Tâm lý học Thể dục thể thao dành cho Sinh viên

Tâm lý học Thể dục thể thao dành cho Sinh viên là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

Y BAN NHÂN DÂN T NH QU NG NGÃI

-

BÀIăGI NG

TỂMăLụăH CăTH ăD CăTH ăTHAO

GI NGăVIểNă:ăH ăV NăC NG

Qu ngăNgưi,ă12/2013

Tơm lỦ h c TDTT bao g m 2 v n đ chính: TLH GDTC vƠ TLH Th thao, lƠ

m t chuyên ngƠnh c a khoa h c tơm lỦ chuyên nghiên c u các qui lu t hình thƠnh thƠnh, bi u hi n vƠ đi u khi n s phát tri n tơm lỦ v n đ ng trong các đi u ki n ho t

đ ng, rèn luy n th ch t, t p luy n chuyên môn TDTT khác nhau Vì v y, n i dung chính c a môn h c lƠ: Nh ng v n đ chung v TLH TDTT; Nh ng đ c đi m tơm lỦ

c a quá trình GDTC vƠ ho t đ ng th thao; C s TLH hình thƠnh nhơn cách ng i giáo viên, HLV th thao

c ng bƠi gi ng đ oc biên so n d a trên giáo trình qui đ nh c a B Giáo

d c- Ơo t o, k t h p v i các tƠi li u, sách tham kh o có liên quan, theo h ng t p trung vƠo các v n đ c b n nh t, phù h p v i trình đ kh n ng ti p thu c a sinh viên,

nh ng v n đ m b o n i dung c a ch ng trình

ti p thu t t n i dung bƠi gi ng, sinh viên c n t nghiên c u h c t p k t h p

v i các tƠi li u tham kh o, t giác tích c c trong ôn t p vƠ th o lu n nhóm đ n m ch c các n i dung tr ng tơm c a bƠi gi ng, đ ng th i có th v n d ng vƠo ho t đ ng rèn luy n h c t p c a b n thơn c ng nh trong th c ti n công tác sau nƠy

Trong quá trình biên so n không tránh kh i nh ng thi u sót, chúng tôi chơn thƠnh c m n nh ng Ủ ki n đóng góp chơn tình c a quí th y cô giáo, các đ ng nghi p

và các b n sinh viên đ t p bƠi gi ng ngƠy cƠng hoƠn ch nh

Xin chơn thƠnh c m n!

TÁC GI

CH ăVI TăT CăDỐNGăTRONGăBÀIăGI NG

Ch ngă1 NH NGăV Nă ăCHUNGăC AăTỂMăLụăH CăTDTT 1.1 M TăS ăV Nă ăV ăTỂMăLụăH Că IăC NG

LIểNăQUANă NăTỂMăLụăH CăTDTT

1.1.1 Khái ni măkhoaăh căv ătơmălỦăconăng i

1.1 1.1.ăKháiăni m

- K t thúc th k 20, khoa h c tơm lỦ có b c phát tri n v t b c vƠ lƠ môn khoa h c

đ c l p, l y h c thuy t duy v t bi n ch ng c a ch ngh a Mac-Lênin vƠ h c thuy t v

ho t đ ng th n kinh c p cao c a Paplôp (1894-1936) lƠm ph ng pháp lu n; l y lỦ thuy t ho t đ ng c a Leonchiep vƠ Rubinstêin (Nga) lƠm ph ng h ng xơy d ng n n tơm lỦ h c hi n đ i

- H c thuy t ph n ánh c a ch ngh a Mac-Lênin cho r ng:

Tơm lỦ lƠ s n ph m c a s phát tri n lơu dƠi c a v t ch t M i v t ch t đ u có thu c tính ph n ánh Khi v t ch t đư phát tri n đ n trình đ có s s ng vƠ có t ch c cao t c não b con ng i thì thu c tính ph n ánh đ t đ n hình th c c m giác, tri giác,

t duy Ủ th c vƠ lỦ lu n (theo quan đi m nƠy thì tơm lỦ có c s v t ch t lƠ nưo b con

ng i, không có nưo b s không có tơm lỦ)

- Các nhƠ TLH hi n đ i c ng đư v n d ng lu n đi m th 2 c a phép duy v t bi n

ch ng lƠ ph i nghiên c u tơm lỦ nh lƠ m t ch c n ng ph n x c a nưo

* D a trên ph ng pháp t duy khoa h c nêu trên, các nhƠ TLH hi n đ i đư đ a ra

nh ng khái ni m c b n v hi n t ng tơm lỦ vƠ tơm lỦ con ng i nh sau:

+ Hi n t ng tơm lỦ lƠ nh ng hi n t ng tinh th n x y ra trong đ u óc con

ng i, g n li n vƠ đi u hƠnh m i hƠnh vi, ho t đ ng, hƠnh đ ng c a con ng i

VD: Trong ho t đ ng TDTT có nhi u hi n t ng tơm lỦ n y sinh: V V ch đ i xu t phát (h i h p); t duy ph ng án chi n thu t; lo l ng s th t b i, trí nh đ ng tác,…đó

là nh ng hi n t ng tơm lỦ ph n ánh Ủ th c c a ho t đ ng thi đ u th thao

+ Tơm lỦ ng i lƠ s ph n ánh hi n th c khách quan c a nưo, mang tính ch th

vƠ có b n ch t xư h i, l ch s :

Theo khái ni m trên, tơm lỦ tr c h t lƠ thu c tính ph n ánh c a nưo b , lƠ hình nh c a th gi i khách quan trong óc con ng i Mu n có tơm lỦ tru c h t c n có nưo phát tri n bình th ng, các giác quan có kh n ng lƠm vi c vƠ có s tác đ ng c a

th gi i khách quan

VD: hình nh ng i giáo viên, d ng c h c t p, SV tác đ ng vƠo th giác vƠ nh c quan phơn tích c a nưo, ta có hình nh trong nưo vƠ nh n bi t đó lƠ GV, lƠ d ng c sơn bãi,… c a mình

Tơm lỦ bao gi c ng có tính ch th , b i nói đ n tơm lỦ con ng i lƠ nói đ n

n i tơm c a t ng cá nhơn, vƠ v i m i ng i thì đ u có đ c đi m th n kinh, m c đ

nh y c m c a các giác quan khác nhau nên có cách ph n ánh th c t i c a riêng mình

VD: tr c m t s vi c, ng i nƠy hi u sơu s c, ng i khác h i h t

. Tơm lỦ con ng i mang tính xư h i, vì th c ch t h lƠ t ng hòa các m i quan

h xư h i, cùng s ng cùng lƠm vi c, giao ti p trong m t môi tr ng xư h i vƠ ch u s tác đ ng c a xư h i, nên đ i s ng m i con ng i, cá nhơn đ u có nh ng nét chung,

ph n ánh xư h i mƠ cá nhơn đó đang s ng

. Tơm lỦ con ng i còn mang tính l ch s vì nh ng con ng i s ng các giai

đo n l ch s phát tri n xư h i khác nhau s có đ i s ng tơm lỦ khác nhau

1 1.1.2.ăPhơnălo iăhi năt ngătơmălỦ

- Trong đ i s ng m i ng i, hi n t ng tơm lỦ di n ra r t đa d ng: s nhìn th y, phơn

bi t s v t xung quanh, s yêu th ng nh mong, bu n vui, tính tình,…

- Quan đi m tơm lỦ h c hi n đ i, hi n t ng tơm lỦ r t đa d ng đ c x p vƠo 3 ph m trù sau:

.Nhóm hi n t ng thu c quá trình tâm lý

. Nhóm hi n t ng thu c các tr ng thái tơm lỦ

Nhóm hi n t ng tơm lỦ có tính b n v ng đ c g i lƠ thu c tính tơm lỦ

a Quá trình tâm lý lƠ ho t đ ng tơm lỦ di n ra trong th i gian ng n, có n y sinh,

di n bi n vƠ k t thúc nh m bi n nh ng tác đ ng bên ngoƠi thƠnh hình nh tơm lỦ

Ví d : Mu n có hình nh v sơn bóng đá thì ph i có quá trình tri giác: mƠu xanh c a

c , khung thƠnh, các khu v c qui đ nh, kích th c sơn, c m nh n không gian c u

tr ng,…

- Các quá trình tơm lỦ bao g m:

Quá trình nh n th c (c m giác, tri giác, t duy, t ng t ng…)

Quá trình xúc c m

Quá trình hƠnh đ ng - ý chí

b ăTr ngătháiătơmălỦ lƠ nh ng hi n t ng tơm lỦ luôn đi kèm theo các hi n t ng

tơm lỦ khác, nó gi vai trò lƠm n n cho quá trình tơm lỦ vƠ thu c tính tơm lỦ di n bi n

ho c bi u hi n ra 1 cách nh t đ nh

Tr ng thái tơm lỦ di n ra không theo Ủ mu n, khó đi u khi n b ng Ủ th c, di n bi n theo c ch đi u ti t c a hoocmôn n i ti t

VD:

