Vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong dạy học phép biến hình ở lớp 11 trường THPT

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM Nguyễn Văn Duẩn VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH Ở LỚP

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học toán

Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên, năm 2011

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Nguyễn Văn Duẩn

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG DẠY HỌC PHÉP BIẾN HÌNH Ở LỚP 11 TRƯỜNG THPT

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học toán

Trang 3

- 3 -

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả lòng chân thành và tình cảm của mình, em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới: Trường ĐHSP–ĐHTN, Khoa Sau đại học, Ban chủ nhiệm khoa Toán ĐHSP Thái Nguyên đã cho phép và tạo mọi điều kiện thuận lợi để

em hoàn thành luận văn

Em xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trong bộ môn Phương pháp giảng dạy môn Toán đã đưa ra nhiều ý kiến quý báu giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo trong

tổ toán, các em học sinh lớp 11 trường Trung học phổ thông Gang Thép, Thái Nguyên đã tạo điều kiện thuận lợi, đã động viên, giúp đỡ em hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu của mình

Cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã thường xuyên động viên và giúp tôi hoàn thành luận văn Cảm ơn các bạn học viên cùng nhóm chuyên ngành Phương pháp giảng dạy đã giúp tôi rất nhiều trong quá trình thực hiện luận văn này Đặc biệt là sự quan tâm, giúp đỡ tận tình, chu đáo của TS Trịnh Thanh Hải người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học trong suốt quá trình em thực hiện đề tài

Do điều kiện bản thân và thời gian có hạn, mặc dù đã cố gắng rất nhiều song bản luận văn này chắc chắn không tránh khỏi sai sót Em rất mong tiếp tục nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của các nhà khoa học, các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 8 năm 2011

Tác giả

Nguyễn Văn Duẩn

Trang 4

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Viết đầy đủ

CNTT Công nghệ thông tin GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

GV Giáo viên

HS Học sinh NXB Nhà xuất bản PPDH Phương pháp dạy học PH&GQVĐ Phát hiện và giải quyết vấn đề SGK Sách giáo khoa

THPT Trung học phổ thông

Tr Trang

? Câu hỏi

Trang 5

Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 Dạy học toán theo phương pháp phát hiện và giải quyết

1.1.3 Đặc điểm của dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề 9 1.1.4 Các hình thức dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề 10 1.1.5 Thực hiện dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề 12 1.1.6 Những ưu điểm và một số lưu ý khi dạy học phát hiện và

1.2 Nội dung, chương trình và mục tiêu dạy học nội dung

1.3 Thực trạng của hoạt động dạy học toán và dạy học nội

dung phép biến hình ở trường THPT

15

1.4 Những yếu tố tích cực của CNTT có thể tích hợp vào quá

1.5 Thiết kế câu hỏi “mở” với sự hỗ trợ của PMDH trong các

bước của dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề

1.5.1 Câu hỏi mở

18

Trang 6

1.5.2.Yêu cầu khi đặt câu hỏi

1.5.3 Tương tác với các PMDH khi đặt câu hỏi

20

Chương II VẬN DỤNG DẠY HỌC NỘI DUNG PHÉP BIẾN

HÌNH BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÁT HIỆN VÀ GIẢI

QUYẾT VẤN ĐỀ VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA PMDH

21

2.1.Các bước triển khai dạy học nội dung phép biến hình theo

phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của

PMDH

2.1.1 Đề xuất quan điểm vận dụng

2.1.2 Đề xuất các bước triển khai dạy học PH&GQVĐ với sự hỗ

2.2 Thiết kế một số giáo án dạy học chương phép đồng dạng và

phép dời hình ở lớp 11 theo hướng phát hiện và giải quyết vấn

Trang 7

- 7 -

Trang 8

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của thời đại, nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước, Giáo dục Việt Nam đang đứng trước bài toán phải đổi mới một cách toàn diện từ mục tiêu giáo dục, nội dung đến phương pháp, phương tiện dạy học Vì thế Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung ương Đảng

