Giáo án lịch sử 7

Ngày dạy……… PHẦN I KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠITiết 1: Bài 1: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU Thời sơ – trung kì trung đại *Mục tiêu cần đạt: 1.Kiến

Trang 1

THCS EASUP

Ngày soạn:

Ngày dạy………

PHẦN I KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠITiết 1: Bài 1:

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU

(Thời sơ – trung kì trung đại)

*Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức: giúp học sinh nắm được:

- Quá trình hình thành XHPK ở Châu Âu, cơ cấu xã hội (lãnh chúa và nông nô)

- Hiểu khái niệm “lãnh địa PK” và đặc trưng của nền kinh tế lãnh địa

- Hiểu thành thị trung đại xuất hiện như thế nào, kinh tế trong thành thị trung đại khác với kinh tế lãnh địa

- Biết xác định vị trí các quốc gia PK Châu âu trên bản đồ

- Biết vận dụng phương pháp so sánh, đối chiếu lịch sử

*Tài liệu - thiết bị:

-Bản đồ Châu âu thời PK

- Tranh ảnh mô tả hoạt động trong lãnh địa PK và thành thị trung đại

- GV: từ thiên niên kỉ I TCN, các quốc gia cổ đại Phương tây Hi Lạp

và Rô-ma phát triển tồn tại đến thế kỉ V Từ Phương bắc người

Giec-man tràn xuống và tiêu diệt quốc gia này, lập nên nhiều vương quốc

mới (kể tên một số quốc gia)

- HS đọc sgk trang 3

? Sau khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rô-ma, người Giec-man đã

làm gì

+lập nhiều vương quốc mới của họ

+chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma cũ

+phong tước: công tước, bá tước

? Những việc làm này có tác động ntn đến sự hình thành XHPK ở

Châu âu

+hình thành những tầng lớp mới:lãnh chúa - nông nô

+hình thành quan hệ sản xuất PK: nông nô không có ruộng, phụ

thuộc vào lãnh chúa

? Lãnh chúa PK và nông nô được hình thành từ những tầng lớp nào

của XH cổ đại

+lãnh chúa: quí tộc, tướng lĩnh quân sự

+nông nô: nô lệ và nông dân

- GV: lưu ý thuật ngữ: lãnh chúa(sgk/153), nông nô(sgk/154) - bảng

XH mới, quan hệ sản xuất PKđược hình thành

Trang 2

THCS EASUP

lên XHPK

Hoạt động 2:

-HS đọc sgk

? Các lãnh chúa sống ở đâu? Em hãy mô tả nơi ở đó

- GV: lưu ý k/n “lãnh địa”, lãnh chúa, nông nô

+Lãnh địa: là một khu đất rộng lớn mà quý tộc tước đoạt được

gồm: đất canh tác, rừng, ao hồ, nhà thờ, lâu đài của lãnh chúa, nhà ở

của nông nô đứng đầu mỗi lãnh địa là một lãnh chúa, có mọi quyền

hành trong lãnh địa đó

- GV: Liên hệ, mở rộng với điền trang, thái ấp ở Việt nam

? Dựa vào bức tranh em có nhận xét gì về lãnh địa của các lãnh

chúa

-> rộng lớn,lâu đài, thành quách như một quốc gia thu nhỏ

? So sánh cuộc sống của lãnh chúa và nông nô trong lãnh địa

? Phân biệt sự khác nhau giữa XH cổ đại và XHPK

+XH cổ đại gồm chủ nô và nô lệ, nô lệ chỉ là công cụ biết nói

+XHPK gồm lãnh chúa và nông nô, nông nô phải nộp tô thuế

cho lãnh chúa

? Tình hình kinh tế, sản xuất trong các lãnh địa ntn

->chỉ mua muối, sắt, không trao đổi với bên ngoài, mỗi nông nô

vừa là nông dân vừa là thợ thủ công

? Thành thị trung đại xuất hiện trong thời gian nào? Vì sao nó lại

? Thành thị trung đại ra đời có ý nghĩa gì

-GV: lưu ý : sự phát triển của thành thị chính là nguyên nhân dẫn đến

sự suy vong của chế độ PK ở Châu âu

2.Lãnh địa phong kiến

-Lãnh địa bao gồm: đất đai, nhàcửa, nông nô đứng đầu là lãnhchúa

-Lãnh chúa sống sa hoa, giàucó; nông nô sống phụ thuộc vàđói khổ

3.Sự xuất hiện của các thành

thị trung đại -Kinh tế trong các lãnh địa là

nền kinh tế tự cung tự cấp

-Cuối thế kỉ XI, do nhu cầu trao

đổi hàng hoá, nhiều thành thịtrung đại ra đời

-Đời sống kinh tế, văn hoá trongcác thành thị rất phát triển-Thành thị có vai trò thúc đẩy xãhội phát triển

4.Củng cố:

1)Lãnh địa là nơi ntn? a.Trao đổi hàng hoá

b.Nông nô được tự do buôn bánc.Kãnh chúa nắm mọi quyền hành

b.Nông nô và lãnh chúac.Thợ thủ công và thương nhân3)Thành thị trung đại xuất hiện do:

a.Các lãnh chúa lập rab.Hàng hoá sản xuất ra nhiềuc.Nhu cầu trao đổi buôn bán5.Hướng dẫn học tập:

-Học bài, trả lời câu hỏi sgk

-Chuẩn bị: B2 ?Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí

?Sự hình thành CNTB ở Châu âu

Trang 3

-Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí

-Quá trình hình thành Quan hệ sản xuất TBCN trong lòng XHPK Châu âu

2.Tư tưởng:

Giúp h/s thấy được tính tất yếu, khách quan của quá trình phát triển từ XHPK lên Xh TBCN3.Kĩ năng:

-Biết dùng bản đồ xác định các cuộc phát kiến địa lí

-Biết sử dụng, khai thác tranh ảnh ls

-Bản đồ thế giới

-Tranh ảnh về phát kiến địa lí

-Các câu chuyện về các cuộc phát kiến địa lí

*Tiến trình lên lớp:

1.Ổn định lớp:

2.Kiểm tra bài cũ:

1)Miêu tả cuộc sống trong các lãnh địa Vì sao thành thị trung đại xuất hiện?

? Vì sao lại có các cuộc phát kiến địa lí

-GV: giảng k/n phát kiến địa lí: là quá trình tìm ra những con đường

mới, vùng đất mới, dân tộc mới của người Châu âu

-GV: lưu ý h/s: đk thực hiện các cuộc phát kiến địa lí: KH-KT tiến

bộ (tàu lớn – H3 sgk, la bàn chỉ phương hướng)

? Mô tả con tàu Ca-ra-ven

->nhiều buồm, to lớn, có bánh lái

? Có những cuộc phát kiến địa lí nào? tiến hành theo hướng nào

+1487: Đi-a-sơ vòng qua điểm cực nam Châu phi

+1498: Ga-ma đến Ấn Độ

+1492: Cô-lôm-bô tìm ra Châu mĩ

+1519-1522: Ma-gien-lăng đi vòng quanh trái đất

-GV: chỉ những cuộc phát kiến địa lí trên bản đồ

? Kết quả và ý nghĩa của các cuộc phát kiến này

->thúc đẩy thương nghiệp châu âu phát triển, đem lại nguyên

liệu, châu báu, đất đai

1.Những cuộc phát kiến lớn về

địa lí

-NN: sản xuất phát triển cần thị

trường, cần nguyên vật liệu

-Các cuộc phát kiến địa lí tiêubiểu: sgk

-Kết quả: tìm ra con đường mới,đem về nguồn lợi cho g.c TS,

mở rộng thị trường

-Ý nghĩa: là cuộc CM KH-KT,thúc đẩy thương nghiệp pháttriển

Trang 4

THCS EASUP-GV:giới thiệu: các cuộc phát kiến địa lí đã giúp đẩy mạnh giao lưu

kinh tế văn hoá quá trình tích luỹ tư bản cũng dần hình thành Đó là

quá trình tạo ra số vốn ban đầu và nhân công

? Quí tộc và TS Châu âu đã làm gì để có được tiền vốn và đội ngũ

công nhân làm thuê

+cướp của cải, tài nguyên ở thuộc địa

+bắt, buôn bán người da đen ở Châu phi

+cướp ruộcg đất của nông nô

? Tại sao quí tộc PK không tiếp tục sử dụng nông nô để lao động

->sử dụng nô lệ da đen thu lợi nhiều hơn

-GV: kl: người ta gọi đó là quá trình tích luỹ TB nguyên thuỷ

? Sau khi có được vốn lao động làm thuê họ làm gì

->Mở rộng kinh doanh, lập xưởng sản xuất qui mô lớn, lập

công ti thương mại và đồn điền rộng lớn

? Những việc làm này có tác động gì đối với Xh?