Nghe giáo viên gi ng bƠi h c sinh xu t hi n tr ng thái chú ý

Khi nh y cao, th y m c xƠ cao h c sinh xu t hi n tr ng thái lo l ng

Khi chuy n sút bóng, V V bóng đá do d trong th c hi n đ ng tác

c ăThu cătínhătơmălỦ lƠ nh ng hi n t ng tơm lỦ đ c l p đi l p l i 1 cách th ng

xuyên trong nh ng đi u ki n nh t đ nh (đi u ki n s ng vƠ ho t đ ng) vƠ tr thƠnh đ c

tr ng c a m i ng i, đ phơn bi t ng i nƠy vƠ ng i khác

Các thu c tính tơm lỦ cá nhơn bao g m xu h ng, tính cách, n ng l c, khí ch t C n

c vƠo đó, ta có th phán đoán v nh ng đ c đi m riêng c a m i con ng i

* Các hi n t ng tơm lỦ trên đơy có quan h h u c v i nhau, tác đ ng qua l i

t o nên đ i s ng tơm lỦ phong phú vƠ hoƠn thi n S n ph m c a nó, đúc k t l i thƠnh

c u t o tơm lỦ m i cá nhân nh : tri th c, k n ng, k x o, thói quen

Ho t đ ng TDTT lƠ l nh v c mƠ c 3 lo i hi n t ng tơm lỦ trên đ u th hi n xuyên su t vƠ quy t đ nh đ n ch t l ng ho t đ ng Ho t đ ng TDTT đòi h i s c m

th tinh t , chính xác t tin, ph n ng nhanh trong đi u khi n v n đ ng m i tình

hu ng, đơy lƠ nhi m v chu n b tơm lỦ quan tr ng cho ng i t p luy n TDTT

1.1.1.3 Ch căn ngătơmălỦăc aăconăng i

- Tơm lỦ th c ch t lƠ s ho t đ ng c a nưo, lƠ m t m t t n t i c a c th s ng do ho t

đ ng vƠ giao ti p mƠ có

- Tơm lỦ có 4 ch c n ng chính:

.Ch c n ng đ nh h ng hƠnh vi v n đ ng

Ch c n ng đi u khi n hƠnh đ ng theo m c đích

Ch c n ng đi u ch nh Ủ th c vƠ hƠnh đ ng cho phù h p đ đ t đ n hi u qu theo m c đích đ ra

Ch c n ng đ ng l c thúc đ y

NgoƠi ra, tơm lỦ còn có các ch c n ng sau:

Ch c n ng ph n ánh, ti p thu tri th c, k n ng s ng h c t p, lao đ ng vui ch i

và các ho t đ ng khác

Ch c n ng thích nghi (v i đi u ki n, hoƠn c nh môi tr ng s ng)

.Ch c n ng sáng t o

1.1.1 4.ă i uăki năđ ăhìnhăthƠnhăvƠ phát tri nătơmălỦăconăng i

S hình thƠnh vƠ phát tri n tơm lỦ con ng i ph thu c vƠo các y u t c b n sau:

- Y u t sinh h c c a c th : G m c u trúc, tr ng thái ho t đ ng c a h th n kinh, các giác quan, b ph n ch c n ng c a c th

- Y u t môi tr ng, thiên nhiên vƠ xư h i: m b o cho s t n t i c a cu c s ng vƠ cho s hình thƠnh phát tri n nhơn cách con ng i

- Y u t giáo d c

- Y u t t tu d ng vƠ rèn luy n c a b n thơn, thông qua các ho t đ ng lao đ ng,

h c t p vui ch i rèn luy n, v n hóa ngh thu t

* Tóm l i: Tơm lỦ c a con ng i lƠ s n ph m c a quá trình ho t đ ng vƠ giao

ti p c a m i con ng i Tuy có ti n đ v t ch t lƠ sinh h c, nh ng tơm lỦ phát tri n

đ c lƠ nh ho t đ ng vƠ giao ti p c ng nh giáo d c vƠ t giáo d c

1.1 2.ăHo tăđ ngăc aăconăng iăvƠăvaiătròăc aănóătrongănghiên c uăTLHăTDTT

Ho t đ ng lƠ ph m trù c b n trong khoa h c tơm lỦ h c hi n đ i Trong l nh

v c TLH chuyên nghƠnh TDTT, h c thuy t tơm lỦ ho t đ ng lƠ ki n th c c s đ l a

ch n các quan đi m khoa h c vƠ xơy d ng ph ng pháp nghiên c u TLH chuyên ngành

1.1.2.1 Kháiăni măchungăv ăho tăđ ng

- TLH hi n đ i kh ng đ nh: Ho t đ ng lƠ ph ng th c t n t i c a cu c s ng, m i

hi n t ng x y ra trong đ i s ng tơm lỦ cá nhơn không th tách r i ho t đ ng Tơm lỦ Ủ

th c đ c n y sinh, hình thƠnh vƠ phát tri n trong ho t đ ng

- Có nhi u khái ni m v ho t đ ng:

Khi nh n m nh c uătrúcăc aăho tăđ ng thì ho t đ ng lƠ toƠn b nh ng hƠnh

đ ng đ c th ng nh t l i theo m c đích chung nh m th c hi n m t ch c n ng c a c

th

Khi nh n m nh v sinhălỦăv năđ ngăthì ho t đ ng lƠ toƠn b s tiêu hao n ng

l ng c a c th , nh m th a mưn nhu c u v n đ ng nƠo đó c a cá nhơn

Khi nh n m nh đ n quanăh ăc aăconăng i trong xư h i thì ho t đ ng lƠ m i

quan h gi a ch th vƠ khách th , lƠ ph ng th c t n t i c a con ng i trong xư h i, trong môi tr ng xung quanh

T ng h p các quan đi m khoa h c trên, khái ni m v ho t đ ng đ c hi u nh sau:

Ho t đ ng lƠ t h p các quá trình con ng i (ch th ) tác đ ng vƠo đ i t ng nƠo đó (khách th ) nh m th a mưn nh ng nhu c u nh t đ nh Trong ho t đ ng t n t i

m i quan h qua l i gi a con ng i vƠ th gi i đ t o ra s n ph m c v phía th gi i,

c v phía con ng i

Nh v y: Ho t đ ng tr c h t lƠ t h p các qúa trình ph c t p vƠ đa d ng mƠ con ng i tác đ ng vƠo khách th nh m th a mưn m c đích đư đ c Ủ th c vƠ các yêu

c u c a xư h i

Trong ho t đ ng c a con ng i, ph ng di n bên trong (tinnh th n, trí tu ) vƠ

ph ng di n bên ngoƠi (v n đ ng tác đ ng vƠo khách th ) luôn quan h m t thi t v i

nhau, ngh a lƠ ho t đ ng c a con ng i ch a đ ng các y u t tơm lỦ bên trong (Ủ th c, thái đ , đ ng c , tình c m, ) vƠ đ c th hi n ra bên ngoƠi qua hƠnh vi, hƠnh đ ng

1.1 2.2.ăQuyălu tătơmălỦăvƠăc uătrúcăc aăho tăđ ng

- Ho t đ ng c a con ng i lƠ ho t đ ng có Ủ th c cao, vì v y nó di n ra theo các qui

lu t tơm lỦ sau:

*ăQuiălu tăđ nh h ngăm căđíchătrongăho tăđ ng

Ho t đ ng c a con ng i lƠ s tác đ ng có đ nh h ng có m c đích c a ch th lên khách th ho t đ ng t đó hình thƠnh đ ng c , tình c m,… thúc đ y tính tích c c ho t

đ ng c a con ng i

VD: V V ch y 1500 m khi có đ nh h ng m c đích lƠ thi đ u đ t thành tích cao, thì

s n l c c g ng hoƠn thƠnh kh i l ng bƠi t p, sáng t o trong chi n thu t thi đ u, còn trong cu c s ng th ng ngƠy thì vi c ch y c a V V đó ch mang Ủ ngh a di chuy n vì

lỦ do nƠo đó mƠ thôi

*ăQuiălu tăth ngănh tăgi aăhƠnhăđ ngăvƠăgiaoăti p

Khi ho t đ ng theo đ nh h ng m c đích nƠo đó, con ng i luôn s d ng ngôn ng

vƠ ph ng ti n giao ti p khác đ hi u nhau, thi t l p Ủ th c cùng ho t đ ng, tìm ti ng nói chung, ph c v cho m c đích c a ho t đ ng

Ho t đ ng c a con ng i có chung 1 c u trúc tơm lỦ sau:

Trong c u trúc tơm lỦ c a ho t đ ng thì ph ng th c (g m c ch , hƠnh vi, x s , thao tác hƠnh đ ng) luôn gi vai trò quan tr ng vì bi n m c đích thƠnh hi n th c

* M tăs ăkháiăni măc năl uăỦ

- ng c chính lƠ c th hóa nhu c u vƠ thôi thúc ho t đ ng

- M c đích lƠ nh ng gì c n đ t đ c

- S n ph m lƠ cái lƠm ra đ c do ho t đ ng (có th lƠ v t ch t vƠ phi v t ch t)

