóă m tă thi tă v iă nhau.Trongă đóă TLHLTă làă c s ăkhôngăth ăthi uăc aăTLHSP

1.1.ăVƠiănétăl chăs ăhìnhăthƠnh,ăphátătri năc aăTơmălíăh căl aătu iăvƠăTơmălíă

h căs ăph m

Cùngăv iăTâmălíăh căđ iăc ngă(TLH C),ăTâmălíăh căl aătu iăvàăTâmălíăh căs ă

ph mă(TLHLT-SP)ăc ngăcóăl chăs ălâuăđ iă,ătrongăđóăcácăthànhăt uăc aădiătruy năh c,ă

ti năhóaăh c,ăsinhălýăh că…đ ăgópăph năthúcăđ yăTLHLT-SPăb yăgi ăphátătri năm nhă

m ăh n

Trongăđó,ăcácăcôngătrìnhănghiênăc uăd aătrênăquanăsátăs ăphátătri nătâmălýătr ăem,ă

vi căt ngăk tăquáătrìnhănuôiăd yătr …đ ăđ tăc s ăth căti năchoăTLHLT-SPălúcăb yă

gi ăNh ngăk tăqu ănghiênăc uăth cănghi mătrongăTLH Cănh :ă“ uyălu tătâmălýăc aăVêbe,ăFesne,ănghiênăc uătríănh ăc aăÊbingaos,ănghiênăc uăv ăc măgiácăv năđ ngăc aăVunt…choăphépăv năd ngăth cănghi măvàoăTLHLT-SP.ăNh ngătácăph măđ uătiênăc aăTLHSPăđ ăm ăraănh ngătri năv ngăchoăvi cănghiênăc uătâmălý,ănh : TLHSP (1877)

c aănhàăTLHăNgaăP.P.Katêrep.ăNóiăchuy năv iăgiáoăviênă(GV)ăv ăTLH,ăc aănhàăTLHă

M ăW.Jêms

ăNga,ăn mă1906,ăđ ăt ăch că“ăH iăngh ăTLHSP”ăl năth ănh tăt iăPêtécbua,ăcácănhàăTLHăđ ăk chăli tăphêăphánătínhăsáoăr ngăc aăTLHSPălúcăb yăgi ăvàăkh ngăđ nhăph iăănghiênă c uă th că nghi mă v ă TLHLT-SP.ă Chínhă trongă quáă trìnhă d yă h c/giáoă d că(DH/GD)ăđ ăch ăraăngu năg căphátătri nătâmălýăv iăquáătrìnhăd yăh c

Raăđ iăvàoăcu iăth ăk ăXIXăđ uăth ăk ăXX,ăpháiăNhiăđ ngăh căđ ăk tăh păvàăgi iăthíchăm tăcáchămáyămócănh ngăquanăđi măSinhălíăh că(SLH),ăTLHăv ăs ăphátătri nătâmălýătr ăem.ă uanăđi mănàyăđ ă nhăh ng tiêuăc căt iăTLH,ăGDHăvàăgâyătácăh iăl năchoă

nhi uălu năđi măc aăNhiăđ ngăh c

Cácăquanăđi măđúngăđ năc aăN.K.Crupxcaia,ăA.X.Makarenkoăđ ăđ tăc s ăchoăvi cănghiênăc uăcácăv năđ ăhìnhăthành,ăphátătri nănhânăcáchătr ăemătrongăgiáoăd căho tăđ ngă

t păth ăMakarenkoăđ ăkh ngăđ nh:ă“ăNhàăgiáoăd căhi uăbi tăh căsinhăkhôngăph iătrongăquáătrìnhănghiênăc uăh căsinhăm tăcáchăth ă màătrongăchínhăquáătrìnhăcùngălàmăvi că

v iăh căsinhăvàătrongăchínhăquáătrìnhăgiúpăđ ăh căsinhăm tăcáchătíchăc c.ăNhàăGDăph iăxemă xétă h că sinhă khôngă ph iă nh m tă đ iă t ngă nghiênă c u,ă màă làă đ iă t ngă giáoă

d c.”

Trongăl chăs ăxâyăd ngăTLHLT-SP,ăLíălu năv ăs ăphátătri năcácăch căn ngătâmălíă

b căcaoăc aăL.X.V gôtxkiăcóăýăngh aăc căk ăquanătr ng

S ătr ngăthànhăc aăTLHLT-TLHSPăg năli năv iătênătu iăc aănhi uănhàăTLHă ănhi uăn căA.N.Lêônchép,ă B.Ecônnhin,ăA.X.Menchinxcaia,ăJ.Bruner,ăJ.Piajê

phátătri n”,ănghiênăc uăs ăhìnhăthànhătâmălýăconăng iăt ătrongăbàoăthaiăchoăđ năsu tă

c ăcu căđ iăg năli năv iăn năv năhóaăx ăh iăl chăs ăvàăcácăti năb ăx ăh iăc aăn năv năminhănhânălo i,ăc aăgiáoăd c

1.2.ă iăt ng,ănhi măv ăvƠăph ngăphápănghiênăc u c aăTLHLT-SP

1.2.1.ă iăt ngăc aăTLHLT-SP

TLHLTăvàăTLHSPălàăhaiăl nhăv căTLHăg năbóăch tăch ăv iănhauătrongăho tăđ ngăDH/GDă.ăChúngăcóăđ iăt ngănghiênăc uăxácăđ nhăm cădùăchúngăcóăchungăkháchăth ă

1.2.1.1.ă iăt ngăc aăTLHLT:

TLHLT là khoa h c nghiên c u nh ng đ c đi m tâm lí, các quy lu t, các đi u ki n,

đ ng l c phát tri n tâm lý l a tu i, nh ng bi n đ i c a các quá trình tâm lý, các ph m

ch t tâm lý trong s hình thành phát tri n nhân cách con ng i

TLHLTăbaoăg mănhi uăl nhăv cănghiênăc uăc ăth ăv iăt cách là các phân nghành

c aăTLHăphátătri n.ă óălà:

- TLHătu iăhàiănhi

1.2.1.2.ă iăt ngăc aăTLHSP

TLHSP nghiên c u các đ c đi m tâm lý, các quy lu t tâm lý c a vi c DH/GD, nghiên c u c s tâm lý c a quá trình l nh h i tri th c, k n ng, k x o, các ph m ch t trí tu ng i h c ng th i TLHSP c ng nghiên c u nh ng yêu c u tâm lý đ i v i

ng i làm công tác GD, nh ng v n đ tâm lý c a m i quan h qua l i gi a GV v i HS,

gi a HS-HS

Vi căv chăraăn iădungătâmălý,ăc s ătâmălýăc aăvi căDH/GD t oăc s ăkhoaăh căchoă

vi căxácăđ nhănguyênăt c,ăph ngăphápăđi uăkhi nă TDH/GDănh măhìnhăthànhănhânăcách,ăphátătri nătríătu ăđ tăhi uăqu ăcaoănh t

1.2.2.ăNhi măv ăc aăTLHLT-TLHSP:

1.2.2.1.ăNhi măv ăc aăTLHLT:

TLHLT ch ra các đ c đi m tâm lý c a con ng i đ c hình thành và phát tri n trong t ng giai đo n l a tu i và trong su t cu c đ i, nh ng quy lu t phát tri n tâm lí,

nh ng nhân t ch đ o s phát tri n nhâ cách l a tu i

1.2.2.ă2.ăNhi măv ăc aăTLHSP

- Ch ăraăcácăquyălu tătâmălýăc aăvi căDH/GD

x oăvàăcácăph măch tăđ oăđ c,ănhânăcáchăHS

ch t,ăn ngăl căc aăng iăGVă,ăvi căt ăhoànăthi nănhânăcáchăng iăGV

1.2.4 Ph ngăphápănghiênăc uăc aăTLHLTăvƠăTLHSP

ănghiênăc uăcácăđ căđi mătâmălýăc aăconăng iătrongăcu căs ng,ătrongăDH/GDă

c năph iăs ăd ngăph iăh pănhi uăph ngăphápăkhácănhauăc aăkhoaăh cătâmălý.ăTrongăđóăcóăcácăph ngăphápăc b năsau:

Songăhaiăph ngăphápăc b nănhâtăc aăTLHLT-SPălàăph ngăphápăquanăsátăvàăth cănghi m.ăSauăđâyăchúngătaănghiênăc uăm tăs ăph ngăphápăphápăch ăy u:

1.2.4.1 Ph ng pháp quan sát

nh ngh a:ă uanăsátălàăph ngăphápăthuăth păthôngătinătrênăc s ătriăgiácătr căti pă

đ iăt ngăchoătaănh ngătàiăli uăs ngăđ ngăv ăth căti n,ăt ăđóăkháiăquátănh mărútăraă

nh ngăquyălu tătâmălýăc nănghiênăc u

Phân lo i: Tùy tr ngăh păc ăth ,ăng iănghiênăc uăcóăth ăs ăd ngăcácălo iăqsátă

sauăđây:

- Quan sátăth mădòăhayăđiăsâu…

Yêu c u và đi u ki n quan sát:ă ăquanăsátăđ tăhi uăqu ăcaoăđòiăh iăng òi nghiên

c uăph iăquánătri tăcácăyêuăc uăsau:

- Ph iăđ măb oătínhăt ănhiênăc aăđ iăt ngăquanăsát

Doăđó,ătrongănghiênăc uăng iătaăth ngăăk tăh păph ngăphápăquanăsátăv iăcácă

ph ngăphápăkhác,ănh :ă i uătra,ăph ngăv n,ănghiênăc uăs năph m…

1.2.4.2 Ph ng pháp nghiên c u s n ph m

M i ng iăho tăđ ngăđ uăt oăraăs năph m.ăS năph măho tăđ ngăđ ăl iăd uă nătâmălíă

c aăh ăDoăđó,ăs năph măho tăđ ngălàătàiăli uăkháchăquanăđ ănghiênăc uăchínhăch ăth ăvàăquáătrìnhăho tăđ ngăc aăch ăth ăă

nh ngh a:ăPh ngăphápănghiênă c uăs năph mălàăph ngăphápăthuăth păcácă s ă

ki năb ngăcáchăphânătíchăcácăs năph măv tăch tăc aăho tăđ ngătâmălíăc aăconăng i.ăă

u - nh c đi m c a ph ng pháp:

- u đi m:ăNh ăcóăs năph măv tăch tăhi năh uămàăchoăphépănhàănghiênăc uăcóăth ă

l păl iănóănhi uăl n,ăsoăsánhăcácăk t qu ăthuăđ cătrongăth iăgianăkhácănhauăhayătrongă

nh ngăđi uăki năkhácănhauăc aăconăng i.ăă

- Nh c đi m:ăKhôngăph iăs năph măbaoăgi ăc ngăph năánhăh tăđ căđi mătâmălíăc aă

ng iălàmăraănó.ăă

Yêu c u khi s d ng ph ng pháp:

ng iăđó,ăch ăkhôngăph iălàăs năph măng uănhiên.ăă

- Ph iăphânătíchănhi uăs năph măc aăđ iăt ng,ăt ăđóăm iăđánhăgiáăđ căb năch tătâmălíăc aăđ iăt ng.ăăă

1.2.4.3 Ph ng pháp th c nghi m

nh ngh a:ăTh cănghi mălàăquáătrìnhătácăđ ngăvàoăconăng iăm tăcáchăch ăđ ngă

trongănh ngăđi uăki năđ ăđ căkh ngăch ăđ ăgâyăraă ăđ iăt ngă nh ngăv năđ ăc nănghiênăc uăm tăcáchăkháchăquan

P hân lo i:ăTrongănghiênăc uătâmălýăng iătaăth ngăchiaăth cănghi măraălàmăcácă

lo iăsau:

Cácălo iăth cănghi mătrênăđ căs ăd ngăph iăh păv iănhau trongăm tăcôngătrìnhănghiênăc u

1.2.4.4 Ph ng pháp tr c nghi m tâm lý- test (T)

nh ngh a:ăTălàăm tăcôngăc ăđ ăđ căchu năhóaăđ ăđoăl ngăkháchăquanănhi uă

m tăc aănhânăcáchătoànădi năthôngăquaănh ngăm uătr ăl iăd iăd ngăngônăng ăvàăphiăngônăng ăHayănóiăcáchăkhácăTălàăm tăphépăđoăl ngătâmălýăd ăđ căchu năhóaătrênă

m tăs ăl ngăng iăđ ătiêuăbi u

Phân lo i lo i:ăTrongăTLHăhi nănayăcóăcácălo iăTăsau:

- Tăđoăn ngăl cătríătu

- Tăv ănhânăcách

u đi m và nh c đi m c a T:

- u đi m:ă oă tr că ti pă cácă bi uă hi nă tâmă lýă quaă vi că gi iă cácă bàiă T,ă ti nă hànhă

nhanhăđ măb oăl ngăhóa,ăchu năhóaăvi căđoăđ c

- Nh c đi m:ăTătâmălýăch ăchoăbi tăk tăqu ,ăítăb căl ăsuyăngh ăc aănghi măth ăđ ăđiă

đ năk tăqu ăTăđòiăh iăph iăchu năb ăcôngăphu,ăb oăd măcácăyêuăc uăk ăthu tăc aăm tă

b ăT

M tăb ăTăg mă4ăph năsau:ăv năb năT,ăh ngăd năquyătrìnhăs ăd ngă(ăti năhànhă),ăcáchăđánhăgiá,ăb ngăchu năhóa

C năs ăd ngăTănh làăm tătrongăcácăppăch năđoánătâmălýăconăng iă ăm tăăth iă

đi mănh tăđ nh

1 3 Ý ng h aăc aăTLHLT-SP

Nh ngăthànhăt uăc aăTLHLT-SPăcóăm tăýăngh aălíălu năvàăth căti nătoăl n:

1.3.1 V m t lí lu n:ăNh ngăthànhăt uănghiênăc uăv ăTâmălíăh cătr ăemă(TLHTE)ă

đ ătr ăthànhănh ngăb ngăch ngăsinhăđ ng,ăhùngăh năc aălíălu năphátătri nătrongăTri tă

tâmălý,ăýăth c,ăv ăs ăphátătri nătâmălýătr ăem

1.3.2 V m t th c ti n:ăNh ngătriăth căv ăđ căđi m,ăquyălu tăphátătri năTLTEăđemă

l iăchoăcácănhàăGDănh ngăc năc ăkhoaăh căđ ăh ăthi tăk ăquáătrìnhăphátătri nătâmălýătr ăem,ăphânătíchănh ngăthànhăcôngăvàăth tăb iăc aămìnhătrongăcôngătácăGD.ă úngănh K.D.Usinxkiă(NhàăGDăNga)ănói:ă“ăMu năgiáoăd căconăng iăphátătri nătoànădi năthìănhàăGDăph iăhi uăbi tăconăng iăv ăm iăm t.”

*ăCơuăh iăônăt p:

1.ăTrìnhăbàyăđ iăt ng,ănhi măv ăvàăýăngh aăc aăTLHLT-SP

2.ăCh ăraăm iăquanăh ăgi aăTLHLTăvàăTLHSP

3.ăTrìnhăbàyăcácăph ngăphápănghiênăc uăc aăTLHLT-SP

Ch ng 2 LệăLU NăV ăS ăPHÁTăTRI NăTỂMăLệăTR ăEM

2.1.ăKháiăni măv ătr ăemăvƠăs ăphátătri nătơmălíătr ăem

2.1.1.ăTh ănƠoălƠătr ăem?

óălàăv năđ ăcóătínhăl chăs ,ăđ tăraăchoăm iăth iăđ i.ăCóănhi uăkhoaăh cănghiênă

c uăv ătr ăem,ăcóănhi uăquanăni măv ătr ăem

Khiăx ăh iăloàiăng iăch aăphátătri n,ăch aăv năminh,ăăng iătaăquanăni măr ng:ăTr

em là ng i l n thu nh l i, tr em ch khác ng i l n v t m c kích th c, chi u cao, cân n ng… âyălàăm tăquanăni măsaiăl măv ătr ăem.ăă

Khiăx ăh iăloàiăng iăv năminh,ăng iătaăcóăquanăni măđúngăđ năh năv ătr ăem,ăvàăchoă

r ng:ăTr em không ph i là ng i l n thu nh l i Nhi uăng iăth aănh n:ăTr em là

tr em Tr em v n đ ng và phát tri n theo quy lu t c a tr em

Ngayăth ăk ăXVIII,ănhàăgiáoăd căPhápăJJ.ăRútăxôă(ă1712- 1778ă)ăđ ănh năxét:ă“ă

GS.ăTSăH ăNg că iăquanăni m:ă“Chi n l c m i coi tr em là m t th c th t

v n đ ng theo quy lu t v n đ ng c a b n thân nó S v n đ ng t t y u c a tr em do quá trình phát tri n bên trong c a nó s t ph đ nh b n thân mình đ chuy n hóa sang

m t giai đo n m i khác v ch t”.ăTheoăông,ă“Tr em là tr em, tr em là th c th t nhiên Tính t nhiên y, t tr c t i nay th hi n ch y u tính t phát ( theo ngh a

c a J.Piaje ), còn t nay tr đi có th do m t công ngh mang l i – công ngh giáo

d c”

GS.ăTSăNguy năK ăHào,ătrongăcu năS ph măh căti uăh c,ăquanăni m:ă“Tr em

là th c th h n nhiên, ti m tàng kh n ng phàt tri n; là m t th c th có m t không hai;

m i tr em là m t n ng l c, m i tr em là m t tính cách và m i tr em s phát tri n thành chính mình.”

Hi nănay,ănhi uănhàăTLHăti năb ăđ uăth ngănh tăquanăni măv ătr ăemălà:ă

Tr ăemă ăn i này n iăkhácăcóăth ăkhácănhauăv ăchi uăcao,ăcânăn ng…ănh ng chúngăđ uăcóănh ngăđi măchung,ăth ngănh tăchoăm iătr ăem.ăT tăc ătr ăemăđ uătr iăquaă

nh ngăb c,ănh ngăgiaiăđo năphátătri nănh tăđ nh;ăS ăphátătri năkhôngăng ngăc aătr ă

ngh ngăc uătrúcătâmălýăs khaiăđ nănh ngăc uăt oătâmălýăm iăt oănênănh ngănétăđ că

2 1.2.ăăQuanăđi măduyăv tăbi năch ngăv ăs ă phátătri nătơmălíătr ăem

ngătrênăquanăđi măTri tăh căduyăv tăbi năch ng,ăcácănhàăTLHăcoiăs ăphátătri nătâmălýăg năli năv iăs ăxu tăhi nănh ngăđ căđi mătâmălýăm iăv ăch tă- nh ngăc uă

t oătâmălýăm ă- nh ngăgiaiăđo năl aătu iănh tăđ nh.ăB tăc ăm tăm căđ ănàoăc aătrìnhă

đ ăphátătri n tr căc ngălàăs ăchu năb ăvàăchuy năhóaăchoătrìnhăđ ăsauăcaoăh n.ăS ăphátătri nătâmălýăđi năraăt ăth păt iăcao,ătheoăt ngăgiaiăđo nănh m tăquáătrìnhătrongăđóăcóănh ngăb cănh y,ănh ngăkh ngăho ng,ănh ngăđ tăbi n.ăS ăphátătri nătâmălýătrongă

t ngăgiaiăđo năl aătu iăph ăthu căvàoăho tăđ ngăch ăđ oă ăl aătu iăđó

A.N.ăLêonchépăđ ănêuălênă3ănguyênălýăc b năc aăs ăphátătri nătâmlý:

- S ăphátătri nătâmălýălàăquáătrìnhăhìnhăthànhăcácăh ăth ngăch.ăn ngăc aăn o

CácănhàăTLHLăLiênăxôă(c )ăquanăni măs ăphátătri nătâmălýănh là :

- úaătrìnhătr ăl nhăh iăkinhănghi măx ăh iăl chăs ăth ăhi năquaăvi căti păthuătriă

th c, ph ngăth căho tăđ ngătrongăquáătrìnhăd yăh c.ă âyălàăm tăch ăy uăcóătínhăqu tă

đ nhăđ iăv iăs ăphátătri nătâmălýătr ăem

đ ngăvàăv nătriăth căđ ăti păthuăđ căvàoăcácăho tăđ ngăc ăth

tínhăcóătácăd ngăquy tăđ nhălà:

+ăNh ngăthu cătínhăchungăc aăxuăh ngănhânăcách

+ăNh ngăđ căđi măc uătrúcătâmălýătrongăho tăđ ng

+ăS ăphátătri năcácăc ch ăc aăýăth c

Theoăquanăđi mătruy năth ngăthìăs ăphátătri nătâmălýăconăng iăđ căđánhăgiáăquaă3ăch ăs ăc b năth ăhi năbaăm tăc aăđ iăs ngătâmălýăconăng i.ă óălà:

- S phát tri n nh n th c:ăChuy năt ăs ăph năánhăb ăngoài,ătr căquan,ăc ăth ,ă

riêngăl …ăđ nănh năth căcái b năch tăbênătrong,ăkháiăquátăc aăs ăv t,ăhi năt ng

- S phát tri n tình c m:ătìnhăc năngàyăcàngăm ăr ngăph năvi,ăphânăhóa,ăph că

t păhóa,ăcóăn iădungăx ăh iăcaoăh n, có c s ăsinhălýăđ yăđ ăh n

- N m v ng h th ng hành đ ng, ho t đ ng:ăth ăhi nănh ngăbi năđ iăv ăch tă

trongăhànhăđ ng,ăho tăđông;ăt ăkhôngăch ăđ nhăđ năcóăch ăđ nh;ăt ăkhôngăýăth călênăcóăýăth c.ăCácăho tăđ ngăngàyăcàngăphongăphúăv ăn iădung,ătrìnhăđ ,ăc uătrúc,ăph ng

Ngàyănayătheoăquanăđi măhi năđ i,ăng iătaăcóăcáchănhìnăm iăm ăh năv ăs ăphátătri nătâmălýătr ăem,ăxemăxétăhànhăvi,ăho tăđ ngăc aătr ăđ căxu tăhi nănh th ănào,ăcóă

th ăd ăđoánăđ cchi uăh ngăbi năđ iăvàăs ăhìnhăthànhăphátătri năcácăhànhăvi,ăho tă

đ ngăđóăcóătínhăquyălu tătheoăs ăbi năđ iăc aăth iăgian.ă óălàăs ăbi năđ iăv ăch tăc aă

đ nhăh ng

Tómăl i,ăs ăphátătri nătâmălýătr ăemăkhôngămangătínhăng uănhiên,ămàănóădi năraăcóăquyălu t.ăTrongăquáătrìnhăphátătri nătâmălýăc aăt ngăđ aătr cóănh ngăđi măkhácă

bi t,ăsongăbaoăgi ăc ngăcóănétăchung,ănh ngăcáiăth ngănh tăchoăm iătr ăem.ăT tăc ăm iă

tr ăemăđ uătr iăquaănh ngăb căho cănh ngăgiaiăđo năphátătri nănh tăđ nh.ăTrongăm tă

s ătr ngăh păđ căbi t,ătr ăemăcóăth ăphátătri năs m,ăphátătri nămu năho căphátătri nă

nhi uă ph ngă di n,ă tr ă emă ngàyă nayă phátă tri nă nhanhă h nă tr ă emă ngàyă tr c.ă Hi nă

nhân,ăsongăđ căbi tălàăs ăphátătri năc aăv năminhăx ăh i.ă i uăđóăkhi năcácănhàăgiáoă

d căc năchúăýătrongă TDH/GDătr ăngàyănay

2.2.ăM tăs ăquanăđi măsaiăl măv ăs ăphátătri nătơmălíătr ăem

Quan đi m duy tâm nói chung, coiă s ă phátă tri nă tâmă lýă ch ă làă s ă chínă mu iă

phátătri nătâmălýăch ălàăs ăt ngăhayăgi măđiăv ăm tăs ăl ngăc aăcácăhi năt ngătâmălýă

khôngăph iălàăs ăchuy năbi năv ăch tăl ng.ăS ăphátătri nătâmălýădi năraăm tăcáchăt ăphát,ăkhôngătuânătheoăquyălu tăvàăkhôngăth ăđi uăkhi năđ c.ă uanăđi măsaiăl măd că

th ăhi nă ăm tăs ăh căthuy tăsau:

2.2.1.Thuy tă ti nă đ nh,ă choă r ng:ă m iă đ că đi mă tâmă lýă c aă conă ng iă làă doă

nh ngăc uăt oăb măsinh,ăcóăs nătrongăc uătrúcăsinhăv t,ădoădiătruy năquy tăđ nh

Ch ngăh n:ă

gen Các y u t di truy n quy t đ nh gi i h n c a giáo d c

v n nh t đ nh, giáo d c c n làm b c l v n đó là gì và s d ng nó b ng ph ng ti n

t t nh t”