? Quan hệ giữa hai g.c này ntn

+TS: giàu có, bóc lột sức lao động công nhân

-Quá trình tích luỹ TB nguyên

thuỷ xuất hiện (tạo vốn và nhâncông)

-Hình thức kinh doanh TB ra đời

-XH: các g.c mới ra đời (TS &VS), quan hệ sx TBCN xuất hiện4.Củng cố:

1)Nguyên nhân các cuộc phát kiến địa lí là:

a.sản xuất phát triểnb.dư thừa nguyên vật liệuc.thiếu thị trường

d.cần nhiều vàng bạc2)CNTB ở Châu âu hình thành do:

a.kinh tế hàng hoá phát triểnb.kết quả của các cuộc phát kiến địa líc.các g.c mới ra đời: TS và VSd.quan hệ sx TBCN hình thành

5 Hướng dẫn học tập:

-Chuẩn bị: B3 ?Nguyên nhân và thành tựu của phong trào văn hoá phục hưng

?Nội dung và thành tựu của phong trào cải cách tôn giáo

*Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn:

Tiết 3: Bài 3:

CUỘC ĐẤU TRANH CỦA GIAI CẤP TƯ SẢN CHỐNG PHONG KIẾN

THỜI HẬU KỲ TRUNG ĐẠI Ở CHÂU ÂU

1.Kiến thức: giúp h/s nắm được:

-Nguyên nhân xuất hiện và nội dung tư tưởng của phong trào văn hoá Phục hưng

-Nguyên nhân dẫn tới phong trào cải cách tôn giáo và những tác động trực tiếp của phong trào này đếnXHPK Châu âu bấy giờ

2.Tư tưởng:

Trang 5

-Tranh ảnh thời kì văn hoá Phục hưng

-Tư liệu về các nhân vật lịch sử và danh nhân văn hoá tiêu biểu thời phục hưng

1)NN và YN của các cuộc phát kiến địa lí kể tên một số cuộc phát kiến tiêu biểu

2)Quan hệ sx TBCN ở Châu âu được hình thành ntn?

-GV: Trong suốt 1000 năm đêm trường trung cổ chế độ Pk đã kìm

hãm sự phát triển của Xh XH chỉ có trường học đào tạo giáo sĩ Di

sản của nền văn hoá cổ bị phá huỷ, trừ nhà thờ và tu viện G.c Ts đấu

tranh chống lại sự giàng buộc của tư tưởng Pk

-GV: giải thích “văn hoá phục hưng”: là sự phục hưng tinh thần của

nền văn hoá cổ Hi lạp và Rô-ma,sáng tạo nền văn hoá mới của g.c

TS

? Tại sao g.c TS lại chọn văn hoá làm cuộc mở đường cho đấu tranh

chống Pk

->giá trị văn hoá cổ đại là tinh hoa nhân loại, khôi phục nó sẽ có

tác động tập hợp được đông đảo dân chúng để chống lại PK

? Quê hương của nền văn hoá phục hưng ở đâu? Có những tên tuổi

nổi tiếng nào

->Quê hương: Ý

Tên tuổi: Lê-ô-na đơ Vanh-xi, Ra-bơ-le, Đê-các-tơ,

Cô-péc-níc, Sếch-xpia

-GV: giới thiệu một số tư liệu, tranh ảnh thời phục hưng

? Thành tựu nổi bật của văn hoá PH là gì

+là cuộc CM tiến bộ vĩ đại: mở đường cho sự phát triển văn hoá

Châu âu và nhân loại

? Nguyên nhân nào dẫn đến phong trào cải cách tôn giáo

? Nội dung cải cách tôn giáo của Lu-thơ

1.Phong trào văn hoá Phục Hưng (thế kỉ XIV-XVII)

-Chế độ Pk kìm hãm sự pháttriển của XH

-G.c TS có thế lực kinh tếnhưng không có địa vị XH->phong trào văn hoá phục hưng

-Nd: phê phán XHPK và giáohội, đề cao giá trị con người

2.Phong trào cải cách tôn

giáo:

-NN: giáo hội bóc lột nhân dân,cản trở sự phát triển của g.c TS-Nd: sgk

Trang 6

THCS EASUP

+Phủ nhận vai trò thống trị của giáo hội

+đòi bãi bỏ những lễ nghi phiền toái

+quay về với giáo lí Ki-tô nguyên thuỷ

-Gv: g.c PK dựa vào giáo hội để thống trị nd về mặt tinh thần, bóc lột

nd như các lãnh chúa, ngăn cấm sự phát triển của KHTN, mọi tư

tưởng tiến bộ đều bị cấm đoán

Kể câu chuyện Ga-li-lê:

? Phong trào phát triển ntn

->lan rộng sang nhiều nước Tây âu: Anh, Pháp, Thuỵ sĩ

? Tác động của phong trào đến XH ntn -Tác động: góp phần thúc đẩy các cuộc k/n nông dân, đạo Ki-tô bị phân hoá 4.Củng cố: 1)NN và YN của phong trào văn hoá PH 2)Tác động của phong trào cải cách tôn giáo đến XH Châu âu 5.Hướng dẫn học tập: Học bài, trả lời câu hỏi sgk -Chuẩn bị: B4: ?Hoàn cảnh hình thành XHPK Trung quốc ?XH Trung quốc thời Tần, Hán, Đường ntn *Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn:

Tiết 4: Bài 4

TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

1.Kiến thức: giúp h/s nắm được:

-XHPK TQ được hình thành ntn? Thứ tự và tên gọi của các triều đại PK ở TQ, tổ chức bộ máy chính quyền TQ và những đặc điểm kinh tế - văn hoá của XHPK TQ

2.Tư tưởng:

-Giúp h/s hiểu được TQ là một quốc gia PK lớn, điển hình ở Phương đông, đồng thời là nước láng giềng gần gũi của VN, có ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình ls VN

3.Kĩ năng:

-Giúp h/s biết lập bảng niên biểu thế thứ các triều đại TQ

-Biết vận dụng phương pháp ls để phân tích và hiểu giá trị của các chính sách XH của mỗi triều đại cùng các thành tựu văn hoá

-Bản đồ TQ thời PK

-Tranh ảnh một số công trình, lâu đài, lăng tẩm của TQ

-Tư liệu về các chính sách của TQ qua các triều đại

1.Ổn định lớp

1)NN và nội dung của phong trào văn hoá PH

2)Nội dung cải cách tôn giáo của Lu-thơ Tác động của phong trào đến XH Châu âu

3.Bài mới

Giới thiệu: TQ là một trong những quốc gia PK ra đời sớm, phát triển nhanh và kết thúc muộn hơn

so với các nước ở Châu âu Trong qua trình phát triển đã đạt nhiều thành tựu rực rỡ

-HS: đọc sgk

-GV: giới thiệu: tại vùng đồng bằng sông Hoàng Hà, người TQ đã

lập nên nhà nướ của mình từ 2000 năm TCN Qua các triều đại Hạ

-Thương – Chu, TQ xây dựng một nền văn minh cổ đại phát triển rực

rỡ

? Nêu những tiến bộ trong sx dưới thời Xuân Thu - Chiến Quốc và

1.Sự hình thành XHPK ở TQ

Trang 7

THCS EASUP

tác dụng của nó

->công cụ sắt ->diện tích mở rộng ->năng xuất lao động tăng

->XH phát triển

? Những biến đổi trong sx đã tác động đến XH ntn

+G.c địa chủ xuất hiện

+Nông dân bị phân hoá thành nd lĩnh canh ->quan hệ bóc lột, nd

phải nộp địa tô cho địa chủ ->quan hệ sx PK được hình thành

-GV: giải thích thuật ngữ:

+Địa chủ: sgk/152

+Nông dân lĩnh canh: những người mất ruộng phải nhận ruộng

đất của địa chủ để làm và trả bằng địa tô

+Địa tô: phần hoa lợi hoặc tiền mà người mướn ruộng phải nộp

+chia đất nước thành quận, huyện cử quan lại đến cai trị

+ban hành chế độ đo lường và tiền tệ thống nhất trong cả nước

+gây chiến tranh mở rông lãnh thổ

? Tần Thuỷ Hoàng là một ông vua ntn? Những việc làm của ông ta

đã tác động đến nd ra sao

->tàn bạo ->nd nổi dậy chống lại nhà Tần

? Kể tên một số công trình mà TTH đã bắt nd xây dựng

->Vạn lí trường thành, Cung A Phòng, lăng Li Sơn

? Nhận xét những tượng gốm H8

->cầu kì, giống người thật,sl lớn ->thể hiện uy quyền của TTH

và công sức của nd

-GV: giới thiệu: các cuộc chiến tranh nd nổi lên khắp nơi ->đất nước

rối loạn ->nhà Tần suy yếu ->nhà Hán đã lập lại trật tự ổn định XH

và thay thế nhà Tần

? Các vua thời Hán đã có những chính sách ntn

+xoá bỏ chế độ PL hà khắc của nhà Tần

+giảm tô thuế và sưu dịch cho nd

+khuyến khích nd cày cấy, khẩn hoang

? Những chính sách này có tác động ntn đến Xh

+kinh tế phát triển ->Xh ổn định ->thế nước vững vàng

+Tiến hành chiến tramnh xâm lược

? TL: so sánh thời gian tồn tại của nhà Tần và Hán Vì sao có sự

? Nêu những chính sách đối nội của nhà Đường và nhận xét

+củng cố và hoàn thiện bộ máy nhà nước: cử người thân tín đi

cai quản ở các địa phương, mở khoa thi tuyển chọn nhân tài

+giảm tô thuế, chia ruộng cho nd

3.Sự thịnh vượng của TQ dưới

thời Đường

*Chính sách đối nội: có những

c/s tích cực: cử người cai quảncác địa phương, mở khoa thichọn nhân tài, giảm thuế, chiaruộng cho nd

Trang 8

THCS EASUP

+sx pt -> xh phồn thịnh

? Nêu các c/s đối ngoại Nhận xét

->xâm lấn các vùng lân cận

NX: -giúp TQ mở rộng bờ cõi

-Tàn bạo – bành trướng lãnh thổ

-Gv: liên hệ với VN giai đoạn đó

? Sự cường thịnh của TQ bộc lộ ở những mặt nào

+đất nước ổn định

+kinh tế pt

+bờ cõi được mở rộng

*Chính sách đối ngoại: tiến hành chiến tranh xâm lược

->TQ trở thành nước cường thịnh nhất Châu á

4.Củng cố:

1)XH PK TQ được hình ntn?

2)Sự thịnh vượng của TQ biểu hiện ở những mặt nào dưới thời nhà Đường?

5.Hướng dẫn học tập:

-Chuẩn bị: B4 (tt) ?TQ thời Tống – Nguyên – Minh – Thanh ntn

?Nêu các thành tựu vh – kh – kt TQ thời Pk

*Rút kinh nghiệm:

Ngày soạn:

Tiết 5: Bài 4 (tt) TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN 1.Ổn định lớp: 2.Kiểm tra bài cũ: 1)XHPK được thành lập ở TQ ntn? Dưới thời Tần-Hán XH TQ pt ra sao? 2)Vì sao dưới thời Đường TQ trở thành quốc gia cường thịnh nhất châu á 3.Bài mới: Giới thiệu: sau khi phát triển đến độ cực thịnh dưới thời nhà Đường, TQ lại lâm vào tình trạng chia cắt suốt hơn nửa thế kỉ (907-960) Nhà Tống thành lập 960, TQ thống nhất và tiếp tục pt tuy không mạnh mẽ như trước Hoạt động 1: -GV: giới thiệu: sau đời Đường, TQ lâm vào tình trạng chia cắt (thời Ngũ đại) – nhà Tống có công thống nhất đất nước và thi hành nhiều c/s nhằm ổn định đất nước, nhưng TQ lúc này không còn mạnh như thời Đường - giữa lúc đó vua mông Cổ (Hốt Tất Liệt) tiêu diệt Tống lập nhà Nguyên ? Sau khi thống nhất đất nước nhà Tống đã làm gì +xoá bỏ và miễn giảm nhiều thứ thuế nặng nề ở thời trước +mở mang công trình thuỷ lợi +khuyến khích pt TCN: khai mỏ, luyện kim, dệt, đúc

? Nhận xét gì về những c/s này? kết quả ->tiến bộ, tích cực Kq: ổn định kinh tế, chính trị, xh, những phát minh quan trọng: la bàn, giấy, in, thuốc súng ? Dưới thời Nguyên thi hành những c/s gì +phân biệt đối xử dân tộc +người Mông có địa vị cao, người Hán ở địa vị thấp kém và bị cấm đoán nhiều thứ: cấm mang vũ khí, tập võ nghệ, ra đường và họp chợ ban đêm

? NX những c/s này? Gây phản ứng gì trong nd 4.Trung Quốc thời Tống – Nguyên *Thời Tống: -Miễn giảm thuế, sưu dịch -Mở mang thuỷ lợi -Phát triển TCN -Có những phát minh lớn:

T/d: ổn định kinh tế, chính trị,

xã hội

*Thời Nguyên:

Trang 9

THCS EASUP

->c/s phân biệt phản động ->nd đấu tranh

? C/s cai trị của nhà Tống và Nguyên có gì khác nhau? vì sao có sự

khác nhau đó

Hoạt động 2

? Nhà M và nhà T được thành lập ntn

+Minh: thủ lĩnh p/t nông dân Chu Nguyên Chương lập nên 1368

+Thanh: Lí Tự Thành lãnh đạo nd lật đổ nhà M, nhưng quân Mãn

Thanh tràn xuống chiếm TQ, lập nhà Thanh 1644

? XHPK TQ thời Minh – Thanh ntn

->nông dân và thợ thủ công: tô thuế nặng, phu phen tạp dịch, xd

nhiều công trình đồ sộ tốn kém: cố cung

-GV: giới thiệu đôi nét về Cố cung H9

? Về kinh tế có điểm gì mới

+Xuất hiện cơ sở sx quy mô lớn: xưởng dệt lớn, xưởng làm đồ

sứ chuyên môn hoá cao

+thuê nhiều nhân công, quan hệ chủ - thợ

+buôn bán với nước ngoài mở rộng

-GV: giới thiệu: trong suốt hàng ngàn năm ls, Văn hoá TQ đạt nhiều

thành tựu rực rỡ và a/h sâu rộng ra xung quanh

? Nêu những thành tựu về văn hoá, tư tưởng, nghệ thuật

+Tư tưởng: Nho giáo trở thành hệ tư tưởng và đạo đức của g.c

PK

GV:giới thiệu nd Nho giáo về Tam cương, Ngũ thường

+Văn học: nhiều nhà thơ văn nổi tiếng: Lí Bạch, Đỗ Phủ, Bạch

Cư Dị, Thi Nại Am -Thuỷ hử, La Quán Trung –Tam quốc diễn

nghĩa, Tào Tuyết Cần - Hồng lâu mộng, Ngô Thừa Ân – Tây du kí

+Sử học: sử kí Tư Mã Thiên

? Em biết những bài thơ nào của ba nhà thơ trên

? Nêu các thành tựu về mặt nghệ thuật

-GV: giới thiệu tranh Vạn lí trường thành

? Nhận xét trình độ điêu khắc qua H10 – tinh xảo, điêu luyện

? Những thành tựu trên thể hiện phẩm chất gì của người TQ

->tài hoa, sáng tạo tuyệt vời

-Nhân dân nổi dậy k/n

5.TQ thời Minh – Thanh

-Thời Minh – Thanh: lâm vàosuy thoái: vua quan sa hoa, truỵlạc, nd đói khổ

-Mầm mống kinh tế TBCN xuấthiện

6.văn hoá, khoa học – kĩ thuật

TQ thời PK

*Văn hoá:

-Tư tưởng: Nho giáo-VH - sử học: đạt nhiều thànhtựu

-Nghệ thuật: hội hoạ, điêu khắc,kiến trúc đạt trình độ cao

*KH-KT:

-Bốn phát minh quan trọng:giấy, in, la bàn, thuốc súng-Kĩ thuật đóng tàu, luyện sắt,dầu mỏ

Trang 10

1.Kiến thức: giúp h/s nắm được

-Các giai đoạn lớn của ls AĐ từ thời cổ đại đến giữa thế kỉ XIX

-Những c/s cai trị của các vương triều và những biểu hiện của sự pt thịnh đạt của AĐ thời PK

-Một số thành tựu của văn hoá AĐ thời cổ trung đại

2.Tư tưởng:

-HS thấy được ÂĐ là một trong những trung tâm của văn minh nhân loại và có a/h sâu rộng tới sự pt ls vàvăn hoá của nhiều dt Đông nam á

3.Kĩ năng:

-Hs biết tổng hợp những kiến thức ở trong bài và cả bài Các quốc gia PK ĐNA

1)Dưới thời M-T XHPK TQ ntn? Nêu những biểu hiện của mầm mống kinh tế tBCN

2)Thành tựu kinh tế, văn hoá, kh-kt TQ thời PK

? Nêu vị trí của đất nước ÂĐ

+Tên ÂĐ: bắt nguồn từ tên dòng sông Ấn

+hình thành dọc theo hai bờ sông Ấn, lưu vực và hạ lưu sông

Hằng

-GV: hai dòng sông này qua đất ÂĐ có vai trò to lớn trong việc hình

thành và phát triển của nền văn minh ÂĐ

? Các tiểu vương quốc đầu tiên đã được hình thành từ bao giờ? Ở khu

vực nào trên đất nước ÂĐ

+Ma-ga-đa: 1500TCN, là sự liên kết các thành thị, tiểu vương

quốc với nhau, đến tkỉ VI TCN đạo Phật ra đời tạo đk thống nhất đất

->Gup-ta, Hồi giáo Đê-li, ÂĐ Mô-gôn

? Sự pt của ÂĐ dưới vương triều Gúp-ta biểu hiện ntn

+phát triển mọi mặt KT-VH-XH

+công cụ bằng sắt, tượng Phật bằng đồng, dệt vải, đồ kim hoàn,

tp nghệ thuật điêu khắc

? Vương triều Đê-li đươc tl ntn? đã có những c/s gì

1.Những trang sử đầu tiên:

Xem sgk

2.Ấn Độ thời phong kiến:

-Vương triều Gúp-ta: tkỉ IV-VI

là thời kì thống nhất, phục hưng

và pt mọi mặt của ÂĐ thời Pk-Vương triều Đê-li: tkỉ XII quítộc Hồi giáo chiếm đoạt ruộngđất và ngăn cấm nghiệt ngã đạo

Trang 11

+XVI, MCổ xl ÂĐ, lập vương triều Mô-gôn

+c/s: vua A-cơ-ba xoá bỏ kì thị tôn giáo, thủ tiêu đặc quyền Hồi

giáo, khôi phục kinh tế và pt văn hoá ÂĐ

-GV: kể chuyện vua A-cơ-ba

? NX các c/s trên

->tiến bộ, tích cực

-GV: đến tkỉ XIX, TD Anh xl, ÂĐ thành thuộc địa của Anh

-GV: cũng như TQ, ÂĐ là một trong những trung tâm văn minh lớn

của loài người, nền văn minh lâu đời

? Chữ viết đầu tiên được người ÂĐ sáng tạo là chữ gì? dùng để làm

gì

->chữ Phạn: để sáng tác vh, thơ ca, sử thi, kinh

-GV: các bộ kinh khổng lồ: kinh Vê-đa là bộ kinh cổ nhất, kinh

Phật

? Kể tên các tác phẩm văn học nổi tiếng

->hai bộ sử thi: Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-ya-na

thơ Ta-go

? Kiến trúc ÂĐ có gì đặc sắc

+kiến trúc Hin-đu: tháp nhọn nhiều tầng

+Kiến trúc Phật giáo: mái tròn

-GV: giới thiệu: H11, H14, H15

? NX các thành tựu trên

Hin-đu-Vương triều Mô-gôn: tkỉ XVI-XIX có nhiều c/s tích cực: xoá

bỏ kì thị tôn giáo, khôi phụckinh tế và pt văn hoá

Lập niên biểu ls ÂĐ thời cổ trung đại

-Chuẩn bị: B6 ?Các vương quốc cổ ĐNA hình thành ntn

-Khu vực ĐNA hiện nay gồm những nước nào, tên gọi và vị trí địa lí của những nước này có những điểm

gì tương đồng với nhau để tạo nên một khu vực riêng biệt

-Các giai đoạn pt ls lớn của dt

-Nhận rõ vị trí địa lí của Cam-pu-chia và lào, các giai đoạn pt của hai nước

Trang 12

-Sử dụng bản đồ hành chính ĐNA để xác định vị trí của các vương quốc cổ và PK

-Biết sử dụng phương pháp lập biểu đồ các giai đoạn phát triển ls

-Bản đồ hành chính ĐNA

-Một số tranh ảnh về các kiến trúc nổi tiếng ở ĐNA

1)Sự pt của ÂĐ dưới vương triều Gúp-ta biểu hiện ntn?

2)Nêu những thành tựu văn hoá của ÂĐ

? Kể tên các nước hiện nay ở ĐNA

->11 nước: VN, L, C, TL, Mi-an-ma, Ma-lai-xi-a, Xin-ga-po,

In-đo-nê-xi-a, Phi-lip-pin, Bru-nây, Đông Ti-mo

Đông Ti-mo: tách ra từ một bang của In-đo-nê-xi-a, thành lập

tháng 5/2002

-HS lên chỉ lại vị trí từng quốc gia

? Điều kiện địa lí những nước này có điểm gì tương đồng

->a/h gió mùa: tạo hai mùa: khô-lạnh, mưa-nóng

? Điều kiện tự nhiên có thuận lợi và khó khăn gì cho pt ĐNA

+Thuận lợi: gió mùa + mưa

+Khó khăn: dễ sâu bệnh, lũ lụt

? kể tên các loại cây ăn quả - củ em biết

? Nêu thời gian, tên gọi, vị trí của một số quốc gia cổ ĐNA

->10 tkỉ đầu sau CN, ở phía nam

-Quan sát lược đồ ĐNA tkỉ XIII-XV

? Thời gian hình thành và pt của các quốc gia PK ĐNA, kể tên các

quốc gia đó

+cuối tkỉ XIII: Mô-giô-pa-lít

+tkỉ IX: Đại Việt, Chăm-pa, Cam-pu-chia

+giữa tkỉ XI: Pa-gan (Mi-an-ma)

+Tkỉ XIII: Su-khô-thay (Thái lan)

+Tkỉ XIV: Lạn-xạng (Lào)

? Kể tên một số thành tựu thời Pk của các quốc gia ĐNA

->kiến trúc, điêu khắc: đền Ăng-co, chùa tháp Pa-gan, tháp

Chàm

? NX kiến trúc qua H12-13

->đồ sộ, sinh động – a/h kiến trúc ÂĐ

-GV: nửa sau XVIII các quốc gia PK ĐNA bước vào giai đoạn suy

yếu, XHPK vẫn tiếp tục tồn tại tới khi thành thuộc địa của Phương

tây

1.Sự hình thành các vương quốc cổ ở ĐNA:

-Các nước ĐNA đều chịu a/hcủa gió mùa nên thích hợp cho

pt lúa nước và trồng trọt

-Các quốc gia cổ ở ĐNA như:Chăm-pa, Phù Nam

2.Sự hình thành và phát triển của các quốc gia PK ĐNA

-Từ nửa sau tkỉ X - đầu tkỉXVIII là thời kì pt thịnh vượng

4.Củng cố:

Trang 13

THCS EASUP

Lập niên biểu các giai đoạn phát triển ls lớn của khu vực ĐNA đến giữa tkỉ XIX

?Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về L và C

CÁC QUỐC GIA PHONG KIẾN ĐÔNG NAM Á

-Lược đồ các nước ĐNA

-Tư liệu về L-C

1)Kể tên các quốc gia ở ĐNA hiện nay Các nước này có điểm chung gì về đk tự nhiên