- HƠnh đ ng lƠ m t thƠnh ph n nh nh ng tr n v n đ th c hi n m t chi ti t c a

nhi m v ho t đ ng hoƠn ch nh (vd: Hành đ ng tranh bóng c a h u v là đ b o v

- HƠnh đ ng giao ti p trong ho t đ ng x y ra theo m c đích thi t l p m i quan h

gi a ng i nƠy v i ng i khác (vd: KỦ hi u xin bóng trong t n công,…)

- C ch g m 2 thƠnh ph n: c đ ng vƠ đi u ph i:

+ C đ ng lƠ nh ng thao tác mang tính v n đ ng ho c giao ti p đ n l (vd:K

thu t đ ng tác, y u t k thu t trong TDTT)

+ i u ph i lƠ y u t thƠnh ph n c a ho t đ ng mang tính ch t d báo c ch

hƠnh đ ng, là giai đo n đ u c n thi t trong m i ho t đ ng trí tu vƠ th l c (vd: i u

ph i n l c ý chí khi v t khó, đi u ph i nh n th c khi d báo k t qu ho t đ ng,…)

- HƠnh vi lƠ nh ng c ch hƠnh đ ng đư qua đánh giá xét duy t c a xư h i v m t Ủ

ngh a đ o đ c ( vd: Hành vi t t và x u trong thi đ u các môn th thao)

- X s lƠ k n ng t ng h p nh ng hƠnh vi trong quá trình th c hi n m c đích ho t

đ ng, nó nói lên tính cách, kh n ng, khí ch t c a m i ng i (vd: Tính quy t li t trong

thi đ u th thao, nh ng thân m t trong giao l u sau thi đ u,…)

*ăCơuăh iăth oălu n:

1 Hi n t ng tơm lỦ lƠ gì? Cho ví d Phơn lo i hi n t ng tơm lỦ

2 Phơn tích khái ni m tơm lỦ con ng i

*ăCơuăh iăônăt p:ă

Ho t đ ng lƠ gì? Trình bƠy qui lu t tơm lỦ c a ho t đ ng

1.2 N H NGăV Nă ăCHUNGăC AăTỂMăLụăH CăTDTT

1.2.1 ăTơmălỦăh căTDTTălƠămônăkhoaăh cătơmălỦăchuyênăngƠnh

- TLH TDTT lƠ m t chuyên ngƠnh c a khoa h c tơm lỦ chuyên nghiên c u các qui lu t hình thƠnh, bi u hi n vƠ đi u khi n s phát tri n tơm lỦ trong nh ng ho t đ ng

v n đ ng Nó bao g m 2 phơn môn:

1.2.1.1.ăTơmălỦăh căGDTC

a ăKháiăni m

TLH GDTC lƠ m t l nh v c c a TLH TDTT vƠ tơm lỦ h c giáo d c, chuyên nghiên c u nh ng qui lu t hình thƠnh vƠ phát tri n tơm lỦ trong nh ng ho t đ ng t p luy n đ hoƠn thi n th ch t con ng i (v i nh ng đi u ki n đ c thù c a giáo d c)

b ă iăt ngănghiênăc u

- LƠ các qui lu t bi u hi n tơm lỦ c a ng i t p vƠ ng i h ng d n t p (lƠ ch th

c a quá trình s ph m GDTC)

- Nghiên c u các đ c đi m tơm lỦ lo i hình rèn luy n thơn th , các ph ng ti n

ch y u đ GDTC

c.ăNhi măv ăc ăb n

- Phơn tích đ c đi m tơm lỦ c a lo i hình ho t đ ng giáo d c vƠ t giáo d c, giáo

d ng v th ch t con ng i

- Nghiên c u các bi u hi n tơm lỦ c a ng i t p vƠ ng i h ng d n t p luy n, h c

t p trong quá trình GDTC Trên c s đó, tìm hi u các qui lu t tác đ ng tơm lỦ đ nơng cao tính tích c c c a ng i t p, c ng nh phát huy n ng l c s ph m c a ng i giáo viên GDTC

- Nh ng qui lu t tác đ ng tơm lỦ nh m tích c c hóa ho t đ ng t p luy n c a ng i

t p trong gi h c TDTT vƠ đ c đi m tơm lỦ c a giáo d c toƠn di n trong GDTC

* Nh ng yêu c u v ph m ch t, n ng l c c a giáo viên Th d c:

- C u trúc tơm lỦ c a ho t đ ng s ph m GDTC, nh ng khó kh n tr ng i c a lao

đ ng s ph m GDTC, trong quan h gi a giáo viên vƠ h c sinh trong GDTC

- Ph ng pháp nghiên c u tơm sinh lỦ h c sinh

1.2.1.2 Tâm lỦăh căth ăthao

a.ăKháiăni m

Là l nh v c khoa h c tơm lỦ chuyên ngƠnh, chuyên nghiên c u các qui lu t ho t đ ng tơm lỦ cá nhơn v n đ ng viên vƠ t p th đ i th thao trong đi u ki n t p luy n vƠ thi

đ u

b.ă iăt ngănghiênăc u

- Tơm lỦ h c th thao yêu c u đ c thù tơm lỦ c a lo i hình ho t đ ng th thao và các môn th thao thi đ u

- Nghiên c u đ c đi m y u t môi tr ng ho t đ ng c a v n đ ng viên, nhóm, đ i

th thao, trên c s đó xơy d ng qui lu t tác đ ng tơm lỦ nh m nơng cao ch t l ng

hi u qu công tác hu n luy n đƠo t o v n đ ng viên th thao

c ăNhi m v ăc ăb n

Là phân tích đ c đi m tơm lỦ c a lo i hình ho t đ ng c a t ng môn th thao (hi n đ i

vƠ dơn t c), tìm ki m nh ng qui lu t tác đ ng mang tính tơm lỦ, giáo d c xư h i, hu n luy n, nh m nơng cao ch t l ng hi u qu ho t đ ng t p luy n vƠ chu n b tơm lý thi

đ u cho v n đ ng viên vƠ đ i th thao

d ăN iădungănghiênăc u

G m có 5 nhóm chính sau:

- Nh ng tri th c v ho t đ ng th thao

- C s tơm lỦ c a ho t đ ng gi ng d y vƠ hu n luy n v n đ ng viên th thao

- c đi m, yêu c u nhơn cách c a v n đ ng viên, đ i, hu n luy n viên th thao

- H th ng tơm lỦ chung, tơm lỦ chuyên môn, tơm lỦ thi đ u vƠ nh ng y u t tơm lỦ

đ m b o nhi m v thi đ u c a v n đ ng viên

- Nguyên t c vƠ ph ng pháp tr c nghi m, chu n đoán, d báo phát tri n n ng l c, tƠi n ng th thao vƠ ng d ng nó trong tuy n ch n, xác đ nh trình đ th thao

1.2 2.ăPh ngăphápănghiênăc uăTLHăth ăthao

1.2 2.1.ăCácănguyênăt căch ăđ oătơmălỦăho tăđ ngăTDTT

- Nguyên t c tuơn th c ch ho t đ ng c a nưo b (ch c n ng sinh h c vƠ xư h i c a não)

- Nguyên t c tuơn th m i quan h qua l i gi a nh n th c vƠ c m xúc

- Nguyên t c quy t đ nh lu n: ch rõ nh ng hi n t ng tơm lỦ x y ra trong ho t đ ng TDTT đ u có nguyên nhơn c a nó

f Ph ng pháp s d ng TEST (tr c nghi m tơm lỦ)

g Ph ng pháp th ng kê vƠ đo l ng

1.2 3.ăM iăliênăh ăc aăTLHăTDTTăv iăcácăl nhăv cătơmălỦăkhác:ă(gi iăthi u) 1.2.4 Vaiă trò,ă nhi mă v c aă TLHă TDTTă trongă đƠoă t oă nghi pă v ă s ă ph mă GDTCăvƠăhu năluy năth ăthao

1.2 4.1.ăVaiătròăc aăTLHăTDTT

- TLH TDTT có vai trò quan tr ng trong đƠo t o nghi p v s ph m GDTC, nó là

m t b ph n lỦ lu n nghi p v s ph m GDTC, hu n luy n th thao, nh đ c trang b

ki n th c tơm lỦ h c chuyên ngƠnh giáo viên, hu n luy n viên TDTT s bi t l a ch n

n i dung ph ng pháp t ch c ho t đ ng s ph m đúng đ n vƠ có hi u qu

- Khoa h c tơm lỦ giúp cho giáo viên GDTC n m đ c đ c đi m tơm lỦ c a h c sinh, trên c s đó l a ch n con đ ng ti p c n h c sinh m t cách h p lỦ