- Nhàătâmălýăh c AóăK.ăBuyleăchoăr ngă:ă“Di truy n không ch quy đ nh s n s

phát tri n trí tu mà c đ o đ c n a”

- Cácăth cănghi mătrênătr ăsinhăđôiăcùngătr ngăc aăcácănhàăTLHăLXănh : V.N Cônbanôvxi,ăA.R.ăLuria,ăA.N.ăMirênôvaăvàănhàăTLHăPhápăRazjôăđ ăch ăraăr ng:ăv iăc

s ăb măsinhăgi ngănhau,ătùyăthu căvàoăph ngăphápăd yăh c,ăcácătr ăsinhăđôiăcùngă

tr ngăcóănh ngăk tăqu ăkhácănhauăv ăn ngăl c.ăNh ngăk tăqu ăđóăđ ăbácăb ăthuy tădiătruy n,ăti năđ nhăv ăn ngăl c,ătâmălý

2.2.2.ă Thuy tă duyă c m,ă choă r ng:ă Môiă tr ngă làă nhână t ă quy tă đ nhă s ă phátă

tri nă tâmă lýă ng i.ă uană ni mă nàyă xu tă phátă t ă quană đi mă c aă nhàă tri tă h că Phápă

C.A.Henvêtuýtă choă r ng:ă “Tr em ngay t lúc l t lòng đã có nh ng ti m n ng nh nhau S khác bi t v tâm lý là do môi tr ng, giáo d c quy t đ nh” Tuy nhiên theo

h ,ămôiătr ngănh làăcáiăsiêuăhình,ăb tăbi n.ăTâmălýătr ăemănh làăs năph mătiêuăc că

2.2.3.ăThuy tăh iăt ăhaiăy uăt CácănhàăTLHă căV.ăStécn và nhà TLH Pháp

Anataxiăcoiăc ăhaiăy uăt ădiătruy năvàămôiătr ngăcùngăquy tăđ nhăs ăphátătri nătâmălýă

đóăy uăt ădiătruy năgi ăvaiătròăquy tăđ nh.ăMôiătr ngăch ălàăđi uăki năđ ăbi nănh ngă

đ căđi mătâmălýăcóăs nătrongăgenăthànhăhi năth c

Tómăl i,ăc ă3ăthuy tătrênăđ uăcóănh ngăsaiăl măgi ngănhau:

làăth căth ăth ăđ ng

2.3 ă i uăki n,ăđ ngăl căvƠăquyălu tăphátătri nătơmălíătr ăem

2.3.1.ă i uăki năphátătri n

2.3.1.1ă i uăki năth ăch t Cácăđ căđi măc th ,ăđ căđi măcácăgiácăquan,ăh ăth năkinh,ăđ căcoiălàăti năđ ăv tăch t,ădi uăki năthu năl iăhayăkhóăkh năchoăvi căhìnhăthànhă

m tălo iăho tăđ ngănàoăđó.ăSongăcácăđ căđi măth ăch tăc aăconăng iăkhôngăph iălàăcáiăquy tăđ nh,ăkhôngăph iălàăđ ngăl căc aăs ăphátătri nătâmălý

2.3.1.2.ăCácăđi uăki năs ng.ăCácăđi uăki năs ngăcóă nhăh ngăđ năs ăphátătri nătâmălýăc aăconăng i,ănh ngăchúngăkhôngăquy tăđ nhătr căti păđ năs ăphátătri nătâmălýămàăchúngătácăđ ngăthôngăquaăm iăquanăh ăquaăl iăgi aăconăng iăv iăhoànăc nh.ăCácănhăh ngăbênăngoàiătácăđ ngăgiánăti păđ năcáănhânăthôngăquaănh ng đi uăki năbênătrongăc aăconăng i,ătrongăđóăcóăkinhănghi măriêngăvàăvaiătròăch ăth ăc aăcáănhân

Trongăcácănhânăt ăc aăcu căs ng,ătr căh tăph iănóiăt iăvaiătròăc aăkinhănghi mă

x ăh i,ăcácăm iăquanăh ăx ăh i.ăC.Mácăđ ăch ărõ,ă“ăB năch tăc aăconăng iălàăt ngăhòaăcácăm iăquanăh ăx ăh i”.ă i uăđóăcóăngh aălàănh ngăđ căđi mătâmălýăcáănhânăđ căquy tăđ nhăb iăđ căđi măc aăcácăm iăquanăh ăx ăh iămàăconăng iăgiaănh păv iăt cách làăthànhăviênăc aăx ăh i.ă úaătrìnhăphátătri nătâmălýălàăquáătrìnhăconăng iăl nhăh iăn nă

v năhóaăx ăh i,ăv năkinhănghi mă x ăh iăb ngăconăđ ngăt ăphátăho căt ăgiác.ăConă

đ ngăt ăgiácăđ căth ăhi năthôngăquaăgiáoăduc.ă óălàăs ătácăđ ngăcóăm căđích,ăk ă

ho ch,ăcóăph ngăphápănh măhìnhăthànhă ăconăng iănh ngăph măch tănhânăcách,ăđápăngăyêuăc uăc aăx ăh i.ăVìăth ăgiáoăd călàănhânăt ăch ăđ o,ăquy tăđ nhăs ăphátătri nă

2.3.1.3.ăTínhătíchăc căc aăconăng i.ăTínhătíchăc căc aăconăng iălàănhânăt ăquy tăđ nhătr căti păs ăphátătri nătâmălý.ă úaătrìnhătácăđ ngăquaăl iăgi aăconăng iăvàă

Ho tăđ ngăc aăconăng iăcóătínhăm căđích,ătínhăx ăh iăđ căxemălàăđi uăki năquy tă

đ nhăs ăphátătri nătâmălý

2.3.2.ă ngăl căc aăs ăphátătri nătơmălý

Theoăquanăđi mătri tăh căMác-lênin,ăs ăphátătri nălàăs ăđ uătranhăgi aăcácăm tă

đ iăl p,ăgi aăcácămâuăthu năbênătrong.ăVìăth ăđ ngăl căc aăs ăphátătri nălàăs ăn yăsinhăcácămâuăthu năvàăvi căgi iăquy tăcácămâuăthu năđó.ăTrongăquáătrìnhăphátătri nătâmălýă

c aătr ăemăthìăđóălàămâuăthu năgi aăcáiăm iăvàăcáiăc ă- nh ngăcáiăđangăđ căn yăsinh,ăđangăđ căkh căph cătrongăquáătrìnhăDH/GD;ămâuăthu năgi aăkh ăn ngăc aătr ăđangăphátătri năv iăcácăhìnhăth căho tăđ ngăvàăquanăh ăc ăđ ăhìnhăthànhătr căđây;ăgi aă

nh ngăyêuăc uăngàyăcàngăt ngăc aăx ăh i,c aăt păth ,ăc aăng iăl năv iătrìnhăđ ăphátătri nătâmălýăhi năt iăc aătr ăvv…

Vi călàmăn yăsinhăcácămâuăthu năvàăvi cătr ătíchăc căgi iăquy tăcácămâuăthu nă

tri nătâmălýăc aătr ăkhôngăph ngăl ngămàăđ yăbi năđ ng,ătrongăđóăcóănh ngă“ăkh ngă

ho ng”,ăvàă“ăđ tăbi n”ăt oăraăs ănh yăv tăv ăch tăv ăch tătrongăquáătrìnhăphátătri nătâmălýăc aătr ă(kh ngăho ngă ătu iălênăba,ătu iăthi uăniên.)

2.3.3 Quyălu tăchungăc aăs ăphátătri nătơmălýătr ăem

CácănhàăTLHăđ ănêuălênăm tăs ăquyălu tăchungăc aăs ăphátătri nătâmălýătr ăem,ăđóălà:

- Quy lu t v tính không đ ng đ u c a s phát tri n tâm lý

- Quy lu t v tính toàn v n c a s phát tri n tâm lý

- Tính thu n nh t th ng nh t, n đ nh và b n v ng ( quy lu t nh t th hóa)

- Tính m m d o và kh n ng bù tr

óălàăm tăs ăquyălu tăphátătri nătâmălýătr ăem,ănóiălênăxuăth ăphátătri nătâmălýă

c aătr ăCácăquyălu tăđóăkhôngămangătínhăsinhăv tămàătuânătheoăcácăquyălu tăx ăh i

Vi căn măv ngăquyălu tătrênăt oăđi uăki năchoăng iăl n,ănhàăgiáoăd căt ăch că

t tăvi căgiáoăd cătr

2.4.ăS ăphơnăchiaăcácăgiaiăđo năphátătri nătơmălí

2.4.1.ăQuanăni măv ăs ăphơnăchiaăcácăgiaiăđo năphátătri nătơmălí

S ăphânăchiaăcácăgiaiăđo năphátătri nătâmălýălàăm tătrongănh ngăv năđ ăquană

tr ngăc aătâmălýăh căl aătu i.ăXungăquanhăv năđ ănàyăt năt iănhi uăquanăđi măkhácănhau:

v t,ămangătínhăb tăbi năvàăđ căchiaăraăm tăcáchătuy tăđ iăv ăcác giaiăđo năl aătu i

tâmălýăch ălàăs ăt ngăcácăk ăx oăhànhăvi,ăvìăth ăkhôngăcóăs ăphânăchiaăgiaiăđo nătâmălýă

l ătu i

- Tráiăl i,ăcácănhàăTLHămacxităcóăquanăni măđúngăđ năv ăl aătu iăvàăs ăphátătri nătâmălýătheoăl aătu i

ngh aăđ iăv iăs ăphátătri năchungăc aăđ iăng i.ăTheoăông,ăđ căđi măc aăm iăgiaiăđo nă

l aătu iăđ căquy tăđ nhăb iăm tăt ăh pănhi uăy uăt :ăhoànăc nhăs ng,ăcácăđ căđi măc

th ,ăđ căđi măc aăcácăyêuăc uăđ ăraăchoăđ aătr ă ăgiaiăđo năđó,ăđ căđi măc aăm iăquană

h ăc aătr ăv iămôiătr ngăxungăquanh,ătrìnhăđ ătâmlýămàătr ăđ tăđ că ăcácăgiaiăđo nă

+ăM iăliênăh ăgi aătrìnhăđ ăphátătri năc aăquanăh ăv iăth ăgi iăxungăquanh,ătrìnhă

đ ăphátătri năc aăcácătriăth c,ăcácăph ngăth c,ăcácăn ngăl căquy tăđ nhăth iăk ăl aă

giúpătr ăđ tătrìnhăđ ăphátătri năcaoăh n

2.4.2.ăCácăgiaiăđo năphátătri nătơmălý

Cóănhi uăcáchăphânăchiaăgiaiăđo năphátătri nătâmălýăconăng i.ăN uăc năc ăvàoă

nh ngăthayăđ iătrongăc uătrúcătâmălýăc aăconăng i,ăs ătr ngăthànhăv ăc th ,ănh ngăthayăđ iăc b nătrongăđi uăki năs ngăvàăho tăđ ngăc aăconăng i.ăCóăth ănh năth yăs ăphátătri năconăng iătheoăcácăgiaiăđo năsau:

2.4.2.1.Giaiăđo nătu iăs sinhăvàăhàiănhiă(t ă0-1ătu i)

+ăTh iăk ăs sinhă(t ă0-2 tháng)

+ăTh iăk ăhàiănhiă(t ă2-12 tháng)

2.4.2.2.Giaiăđo nătr cătu iăh că(ăt ă1-6ătu iă)

+ăTu iăv nătr ă(ăt ă1-3ătu iă)

+ăTu iăm uăgiáoă(ăt ă3-6ătu iă)

2.4.2.3.ăGiaiăđo nătu iăđiăh c,ăcóăth ăchiaăthànhă4ăth iăk ănh :

+ăTh iăk ăh căsinhăti uăh că(ăt ă6-11ătu iă)

+ăTh iăk ăh căsinhăTHCSă(ăt ă12-15ătu iă)

+ăTh iăk ăh căsinhăTHPTă(ăt ă16-18ătu iă)

+ăTh iăk ăsinhăviênă(ăt ă18-24ătu iă)

2.4.2.4.ăGiaiăđo nătu iătr ngăthành,ăt ă(18-55,ă60ătu iă)