2)Lập niên biểu các quốc gia ở ĐNA đến tkỉ XIX

->người Khơ-me xuất hiện trong quá trình Nhà nước xuất hiện,

họ giỏi săn bắn, quen đào ao, đắp hồ, biết khắc bia bằng chữ Phạn

? Thời kì thịnh vượng nhất ? biểu hiện của sự thịnh vượng này

? Vì sao gọi giai đoạn Ăng-co

+Ăng-co là kinh đô có nhiều đền tháp: Ăng-co Vát, Ăng-co

Thom xd trong thời kì này

-GV: Ăng-co có nghĩa là đô thị, kinh thành Ăng-coVát xd thế kỉ XII,

Ăng-coThom xd suốt 7 tkỉ thời kì pt

? Miêu tả H14

-GV: sau thời Ăng-co, C suy yếu kéo dài tới khi TD Pháp xl 1863

? Chủ nhân của người Lào là ai

? người Lào Thơng là người ntn

+biết sáng tạo những chiếc chum đá khổng lồ đựng tro xương

người chết sau khi hoả thiêu

? Người Lào Lùm là ai? họ đã làm được những việc gì

->người Thái di cư, lập vương quốc triệu voi

3.Vương quốc Cam-pu-chia:

-Cư dân: người Khơ-me, họ lậpnên nhà nước Chân Lạp vào tkVI

-Thời kì thịnh vượng là thờiĂng-co (tk IX-XV): pt nôngnghiệp, bành trướng lãnh thổ

-Sau thời kì Ăng-co chia suy yếu

Cam-pu-4.Vương quốc Lào:

-Chủ nhân đầu tiên là người LàoThơng

Trang 14

THCS EASUP

? Sự pt thịnh vượng của Lạng Xạng thể hiện qua những biểu hiện

nào

->chia đất nước thành các mường, xd quân đội, giữ quan hệ hoà

hiếu với C và Đại việt, chống quân xl

-GV: giới thiệu Thạt Luổng: tháp cao, thờ Phật, giống kiến trúc các

nước trong khu vực

? Vương quốc Lạng Xạng suy yếu ntn

->Tkỉ XVIII: suy yếu do tranh chấp hoàng tộc ->Xiêm xâm

1.Kiến thức: đây là bài mang t/c tổng kết nên cần giúp h/s:

-Nắm được thời gian hình thành và tồn tại của XHPk

-Nắm được nền tảng kinh tế và hai g.c trong XHPK

-Bước đầu làm quen với phương pháp tổng hợp, khái quát hoá các sự kiện, biến cố ls để rút ra kl

-Bản đồ Châu âu – Á

-Tư liệu XHPK Phương đông và Phương tây

-Nêu những biểu hiện của sự pt thịnh vượng của vương quốc L và C

3.Bài mới:

Giới thiệu: XHPK là XH tiếp sau XH cổ đại, được hình thành trên cơ sở sự tan rã của XH cổ đại

Ta đi vào khái quát qt hình thành và tồn tại của XH này

? Nhắc lại: xh PK được hình thành trên cơ sở xh nào

-GV: xh PK PĐ và PT đều hình thành trên cơ sở sự tan rã của xh cổ

đại nhưng thời gian hình thành, pt và suy vong ở hai nơi này khác

nhau

? Sự hính thành xh PK ở PĐ hay ở PT sớm hơn

->PĐ

-GV: PĐ hình thành sớm hơn nhưng pt chậm chạp hơn

-HS: thảo luận các thời gian hình thành, pt, suy vong sau đó lên bảng

điền vào bảng so sánh sau

1.Sự hình thành và phát triển

của XHPK:

Trang 15

? Sau thời pt vương quốc L và C ntn

->Pháp chiếm và biến thành thuộc địa

-GV: CNTB lúc này pt thành hệ thống nên tìm kiếm thị trường và

thuộc địa

Trong thời suy vong của XHPK, quan hệ sx TBCN xuất hiện trong

lòng XHPK

? Nền ktế của các cư dân PĐ và PT có gì giống và khác nhau

+Giống: nông nghiệp kết hợp với trồng trọt chăn nuôi và TCN

+Khác: PĐ: bó hẹp trong công xã nông thôn

PT: đóng kín trong lãnh địa pK

? XHPK chia làm mấy g.c

? Các giai cấp có quyền lợi và nghĩa vụ ntn

-GV: nói thêm về chế độ địa tô

? Phương thức bóc lột của xHPK ntn

? Quan hệ các g.c ntn

->mâu thuẫn nhau

-GV: nói thêm : mâu thuẫn nhưng lệ thuộc nhau

? Nhân tố nào dẫn tới khủng hoảng xh PK và hình thành xh TB

->thành thị trung đại

-GV: tkỉ XI xuất hiện thành thị trung đại ->qt tích luỹ vốn ->tạo tiền

dề hình thành CNTB – trong lòng xh PK

? G.c nào là g.c thống trị, g.c nào là g.c bị trị? vì sao

? G.c thống trị thiết lập bộ máy nhà nước ntn

->vua đứng đầu

-GV: quyền lực của nhà vua

? Chế độ đó gọi là chế độ gì

? nêu biểu hiện của chế độ quân chủ ở PĐ và PT

+PĐ: vua tập trung quyền lực (Tần Thuỷ Hoàng)

+PT: lãnh địa – phân quyền ->tkỉ XV quân chủ - A, P, TBN

? Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước Pk

vua địa chủ lãnh chúa

nông dân lĩnh canh nông nô

? Vậy thế nào là chế độ quân chủ

-XHPK PĐ hình thành sớm hơnnhưng pt chậm chạp, thời giankhủng hoảng suy vong kéo dài-XHPK PT hình thành muộnhơn nhưng kết thúc sớm hơn

2.Cơ sở kinh tế - xã hội của

XHPK:

*Cơ sở kinh tế:

-Ở PĐ và PT nền kinh tế nôngnghiệp là chủ yếu

-Sản xuất nông nghiệp đống kíntrong công xã nông thôn (PĐ)

-Phương thức bóc lột: tô, thuế

3.Nhà nước phong kiến:

-Thể chế nhà nước: chế độ quânchủ - vua đứng đầu

-Sơ đồ bộ máy nhà nước:

Trang 16

THCS EASUP

4.Củng cố:

1)Cơ sở kinh tế của XHPK là: a.công nghiệp

b.thương nghiệpc.nông nghiệp2)XHPK có các g.c là: a.Lãnh chúa PK - Địa chủ

b.Tư sản – Vô sảnc.Nông dân lĩnh canh – Nông nô5.Hướng dẫn học tập:

-Chuẩn bị: Bài tập ls: đồ dùng vẽ bản đồ: giấy A4, bút vẽ, màu

-Rèn luyện h/s một số kĩ năng học tập ls: phân tích, tổng hợp, đánh giá, vẽ bản đồ

Giấy A4, bút vẽ, màu

1)Nêu đặc điểm của sự hình thành và phát triển xh Pk

2)Cơ sở ktế xã hội của xh PK ntn?

-tô màu

*Hướng dẫn học tập:

-Ôn lại các kiến thức đã học

-Chuẩn bị: B8: ?Ngô Quyền dựng nền độc lập ntn

?Tình hình đất nước thời Ngô-đinh ntn

(THẾ KỈ X)

Trang 17

THCS EASUPTiết 11: Bài 8:

NƯỚC TA BUỔI ĐẦU ĐỘC LẬP

-Bồi dưỡng kĩ năng lập biểu đồ, sơ đồ

-Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước

Giới thiệu: ?Chiến thắng Bạch Đằng diễn ra ntn

Sau chiến thắng, NQ xd nền độc lập, mở đầu kỉ nguyên độc lập tự chủ dt

-GV: nhắc lại: trong hơn 10 tkỉ trước nước ta chịu sự thống trị của

pk PB ->đến Ngô Quyền thì chấm dứt

? Ý nghĩa của chiến thắng Bạch Đằng

+đánh bại âm mưu xl của quân Nam Hán

->trên danh nghĩa họ Khúc vẫn phụ thuộc Hán

? Những việc làm trên có ý nghĩa ntn

? Sau khi lên ngôi NQ tổ chức đất nước ntn

+bỏ chức tiết độ sứ của pk PB

+thiết lập triều đình mới

+quy định lễ nghi trong triều đình và sắc phục của quan lại

? Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước triều Ngô

vua

quan văn quan võ

thứ sử các châu

? Vai trò của nhà vua ntn

->đứng đầu triều đình, quyết định mọi công việc chính trị, quân

sự, ngoại giao

? Đó là thể chế gì

-GV: Nx: bộ máy NN này còn đơn giản nhưng bước đầu biểu hiện ý

thức tự chủ

Thứ sử các châu: các quan địa phương, các tướng lĩnh có công

được NQ cử đi cai quản các địa phương: Đinh Công Trứ, KC Hãn

-GV: kl: những việc làm trên thể hiện ý thức độc lập tự chủ của NQ

-Tổ chức bộ máy nhà nước

-Thời Ngô đất nước yên bình

Trang 18

THCS EASUP Hoạt động 2:

? Sau khi NQ mất tình hình nước ta ntn

-GV: Sứ quân : là các thế lực pk nổi dậy chiếm lĩnh một vùng đất -GV: chỉ địa điểm đóng của 12 sứ quân trên lược đồ -HS: về nhà lập bảng thống kê theo mẫu sau STT Tên các sứ quân Địa điểm đóng quân

? Tình hình các sứ quân ntn? A/h tới đất nước ra sao +chiếm nhiều vị trí quan trọng trên khắp đất nước +làm cho dất nước loạn lạc ->tạo đk cho giặc ngoại xâm Hoạt động 3: -GV: tình trạng đất nước: rối ren: loạn 12 sứ quân, nhà Tống mưu đồ xl nước ta ? Tình hình đó đặt ra yêu cầu gì ->đòi hỏi tầng lớp thống trị phải thống nhất lực lượng, ổn định đất nước sẵn sàng đối phó với ngoại xâm ? Giữa lúc đó người nào đã xuất hiện? Ông là người ntn -HS: đọc in nghiêng sgk/27 ? Đinh Bộ Lĩnh đã làm gì +kết hợp với quân Trần Lãm, P Bạch hổ đánh các sứ quân +được nd ủng hộ ->thắng lợi ->tôn làm Vạn Thắng Vương - GV: trình bày bằng lược đồ ? ĐBL dẹp được 12 sứ quân có ý nghĩa gì ? Vậy công lao của NQ và ĐBL trong buổi đầu độc lập là gì 2.Tình hình chính trị cuối thời Ngô -944 NQ mất, Dương Tam Kha cướp ngôi, triều đình bất ổn -950 Ngô Xương Văn lật đổ DTK -965 NXV chết ->loạn 12 sứ quân 3.Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước: -ĐBL lập căn cứ ở Hoa Lư, liên kết một số sứ quân, cùng nd dẹp loạn -967 ĐBL thống nhất đất nước -YN: thống nhất đất nước, tạo đk xd đất nước chống ngoại xâm 4.Củng cố: Xảy ra loạn 12 sứ quân vì: a.uy tín nhà Ngô giảm sút b.Dương Tam Kha tiếm ngôi c.các thế lực cát cứ d.Tất cả các ý trên 5.Hướng dẫn học tập: -Học bài, trả lời câu hỏi sgk -Chuẩn bị: B9: ?nhà Đinh đã làm gì để xd đất nước ?Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Tiền Lê ?diễn biến - kết quả cuộc k/c chống Tống của Lê Hoàn *Rút kinh nghiệm:

Trang 19

-Thời Đ-TL bộ máy NN đã được xd tương đối hoàn chỉnh, không còn đơn giản như thời Ngô

-Nhà Tống xl nước ta nhưng đã bị quân dân ta đánh cho đại bại

-Nhà Đ-TL đã bước đầu xd được nền kt-vh phát triển

1)Nêu những biểu hiện về ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc xd đất nước

2)công lao của NQ và ĐBL trong buổi đầu độc lập

3.Baì mới:

Giới thiệu: sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, ĐBL bắt tay vào xd đất nước

I/ TÌNH HÌNH CHÍNH - TRỊ QUÂN SỰ

? Sau khi dẹp loạn 12 sứ quân ĐBL đã làm gì

- GV: Đại - lớn, Cồ - lớn ->nước Việt to lớn – ý đặt ngang hàng với

TQ

? Vì sao ĐTh đặt kinh đo tại Hoa Lư? Nhà Đinh đã xd kinh đô ntn

->vì: đó là quê hương ĐBl, địa hình đẹp

- HS: đọc in nghiêng sgk

? Việc nhà Đinh đặt tên nước và không dùng niên hiệu của hoàng đế

TQ nói lên điều gì

+Hoàng đế: ngang hàng với vua TQ

+Tên nước, niên hiệu: khẳng định người Việt có giang sơn bờ

cõi riêng, nước ĐV ngang hàng với QT

- GV: vương: tước hiệu vua nước nhỏ hoặc chư hầu, vua: tước hiệu

vua nước lớn

So với NQ, ĐBL đã tiến thêm một bước trong xd chính quyền

độc lập, tự chủ, khẳng định chủ quyền quốc gia dt (NQ chỉ xưng

đo tại Hoa Lư

-970 đặt niên hiệu là Thái Bình,sai sứ sang giao hảo với nhàTống

Trang 20

THCS EASUP

- GV: thời Đinh chưa có luật pháp cụ thể nên quy đinh hình phạt với

kẻ phạm tội: đặt vạc dầu, chuồng cọp

? Những việc làm của ĐBL có ý nghĩa ntn

+ổn định đời sống xh

+đặt cơ sở để xd đất nước

? Nhà Tiền Lê được thành lập trong hoàn cảnh nào

? Vì sao Lê Hoàn được suy tôn làm vua

+người tài, chí lớn

+lòng người quy phục

- GV: hành động của thái hậu Dương Vân Nga lúc này là đúng đắn

và đáng ca ngợi vì bà đã biết hi sinh quyền lợi dòng họ bảo vệ lợi ích

dt

? Sau khi lên ngôi Lê Hoàn đã làm gì

- GV: Nhà Tiền Lê: phân biệt với Hậu Lê của Lê Lợi

Thuật ngữ: thái sư, đại sư sgk/155

? Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền trung ương

vua(thái sư-đại sư) quan văn quan võ tăng quan

quan địa phương

? NX tổ chức NN dưới thời Tiền Lê? So sánh với thời Đinh

->hoàn thiện thêm một bước

- GV: đầu 981, quân Tống do Hầu Nhân bảo chỉ huy tiến sang xl ta

theo hai đường thuỷ bộ

? Trước tình hình đó Lê Hoàn đã làm gì

->cho đóng cọc trên sông BĐ

- GV: giảng bằng lược đồ

+quân thuỷ: bị ta đánh ác liệt phải rút lui

+quân bộ: : bị ta đánh ác liệt phải rút về nước

+Hầu nhân Bảo bị giết, nhiều tướng bị bắt

- GV: nói thêm về kế hoạch đóng cọc trên sông BĐ (kế thừa NQ) và

cách đánh địch

? Thắng lợi này có ý nghĩa gì

-Phong vương cho con, cửtướng thân cận nắm chức vụ chủchốt, xây cung điện, đúc tiền,quy định hình phạt

-Nhà Tống lăm le xl-Lê Hoàn được suy tôn làm vua

-xây dựng quân đội: cấm quân

và quân địa phương

3.Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn:

-Đầu 981 quân Tống kéo sang

xl ta-Lê Hoàn trực tiếp lãnh đạo k/c-Kết quả: giặc thất bại phải rút

về nước

-YN: bv độc lập dt, đánh bạinguy cơ xl của quân Tống, bước

pt mới của đất nước

Trang 21

THCS EASUP

- GV: sau khi c/tranh chấm dứt, LH vẫn sai sứ sang TQ trao trả tù

binh và đặt lại quan hệ bình thường ->mqh hoà hảo

4 Củng cố: -Tường thuật lại cuộc k/c bằng lược đồ

5.Hướng dẫn học tập: -Học bài, trả lời câu hỏi sgk

-Chuẩn bị: B9: ?nhà Đinh đã làm gì để xd đất nước

?Vẽ sơ đồ tổ chức chính quyền thời Tiền Lê

?diễn biến - kết quả cuộc k/c chống Tống của Lê Hoàn

1)ĐBL đã làm gì để xd đất nước? YN của những việc làm này?