- ng viên đ c tính tích c c h c t p, phát huy kh n ng sáng t o ng i h c, hình thƠnh h c sinh nh ng tình c m đ o đ c, xơy d ng m i quan h đ ng c m thơn ái, chu n m c qua nh ng ho t đ ng GDTC, đ ng th i cho phép giáo viên đi u ch nh

ph ng pháp d y h c theo đúng yêu c u s ph m trong GDTC

1.2 4.2.ăNhi măv ăc aăTLHăTDTT

- Góp ph n hình thƠnh th gi i quan vƠ nhơn cách c a ng i giáo viên GDTC

- Trang b cho sinh viên h th ng ki n th c c b n v ph ng pháp lu n khoa h c tơm lỦ h c chuyên ngƠnh, v qui lu t di n bi n tơm lỦ, s bi n đ i các hi n t ng tơm

lỦ, hình thƠnh ph m ch t n ng l c tơm lỦ,… đ m b o ho t đ ng TDTT có hi u qu

- Hình thành cho sinh viên nh ng k n ng phơn tích, x lỦ các tình hu ng s ph m

do nguyên nhơn tơm lỦ gơy ra trong gi ng d y vƠ hu n luy n th thao

- Góp ph n hình thƠnh n ng l c sáng t o ngh nghi p s ph m GDTC

*ăCơuăh iăth oălu n:

1 Vai trò, nhi m v c a TLH TDTT trong đƠo t o nghi p v s ph m GDTC vƠ hu n luy n th thao

2 Nhi m v c a giáo sinh s ph m GDTC trong vi c nghiên c u h c t p môn h c TLH TDTT

*ăCơuăh iăônăt p:

Nêu khái ni m, nhi m v , n i dung nghiên c u c a tơm lỦ h c GDTC vƠ hu n luy n

th thao

1.3 NH NGă Că I MăTỂMăLụăC A HO Tă NGăGIÁOăD CăTH ăCH T

1.3.1 Kháiăni măchungăv ărènăluy năs căkh e,ăhoƠnăthi năth ăch tăc aăh c sinh vƠăđ căđi mătơmălỦăc aănó

1.3 1.1.ăKháiăni m

- Ho t đ ng gi gìn, t ng c ng s c kh e, hoàn thi n phát tri n th ch t lƠ m t trong

nh ng ho t đ ng có liên quan tr c ti p th ng xuyên đ n ho t đ ng s ng: lao đ ng,

h c t p, sinh ho t,…c a con ng i Có th nói, nó lƠ ho t đ ng không th thi u đ i v i

m i cá nhơn vƠ lƠ ph ng th c t n t i vƠ phát tri n c a xư h i Chính trong m i ho t

đ ng đó, m i ng i s hình thƠnh vƠ phát tri n n ng l c, tính cách , tình c m, nh n

1.3 1.2.ă c đi mătơmălỦăc aăho tăđ ngăGDTC

a ă căđi măchung

- GDTC lƠ m t quá trình giáo d c, đ c tr ng c a nó th hi n vi c gi ng d y các

đ ng tác vƠ phát tri n các t ch t th l c

- Nó bao g m nh ng đ c đi m sau:

V ăđ iăt ngăthamăgia

Ho t đ ng GDTC mang tính qu n chúng r ng rưi (trong đó h c sinh, sinh viên chi m s l ng l n) Ng i tham gia v a lƠ ch th v a lƠ khách th c a quá trình luy n t p M c đích, đ ng c tham gia c a ng i t p nh h ng tr c ti p đ n ch t

l ng GDTC

.ăV ăs năph măc aăho tăđ ng

Ho t đ ng c a ng i t p lƠ h ng đ n vi c hoƠn thi n nhơn cách, phát tri n hƠi hòa

v th ch t vƠ tơm lỦ con ng i Do đó, h ch y u t p luy n phát tri n toƠn di n, ho c

có l a ch n theo h ng thú vƠ đ c đi m cá nhơn N i dung bƠi t p thì đa d ng , ph ng pháp t p r t phong phú linh ho t, cho nên s n ph m c a ho t đ ng GDTC lƠ hi u qu

vi c th c hi n các nhi m v c b n nh b o v nơng cao s c kh e, nhi m v giáo d c, giáo d ng,

.ăV ătínhăch tătácăđ ngă

Các bƠi t p trong ho t đ ng GDTC r t đa d ng vƠ đ c s d ng phù h p v i t ng

đ i t ng, l a tu i gi i tính,…Trong quá trình luy n t p bao gi c ng có s k t h p

ch c ch gi a ho t đ ng c b p vƠ t duy c ng th ng v th ch t vƠ tơm lỦ Vì th , tác

đ ng c a bƠi t p v i c th r t l n: th ch t phát tri n toƠn di n, kh n ng lƠm vi c

đ c nâng cao và t o nên cu c s ng vui t i, lƠnh m nh

.ăHo tăđ ngăGDTC v a ch a đ ng n i dung h c t p rèn luy n l i v a có y u t

vui ch i gi i trí, cho nên luôn kích thích tính tích c c v n đ ng c a con ng i (nh t lƠ

v i h c sinh, sinh viên)

* T nh ng quan đi m trên, ta có th rút ra m t vƠi nh n xét sau theo quan đi m tâm lý, giáo d c h c:

- Ho t đ ng GDTC có nh h ng tích c c đ n vi c phát tri n th l c vƠ tơm lỦ con

ng i: vì trong quá trình đó, các c quan trong c th , các ch c n ng tơm lý (nh n

th c, tình c m, lỦ trí, n ng l c, tính cách, ph m ch t đ o đ c,…) đ u đ c huy đ ng vƠo vi c rèn luy n th l c, hình thƠnh k n ng k x o v n đ ng vƠ ng c l i, chính quá trình đó l i tác đ ng thúc đ y s phát tri n hƠi hòa gi a th ch t vƠ tinh th n

- Ho t đ ng GDTC có giá tr giáo d c vƠ giáo d ng r t l n, th hi n ch vi c rèn luy n hình thƠnh k n ng k x o v n đ ng, trang b tri th c v v n hóa th ch t c n thi t, hình thƠnh ph m ch t đ o đ c,…đ c ng d ng thi t th c vƠo vi c b o v nơng cao s c kh e, h c t p vui ch i, lao đ ng, sinh ho t,…c a ng i t p

- Th a mưn đ c nhu c u t p luy n, vui ch i gi i trí c a m i ng i, nh t lƠ đ i v i

th h tr , h c sinh, sinh viên

b ă căđi mătơmălỦăc aăGDTCătrongătr ngătrungăh căc ăs

- L a tu i h c sinh trung h c c s (11 đ n 15 tu i) vƠo giai đo n phát tri n m nh

m , nh ng m t cơn đ i v nhi u m t (mơu thu n n i tơm nhi u, v a tr con v a ng i

l n)

- c đi m tiêu bi u liên quan đ n ho t đ ng TDTT lƠ s phát tri n nhanh v hình thái ch c n ng c th , d n đ n có nh ng bi n đ i trong hƠnh vi c a các em

- Trong gi ng d y vƠ hu n luy n c n quan tơm đ n nh ng đi m sau:

+ Do quá trình trao đ i ch t di n ra m nh m , t c đ phát tri n th l c t ng

m nh, nhu c u hi u bi t l n, nên các em r t hi u đ ng, sôi n i, h ng hái, thích đua tranh, th hi n s c nhanh m nh (trong các ho t đ ng TDTT), nh ng n ng l c nh n

th c h n ch nên d phát sinh nh ng hƠnh đ ng thi u ki m ch

+ H th ng c quan c a c th phát tri n ch a cơn đ i, n ng l c đi u khi n các hƠnh vi c a trung khu th n kinh còn h n ch , vì th đ ng tác th c hi n còn v ng v , hay m t m i chóng m t, thi u t tin vƠ mau chán n n

+ Nh t duy phát tri n, các em có th ti p thu nhanh các k n ng v n đ ng

t ng đ i ph c t p i u quan tr ng lƠ ph i hình thƠnh các em bi u t ng v n đ ng chính xác (n u sai l ch thì k n ng v n đ ng đ c c ng c khó s a) Vì th , mu n phát tri n tính Ủ th c cho các em khi luy n t p, c n t o ra nh ng bi u t ng rõ nét, đúng qui cách v bƠi t p đ ng tác đó, d y cho các em bi t phơn tích chính xác hƠnh đ ng c a mình, đ ng th i có th s d ng m t s th thu t s ph m sau:

Mô t đ c đ ng tác đang th c hi n

V a l p l i, v a gi i thích k thu t c b n c a đ ng tác

T o đi u ki n, nh n xét đánh giá l n nhau khi th c hi n đ ng tác

Thay đ i ph ng pháp t p v i yêu c u ngƠy càng cao

Nh ng th thu t trên đơy, c n đ c v n d ng có khoa h c, h th ng, nh m giúp các em tích c c t duy, t ng h ng thú t p luy n vƠ xơy d ng thái đ nghiêm túc trong luy n t p

+ M t đ c đi m khác lƠ l a tu i nƠy lƠ các em th ng đánh giá quá cao kh

n ng, s c l c c a mình khi th c hi n đ ng tác, cho nên k t qu lƠ mau chóng m t m i,