2.4.2.5.ăGiaiăđo nătu iăgià,ăt ă55,ă60ătu iătr ăđi

M iăth iăk ,ăm iăgiaiăđo nătrênăđ uăcóănh ngăđ căđi mătâmălýăriêng,ăđ cătr ng

S ăchuy năt ăgiaiăđo nănàyăsangăgiaiăđo năkhácăg năli năv iăs ăxu tăhi nănh ngăc u

t oătâmălýăm iăc aănhânăcách.ăDoăđóă,ăm iăgiaiăđo năc năcóăn iădungăv ăph ng pháp giáoăd căthíchăh p

* Cơuăh iăônăt păvƠăth oălu n

TLHăduyăv tăbi năch ngăv ăs ăphátătri nătâmălý

lý

Ch ng 3 TỂMăLệăL AăTU IăH CăSINHăTRUNGăH CăC ăS

3.1.ăKháiăni măv ătu iăh căsinhăTrungăh căc ăc ă(HSTHCS)

HSTHCSălàănh ngăemăcóăđ ătu iăt ă11,ă12-14,15,ăđangătheoăh căl pă6-9ătr ngăTHCS.ăTrênăth căt ,ăđaăs ăcácăemăb căvàoătu iăthi uăniênă(TN).ă

âyă làă th iă k ă ph că t pă vàă quană tr ngă trongă quáă trìnhă phátă tri nă c aă m iă cáănhân

âyălàăth iăk ăchuy năti păt ătu iăth ăsangătu iătr ngăthành.ăS ăchuy năti păđ ăhìnhăthànhănh ngăc uăt oătâmălýăm iăv ăch tătrongăt tăc ăcácăm t:ăth ăch t,ătâmălý,ătríă

tu ,ăđ oăđ c…t oănh ngăđi uăki năthu năl iăđ ătr ăthànhăng iăl n.ă

Nh ngă ăgiaiăđo nănàyăs ăphátătri năc aătr ădi năraăt ngăđ iăph căt p,ăđ iăs ngătâmălýăcóănhi uămâuăthu n,ănhi uăthayăđ iăđ tăbi năkhi nănhi uăb căchaăm ,ănh ngănhàăgiáoăd căph iăng cănhiênăvàăc măth yăkhóăx ăs ă

L aătu iănàyăcóăv ătríăđ căbi tăquanătr ngătrongăquáătrìnhăphátătri năđ iăng i.ăV ătríăđ căbi tănàyăđ căph năánhăb ngănh ngătênăg iăkhácănhau:ă“ăTh iăk ăquáăd ”;ă

“Tu iăkhóăb o”;ă“Tu iăkh ngăho ng”;ă“Tu iăb tătr ”…ă

Tómăl i,ăHSTHCSălàăth iăk ăquáăđ ăchuy năt ătr ăconăsangăng iăl n.ă âyălàă

tu iăcóăv ătríăđ căbi tăquanătr ngătrongăcu căđ iăconăng iă(th iăk ăl tăxác).ăVìăv y,ă

n măv ngăcácăđ căđi mătâmălýăc aăHSTHCSălàăđi uăki năr tăquanătr ngăđ ăgiáoăd c cácăemăcóăm tănhânăcáchălànhăm nh,ăđ păđ ă

3.2.ă căđi mătơmălíăHSTHCS

3.2.1.ă căđi măphátătri năgi iăph uăsinhălý

N uăs ăphátătri năc ăth ăc aătr ăd iă10ătu iădi năraăêmă ,ăt ăt ,ăthìăs ăphátătri nă

c aăthi uăniênăcóănh ngăbi năđ iăc năb n,ăth ăhi nă ăcácăm t:ă

- S ăphátătri năc ăth ădi năraăm nhăm ,ănh ngăkhôngăcânăđ i.ă

3.2.1.1.ăS ăphátătri năc ăth

S ăphátătri năv ăm tăgi iăph uăsinhălýăl aătu iănàyăcóăth ăquyăvàoă2ăđ căđi măc ă

b n:ăm nhăm ănh ngăkhôngăcânăđ i.ă

S phát tri n m nh m ,ăth ăhi nă ăch :ă

cácăemăn ă ătu iă12-13ăphátătri năchi uăcaoăh nănam,ăđ nă19ătu iăphátătri năch măl i.ănamăcaoănhanhă ătu iă16-17ăkéoădàiăđ nă24-25.ă(tuyănhiênăm cătu iăngàyănayăcóăthayă

đ i).ă

H ăx ngătuyăphátătri nănh ngăc tăs ngăcònănhi u đ tăs n.ăX ngăch uăch aădínhăli n,ăvìăv yăn uăHSăđiăđ ng,ăch yănh y,ănh i,ămangăvácăquáăn ngăcóăth ălàmă

bi năd ngăc ăth :ăgù,ăcong,ăv oăc tăs ng…ă

t ă2-5ăkg/n m,ăs căm nhăc ăb păt ngăg păđôiă(emă15ătu iăc ăb pămanhăg pă2ăemă11ă

tu i).ăC ăb păphátătri nălàmăchoătr ăhi uăđ ng,ăngh chăng m…nh ngăc ăc aătr ăl iăcóngăm t.ăVìăv y,ăgiáoăviênăph iăchúăýăđi uănàyăkhiăt ăch căcácăho tăđ ngăchoăTN.ă

m chăt ngăg pă1.5ăl n.ă

S m t cân đ i t m th i,ă óălàăs ăm tăcânăđ iăgi aăc ăquanănàyăv iăc ăquană

khác;ăgi aăcácăb ăph năch căn ngătrongăm tăc ăquan.ăVíăd :ă

S ăphátătri năkhôngăcânăđ iălàmăchoăTNăcóănh ngăc ăch ălóngăngóng,ăv ngăv ,ăd ăb ă

“h uăđ u”.ă

3.2.1.2.ăNh ngăbi năđ iăc aăho tăđ ngăth năkinhăc păcaoă

- Tr ngăl ngăn oăb ngătr ngăl ngăn o ng iăl nă(1350g-1400g)

- Cácăquáătrìnhăh ngăph năchi mă uăth ,ăkh ăn ngă căch ăphânăbi tăb ăsuyăgi m.ăDoăv y,ănhi uăkhiăHSTHCSăkhôngălàmăch ăđ căcácăc măxúcăc aămình,ăd ăb ăkíchă

đ ng,ăd ăb căt c,ăcáuăk nh,ăđ ăviăph măk ălu t…ă

n ngăch măh n,ăng păng ng,ăc căl c.ă

Tuyănhiên,ăs ăm tăcânăđ iăch ăcóătínhăch tăt măth i.ăKho ngă15ătu iătr ălênăthìăvaiătròăc aăHTTHăIIăl iăt ngălên,ăquáătrìnhăh ngăph năvàă căch ăcóăkh ăn ngăcânăđ iă

h n.ăNh ăv yăcácăemăb căvàoăl aătu iăTHPTăv iăs ăphátătri năhàiăhòaăv ăsinhălý.ă 3.2.1.3.ăThi uăniênă(HSTHCS)ăb căvàoătu iăd yăthìă

Tu iăd yăthìătheoăquyăđ nhăđ căb tăđ uăt ăgiaiăđo nătu iăthi uăniênăvàăk tăthúcăvàoăđ uătu iăthanhăniênă(kho ngăt ă12-17ătu i).ă

S ătr ngăthànhăv ăsinhăd călàăy uăt ăquanătrongănh tăc aăs ăphátătri năc ăth ăHSTHCS.ă Tuy nă sinhă d că b tă đ uă ho tă đ ngă vàă c ă th ă cácă emă b tă đ uă xu tă hi nă

nh ngăd uăhi uăph ,ăkhi nătaăcóăth ănh năth yăHSTHCSăđangă ăđ ătu iăd yăthì.ăVíă

d :ă…ă

- Th i k ti n d y thì: 11-13ătu iă(n );ă13-15ătu iă(nam).ă

- Th i k d y thì chính th c: 13-18ătu iă(n );ă15-20ătu iă(nam)

(ăTheoăGS ă ngăXuânăHoàiă– Tu i d y thì và tình b n, tình yêu HN, 1997, tr 9.)

S ăd yăthì cóăm tăýăngh aăr tăquanătr ngătrongăs ăphátătri nănhânăcáchăl aătu iăHSTHCS.ăNóăhìnhăthànhănh ngăc uăt oătâmălýăm iătrongănhânăcáchătr :ă

l n”.ăVìăv y,ăcácăemăngh ămìnhăcóăquy năh năvàăngh aăv ăc aăng iăl nătrongăgiaăđình,ăngoàiăx ăh iăvàănhàătr ng.ă

khácăgi i,ătòămòătrongăchuy nănam,ăn …).ăm tăs ăTNăl năđ ăxu tăhi nătìnhăyêuănam,ă

n ă

Vìăv y,ătr căhi năt ngănày,ăcácăb căchaăm ,ăth yăcôăgiáo,ăanhăch ăc n:ă

- Tônătr ng,ăđ iăx ăbìnhăđ ngăv iăTN.ă

tu i.ă

h ngăđúngătrongăcu căs ng.ă

3.2.2.ă căđi măc aăho tăđ ngăh că(H H)

H Hăc aăHSTHCSăđ căhi uălàăho tăđ ngăt ăgiácănh măl nhăh iăki năth c,ăhìnhăthànhăk ăn ngăvàătháiăđ ăt ngă ng,ăt oăl pănh ngăph măch tăc aănhânăcách.ăSoăv iăHSă

ti uăh c,ăH Hăcu ăHSTHCSăcóăs ăkhácăbi t:ă

khác)

B tăđ uăt ăl pă6,ăn iădung,ăph ngăphápăh căt pătr ănênăđaăd ng,ăph căt p,ătr uăt ngă

h n.ă

chuyênăsâu.ăNh ăv yămàăquaăh căt păcácămônăh c,ăcácăemăt ngăb căcóăđ căcácăkháiă

ni măkhoaăh c,ăhi uăđ căquyălu tăc aăt ănhiên,ăx ăh i,ăphátătri năth ăgi iăquan,ănhânăsinh quan

đi mălàăv aăh ngăvàoălýăthuy t,ăv aăh ngăvàoăth căhànhăđ ăcácăemăcóăth ăti păt că

h călênăTrungăh căph ăthôngăho căchuy năsangăTrungăh căchuyênănghi p.ă

Nh ngăđ căđi mătrênăđòiăh iăgiáoăviênăph iăn măv ngăđ ăt ăch căH HăchoăHSă

đ tăhi uăqu ,ăđápă ngăm cătiêuăgiáoăd căc aăb căh c.ă

3.2.3.ă căđi măgiaoăti păvƠăquanăh ăb uăb n

phátă tri nă v ă m tă tâm-sinhă lý,ă ă cácă emă xu tă hi nă m tă c mă giácă r tă đ că đáoă “Mìnhăkhôngăcònălàătr ăconăn a- c măgiácămìnhăđ ălàăng iăl n”.ăC măgiácă“Mìnhăđ ălàăng iă

l n”ăđ căth ăhi năr tăphongăphúăv ăn iădungă(trongăýăth c)ăvàăhìnhăth că(hànhăvi,ăhànhăđ ng).ăNh :ă

ch tătâmălý,ăkh ăn ngăc aămình.ă

lu năriêng.ă

căbi tătrongăquanăh ăv iăng iăl năcóănh ngăbi năđ iăc ăb n:ă

ng iăl n,ătinăt ng,ătônătr ngăh n.ă

th ngălàă“conănít,ănhócăcon”…ă

- B tăđ uăch ngăđ iănh ngăyêuăc uămàătr căđâyănóăv năth ngăph cătùng.ă

l n.ă

- Cóăxuăh ngă“th iăph ng,ăphóngăđ i”ăkh ăn ngăc aămìnhăb ngăcáchăt ătháiăđ ă

b ngăb nh,ănóiăngang,ăc ăch ătháchăth c,ătháiăđ ăb tăc n,ăyêngăhùng…

Nguy năv ngămu năđ cătinăt ng,ăđ căl p,ăbìnhăđ ngăv iăng iăl n…ăcóăth ăthúcăđ yăcácăemătíchăc căho tăđ ng,ăch pănh năcácăyêuăc uăc aăng iăl n,ărènăluy nă

b năthânăđ ănhanhăchóngăđ căđ ngăvàoăv ătríăng iăl n;ănh ngăm tăkhác,ănóăc ngăcóă

th ăkhi năcácăemăcóănh ngăph nă ng,ăhànhăviăch ngăđ iăl iăng iăl nă(Khiăng iăl năkhôngăhi uătr ).ă