2)Vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy NN thời Tiền lê Giải thích và nhận xét (ss với nhà Đinh)

3)Trình bày cuộc k/c chống Tống của Lê Hoàn

3.Bài Mới:

Giới thiệu: dưới thời Đinh - Tiền Lê tình hình chính trị ổn định, quân sự pt ->tạo đk pt kinh tế văn hoá

- GV: giới thiệu: trước đây ruộng đất nằm trong tay quan lại

? Dưới thời Đinh-Tiền Lê tình hình ruộng đất ntn

- GV: ngoài ra nd còn phải đi lính và lao dịch

? Triều đình đã làm gì để khuyến khích NN pt

+lễ cày tịch điền

+khai khẩn đất hoang

+trồng đâu nuôi tằm

- Qsát tranh mô tả lễ cày tịch điền

? Vua Lê Đại hành tổ chức lễ cày tịch điền thể hiện điều

gì

-> quan tâm sx - khuyến khích

? Tất cả những việc làm trên có ý nghĩa gì

? Thời Đinh - Tiền Lê có những nghề thủ công nghiệp nào

- GV: nghề xây cung điện, nhà cửa, chùa chiền tập trung nhiều thợ

khéo ->nhiều công trình có giá trị: kinh đô Hoa Lư, đền thờ, lăng

- HS: đọc in nghiêng sgk/32

- Qsát H20

? Mô tả cung điện Hoa Lư để rhấy được sự pt của thời Tiền Lê

->cột dát vàng bạc, có nhiều điện, đài tế, chùa chiền, kho vũ khí,

kho thóc thuế quy mô cung điện hoành tráng

->YN: sx được ổn định, pháttriển

*Thủ công nghiệp:

-Lập nhiều xưởng sx-Nghề cổ truyền ptriển

Trang 22

THCS EASUP

? Tình hình thương nghiệp ntn

? Việc thiết lập quan hệ bang giao với nhà Tống có ý nghĩa gì

+củng cố nền độc lập

+tạo đk ngoại thương ptriển

? Nx chung tình hình kinh tế thời Đinh-Tiền Lê

->ptriển mọi mặt

? Nguyên nhân sự ptriển này

- GV: kl: đánh dấu những bước đầu của việc xd nền kinh tế tự chủ

tầng lớp bị trị(nông dân-thợ thủ công-thương nhân-địa chủ)

tầng lớp nô tì

? Tại sao các nhà sư thuộc tầng lớp thống trị (tại sao được trọng

dụng)

+đạo Phật được truyền bá rộng rãi

+gd chưa ptriển ->người đi học ít, chủ yếu là các nhà sư ->nd và

nhà nước quý trọng

- GV: kể câu chuyện nhà sư Đỗ Thuận: năm 987 Lý Giác-Sứ thần

nhà Tống sang nước ta, vua Lê sai Đỗ Thuận giả làm người chèo

thuyền đưa sứ giả qua sông Thấy hai con ngỗng trên mặt nước Lý

Giác ngâm:

Ngỗng kia ngỗng một đôiNgửa mặt nhìn chân trời

Đỗ Thụân đang cầm chèo liền đọc nối theo:

Lông trắng phô nước biếcChèo hồng rẽ sóng bơi

? Qua câu chuyện nói lên điều gì

- GV: thành phần chủ yếu trong xh là nông dân: là người dân tự do,

cày ruộng công làng xã, quyền lợi gắn với nhà nước - cuộc sống đơn

giản, bình dị; nô tì: cực khổ, dưới cùng của xh

? Đời sống sinh hoạt của người dân ntn

+chùa chiền được xd khắp nơi,

+nhiều loại hình vh dg được tổ chức trong các ngày lễ hội: ca hát,

nhảy múa, đua thuyền, đánh đu

- GV: vào những ngày vui vua cũng thích đi chân đất cầm xiên lội ao

2.Đời sống xã hội và văn hoá:

* Tổ chức xã hội:

-Sơ đồ:

*Văn hoá:

-GD chưa ptriển-Đạo Phật được truyền bá rộngrãi

-Chùa chiền xd nhiều

-Các loại hình văn hoá dân giankhá ptriển

Trang 23

THCS EASUP

4.Củng cố:

-Nguyên nhân ktế Đ-TL ptriển

-Kể các câu chuyện về vua Đinh, vua Lê Đại Hành, thái hậu dương Vân Nga mà em biết

NHÀ LÍ ĐẨY MẠNH CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC

1.Kiến thức: Giúp h/s:

-Nắm vững các sự kiện về việc thành lập nhà Lí cùng với việc dời đô về Thăng Long

-Việc tổ chức lại bộ máy nhà nước xây dựng luật pháp và quân đội

2.Tư tưởng:

-Lòng tự hào là con dân nước Đại Việt

-Ý thức chấp hành pháp luật và nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc

3.Kĩ năng:

-KN lập bảng, biểu thông kê, hệ thống các sự kiên trong khi học bài

-Bản đồ Việt nam

-Sơ đồ (trống) tổ chức hành chính nhà nước

-Kinh tế thời Đ-TL ptriển về những mặt nào? Nguyên nhân của sự phát triển này

-Đời sống xh và vh nước ĐCV có gì thay đổi

3.Bài mới:

Giới thiệu: Lê Hoàn lên ngôi lập nên nhà Tiền Lê và tiến hành những việc làm tiến bộ ổn định phát triểnđất nước Nhưng đến cuối triều Lê, các vua ăn chơi sa sỉ, không quan tâm đến đất nước ->nhà Lê sụp đổ,nhà Lí tl

? Tình hình chính trị cuối Tiền Lê ntn

- GV: sau khi Lê Hoàn mất thái tử Long Việt lên ngôi được 3 ngày

thì bị Long Đĩnh giết chết – Long Đĩnh tự xưng làm vua Đây là tên

vua càn rỡ, râm đãng, tàn bạo khiến trong ngoài ai cũng căm giận

Nhà vua thường lấy sự giết người làm trò chơi: bắt tù nhân lấy rơm

tẩm dầu quấn vào người đốt sống, bắt trèo lên cây rồi ở dưới sai

1.Sự thành lập nhà Lí:

-1009 Lê Long Đĩnh chết, triềuTiền Lê chấm dứt

Trang 24

THCS EASUP

người chặt gốc, bỏ người vào sọt thả xuống sông, lấy mía để lên đầu

nhà sư róc vỏ rồi vờ nhỡ tay bổ dao vào đầu cho chảy máu rồi cười

? Lý Công Uẩn là người ntn (có đức-uy tín)

? Sau khi lên ngôi LCU làm gì

? Đại La là nơi ntn? Vì sao nhà Lý lại rời đô về Đại La

->địa hình thuận lợi và là nơi tụ họp của bốn phương

- GV: chỉ vị trí Hoa Lư và Thăng Long trên bản đồ

- GV: treo sơ đồ trống – giúp h/s điền vào bằng các câu hỏi gợi ý

+Chính quyền trung ương

vua(quan đại thần)

quan văn quan võ

+Chính quyền địa phương

lộ, phủhuyệnhương, xã

- GV: giảng các sơ đồ

- GV: thời Lý, khi một hoàng tử được chọn nối ngôi phải ra ngoài

thành sống để tìm hiểu nd; đặt chuông trước điện Long Trì để nd có

oan ức đánh kêu oan

? YN những việc làm trên

->xd chính quyền quân chủ nhưng luôn quan tâm đ/s nd và coi

dân là gốc rễ lâu bền

? Ở các triều đại N-Đ-TL đã có bộ luật nào được ban hành chưa

- GV: 1042 bộ luật đầu tiên của nước ta ra đời

? Nguyên nhân ra đời bộ luật

- HS: đọc in nghiêng sgk/37

- GV: nêu một số nét chính: bộ luật gồm 3 quyển quy định chặt chẽ

việc bv nhà vua và cung điện, bv tài sản của nd – đến nay bộ luật này

->chú ý pt sx và quyền lợi của nd, nghiêm cấm mổ trộm trâu bò,

bv sx nông nghiệp, người phạm tội bị xử phạt nghiêm khắc

? Quân đội nhà Lý được tổ chức ntn

- Qsát bảng phân chia sgk

? Nêu cách tuyển chọn và nhiệm vụ của hai loại quân

? So sánh với tổ chức quân đội thời Đ-Tl

->cùng có hai loại quân nhưng nhà Lý tổ chức chặt chẽ hơn,

-LÝ Công Uẩn được tôn lênlàm vua, lập ra nhà Lý

-1010 nhà Lý rời đô về Đại La

và đổi tên là Thăng Long

-Đổi tên nước là Đại Việt-Tổ chức chính quyền:

2.Luật pháp và quân đội:

*Luật pháp:

-1042 nhà Lý ban hành bộ hìnhthư - bộ luật thành văn đầu tiêncủa nước ta

-YN: nhằm bv chính quyềnquân chủ và quyền lợi của nd-

*Quân đội:

-Gồm cấm quân và quân địa

Trang 25

THCS EASUP

nhiệm vụ rõ ràng nặng nề hơn

? Nhà Lý thi hành c/s gì trong quân đội? NX

->gửi binh ở nhà nông ->vừa tạo quân đội mạnh vừa sx

- HS: đọc sgk về trang bị vũ khí: có các loại binh chủng:

bộ-thuỷ-kỵ-tượng vũ khí: giáo-mác-cung-nỏ-máy bắn đá

- GV: treo bản đồ VN thời L-T cho h/s thấy: vùng biên giới phía

Bắc và TB nước ta có các lộ: Lạng Châu-Tuyên Hoá-Quy Hoá-Đà

Giang là nơi cư trú của các dt ít người, họ có nhiều công trong xd

và bv TQ Khi lên ngôi LCU chủ trương gả công chúa và ban chức

tước cho các tù trưởng , đồng thời người nào có ý định tách khỏi ĐV

sẽ bị trấn áp

? Em suy nghĩ gì về chủ trương này

->tạo khối đoàn kết toàn dân, củng cố thống nhất quốc gia

? C/s đối ngoại của nhà Lý ntn

->mở rộng quan hệ, tạo đk nd ĐV qua lại buôn bán, kiên quyết

chống lại những cuộc xâm lấn của nước ngoài

- GV: dùng lược đồ ĐV chỉ vị trí của nước ta với Chăm-pa, Chân

Lạp, Tống ->ý thức giữ gìn mối hoà hiếu láng giềng

? Mục đích của c/s đối ngoại

? So sánh c/s của triều Lý với các triều đại trước

->vừa mềm dẻo vừa kiên quyết

phương

-Thi hành c/s “ngụ binh ưnông”

-Chú trọng tạo khối đoàn kếttoàn dân

-Quan hệ bình đẳng với cácnước láng giềng

4.Củng cố:

-Điền thông tin vào ô trống trong sơ đồ NN

-Công lao của LCU là gì?

5 Hướng dẫn học tập:

-Chuẩn bị: B11: ?âm mưu xl của nhà Tống

-Vẽ và sử dụng lược đồ trong khi học và trả lời câu hỏi

Trang 26

2.kiểm tra bài cũ:

-Nhà Lý tổ chức chính quyền Trung ương và địa phương ntn?

-Nhà Lý đã làm gì để củng cố quốc phòng

3.Bài mới:

Giới thiệu: sau khi nhà Lý được tl, cư dân ĐV được sống một c/s yên bình; nhưng bên ngoài nhà Tống vẫn

âm mưu xl nước ta

I/ GIAI ĐOẠN THỨ NHẤT (1075-1076)

? Sau khi tl nhà Lý có c/s quan hệ với nhà Tống ntn

? Từ giữa tkỉ XI, tình hình nhà Tống ra sao

+ngân khố tài chính cạn kiệt

+nội bộ mâu thuẫn

+nd đói khổ đấu tranh

+người Liêu - Hạ quấy nhiễu

? Trước tình hình đó nhà Tống chủ trương ntn

- HS: đọc in nghiêng/39

? Chúng đã làm gì để mở đường xl nước ta

->xúi giục vua chăm-pa đánh phía nam, ngăn cản việc buôn bán

của nd hai nước, dụ dỗ các tù trưởng dt ít người

->tổ chức binh mã đánh trả các cuộc quấy phá, làm thất bại âm

mưu dụ dỗ các tù trưởng, đánh bại ý đồ tấn công của chăm-pa

chuẩn bị cho quân đem đánh những nơi tập trung quân lương

của nhà Tống

? Câu nói cảu LTK “ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh

trước để chặn thế mạnh của giặc” nói lên điều gì ->stạo

- HS: đọc in nghiêng/40

? Nhà Tống chưa tiến quân sang nước ta mà nhà Lý đã chuẩn bị t/c

trước, việc làm này có chính đáng không?

->chính đáng vì tiến công để tự vệ

- GV: giảng trên lđồ

Châu Ung-Châu Liêm-Châu Khâm là nơi quân Tống tập trung ll

đánh ĐV: quân bộ chủ yếu là quân lính các tộc thiểu số do các tù

trưởng lãnh đạo Tông Đản-Lưu Kỷ-Hoàng Kim Mãn-Thân Cảnh

Phúc-Vi Thủ An đánh Châu Ung Quân thuỷ do LTK trực tiếp chỉ

huy đánh Châu Khâm-Châu Liêm, sau về bao vây thành Ung Châu

Để cô lập kẻ thù và tranh thủ sự ủng hộ của nd TQ trên đường đi

LTK cho yết bảng nói rõ mđích tự vệ của mình

? Việc chủ động t/c để tự vệ của nhà Lý có ý nghĩa ntn

? TL: Những biểu hiện nào cho thấy ta chỉ tự vệ chứ không phải tiến

quân xl

+ta chỉ t/c căn cứ quân sự, lương thảo mà địch chuẩn bị cho cuộc

1.Nhà Tống âm mưu xâm lược

-Cử LTKiệt làm tổng chỉ huy tổchức k/c

-Thực hiện chủ trương “tiếncông trước để tự vệ”

*Diễn biến:

-10.1075 LTK cùng Tông Đảnchỉ huy hơn 10 vạn quân tiếnvào đất Tống

-Cho yết bảng nói rõ mục đích

tự vệ của ta-Kết quả: hạ thành Ung Châu,tướng giặc tự tử

-YN: làm thay đổi kế hoạch vàchậm lại cuộc t.c xl của nhàTống

Trang 27

-Trình bày âm mưu xl của nhà Tống

-Vua tôi nhà Lý đã làm gì để đối phó với âm mưu trên

3.Bài mới:

- GV: ngay sau thắng lợi trên đất Tống rút về nước, LTK gấp rút

cho quân chuẩn bị k/c

? Công cuộc chuẩn bị k/c diễn ra ntn

- GV: giảng trên lược đồ

+địch dự định kéo vào nước ta theo hai hướng nên LTK đã bố

trí:

+một đạo quân chặn giặc ở vùng biển Quảng Ninh, không cho

thuỷ quân địch vượt qua

+đường bộ được bố trí dọc chiến tuyến sông Cầu qua đoạn Như

Nguyệt và xây dựng chiến tuyến Như Nguyệt không cho giặc vào sâu

+Các tù trưởng dt ít người cho quân mai phục những vị trí quan

trọng

? Vì sao LTK chọn sông Cầu làm phòng tuyến chống quân Tống

+là vị trí chặn ngang các hướng tiến công của địch từ Quảng Tây

– TQ đến Thăng Long

+như chiến hào tự nhiên khó vượt qua

? Phòng tuyến được xd ntn

->đắp bằng đất cao vững chắc, nhiều giậu tre dày đặc

? Sau thất bại Ung Châu thái độ quân Tống ra sao? Chúng đã làm gì

- GV: giảng trên lược đồ

+cuối 1076 10 vạn bộ binh tinh nhệu, 1 vạn ngựa chiến, 20 vạn

dân phu do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy vào nước ta, một đạo quân

do Hoà Mâu tiếp ứng theo đường biển

+khi đến phòng tuyến NNguyệt quân Tống phải đóng quân ở bên

1.Kháng chiến bùng nổ:

-LTK hạ lệnh cho các địaphương ráo riết chuẩn bị k/c

-Chọn phòng tuyến Như Nguyệt

là nơi đối phó giặc

-Cuối 1076 quân Tống kéo vàonước ta

Tiêu đề	Khái Quát Lịch Sử Thế Giới Trung Đại
Trường học	THCS EASUP
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	54
Dung lượng	588,5 KB