Ủ chí gi m sút, đôi khi còn d n đ n ch n th ng Do đó, giáo viên th d c c n chú Ủ

h ng d n các em bi t t xác đ nh n ng l c v n đ ng, t theo dõi s c kh e,… đ đ m

b o luy n t p có hi u qu

1.3 2.ăNh ngăyêuăc uătơmălỦăc aăho tăđ ngăs ăph mătrongăl nhăv căGDTC

1.3 2.1.ă căđi măchungăv ăho tăđ ngăs ăph mătrongăGDTC

- Ho t đ ng GDTC th c ch t lƠ quá trình d y h c, hu n luy n (trong đó th y giáo

ho t đ ng gi ng d y, h c sinh ho t đ ng h c t p rèn luy n) ó lƠ m t th th ng nh t bao g m nhi u thƠnh t nh : Xác l p m c đích, nhi m v , s d ng ph ng ti n,

ph ng pháp gi ng d y, đi u tra, đánh gía k t qu GDTC h c sinh

- M c đích c a ho t đ ng s ph m trong l nh v c GDTC lƠ:

.Trang b cho h c sinh nh ng tri th c k n ng v n đ ng liên quan đ n vi c b o

v s c kh e vƠ hoƠn thi n th ch t

Hình thành và phát tri n Ủ th c t ch m lo s c kh e, phát tri n n ng l c ho t

đ ng th l c vƠ nhơn cách c a h c sinh trong quá trình GDTC

. Góp ph n ch m lo th ch t vƠ tinh th n cho h c sinh, sinh viên

1.3 2.2.ăNh ngăyêuăc uătơmălỦăđ iăv iăGVăvƠăh căsinh trong quá trình GDTC

a ă iăv iăgiáoăviên

- c đi m ho t đ ng s ph m GDTC c a giáo viên lƠ s liên t c gi i quy t các nhi m v GDTC, th ph m h ng d n h c sinh t p luy n, t duy chu n xác v nh ng tình hu ng s ph m n y sinh đ ki n l p vƠ l a ch n gi i pháp h p lỦ nh m đ t m c đích GDTC

- Do v y, yêu c u quan tr ng c a giáo viên GDTC lƠ th ng xuyên thay đ i tình

hu ng gi ng d y, giáo d c, nh m lôi cu n s chú Ủ đ xơy d ng m i quan h c a h c sinh v i nhi m v t p luy n, xơy d ng quan h gi a th y vƠ trò, gi a h c sinh v i h c sinh, d n đ n th c thi nhi m v s ph m có k t qu (đơy lƠ n ng l c s ph m c a giáo viên GDTC)

- GDTC đ t hi u qu c n tuơn th các nguyên lỦ:

Th ng nh t gi a ho t đ ng tơm lỦ vƠ ho t đ ng th l c, n m v ng đ c đi m tâm sinh lỦ l a tu i, giáo d c cá bi t, chuyên sơu hóa,… Do đó, ng i giáo viên GDTC c n

bi t l p ch ng trình, k ho ch ho t đ ng gi ng d y, ki m tra k t qu , x lỦ thông tin

ng c t phía h c sinh, đ đi u ch nh ho t đ ng s ph m c a mình

*ăHo tăđ ngăs ăph m c aăgiáoăviênăGDTCăđ căth căhi năquaăcácăgiaiăđo n

+ăGiaiăđo năchu năb (l p k ho ch)

Bao g m xác đ nh m c đích, nhi m v , n i dung, ph ng pháp gi ng d y c bi t,

ph i d báo các tình hu ng s ph m vƠ đ ra nh ng bi n pháp x lỦ nh m đ m b o

ho t đ ng có hi u qu , tránh đ c tr ng thái tơm lỦ c ng th ng khi có tình hu ng khó

kh n x y ra

+ Giai đo năth căthiăk ăho ch

ơy lƠ giai đo n c b n c a ho t đ ng s ph m nh m bi n các d ki n thƠnh hi n

th c ó lƠ các ho t đ ng: đi u khi n t p luy n, ki m tra nh c nh ho t đ ng h c t p

c a h c sinh, t đi u ch nh tơm lỦ đ kh c ph c tr ng i do các tình hu ng s ph m gơy nên, đi u ch nh u n n n gi h c đi đúng nhi m v đ ra

C n l u Ủ, giai đo n nƠy ng i giáo viên ph i tr i qua nhi u tr ng thái tơm lỦ

c ng th ng (không hƠi lòng v i k t qu h c t p c a h c sinh, đi u ki n gi ng d y, sơn bưi , d ng c kém ch t l ng)

+ăGiaiăđo năđánhăgiáăt ngăk tăđi uăch nh

Giai đo n nƠy yêu c u giáo viên ph i bi t phơn tích sơu các di n bi n, y u t chi

ph i k t qu ti p thu c a h c sinh, hi u qu gi h c GDTC vƠ bi t đ a ra bi n pháp

đi u ch nh l ng v n đ ng h p lỦ, hình th c t ch c bu i t p, đ kh c ph c sai sót đư

x y ra, tìm ra nguyên nhơn thƠnh công hay không thƠnh công c a k ho ch ho t đ ng

* Tóm l i: Ho t đ ng s ph m c a giáo viên GDTC đòi h i ph i có kh n ng t duy s ph m đúng đ n, bi t tìm ra nh ng gi i pháp x lỦ tình hu ng h p lỦ, có Ủ th c

đi u hƠnh qu n lỦ ch c ch quá trình ho t đ ng

b ăYêuăc uătơmălỦăv iăh căsinh trong ho tăđ ngărènăluy năth ăch t

- H c sinh lƠ ch th c a gi h c th d c, h ph i nh n th c đúng vai trò Ủ ngh a c a tính tích c c v n đ ng, t duy, trong ti p thu ki n th c bƠi t p, t p trung chú Ủ, n l c

v t khó,… nh m đ t k t qu t t trong vi c th c hi n nhi m v rèn luy n h c t p, t o

đ c n ng l c ho t đ ng th l c vƠ tơm lỦ m c cao nh t

c ăM tăs ăyêuăc uătrongăth căhi năcácănhi măv ăs ăph m GDTC

- C n xơy d ng Ủ th c vƠ k n ng t p trung chú Ủ khi ti p thu tri th c bƠi t p

- Quan tơm đ n vi c nơng cao ho t tính c a quá trình tơm lỦ tham gia vƠo các đ ng tác vƠ bƠi t p th ch t

- Trong gi ng d y TDTT, c n s d ng r ng rưi các bi n pháp tơm lỦ (kích thích s n

l c Ủ chí, giúp h c sinh b c l kh n ng vƠ th c hi n bƠi t p có hi u qu )

- Hình thƠnh ng i t p tính h ng thú, tính tích c c trong t p luy n m t cách sơu s c

vƠ b n v ng

- B i d ng cho h c sinh tri th c th m m , đ o đ c tác phong, l i s ng, b i đó lƠ

nh ng y u t chi ph i đ n hi u qu GDTC

- B o đ m gi a ho t đ ng gi ng d y c a giáo viên vƠ ho t đ ng h c t p c a h c sinh

1.3.3.ăC ăs ătơmălỦăh căc aăho tăđ ngăGDTCăh căsinh

1.3.3.1 Kháiăni măv ăho tăđ ngăgiáoăd c

- Giáo d c lƠ h th ng các gi i pháp chuyên môn đ c dùng trong quá trình tác đ ng

s ph m, nh m hình thƠnh h c sinh nhơn cách phát tri n toƠn di n

- Quá trình giáo d c nói chung và GDTC nói riêng là quá trình th ng nh t gi a tác

đ ng s ph m c a nhƠ giáo d c vƠ ho t đ ng c a ng i đ c giáo d c đây, vai trò

ch đ o thu c v nhà giáo d c, quá trình tác đ ng c a nhà giáo d c đ n h c sinh v a mang tính tr c ti p (tác đ ng đ n h c sinh) v a mang tính gián ti p (tác đ ng đ n t p

th h c sinh) nh m bi n quá trình giáo d c thành quá trình t giáo d c

- Ho t đ ng giáo d c đòi h i ng i giáo viên ph i tuơn th các nguyên t c nh t đ nh

nh : Giáo d c g n li n v i lao đ ng, cu c s ng, giáo d c trong t p th vƠ b ng t p th , tôn tr ng nhơn cách vƠ yêu c u h p lỦ c a h c sinh, giáo d c cá bi t vƠ đ m b o tính

h th ng, th ng xuyên

1.3.3 2.ăC ăs ătơmălỦăh c c aăquáătrìnhăgiáoăăd c,ăhu năluy năphátătri năcácăt ă

ch tăth ăl căchoăh căsinh

a Khái n i m

- Giáo d c, hu n luy n th l c lƠ m t quá trình s ph m nh m hoƠn thi n phát tri n

t ch t th l c: nhanh, m nh, b n, khéo léo, cho h c sinh

- Giáo d c t ch t th l c cho h c sinh không ch liên quan đ n vi c nơng cao ch t

l ng ho t đ ng c b p mƠ còn liên quan đ n vi c hoƠn thi n các quá trình, thu c tính,

tr ng thái tơm lỦ, có liên quan đ n s n l c th l c, kh n ng đi u ti t h p lỦ khi s

d ng th l c c a h c sinh trong th c hi n nh ng l ng v n đ ng c n thi t ph c v cho rèn luy n s c kh e vƠ ho t đ ng th thao

b ă căđi mătơmălỦăc aăho tăđ ngăgiáoăd cănh măphátătri năt ăch tăth ăl căc aă

h căsinh

- GDTC lƠ m t m t c a giáo d c nhân cách toƠn di n, nên có nh ng đ c đi m mang tính đ c thù