Tháiăđ ăc ăx ăc aăchaăm ,ăng iăl năđ iăv iăHSTHCSăc ngămangătính ch tămâuăthu n:ă

nh păgiaăđình,ăgiaoănhi măv ăcaiăqu năcácăemănh ,ăn uă n ,ăgiaoăph ătráchănhiăđ ngă ă

tr ng,ă ăph ng.ă

v t;ăm ngăm ,ăápăđ t,ăkhôngătônătr ngăs ăthích,ănguy năv ng,ăsángăki năc aăHSTHCS;ă

ch măsóc,ăki mătra,ăng năc mănh ăđ iăv iătr ănh ;ăthi uătinăt ngăvàoăkh ăn ngăt ăl p,ă

t ăqu năc aăHSTHCS;ănóiăcáchăkhác,ăv năduyătrìăki uăquanăh ăc ăv iăHSTHCS.ă

Chínhăs ăkhôngăthayăđ iătháiăđ ăc aăng iăl năđ iăv iăHSTHCSălàănguyênănhânăgâyăraăs ă“đ ngăđ ”,ă“b tăhòa”ăgi aăng iăl n,ăchaăm ăvàăconăcáiă ătu iănày.ăS ăđ ngă

đ ”ăcóăth ăkéoădàiăchoăt iăkhiănàoăng iăl năthayăđ iătháiăđ ăđ iăx ăđ iăv iăHSTHCS Cònăn uăkhông,ăs ăph nă ngănàyăkéoădàiăs ătr ăthànhămâuăthu năkinhăniên,ăs ăch ngă

đ iă th ngă nh tă nh ă “c mă b a”.ă HSTHCSă xaă lánhă ng iă l n,ă choă r ngă ng iă l năkhôngă hi uă mình;ă cònă ng iă l nă choă HSTHCSă làă “ ngă b ng”,ă “h nă láo”,ă “khóă

d y”…

V y, c n ph i làm gì đ tránh x y ra “đ ng đ ”, “mâu thu n” gi a ng i l n

và thi u niên?

H ngătránhănh ngă“đ ngăđ ”:ă

- Tônătr ngănhânăcách,ătínhăđ căl păc aătr :ătránhăápăđ t,ătr nhăth ng,ăg năg i,ă

b oăbanăm tăcáchăânăc n,ăt ănh …ă

3.2.3.2.ăGiaoăti păv iăb năbè.ă

Giao ti p v i b n cùng gi i.ăB căvàoătu iăHSTHCS,ăgiaoăti păc aăcácăemăv iă

b năcùngăgi iăsoăăv iănhiăđ ngăc ngăcóănh ngăbi năđ iăc ăb n,ăngàyăcàngăđaăd ng,ă

ph căt păh n.ăTh ăhi n:ă

tr ngăc aătu iăthi uăniên.ăNhuăc uănàyănhi uăkhiăv tălênătrênăc ăh căt păvàăvi căgiaoă

ti păv iăng iăthânătrongăgiaăđình.ă

đi uăki năđ ăth aăm nănhuăc uăt ăkh ngăđ nhăs ăbìnhăđ ng,ătônătr ng,ătâmăs ,ăhi uăbi tă

l nănhau.ăChínhăvìăv y,ăcácăb nătrongăl p,ătrongă iăTNTPHCMălàăđ iăt ngăđ căcácăemăyêuăthíchănh t.ă

+ăCóăs ăphânăbi tăkhácănhauăv ăm căđ ăg năg i:ăb năthân,ăb năch i,ăb năcùngă

thú,ăho tăđ ng,ăhoànăc nh.ăNhi uăemăđ ăxâyăd ngăđ cătìnhăc măb n bè trong sáng, caoăquýăgi ăm iăchoăđ năkhiăgià.ăCóănhi uăg ngăt năt yăgiúpăb năh căt p,ăgiúpănhauă

v tăkhó,ănhi uăg ngăhyăsinhăvìăb n,ănh ăKhoaăXuânăT …ă

- Thi uă niênă coiă quană h ă b nă bèă cùngă tu iă làă quană h ă riêngă t ,ă khôngă mu nă

ng iăl năcanăthi p.ăN u nh ăquanăh ăgi aăcácăemăvàăng iăl năkhôngăthu năhòaăthìăquanăh ăgi aăcácăemăv iăb năbèăcàngăm nhăm ăS ăb tăhòaătrongăquanăh ăb năbèăcàngă

l n,ăs ăthi uăb năthânăhayătìnhăb năb ăpháăv ăđ uăt oăchoăHSTHCSăc măxúcăđauăkh ,ă

n ngăn ăTìnhăhu ngăkhóăch uănh tăđ iăv iăHSTHCSălàăb ăt păth ăphêăbìnhăvàăhìnhăph tă

n ngăn ănh tăđ iăv iăcácăemălàăs ăt yăchayăc aăb năbè.ă

+ăM tăm tălàămu năcóănhi uăb n,ămu năđ căgiaoăti păv iăb n;ă

+ăM tăkhácăl iămu năđ căb năbèăth aănh năvàătônătr ng

âyălàănhuăc uăquană tr ngănh tă trongăđ iăs ngătìnhăc măb nă bèă c aăHS.ăNóăkhi năcácăemănh yăc măh nă v iăs ă đánhă giáăc aăb năbèăvàăs aăch aănh ngăkhuy tă

hànhăvi,ăhànhăđ ngăviăph măn iăquy,ăk ălu tăvìămu năchi măđ cătìnhăc măc aăb năbè.ă

cácăemăg năbóăv iănhauătrongăph măviăh păh n.ă

Nhìnăchung,ăgiaoăti păc aăHSTHCSăv iăb năbèăcóăm tăýăngh aăl năđ iăv iăs ăphátătri nănhânăcáchăc aăcácăem.ăNhòăs ăgiaoăti păv iăcácăb n,ăcácăemăti păthuăđ căcácă chu nă m că x ă h i;ă cácă emă nh nă th că đ că ng iă khácă vàă b nă thân.ă Tuyă nhiên,ă

ng iăl n,ăcácăgiáoăviên,ăchaăm ăHSăc năh ngăd n vàăki mătraăgiaoăti păc aăTNăv iă

b năbèăm tăcáchăt ănh ă

Quan h giao ti p v i b n khác gi i ătu iăHSTHCSăcácăemăđ ănh năth căđ că

s ăkhácănhauăv ăgi iătínhăc aămình.ăVìăv y,ăquanăh ăgi aăcácăemănamăvàăn ănóăkhôngăcònăh nănhiên,ăvôăt ănh ă ăti uăh căn aămàăb tăđ uăxu tăhi năs ăng ngăngùng,ănhútănhát,ăeăth n.ăCácăemăkhôngăthíchăng iăcùngăbàn,ăh căcùngănhóm,ălaoăđ ngăcùngăcôngă

vi căv iănhau.ă

Nh ngăđ năcu iăc p,ătaăth yăcácăemăb tăđ uăxu tăhi năs ăquanătâmăđ nănhauă

b ngănhi uăs cătháiăkhácănhau,ăđôiăkhiăc ăs ăyêuăthíchănhauăn aăvàăcóăth ăn yăsinhătìnhăyêuănamăn ,ănh ngăđâyăch ălàăcáăbi t.ă

N uătrongăt păth ,ăgiáoăviênăbi tăt ăch căt t,ăbi tăđánhăgiáăđúngăch ăm nh,ăy uă

c aăcácăemătraiăvàăgái,ăbi tăh ngăd năcácăemăho tăđ ngăv iănhauăthìăcácăemăs ăđoànă

Quan h v i các em nh B căvàoătu iăHSTHCS,ăcácăemăkhôngăcònălàătr ăconă

n a.ăVìăv y,ătrrongăquanăh ăv iăcácăemănh ,ăcácăemăt ăth yămìnhăđ ăl năh năh n.ăDoăđó,ăkhiăgiaoăti păv iăcácăemănh ăh n,ăHSTHCSăcóăđ căđi m:ă

lúcăthìăquanătâmăgiúpăđ ,ălúcăthìăl iăb tăn t,ăchòngăgh o,ăth ă …ă

Vi căphânăbi tăgi aătu iăHSTHCSăv iăHSăti uăh cătrongăcôngătácăgiáoăd călàăr tă

c năthi t,ăkhôngănh ngăh năch ăđ căs ăl năátăc aăcácăemăđ iăv iăHSăăti uăh cămàăcònăcóăkh ăn ngăphátăhuyăđ căs ăgiúpăđ ,ăh ngăd n c aăcácăemăđ iăv iănhiăđ ng.ăNhi uă

tr ngăh păHSTHCSăgiúpăđ ăcácăemănh ăh căt p,ălaoăđ ng,ăhayăx ăthânăc uăcácăemă

nh ăkh iănguyăhi m.ă

3.2.4.ă căđi mănh năth căc aăHSTHCS

căđi măc ăb nănh tăc aăs ăphátătri nătríătu ăc aăHSTHCSălàăs ăchuy năti păt ătínhăkhôngăch ăđ nhăsangătínhăcóăch ăđ nhăc aăcácăquáătrìnhătâmălíă(triăgiác,ătríănh ,ăt ăduy,ăt ngăt ng,ăchúăý…);ătínhăkhôngăch ăđ nhăkhôngăgi măđi,ătínhăcóăch ăđ nhăđangăphátătri năm nhănh ngăv năch aăchi mă uăth ă

3.2.4.1.ăN ngăl cătriăgiác

v t,ăhi năt ng.ă

3.2.4.2.ăKh ăn ngăho tăđ ngănh

- Soăv iăHSăti uăh c,ătríănh ăc aăHSTHCSăcóăs ăbi năđ iăv ăch t,ăkh ăn ngăghi

nh ăcóăch ăđ nhăđ căt ngălênărõăr t,ăcáchăth căghiănh ăđ căc iăthi n,ăhi uăqu ăghiă

nh ăd cănângăcao.ăVíăd :ă

+ăTr ăbi tăl păđ ăc ngăghiănh ătàiăli u.ă

+ăBi tăl aăch năph ngăphápăghiănh ăphùăh păv iătàiăli u.ă

+ăK tăqu ăth cănghi măc aăcácănhàăTLHăchoăth y:ăkhiăghiănh ătàiăli uăc ăth ,ăHSăl pă8ăh năHSăl pă4ălàă1.6ăl n;ăcònăkhiăghiănh ătàiăli uătr uăt ngăthìăHSăl pă8ăh năHSăl pă4ălàă2.5ăl n.ă

đi uăkhi n,ăđi uăch nh.ă

mócălàăh căv t,ăh căthu călòngălàăđi uăkhôngăc năthi t…ă

3.2.4.3.ăT ăduyăvàăt ngăt ngă

Kh ăn ngăt ăduyănóiăchung,ăt ăduyătr uăt ngănóiăriêngăphátătri năm nhălàăm tă

đ cătr ngăc ăb năc aăl aătu iăTHCS.ăKh ăn ngătr uăt ngăhóa,ăkháiăquátăhóaăăphátă

tri năh năHSăti uăh c.ăNh ăv y,ăcácăemăcóăkh ăn ngăti păthuăcácăkháiăni mătr uăt ngăcóătrongăn iădungăh căt p,ăcóăkh ăn ngăđ căl păti năhànhăcácăthaoătácăt ăduy,ăb căđ uă

bi tăv năd ngăcácătriăth căđ ăh căvàoătrongăth căti n.ă

Tuyănhiên,ăkh ăn ngăsuyălu n,ăt ăduyălíălu năm iăđangăphátătri n.ăHSăl pă6,7ăt ăduyăv nămangăn ngătínhătr căquanăhìnhăt ng.ăVìăv y,ăvi căs ăd ngăđ ădùng,ăph ngă

ti năDHătr căquanăcóăýăngh aăquanătr ngă ăl aătu iănày.ă

m iăHS.ă i uănàyăđ căth ăhi nătrongăvi căl nhăh iăcácăkháiăni măvàăgi iăquy tăcácănhi măv ăh căt păc aăcácăem.ă

v nă đ ă m tă cáchă cóă c nă c ă M iă ýă ki nă nêuă raă c nă ph iă đ că ch ngă minh.ă Nh ngăkhôngăph iăt ăduyăc aăemănàoăc ngăcóăđ căkh ăn ngăđó.ă

thi uăth căti n.ăDoăđó,ănh ngăcâuăchuy năkhoaăh căvi năt ng,ătrinhăthám…ătr ăthànhă

đ iăt ngăthuăhút,ăh păd năcácăem.ă

T ăđ căđi măt ăduy,ăt ngăt ngăc aăHSTHCSăkhiăd yăHS,ăgiáoăviênăc năchúăý:ă

kháiăni măkhoaăh cătrongăch ngătrìnhăh căt p.ă

trongăh căt p,ăđ căbi tăn ngăl căđ căl păsuyăngh ,ăn ngăl căphêăphán.ă

3.2.4.4.ăKh ăn ngăngônăng ă

N iădungăki năth căđ căm ăr ng,ăvi căh căt păcóăh ăth ng,ăcácăhìnhăth căho t

đ ngă muônă màu,ăă muônăv ă ănhàătr ngăvàăngoàiăx ăh iăđ ălàmă choăngônăng ăc aăHSTHCSăphátătri n,ăphongăphúăvàăchínhăxácăh năHSăti uăh c.ăTh ăhi n:ă

tri năcaoăh năHSăti uăh c.ăVíăd ,ănhi uăemăbi tălàmăth ,ăvi tăchuy năr tăhay.ă

+ăKh ăn ngădùngăt ăđ ăbi uăđ tăýăngh ăcònăh năch :ădùngăt ăsai,ădi năđ tăch aă

ch tăch ,ăm tăs ăthíchădùngăt ăc uăk ,ăhoaăm ănh ngăsáoăr ng

+ăNhi uăemănói,ăvi tăsaiăchínhăt ;ăđ căbi tăm tăs ănóiăt c,ăch iăth …ăDoăđó,ăvi că

giúpăHSăTHCSănóiăđúng,ăvi tăhayălàănhi măv ăquanătr ngăc aăng iăgiáoăviên.ăăăăă

3.2.4.5.ăN ngăl căchúăý

Chúăýăcóăch ăđ nhăđ căphátătri năh năHSăti uăh c.ăCácăph măch tăchúăýănh :ă

kh iăl ng,ăs căt pătrung,ăs ădiăchuy năchúăýăđ căt ngălênărõăr t.ăă

Tuyănhiên,ăChúăýăc aăHSăTHCSăc ngăcóănh ngămâuăthu năgi aătínhăcóăch ăđ nhăvàătínhăd ăb ălôiăcu năb iăcácăs ăv t,ăhi năt ngăm iăl ,ăh păd n…ălàmăchoăkh ăn ngă

Chúăýăh căt păc aăHSăph ăthu căvàoăvi căt ăch căH Hăchoăcácăemăc aăgiáoăviênăvàăvi cănângăcaoăýăth c,ătháiăđ ăăh căt păđúngăđ năchoăHS.ă

Tómăl i,ăHSTHCSălàăl aătu iăđ yăti măn ngătríătu ăsángăt o.ăTríătu ăc aăcácăemăđangătrongăth iăk ăphátătri n.ăN uăđ căb iăd ngăvàăgiáoăd căđúngăđ năcácăemăs ătr ăthànhănh ngăconăng iăthôngăminh,ăsángăt o,ăm tăti măn ngălaoăđ ngăc aăx ăh i.ăTríă

tu ăc aătr ăphátătri nănh ăth ănàoălàătùyăthu căvàoăvi căd yăd ăc aăgiáoăviên,ăvàoătrìnhă

đ ăchuyênămônăvàăk n ngăngh ănghi păc aăh ă êmôxtenă(nhàăhùngăbi năc ăHyăl p)ănói:ă“ăKhôngăth ăcóăh cătròăthôngăminh,ăn uăkhôngăcóănh ngăng iăth yăthôngăminhă

d y”.ă

3.2.5.ă căđi mănhơnăcáchăch ăy u

3.2.5.1.ăS ăhìnhăthànhăt ăýăth căvàăt ăýăth căc aăHSăTHCSă

âyălàăđ căđi măquanătr ngăc aăs ăphátătri nănhânăcáchăl aătu iăHSTHCS.ăSoă

v iătu iăHSăti uăh c,ăt ăýăth căc aăHSăTHCSăcóăm tăch tăl ngăm i.ă

Cácăemăquanătâmăđ năb năthân,ăcóănhuăc uănh năth căb năthână(mìnhălàăng iă

nh ăth ănào?ăMìnhăcóăgìăt t,ăcóăgìăch aăt t? ) Doăđó,ăcácăemăcóăm tăđ iăs ngăn iătâmăkháăph căt pă(nhi uălúcăc măth yăv aăýăv iăb năthânăcóălúcăl iăt ăphêăbìnhămình,ăxu tă

hi nătr ngătháiăl ngătâmăc năd t).ă

Nhi uăcôngătrìnhănghiênăc uăTLHăchoăth y:ă

- M căđ ăt ăýăth căc aăHSăTHCSăc ngăcóăs ăkhácănhau,ăkhôngăph iătoànăb ăcácă

ph măch tătâmălý,ănhânăcáchăđ căHSăýăth căngayăm tălúc,ăămàă ăđâyănh ngăph mă

ch tăcóăliênăquanăđ năH Hănh ătínhăchuyênăc n,ăkiênătrìăđ căýăth cătr c;ăsauăđóăđ nătháiăđ ăđ iăv iăng iăkhácănh ătìnhăb n,ălòngăv ătha;ăti păđ nălà ph măch tăth ăhi nătháiă

đ ăđ iăv iăb năthân:ătínhăkhiêmăt n,ăt ăcao,ăkhoeăkhoang,ăt ăphêăbình;ăcu iăcùngălàă

nh ngănétătínhăcáchăt ngăh p,ăth ăhi nănhi uăm tăc aănhânăcách:ătìnhăc mătráchănhi m,ălòngăt ătr ng,ădanhăd ,ătínhănguyênăt c,ătínhăm căđích…ă

c aănh ngăng iăxungăquanhăcóăuyătín.ăD năd n,ă ăcácăemăhìnhăthànhăkhuynhăh ngă

đ căl pătrongăphânătích,ăđánhăgiáăb năthân.ă

b năthânăvàăkh ăn ngăcònăh năch ăđ ăphânătích,ăđánhăgiáăb năthân.ăVìăv y,ăcóăth ăn yăsinhăhaiătháiăc căho călàăđánhăgiáămìnhăquáăcaoăsoăv iăth căt ,ăkh ăn ngăho călàăt ăh ă

th păb năthân.ăNóiăchung,ăHSăTHCSăth ngăđánhăgiáămìnhăcaoăh n kh ăn ngăth căt ăVìăv y,ăýăngh aăquy tăđ nhănh tăđ ăphátătri năt ăýăth căc aăl aătu iălàăcu căs ngăt păth ă

c aăcácăem.ă ăđâyăcácăemătìmăth yănh ngăgiáătr ăđúngăđ n,ăcóălòngătinăvàoăs ăđánhăc aămình.ăS ăkhôngăth aăm năv iăb năthân,ăs ăđánhăgiáăkhôngăđúngăc aăm iăng iăv iăHSăcóăth ăthúcăđ yăm tăs ăemăv nălên,ăch ngăminhăkh ăn ngăc aămìnhătrongăth căt ,ă

nh ngăc ngăcóăth ăkhi năm tăs ăemăcóărungăc măn ngăn ă(choăr ngăng iăl năkhôngăcôngăb ngăv iămình)ăvàăxaălánhăng iăl n.ăVìăv y,ăvi căđánhăgiáăđúngăHSăvàăvi căgiúpăHSăt ăđánhăgiáăđúngămìnhăcóăm tăýăngh aăgiáoăd căquanătr ng.ă

T ăđánhăgiá,ăt ăýăth călàănh ngăti năđ ăc ăb năc aăt ăăgiáoăd căc aăl aătu i.ăSong,ăđ ăgiúpăcácăemăphátătri năt ăgiáoăd c,ăgiáoăviênăc năl uăý:ă

c uăc aăx ăh i.ă

- H ngăd năcácăemăăbi tăt ăđ ăraăch ngătrìnhăph năđ uăt ngăb căc ăth ă

3.2.5.2.ăS ăhìnhăthànhătìnhăc m

Soăv iăHSăti uăh c,ătìnhăc măc aăHSăTHCSăsâuăs căvàăph căt oăh n.ăTuyănhiên,ă

ăđ uăc pătìnhăc măc aăHSăTHCSăv năcònăcóănh ngănétăgi ngăHSTH,ătuyăs cătháiăcóăkhác.ăVíăd :ă

cóăth ălàăbìnhăth ngăv iăng iăl nănh ngăc ngălàmăchoăcácăemăxúcăđ ng,ăvui,ăbu n,ăđauăkh …ă

ph năkh iăvuiăt i,ăkhiăthìăl iălaăthétăomăsòm.ă

quáă tr n,ă hayă bu nă ă r ,ă lúcă thìă quáă h ngă say,ă lúcă thìă quáă tránă n n.ă că bi tă tr că

nh ngătháiăđ ăthi uăcôngăb ngăc aăchaăm ,ăth yăcôăgiáo,ătr cănh ngătháiăđ ănh năxét,ăđánhăgiáăkhôngăđúngăđ n,ăcácăemăd ăcóănh ngăph nă ngăm nhăli tă(choălàămìnhăb ăxúcă

ph m).ăTrongătr ngăh păđó,ăng iăl năph iăh tăs căbìnhăt nh,ăkiênănh n,ăc ăx ăđúngă

đ n,ăt ănh ăN uăng iăl năc ngănóngăn yăthìăch ălàmăt ngăthêmătínhăkíchăđ ngăc aăHSăvàălúcăđóăcácăemăs ăkhôngăth ăti păthuăđ căs ăgiáoăd căc aăth yăcô.ă

chuy năsangăbu năvàăng căl i.ăDoăs ăthayăđ iăquáăd ădàngătrongăxúcăc m,ănênătháiăđ ă

c aăcácăemăđ iăv iănh ngăng iăxungăquanhăc ngăcóănhi uămâuăthu n.ăVíăd ,ăđ iăv iăcácăemănh ,ăcóălúc thìăyêuăth ng,ăcóălúcăl iăb tăn t;ăđ iăv iăcácăc ăgià,ăcóălúcăthìăgiúpă

đ ,ăcóălúcăl iăch căgh o.ă

Rõăràng,ăcáchăbi uăhi năc măxúcăc aăHSTHCSănóămangătínhăch tăđ căđáo:ăb ngă

b t,ăsôiăn i,ăvôăt …nh ngăămâuăthu n.ă

Tuyănhiên,ătìnhăc măc aăHSăđ ăbi tăb tăđ uăbi tăph cătùngăýăchíăvàătr ănênăcóăchi uăsâuăvàăchi uăr ng.ă

namăbi tăkìmăh măs ăn iăkhùng,ă

c m cóăýăth căphátătri n.ă

i uăđóălàădoăcácăemăcóăítănhi uăv năhi uăbi tăv ăcu căs ngăvàădoăcácăm iăquană

h ăx ăh iăc aăcácăemăngàyăcàngăphátătri năphongăphúăvàăph căt păh n.ă

S xu t hi n nh ng c m xúc gi i tính m i l ăS ăphátăd căkíchăthíchănam,ăn ă

giaoăti păv iăb năkhácăgi i,ăl năđ uătiênăc măth yăb iăr i,ăxaoăxuy n,ăng ăngàng.ă

+ăCácăemămu năcheăd uănh ngărungăc măm iăăl ănàyăb ngănh ngăhànhăvi,ăc ă

ch ,ătháiăđ ănh ăt ăraăbôngăđùa,ăsu ngăs ,ănóiăl ngăsangăchuy năkhác.ă

+ăVìămu năthuăhútăs ăchúăýăc aăb năkhácănênăHSTHCSăc ngăb tăđ uăchúăýăđ nă

b năthân.ăCácăemăgáiălúcănàyăthíchăng măngíaătr căg ng,ăthíchăđ ătrangăs c,ăthíchă

qu năáoăm tăm i,ăthíchălàmădáng…ă

+ăD ăxúcăđ ngăkhiăđ căbáoăvi tăv ănh ngăm iătìnhăsayămê,ăthíchăxemăphimăv ătìnhăyêu.ăKhiăđ c,ăkhiăxemăcácăemăth ngăquanătâmăđ năcácănhânăv tăxemăh ălàmăquenă

v iănhauănh ăth ănào?ăH ăth ăhi nătìnhăyêuăđ ngăraăsao? ă

+ăNh ngărungăc măgi iătínhăth ngăch aăđ ngănhi uătâmătr ngăph căt p:ăNh ănhung,ăth năthùng,ăbu năvui,ăkhaoăkhátăm tăcáiănhìnătr uăm n,ăm tăl iănóiăd uădàng,ă

m tăc ăch ăquanătâm.ăNh ngăl iăeăng i,ărunăs ătr căl iăt ătìnhăc aăb năkhácăgi i,ăb iăchínhăHSTHCS,ănh tălàăcácăemăgáiăv năcònăng ăngàngătr cănh ngă bi năđ iăm iăl ătrongătìnhăc măc aămình.ă