- Nhi m v c a giáo d c các t ch t th l c cho h c sinh là:

Trang b tri th c có liên quan đ n v n đ th l c con ng i

. Hu n luy n phát tri n các t ch t th l c c th

Trang b nh ng ph ng pháp t p luy n cho h c sinh t t p trong cu c s ng

th ng ngƠy

- V m t nh n th c:

. Ph i lƠm cho h c sinh rõ b n ch t th l c c a con ngu i bi u hi n nh ng t

ch t: nhanh, m nh, b n, khéo léo trong hƠnh đ ng

Xơy d ng bi u t ng đúng đ n v c u trúc thƠnh ph n c a m i t ch t th l c

- V m t th c hƠnh:

phát tri n các t ch t th l c, c n cho h c sinh th c hi n các bƠi t p th

ch t có đ nh h ng giáo d c phát tri n chung vƠ th l c chuyên bi t

- Giáo d c phát tri n toƠn di n các t ch t th l c (s c b n là t ch t c s ) c n ph i

có s n l c th l c vƠ n l c tơm lỦ cao; s ti p thu tri th c v n đ ng c a h c sinh

c ng có nh ng đ c đi m tơm lỦ chuyên môn c a nó Vì th , giáo viên c n tuơn th các nguyên t c giáo d c, hu n luy n trong l nh v c ho t đ ng nƠy đ kh i gơy nguy h i cho s c kh e h c sinh

- cho quá trình giáo d c phát tri n các t ch t th l c có hi u qu trong ho t đ ng GDTC, c n giúp h c sinh th c hi n các yêu c u sau:

N m v ng c u trúc c a t ch t th l c vƠ y u t thƠnh ph n c a nó

T p trung t p luy n k các y u t thƠnh ph n

Dùng các bi n pháp tác đ ng tơm lỦ đ n l c t i đa khi th hi n các t ch t th

đơy lƠ đ i t ng nh n th c v s c nhanh c a con ngu i

+ giáo d c phát tri n t ch t nhanh c n b i d ng cho h c sinh nh ng v n đ sau:

- Ph n x v n đ ng nhanh

- Tri giác v nh p đ bi u hi n hƠnh vi v n đ ng (chuy n y u l nh đ ng tác k p

th i vƠ theo yêu c u th i gian nh t đ nh)

- C m giác nh p đi u m t cách liên t c

- B i d ng n ng l c tri giác chuyên môn c a s c nhanh nh : c m giác t c đ

nh p đi u, th i gian tth c hi n đ ng tác trong bƠi t p s c nhanh, qua đó hình thƠnh kh

n ng đi u khi n ho t đ ng theo yêu c u t c đ

+ Th i k nh y c m đ phát tri n s c nhanh: nam t 14 – 16 tu i

n t 11 - 14 tu i

T ăch tăm nh

Có th nói, kh n ng đi u khi n, đi u ti t, n l c c b p chính lƠ đ i t ng nh n

th c c a t ch t s c m nh trong ho t đ ng TDTT

+ Khi giáo d c phát tri n t ch t s c m nh cho h c sinh, c n chú Ủ:

- B i d ng tính tích c c bi u hi n s c m nh t i đa c a b n thơn, đ b o đ m yêu

Vì th , đ i t ng nh n th c c a t ch t s c b n lƠ : xúc c m đu i s c, m t m i

vƠ cách kh c ph c chúng

+ Khi giáo d c phát tri n t ch t s c b n trong quá trình GDTC c n chú Ủ:

Ph i l a ch n h th ng bƠi t p có tác đ ng gơy m t m i m c đ v a s c vƠ t

ch c th c hi n theo yêu c u c ng đ , kh i l ng, th i gian ngh gi a qu ng h p lỦ đ gơy m t m i vƠ h i ph c v t m c

. Xơy d ng m i quan h tơm lỦ thích nghi v i hoƠn c nh luy n t p phát tri n s c b n cho h c sinh

Trang b tri th c vƠ k n ng đi u ch nh tr ng thái xúc c m m t m i vƠ bi n pháp ngh ng i tích c c cho h c sinh

C i ti n ph ng pháp luy n t p s c b n đ nơng cao h ng thú trong luy n t p

L a tu i nh y c m c a phát tri n s c b n:

Nam t 10-13 vƠ 16 tu i ; N t 11-13 vƠ 16 tu i

T ăch tăkhéoăléoă(ph iăh păv năđ ng)

- Là kh n ng ti p thu nhanh k n ng v n đ ng nh ng đ ng tác m i vƠ n ng l c chuy n hóa ho t đ ng phù h p v i tình hu ng đư thay đ i

- i t ng ph n ánh c a t ch t khéo léo là s chu n hóa v các tham s th i gian, không gian vƠ dùng s c trong quá trình th c hi n ho t đ ng v n đ ng

- V m t tơm lỦ yêu c u bi u hi n c a t ch t khéo léo trong v n đ ng th l c lƠ c m giác vƠ bi u t ng chính xác v đ nh l ng dùng s c, nh p đ , nh p đi u đ ng tác biên

đ ph ng h ng chuy n đ ng c a đ ng tác

VD: Trong th d c d ng c lƠ bi u hi n n ng l c tái t o chính xác các d u hi u trong

k thu t đ ng tác v không gian, th i gian

Trong các môn võ v t, bóng lƠ bi u hi n kh n ng tái t o d u hi u đ ng tác trong x lỦ

- Khi giáo d c phát tri n t ch t khéo léo c n chú Ủ v n d ng các gi i pháp tơm lỦ sau:

T p trung giáo d c b i d ng kh n ng ph i h p đ ng tác nhanh thu n th c cho h c

*ăCơuăh iăth oălu n:

1 c đi m chung v tơm lỦ trong GDTC

2 Ho t đ ng s ph m c a giáo viên GDTC đ c th c hi n qua các giai đo n nƠo?

*ăCơuăh iăônăt p:

1 c đi m tơm lỦ c a GDTC trong tr ng trung h c c s

2 Phơn tích đ c đi m tơm lỦ t ch t s c nhanh, s c m nh, s c b n, khéo léo (ph i h p

v n đ ng) vƠ ph ng pháp giáo d c

1.4 Că I MăTỂMăLụăC AăHO Tă NGăTH ăTHAO

1.4.1 ăKháiăni măchungăvƠăđ căđi mătơmălỦăc aăho tăđ ngăth thao

1 4.1.1.ăKháiăni m

- Ho t đ ng Th thao lƠ lo i hình ho t đ ng đ c thù có tính sáng t o c a con ng i,

nh m th a mưn nhu c u, s thích cá nhơn vƠ h ng t i s xu t s c v thƠnh tích k l c

th thao c a b n thơn vƠ đ t n c

- Ho t đ ng th thao lƠ m t t p h p các ph ng pháp vƠ th pháp nh m gi i quy t các nhi m v c th c a hƠnh đ ng

1.4 1.2.ă c đi mătơmălỦăho tăđ ngăth ăthao

- Trong ho t đ ng th thao, v n đ ng viên v a lƠ đ i t ng, v a lƠ ch th c a ho t

đ ng

ch c, có tính chuyên bi t cao Nó đòi h i s hoƠn thi n tinh t trong c u trúc ho t đ ng

nh k , chi n thu t, th ch t, tơm lỦ c bi t, lƠ yêu c u cao v s hoƠn thi n kh

n ng đi u khi n v n đ ng, n l c th l c trong đi u ki n vƠ hoƠn c nh th c hi n c ng

th ng (th hi n trong qúa trình gi i quy t thông tin, t p trung, chú Ủ, hành vi, ý chí và

s kh c ph c tr ng thái c m xúc x u,… đ đ t hi u xu t ho t đ ng cao)

- N n t ng c a ho t đ ng th thao lƠ thi đ u, đua tƠi quy t li t đ giƠnh chi n th ng (thi đ u lƠ b n ch t c a ho t đ ng th thao)

- M c đích c a ho t đ ng th thao lƠ đ t đ c thƠnh tích t i đa b ng cách s d ng

l ng v n đ ng th ch t t ng d n

- Ho t đ ng th thao thu c lo i hình sáng t o (trong n i dung ph ng pháp t p luy n, cách t ch c qu n lỦ đƠo t o hu n luy n v n đ ng viên, nghiên c u t i u hóa các qui

lu t v n đ ng)

- Ho t đ ng th thao gơy xúc c m mưnh li t v i tơm lỦ con ng i

- Ho t đ ng th thao đòi h i s h ng thú vƠ đ ng c ho t đ ng b n v ng lơu dƠi

- S n ph m c a ho t đ ng th thao lƠ thƠnh tích vƠ k l c th thao cao, ngoài ra còn

có nh ng hi u qu v m t s c kh e, tri th c, xư h i, tơm lỦ vƠ s phát tri n hƠi hòa con

1.4.2 1.ăM căđíchăc aăho tăđ ngăth ăthao lƠ giúp c th phát tri n cơn đ i hƠi hòa

gi a th ch t vƠ tinh th n, góp ph n hình thƠnh nhơn cách con ng i phát tri n toƠn

- Ch c n ng giao ti p, đua tƠi c a nh ng ng i yêu th thao

- Ch c n ng phát tri n v n hóa th ch t con ng i (lƠ m t b ph n v n hóa xư h i quan tr ng)

- Ch c n ng vui ch i gi i trí lƠnh m nh

- Ch c n ng giao l u qu c t , h i nh p th gi i

- Ch c n ng kinh t (chuyên ngh p hóa m t s môn th thao)

1.4.2.3 ngăc ăc aăho tăđ ngăth ăthao

- Khi đ ng c đư đ c xác đ nh thì con ng i s hƠnh đ ng v i thái đ tích c c ch

đ ng, h ng thú, t p trung chú Ủ cao, d n đ n ho t đ ng đ t hi u qu cao

* V i Ủ ngh a đó, đ ng c trong ho t đ ng th thao lƠ m t s c m nh tơm lỦ kích thích thúc đ y tích c c t p luy n thi đ u v n đ ng viên nh m đ t thƠnh tích cao vƠ hình thƠnh phát tri n nhơn cách ng c bao gi c ng t ng ng v i m c đích hƠnh

* ng c tr c ti p c a ho t đông th thao lƠ nh ng t t ng tình c m xu t hi n

v n đ ng viên có liên quan tr c ti p đ n ho t đ ng th thao, thúc đ y h tích c c luy n

Do thích tham gia thi đ u, thích đ t thƠnh tích cao, thích chi n th ng…

* ng c gián ti p c a ho t đ ng th thao lƠ nh ng t t ng tình c m xu t hi n

v n đ ng viên, do y u t bên ngoƠi thúc đ y v n đ ng viên tích c c ho t đ ng th thao

- Các đ ng c gián ti p c a ho t đ ng th thao bao g m:

Do nh n th c đ c tác d ng c a ho t đ ng th thao v i s c kh e

Mu n đ t đ c hi u qu cao trong các ho t đ ng xư h i khác

Do ngh a v ph i t p luy n (các gi h c th d c đ c qui đ nh theo ch ng trình)

Do nh n th c t m quan tr ng vƠ Ủ ngh a xư h i c a ho t đ ng th thao

1.4 3.ăC uătrúcătơmălỦăc aăho tăđ ngăth ăthao

- Ho t đ ng th thao theo ngh a r ng lƠ toƠn b quá trình t p luy n vƠ thi đ u th thao, đ c th c hi n theo chu k , có h th ng vƠ trong th i gian dƠi

- n v c u trúc c a ho t đ ng lƠ t p luy n, ch đ t p, ngh ng i, h i ph c

- ThƠnh ph n quan tr ng c a c u trúc tơm lỦ ho t đ ng th thao lƠ: M c đích, nhi m

v c th vƠ thƠnh tích th thao

H C

Y U T S

PH M

Y U T XH

H C

Y U T TÂM LÝ H

* Tóm l i: Ho t đ ng th thao không ch lƠ t ng s các đ ng tác, hƠnh đ ng

ph n x v n đ ng, mƠ còn lƠ k t qu c a vi c gi i quy t các nhi m v v n đ ng, lƠ s n

ph m c th v s n l c Ủ chí c a v n đ ng viên Vì th , c u trúc tơm lỦ c a ho t

đ ng th thao bao g m các k t qu ho t đ ng c a v n đ ng viên

1.4 4.ă căđi mătơmălỦăc aăho tăđ ngăt păluy năth ăthao

- Ho t đ ng t p luy n th thao lƠ quá trình th c thi h th ng GDTC k t h p v i các

bi n pháp rèn luy n thơn th vƠ nhơn cách khác nhau, nh m t o đi u ki n t t nh t đ hoƠn thƠnh nhi m v v n đ ng trong thi đ u th thao có k t qu

- M c đích c a ho t đ ng t p luy n th thao r t đa d ng:

Nh m hoƠn thi n k chi n thu t thi đ u môn th thao

. Phát tri n th l c chung vƠ chuyên môn

Phát tri n n ng l c tơm lỦ s n sƠng thi đ u, k n ng đi u ch nh n đ nh tơm lỦ thi đ u trong th thao

* Qua ph ng pháp phơn tích k t qu ho t đ ng, ng i ta đ a ra nh ng đ c đi m tơm lỦ c a ho t đ ng t p luy n th thao sau đơy:

Ho t đ ng t p luy n th thao có tính ch t c a ho t đ ng rèn luy n th l c, Ủ chí đ

có tr ng thái sung s c thi đ u th thao

. M c đích, nhi m v t p luy n th thao c a v n đ ng viên lƠ h c t p rèn luy n nhơn cách vƠ phát tri n tƠi n ng th thao c a cá nhơn vƠ đ i th thao

. Ho t đ ng t p luy n th thao luôn h ng t i s hoƠn thi n các quá trình tâm lý và nơng cao ho t tính tơm lỦ chuyên môn trong thi đ u th thao

.Ho t đ ng t p luy n th thao di n ra trong đi u ki n luôn có s n l c th l c vƠ n

*ăCơuăh iăth oălu n:

1 c đi m tơm lỦ c a ho t đ ng th thao

2 C u trúc tơm lỦ c a ho t đ ng th thao

*ăCơuăh iăônăt p:

ng c trong ho t đ ng th thao lƠ gì? Nêu các nhóm đ ng c trong ho t đ ng TDTT

Ch ngă2.ăC ăS ăTỂMăLụăH CăTRONGăGIÁOăD CăTH ăCH T

2.1 C UăTRÚCăTỂMăLụăC Aă NGăTÁCăV Nă NGăTH ăL C

2.1.1.ăKháiăni măchungăv ăbƠiăt păth ăch tă(BTTC)

- BTTC lƠ các hƠnh vi v n đ ng qua các ho t đ ng TDTT đ c t ch c t ng ng

v i các qui lu t c a GDTC

- D u hi u n i b t c a BTTC lƠ s t ng ng gi a hình th c vƠ n i dung v n đ ng trong GDTC v i các qui lu t ti n hƠnh vi c giáo d c đó

- BTTC hình thƠnh nh m m c đích th a mưn nhu c u v n đ ng rèn luy n s c kh e

vƠ phát tri n n ng l c th ch t c a con ng i

- BTTC r t phong phú vƠ đa d ng, đ c đi m c a chúng lƠ tính chuyên môn hóa cao,

nh m gi i quy t các nhi m v GDTC vƠ thi đ u th thao M t khác, nó còn thúc đ y

vi c hoƠn thi n các ph m ch t đ o đ c, Ủ chí con ng i

* Do đó, BTTC lƠ ph ng ti n c b n đ th c hi n vƠ nghiên c u TLH TDTT,

nh m đ a ra nh ng ph ng pháp h p lỦ đ gi ng d y vƠ hu n luy n, t ch c thi đ u

th thao

2.1 2.ă c đi m,ăc uătrúcătơmălỦăc aăBTTC

- c đi m tơm lỦ c a BTTC đ c d a trên c s nghiên c u đ c đi m chung v c u trúc ho t đ ng TDTT, t ng môn c th , n i dung vƠ nhi m v GDTC c th

- s d ng h p lỦ, hi u qu các BTTC ph i xem xét c u trúc hình th c vƠ n i dung

c a nó:

+ N i dung c a các BTTC bao g m các c đ ng t o nên nó vƠ các quá trình tâm sinh lỦ di n ra khi c th th hi n các bƠi t p

+ Hình th c các BTTC lƠ c u trúc bên ngoƠi c a nó: ó lƠ hình dáng c a bƠi t p

có th quan sát vƠ đ c tr ng b i m i quan h gi a các thông s (không gian, th i gian,

đ ng l c, qu đ o v n đ ng c a các b ph n c th tham gia trong đ ng tác)

(c u trúc bên trong c a các BTTC th hi n quá trình ho t đ ng c a các ch c n ng

c a c th , s ph i h p th n kinh c , các quá trình chuy n hóa n ng l ng và các quá trình tâm lý đi u khi n v n đ ng)

- BTTC khác nhau tru c h t lƠ theo m c đ ph c t p c a các quá trình tâm lý và sau

đó lƠ theo m c đ n l c th l c vƠ tính ch t lôi cu n c a các y u t bên ngoƠi vƠo

ho t đ ng đó

- C n c vƠo m c đ ph c t p c a quá trình tơm lỦ vƠ đi u ki n môi tru ng đ th c

hi n các BTTC, có th chia các BTTC thƠnh các nhóm vƠ m i nhóm có đ c đi m tơm

lý khác nhau

Trên c s đư nêu, ng i ta chia BTTC thƠnh các nhóm sau:

2.1.2.1 Bài t păth ăch tăcóăk tăc uăđ năgi n

- Bao g m các đ ng tác đ n gi n c a các b ph n c th con ng i: u, mình, tay, chơn, l n, quay.(VD: Th d c sáng, th d c tay không, liên hoƠn.)