3.2.5.3.ăS ăhìnhăthànhăđ oăđ căc aăHSTHCSă

S ăhìnhăthànhăýăth căđ oăđ c,ăs ăhìnhăthànhănh ngătiêuăchu năhànhăviăđ oăđ călàănh ngăđ căđi mătâmălýăquanătr ngăc aăl aătu iănày.ăNhàăTLHăV.A.ăKruchetxkiăvi tă

r ng:ă“HSTHCSălàătu iăhìnhăthànhăth ăgi iăquan,ăni mătinăđ oăđ c,ănh ngănguyênăt căvàălíăt ng,ănh ngăh ăth ng,ănh ngăphánăđoán,ăgiáătr ”.ă

T tăc ănh ngăy uăt ătrênălàăc ăs ăch ăđ oăhànhăviăc aăcácăem.ăN uăkhiăcònănh ăcácăemăhànhăđ ngăch ăy uătheoăs ăch ăd năc aăng iăl n,ăthìăbâyăgi ăcácăemăb tăđ uăhànhă đ ngă theoă nh ngă quană đi m,ă ni mă tină riêng.ă Nh ngă đi uă nàyă cóă ýă ngh aă quană

tr ngăđ iăv iăHSTHCS.ă

HSTHCSălàăl aătu iăphátătri năđ oăđ căm nhăm ăNhânăcáchăc aăcácăemăđ căhìnhăăthànhăph ăthu căvàoăvi căHSăcóăkinhănghi măđ oăđ cănh ăth ănào,ăth căhi năhànhăviăđ oăđ cănào?ăDoăđó,ăng iălàmăcôngătácăgiáoăd căph iăquanăâmăđ năs ăhìnhăthànhăc ăs ăđ oăđ căchoăHS,ăvìăđôiăkhiătrongăýăth căc aăcácăemăcóăth ăxu tăhi nănh ngăkháiăni măvàăni mătinăđ oăđ cămâuăthu năv iănh năth căvàăni mătinăc aănhàăgiáoăd că

mu năhìnhăthànhă ăcácăem.ăNh ngăcôngătrìnhănghiênăc uăTLHăchoăth y:ă

s ăch ăđ oăđúngăđ năc aănhàătr ng,ăgiaăđìnhădoă nhăh ngăc aăcácălo iăsách,ăbáo,ăphimă nhăcóăn iădungăgiáoăd căđ iătr y,ăph năđ ng.ăNh ngăđi uănàyălàmăchoăHSăcóă

nh ngăhànhăvi,ătháiăđ ăxaăl ăv iăchúngăta:ăvôăl ,ăh năláo,ănghi năng p,ăhi pădâm,ăđ căác

di nă(nghiênăc uăc aăL.N.ă êăxép).ăVìăv y,ăHSTHCSăđôiăkhiăhìnhăthànhăchoămìnhăc ă

ph măch tăđ oăđ căt tăl năx u.ă

Nhi mă v ă c aă nhàă giáoă d că làă ph iă t ă nh ă vàă khéoă léoă trongă vi că kh că ph că

nh ngăquanăđi măkhôngăđúng,ăgi iăthíchăth căch tăc aăs ăvi c,ăpháăv ă nh ngăquană

đi m,ănh ngăsaiăl măc aătr ăkhôngăph iăb ngănh ngăl iăgiáoăhu năbu năt ,ănh ngăl iă

d năd yăkhôăkhan,ăl nhănh tămàăph iăb ngănh ngăcâuăchuy năthânăm t,ăchânăthành,ă

nh ngăt măg ngăs ngăđ ngăquaăgiaoăti păvàăcácăhìnhăth căgiáoăd căkhác.ă

*ăCơuăh iăônăt p:

1.ăNêuăm tăs ăđ căđi măn iăb tăv ăsinhălý,ătâmălýăc aăl aătu iăHSTHCS.ă

2.ăTrìnhăbàyăđ căđi măgiaoăti păc aăHSTHCS.ă

3.ăTrìnhăbàyăđ căđi mătìnhăc măc aăHSTHCS

*ăCơuăh iăth oălu n:

1.ăThi uăniênă(HSHCS)ălàăl aătu iă“khóăd yăb o”,ă“khóăgiáoăd c”.ă uanăni măđóăđúngăhayăsai?ăNg iăl năc năcóătháiăđ ănh ăth ănàoătrongăcôngătácăgiáoăd căTN?ă

Ch ng 4 TỂMăLụăH CăD YăH C

4.1.ăB năch tăc aăho tăđ ngăd yăvƠăho tăđ ngăh c

4.1.1.ăHo tăđ ngăd yă(H D)

4.1.1.1.ă nhăngh a:ăH Dălàăho tăđ ngăc aăgiáoăviênă(GV)ăcóăđ iăt ngălàăh căsinhă(HS)ăv iăH Hăc aăcácăem.ăB ngăH D,ăGVăt ch căchoăHSăth căhi năH Hănh mă

l nhăh iătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx o,ăphátătri nătríătu ,ăhìnhăhànhănhânăcách

4.1.1.2.ăCácăhànhăđ ngăd y.ă Kháiăni măt ăch căH Dăc aăGVălàă đ aăHSăvàoă

vi căth căhi năcácăhànhăđ ngăh căb ngăh ăth ngăthaoătácănh tăđ nhăthôngăqua vi căth că

hi năcácănh ngăvi că(cácăhànhăđ ng)ăc ăth ăsau:

s năph măđóă(th ngăg iălàăm căđíchăyêuăc uăc aăbàiăgi ng)

li uăbaoăg măsáchăv ,ăgi yăbút,ăđ ădùngăh căt p,ăthi tăb ăthíănghi măth căhành…phùă

h păv iăn iădungăh căt p

đ nhăch tăch ăph iătuânătheoăkhiăth căhi năcácăhànhăđ ng,ăcácăthaoătácătheoăquyătrìnhă(quyăph m)

theoădõi,ăgiúpăđ ăh căsinhătrongătr ngăh păg păkhóăkh n

đ ăra.ă óălàă5ăvi căchínhătrongăquáătrìnhăth căhi năH ăd yăc ăth ăc aăGV.ăSongătrênă

th căt ,ăkhôngăph iămônănào,ăti tănàoăc ngădi năraănh v y,ămàătùyăthu căvàoăn iădung,ă

4.1.1.3.Cácă ki uă d yă h c.ă Xétă v ă b nă ch tă c aă ph ngă phápă d yă h c,ă theoă

- DH h ngăvàoăm căđ ăhi năcóăc aăHS.ăKi uăDHănàyăkhôngăđemăl iăcáiăm iăchoăHS,ăkhôngăt oăraăs ăphátătri nă ăcácăem

nh ngătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx oăm i,ăhìnhăthànhăvàăphátătri năn ngăl cătríătu ă ătr

d Các thành t c a H d y.ăNhìnăm tăcáchăkháiăquátăthìăH ăd yăc aăGVăđ că

c uăthànhăb iă3ănhânăt ăchính:ăN i dung, ph ng pháp, t ch c.ăBaănhânăt ănàyăchiă

ph iăH ăd yăc aăGV,ătrongăđóăcóănhânăt ămàăng iăGVăcóăth ăch ăđ ngăđi uăkhi nănóăchoăthíchăh pănh ph ng pháp, ph ngăth căt ăch căDHă,ăcònăn iădungăDHălàănhână

t ăcóătínhăch tăquyăph măGVăkhôngăđ căthayăđ i

4.1.2.ăHo tăđ ngăh c (H H)

4.1.2.1.ă nhă ngh a:ă H că theoă ngh aă nguyênă th yă làă b nă tínhă c aă conă ng iă

tri nătríătu ,ănhânăcáchăng iăh c

4.1.2.2.ăPhânălo iăh c.ă ăti păthuătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx o thìă ăconăng iăcóănhi uăcáchăkhácănhau,ăph ng pháp khác nhau:

l nhăh iăđ cătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx o…theoăki uăđiăngàyăđàng,ăh căsàngăkhôn.ăHayătr ă

nh ,ăthôngăquaăch iămàăh c.ăCáchăh cănàyăcóăđ căđi m:

+ăNh ngătriăth căthuăđ căkhôngăphùăh păv iăm căđíchătr căti păc aăhànhăđ ngăhay hành vi

+ăCh ăl nhăh iăđ cănh ngăgìăliênăquanăđ năh ngăthú,ănhuăc uăc aăb năthân +ăTriăth căthuăđ căth ngăr iăr c,ăthi uăh ăth ngă

+ă Ch ă hìnhă thànhă đ că ă ng iă h că n ngă l că th că ti nă doă kinhă nghi mă hàngăngàyătr căti pămangăl iă(ăki uăs ngălâuălênăl oălàngă)

Songă th că ti nă l iă luônă đòiă h iă conă ng iă ph iă cóă triă th că th că s khoaă h c,ăchínhăxác,ăh ăth ng…ăđ ăđ tăđ căđi uănàyăđòiăh iăvi căti păthuătriăth căph iăcóăm căđích,ăcáchăth căt ăch căkhoaăh c,ăg iălàăh căb ngăPPănhàătr ng

- H cătheoăph ngăphápănhàătr ngă(H H,ălàăvi căh căđ căt ăch căt ăgiácăt ă

đ o,ăh ngăđ n,ăđi uăkhi năHSăchi măl nhătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx o…ăH căt pătheoăki uănàyăcóăđ căđi m:

+ă âyălàăm tăd ngăho tăđ ng đ căthùăc aăconăng i

+ăNóăch ăcóăth ăth căhi nă ăm tătrìnhăđ ăkhiămàăconăng iăcóăđ căkh ăn ngă

đi uăch nhănh ngăhànhăđ ngăc aămìnhăm tăcáchăcóăýăth că(ă5-6ă)ătu i

+ăCh ăcóăthôngăquaăho tăđ ngănàyăm iălàmăphátătri nătoànădi nănhânăcáchăng iă

h c.ăKi uăh cănày,ăTLHăg iălàăH H.ăH cătheoăph ngăphápănhà tr ngăkhiăđ căphátă

tri năcaoăm tăcáchăđ căl păcóăýăth că ăng iăl năg iălàăt h c

đích,ăn iădung,ăpp,ăk ăho ch,ăđi uăki năđ ăh căm tăcáchăhi uăqu ă âyălàăppăhi năđangă

đ căx ăh iăvàănhi uăng iăquanătâm.ăTuyănhiên,ăkhôngăph iăaiăc ngăthànhăcôngăb iăl ă

t ăh căđòiăh iăng iăh căph iăcóătháiăđ ,ăđ ngăc h căt păđúngăđ n,ăn măđ căcácăk ă

n ngăt ăh c,ăcóăýăchíăngh ăl căcao…vv

4.1.2.3.ăB năch tăc aăH H.ăB năch tăc aăH Hăđ căth ăhi n quaăcácăđ căđi măsauăđây:

nóiăcáiăđíchămàăH Hăh ngăt iălàăvi căchi măl nhăcácătriăth că,ăk ăn ng,ăk ăx o.ăVi căchi măl nhănàyăđòiăh iăconăng iăph iătíchăc căti năhànhăho tăđ ngăb ngăýăth căt ăgiácăvàăn ngăl cătríătu ăc aămình.ăDoăđó,ămu năphátăđ ngăđ cătínhăt ăgiácătrongăh căt pă

c aăHS,ăvi căđ uătiênălàăc năph iălàmăchoăđ iăt ngăc năchi măl nhăđ căxu tăhi nătrongăýăth căc aăHSă(đ ngăc h căt p)

đ ngăkhácăh ngăvàoălàmăthayăđ iăkháchăth ,ăvíăd :ăho tăđ ngălaoăđ ngăs năxu t,ăho tă