- V m t tơm lỦ, các bƠi t p nƠy d a trên c s c m giác chính xác c a c th vƠ các

c m giác v n đ ng c linh ho t

2.1.2 2.ăBTTCăcóăcácăđ ng tácădiăchuy nătoƠnăb ăthơnăth

- LƠ lo i bƠi t p th c hi n trên các d ng c (xƠ đ n, kép, l ch, vòng treo, nh y

- V m t tơm lỦ, các bƠi t p nƠy d a trên c s tính chính xác c a c m giác c th ,

c m giác th giác, xúc giác, c bi t, lƠ s t p trung chú Ủ vƠ trí nh thao tác lƠ y u t tơm lỦ quan tr ng đ m b o cho bƠi t p đ t k t qu cao

2.1.2 3.ăBTTCăcóăcácăđ ng tácădiăchuy nătrongăkhôngăgian

- Bao g m các lo i BTTC nh : i b , ch y, đua xe đ p, b i l i,…

- c đi m c a l ai bƠi t p nƠy lƠ ph i v t qua m t kho ng không gian nh t đ nh trong kho ng th i gian ng n nh t

- V m t tơm lỦ, các bƠi t p nƠy đòi h i cao v các quá trình tơm lỦ ph c t p nh : Tri giác chính xác v không gian, th i gian, n m v ng nh p đ , nh p đi u c a các hƠnh

đ ng c a b n thơn, s n l c Ủ chí, v t khó do các ch ng ng i vƠ m t m i gơy nên

2.1.2.4 Các bài t păv iănh ngăd ngăc ăkhácănhau

- Bao g m các bƠi t p: Nơng t , ném đ y, bƠi t p v i g y, vòng

- Các d ng c dùng trong bƠi t p nƠy khác nhau (do đ c đi m k thu t qui đ nh);

nh ng chúng đ u có đ c đi m tơm lỦ chung lƠ s tri giác v đ l n, tr ng l ng, tr ng tơm c a d ng c vƠ s n l c c a c b p khi th c hi n đ ng tác

2.1.2.5 Các BT TCă ăcácămônăth ăthaoăđ iăkháng

- G m các môn bóng, qu n v t, bóng bƠn, c u lông

- c đi m c a nhóm bƠi t p nƠy lƠ đ ng tác ph c t p, đa d ng, có tính t p th , mƠ

d u hi u tiêu bi u lƠ m i quan h ho t đ ng nhi u chi u vƠ các thƠnh viên trong đ i

ph i gi i quy t nh ng nhi m v n y sinh trong các tình hu ng thi đ u khác nhau

- V m t tơm lỦ, đòi h i ng i th c hi n ph i tri giác nhanh, chính xác v đ i t ng liên quan đ n cu c thi đ u, ph i huy đ ng t duy nh y c m đ phơn tích đúng tình

hu ng, hi u Ủ đ ng đ i, n m đ c Ủ đ c a đ i ph ng Có s ph i h p hi u qu gi a

ho t đ ng cá nhơn v i nh ng ng i khác

* Tóm l i: BTTC lƠ bƠi t p v n đ ng th l c ch u s chi ph i b i nh ng qui lu t tơm

lỦ v n đ ng, ngh a lƠ lo i hình bƠi t p có s đ nh h ng, đi u khi n vƠ đi u ch nh c a Ủ

th c m c đ cao

*ăCơuăh iăth oălu n:

Khái ni m chung v bƠi t p th ch t

vƠ c ng đ n l c c a c b p, hình th c, nh p đi u vƠ qu đ o v n đ ng

- S ti p thu đ ng tác v n đ ng c a h c sinh b t đ u t vi c xơy d ng đ c bi u

t ng t ng th c a hƠnh đ ng v n đ ng, c ng nh các đi u ki n th c hi n chúng (t c

lƠ ph i hình thƠnh đ c ch ng trình hƠnh đ ng)

- Theo qui lu t nh n th c, h c sinh ch th c hi n đ c đ ng tác đúng vƠ có ch t l ng khi đư hình dung đ c cách th c th c hi n, đ ng th i qua vi c th c hi n đ ng tác nhi u l n thì bi u t ng đó s l u l i trong trí nh

- Mu n thi t l p ch ng trình hƠnh đ ng v n đ ng t ng th , c n có s t duy tr u

t ng vƠ hình dung đ c cách th c th c hi n đ ng tác, nh m đ m b o v m t Ủ th c cho hƠnh đ ng v n đ ng, giúp h c sinh hi u sơu s c các m i quan h gi a các y u l nh

* Xét v c ch tơm lỦ, ch ng trình hƠnh đ ng v n đ ng đ c c u trúc theo s đ sau:

CH NG TRÌNH C A 1 HÀNH NG V N NG

HÌNH DUNG QUA

TH GIÁC

HÌNH DUNG QUA THÍNH GIÁC

Y U L NH

V N NG: -T N S

- NH P i U

Y U T DÙNG S C:

- C NG

- M C C NG TH NG

- TH L NG

* Tóm l i:

Theo qui lu t tơm lỦ v n đ ng, m t hƠnh đ ng v n đ ng th l c bao gi c ng th c

hi n theo m t ch ng trình hƠnh đ ng tr n v n, có s tham gia đi u khi n đi u ch nh

c a Ủ th c

xơy d ng đ c ph ng án chuy n đ ng sinh c phù h p v i m c đích hƠnh đ ng,

ch th ph i hình dung qua th giác, thính giác vƠ các tr c giác khác, v hình th c vƠ

n i dung đ ng tác Qua đó, xác l p bi u t ng v đ ng tác, hoƠn ch nh vƠ đi u ch nh

th c hi n chúng theo các thông s k thu t

Trong quá trình đó nh t thi t ph i có s can thi p c a Ủ th c, đ đánh giá đ i chi u,

a K ăn ngăv năđ ng

- LƠ s th c hi n đ ng tác d a vƠo s hi u bi t v nh ng cách th c hƠnh đ ng, m c

đ thƠnh th o trong các thao tác k thu t, nh ng k t qu ch a cao

VD: Sau khi h c k thu t ném bóng vƠo r , v n đ ng viên ti n hƠnh t p vƠ t mình

th c hi n, nh ng đ ng tác ch a hoƠn thi n (còn ch m, không liên t c, ch a chính xác,…), nh ng v n đ ng viên đó v n có th ném bóng vƠo r , d n đ n v n đ ng viên

đó bi t ném bóng vƠo r : ó lƠ k n ng

b ăK ăx oăv năđ ng

- LƠ k n ng thao tác hƠnh đ ng, nh t p luy n l p l i nhi u l n mƠ đ ng tác th c

hi n hoƠn ch nh, nhanh chóng, chính xác vƠ ti t ki m s c Nói cách khác: K ăx oălƠă

hƠnhăđ ngăt ăđ ngăhóaăcaoănh ăluy năăt p

c ăS ăkhácănhauăc năb năgi aăk ăn ngăvƠăk ăx oăv năđ ng

- K n ng lƠ kh n ng th c hi n đ ng tác ch aăđ căt ăđ ngăhóa,ăngh a lƠ khi th c

hi n đ ng tác c n có s t p trung chú Ủ cao mƠ ch t l ng ch a cao

- K x o lƠ s th c hi n đ ng tác đ tăđ năm c đ ăt ăđ ngăhóa, ngh a lƠ khi th c

hi n đ ng tác không đòi h i s chi ph i c a Ủ th c vƠ Ủ chí trong th c hi n vƠ đi u khi n hƠnh đ ng, chúng đ c gi i phóng đ chú Ủ đ n m c đích vƠ đi u ki n ho t

đ ng

2.2.2 2.ăNh ngăđ căđi mătơmălỦăc aăvi căhìnhăthƠnhăKNKXăv năđ ng

Quá trình hình thành KNKX v n đ ng trong GDTC vƠ ho t đ ng th thao

th ng di n ra qua 3 giai đo n, m i giai đo n th hi n m c ti p thu vƠ ch t l ng th c

hi n đ ng tác khác nhau Vì v y, đ c đi m tơm lỦ m i giai đo n c ng bi u hi n khác nhau

a ăGiaiăđo nă1

- LƠ giai đo n hi u bi t cách lƠm đ ng tác (còn g i lƠ giai đo n h c ban đ u v đ ng tác)