đ ngăx ăh i…;ătrongăkhiăđó,ăH Hăl iălàmăthayăđ iăchínhăch ăth ăc aăho tăđ ngăthôngăquaăvi căchi măl nhăđ iăt ngăho tăđ ng Ng iăh căcàngăgiácăng ăsâuăs căho tăđ ngănàyăbaoănhiêuăthìăs căm nhăv tăch t,ătinhăth năc aăh ăcàngăđ căphátăhuyăb yănhiêuăvàă

nh v y,ăs ăbi năđ iăvàăphátătri nătâmălýăc aăh ăcàngăl nălaoăvàăm nhăm D ănhiênă

H Hăc ngălàmăthayăđ iăkháchăth ,ăsongăđóăkhôngăph iălàăm căđíchăt ăthânăc aăH Hămàăch ălàăph ngăti năkhôngăth ăthi uăc aăH ănàyănh măm căđíchălàmăthayăđ iăchínhă

ch ăth ăho tăđ ng

k ăn ngăk ăx o,ăti păthuăc ăn iădungăvàăhìnhăth căc aăchúng.ăS ăti păthuă(l nhăh i)ătriă

th c,ăk ăn ng,ăk ăx oăcóăth ădi năraătrongăth căti n.ăTráiăl iăs ăti păthuătriăth c,ăk ăn ng,ă

m căđíchăc aăH H.ăNh ngătriăth cănàyăđ căch năl c,ătinhăch ăvàăt ăch căl iătrongă

m tăh ăth ngănh tăđ nh.ă óălàăconăđ ngălíălu nătrongăvi căti păthuătriăth c,ăk ăn ng,ăk ă

x o.ăDoăđóăH Hăph iăt oăđ că ăng iăh cănh ngăhànhăđ ngăthíchăh păv iăm căđíchă

c aăvi căti păthu.ăS ăti păthuănh th ăch ăcóăth ădi năraătrongăH Hăđ căđi uăkhi nă

m tăcáhăcóăýăth c

khácălàăti păthuăc ăph ngăphápăgiànhătriăth căđóă(cáchăh c).ăB iăl ,ămu năh căđ tăk tă

qu ăcaoăng iăh căph iăbi tăcáchăh c,ăngh aălàăph iăcóătriăth căv ăb năthânăho tăđ ngă

h c.ăS ăti păthuănàyăkhôngăth ădi năraăm tăcáchăđ căl păv iăvi căti păthuătriăth c,ăk ă

n ng,ă k ă x o.ă Doă đó,ă trongă khiă t ă ch că H Hă choă HS,ă ng iă d yă ph iă ýă th că đ că

nh ngătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx oănàoăc năđ căhìnhăthànhă ăHSăvàăcáchăth căl nhăh iă

nh ngătriăth c,ăk ăn ng,ăk ăx oăđóănh th ănào?ă(ăcáiăvàăcáchă)

đ uătiênăxu tăhi nă ăHSănh làăho tăđ ngăcóăýăth căvàănóăcóă nhăh ngătoăl nătrongă

vi căhìnhăthànhănh ngăđ căđi mătâmălýăđ cătr ngăc aăl aătu i.ă

4.1.2.4.ăC uătrúcăc aăH H, g măcácăthànhăt ăsau:

- Ch ăth ăc aăH HălàăHSă ăl aătu iăkhácănhau

n ng,ăk ăx oăcácămônăh cătrongătr ngăTH.ăH ăth ngătriăth cănàyăđ căcácănhàăkhoaă

h c,ăs ph măh căch năl căt ăn năv năminh,ăv năhóaănhânălo iăxâyăd ngăthànhăn iă

l căthôiăthúcăcácăemăh c,ăhayăn iăcáchăkhácăđ ngăc ăh căt pălàăcáiămàăvìănóăHS h c.ăCácăcôngătrìnhănghiênăc uătâmălýăchoăth y,ăđ ngăc ăh căt pă ăHSăr tăphongăphúăđaă

d ng.ăNg iătaăth ngăchiaălàmă2ălo i:

+ă ngăc ăh căt păbênătrongăhayăđ ngăc ăhoànăthi nătriăth căvà,

+ă ngăc ăh căt păbênăngoàiăhayăđ ngăc ăquanăh ăx ăh i

đ ngăc ăchi mă uăth ;ăvàăđ ngăc đíchăth c,ăđ ngăc chânăchínhălàăđ ngăc xu tăphátă

t ăchínhăđ iăt ngăc aăH H,ăt ăchínhăvi căl nhăh iăn iădungăh căvàăđóălàăđ ngăc đúngăđ n

đúngăđ n;ăđóăchínhălàăđ ngăl căthúcăđ yăcácăemăh căt păm tăcáchătíchăc c,ăhi uăqu

th ătrongăt ngăti tăh c,ăbàiăh căđ ăcóăđ căs năph mănh tăđ nh.ă óăchínhălàăđ năv ăki nă

th căcùngăk ăn ngăc ăth ăv iănh ngăph ngăti năc năthi tăt ngă ngăđ ăHSăcóăth ăth că

hi năcácăhànhăđ ngăh căb ngăh ăth ngăthaoătácăt ngă ngăđ ăđ tăs năph măh căt pătheoăquyăđ nh.ăNh v y,ăm iăti tăh c,ăbàiăh căcóăth ăcóăm tăhayăvàiăbaănhi măv ăh căt p.ăNhi măv ăh căt păc năph iăđ măb oăhaiăđi uăki năsau:

+ăPhùăh păv iăđ căđi mătâmăsinhălýăHSă(ăl aătu i,ăl păh c,ăc păh c,ăb căh c) +ăT oăraăđ căn ngăl căm iă ătr

Nhi măv ăHTălàănhânăt ăquanătr ngăc aăH H,ăvìăkhôngăcóănóăthìăH Hăkhôngă

đ că c ă th ă hóaă vàă nh v yă khôngă th ă đ tă t iă k tă qu ă Nhi mă v ă h că t pă hi nă nayă

- Hànhăđ ngăh c,ălàăd năv ăc uăthànhăH Hănh măth căhi năt ngănhi măv ăh că

t păc ăth ,ăg măcácăhànhăđ ng:ăphânătích,ămôăhìnhăhóa,ăc ăth ăhóa,ăhànhăđ ngăki mătra-đánhăgiá.ăC ăth :

+ăHànhăđ ngăphânătích,ălàăhànhăđ ngătiênăquy tătrongăho tăđ ngăl nhăh iătriăth că

c aăHS.ă uaăhànhăđ ngănàyăHSăphátăhi năđ călôgícăc aăđ iăt ngă(kháiăni m).ăHành

đ ngăphânătíchălàăđi măt aăđ uătiênăc aăquáătrìnhăl nhăh i.ă

+ăHànhăđ ngămôăhìnhăhóa,ălàăcáchăth căHSăghiăl iăquáătrìnhăvàăk tăqu ăth căhi năhànhăđ ngăphânătíchăd iăd ngămôăhìnhăvàăkíăhi u.ă uaămôăhình,ăHSăcóăth ăquanăsátălôgícăc aăđ iăt ngăm tăcáchătr căquan,ăc ăth ă

ghiăchépăl i,ănh ăđóăkháiăni măđ căchuy năt ăbênăngoàiăvàoătrongătríăócăHS.ă uáătrìnhăđóădi năraătheoăti nătrìnhăsau:ă

iă t ngă (kháiă ni mă bênă ngoài) Mô hình Kháiă ni mă (trongă đ u)

Trongăquáătrìnhăh căt p,ăHSăth ngăs ăd ngăcácălo iămôăhìnhăsauă:

- Môăhìnhăgi ngăv iăv tăth t

quanăv năcònăr tărõănét

đ tălôgícăc aăkháiăni m.ăVíăd ,ădi nătíchăhìnhătamăgiácăđ cădi năđ tăb ngăcôngăth c: Să=ă1/2ah.ăMôăhìnhănàyăcóăđ căđi mălàătínhătr căquanăb ăt căđiăg năh t,ăch ăgi ăl iămóiăquanăh ălogícăthu năkhi tăc aăđ iăt ng.ăNóălàăcôngăc ăđ ăti năhànhăcácăho tăđ ngătríăóc,ăđ ăphátătri năt duyătr uăt ngăvàăt ăduyălíălu n

+ăHànhăđ ngăc ăth ăhóa.ă uaă2ăhànhăđ ngătrênăHSăb căđ uăl nhăh iăđ ocătriă

th călíălu năvàăkháiăquát.ăHànhăđ ngăc ăth ăhóaăđ cătri năkhaiătrênăh ăth ngăthaoătácă

c ăth ăhóa.ăTh căhi năhànhăđ ngănàyăcóăngh aălàătr ăemăđiăvàoăgi iăquy tănh ngătìnhă

hu ngăc ăth ăD aătrênăm uăkháiăquátăbanăđ uă(côngăth c),ătr ăthayăth ăvàoăđóăcácăv tă

li uăm iăđ ătìmăraăk tăqu ăHànhăđ ngăc ăth ăhóa làmăchoăđ iăt ngătr ănênăth căti năvàăđ căc ngăc ăv ngăch căh năđ iăv iănh năth căc aăHSă

+ăHànhăđ ngăki mătraăvàăđánhăgiá.ă uáătrìnhăHSăth căhi năcácăhànhăđ ngăh că

t pănêuătrênălàăquáătrìnhăcácăemăt ălàmăraăs năph măh căt păc aămình.ăS năph măh că

t păc aăHSăcóăhaiăhìnhătháiăth ăhi n:ă ăbênăngoàiăHSăvàăhìnhăthànhătrongăócănh nh ngă

y uăt ăhìnhăthànhăthànhăn ngăl c,ăph măch t,ănhânăcáchăHS.ăHànhăđ ngăki mătra-đánhăgiáăđ cătri năkhaiătrênăh ăth ngăthaoătácăki mătra-đánhăgiáăđ ăxácăđ nhăm căđ ăk tăqu ă

ho tăđ ng.ă âyălàăkhâuăcu iăcùngăc aăquáătrìnhăho tăđ ng.ăTrongăđóătr ăemăđ căxemăxétăchínhăxácătoànăb ăn iădungăc aăđ iăt ngăl nhăh i.ăHànhăđ ngăki mătra-đánhăgiáăcóă

ch căn ngăđ nhăh ngăvàăt ăđi uăch nhăH Hăc aăHS,ălúcăđ uăd iăs ăh ngăd năc aăGV,ăv ăsau HSăcóăth ăt ămìnhăth căhi n

4.1.2.5.ăHìnhăthànhăH H:ă

Trongăquáătrìnhăd yăh c,ăvi căGVăhìnhăthànhăH HăchoăHSălàăvi căh ătr ngăcóătínhăch tăquy tăđ nhăch tăl ngăvàăhi uăqu ăd yăvàăh c,ăhayănóiăcáchăkhácălàănóăquy tă

đ nhăvi că“D yăt tă- H căt t”.ăB iăl :ă

c cătrongăvi căti păthu,ăl nhăh iătriăth c;ăGVălàăng iăt ăch c,ăl nhăđ o,ăđi uăkhi n

d yăchoăHSăv ăcáchăth c,ăph ngăphápăl nhăh iătriăth cătr ănênăquanătr ngăh nănhi uăsoăv iăn iădungătriăth c,ănh ngăgìănhàătr ngăc năd yăchoăcácăem.ă

Doăđó,ăcóăth ănóiăr ng,ăd yăh căchínhălàăhìnhăthànhăH HăchoăHS.ăHìnhăthànhă

H HăchoăHS,ătheoălíăthuy tăTLHăho tăđ ngăv ăH H,ăchínhălàăth căhi năH Dăc aăGVă

v iăm căđíchăvàănh ngăvi călàmăc ăth ăđ căxácăđ nhătr c.ă óălàăquáătrìnhăhìnhăthànhă

đ ngăc ăh căt păđúngăđ năchoăHS,ăhìnhăthànhăvàăgiaoănhi măv ăh căt păchoăcácăem,ăt ă

ch c,ăh ngăd năcácăemăth căhi năcácăhànhăđ ngăh c

4.2.ăS ăl nhăh iăkháiăni m

4.2 1.ăKháiăni măv ăkháiăni m

4.2.1.1.ăKháiăni m:ăăCóănhi uăđ nhăngh a:ă

Kháiăni mălàăhìnhăth căc ăb năc aăt ăduy,ph năánh nh ngăd uăhi uăb năch t,ăquyălu t c aăs ăv t,ăhi năt ngătrongăth ăgi iăkháchăquan