cộng sản Việt Nam [1] đã chỉ rõ: “Mục tiêu giáo dục đào tạo phải hướng vào

đào tạo những con người lao động tự chủ, sáng tạo, có năng lực giải quyết các vấn đề thường gặp, qua đó mà góp phần tích cực thực hiện mục tiêu lớn của đất nước là dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Luật giáo dục năm 2005 [2] đã đề ra: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông

là giúp học sinh (HS) phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm

mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc

đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.Để thực

hiện mục tiêu trên, Luật giáo dục nước ta đã quy định rõ: “Phương pháp giáo

dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, từng môn học, bồi dưỡng năng lực tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng thú trong học tập cho HS”.[2-Điều 28, mục 2]

Những quy định trên phản ánh nhu cầu đổi mới phương pháp giáo dục

để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu nói chung của phương pháp giáo dục ở nước ta hiện nay Mâu thuẫn này

đã làm nảy sinh và thúc đẩy một cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) ở tất cả các cấp trong ngành giáo dục với định hướng: PPDH cần

Trang 9

- 2 -

hướng vào việc tổ chức cho HS học tập trong hoạt động và bằng hoạt động tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo

Theo TS Trịnh Thanh Hải và TS Đào Thái Lai [16] cho rằng: "Để đổi

mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học thì một trong các biện pháp khả thi

là biết kết PPDH truyền thống với PPDH không truyền thống trong đó có sự kết hợp công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) nói chung vàphần mềm dạy học (PMDH) nói riêng như một công cụ đắc lực”

Nếu việc khai thác phần mềm chỉ để đưa ra các hình ảnh trực quan, sinh động thì tác động của PMDH đến việc đổi mới PPDH vẫn còn ở mức hạn chế PMDH chỉ thực sự phát huy hiệu quả nếu ta khai thác chúng để tạo ra một môi trường có dụng ý sư phạm nhằm khuyến khích HS phát huy tính tích cực, khả năng tư duy sáng tạo trong học tập hình học Với sự hỗ trợ của PMDH ta có thể thiết kế các hoạt động mà trong các điều kiện khác rất khó hoặc không thể thực hiện được Chính quá quá trình tương tác với PMDH, HS sẽ phát hiện và

chiếm lĩnh tri thức một cách chủ động, tích cực

Trong chương trình toán phổ thông, nội dung Phép dời hình và phép đồng dạng là một trong những nội dung cơ bản, trọng tâm và cũng là vấn đề khó Vì HS lần đầu được làm quen với khái niệm biến hình nên HS còn có những chỗ chưa hiểu, giáo viên (GV) cũng còn gặp một số trở ngại, băn khoăn khi dạy học Hiện nay, nhiều GV đã sử dụng phương pháp PH&GQVĐ để dạy học nội dung này nhưng chủ yếu mới dừng lại ở PPDH truyền thống hoặc có

sử dụng một số PMDH hỗ trợ nhưng mới chỉ ở mức độ minh họa

Xuất phát từ những lý do trên mà tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu cho

luận văn thạc sĩ là: “Vận dụng phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề

với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin trong dạy học phép biến hình ở lớp

11 trường THPT”

Trang 10

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học nội dung phép biến hình

ở lớp 11 trường THPT theo hướng PH&GQVĐ với sự hỗ trợ của phần mềm dạy học

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tìm hiểu về phương pháp dạy học PH&GQVĐ và PMDH

- Đề xuất biện pháp khai thác các PMDH trong dạy học phép biến hình

ở lớp 11 trường THPT theo hướng PH&GQVĐ

- Xây dựng một số giáo án dạy học chương Phép dời hình và phép đồng dạng của Hình học 11 theo hướng của đề tài

- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của đề tài

4 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp dạy học PH&GQVĐ và dạy học ứng dụng CNTT

4.2 Khách thể nghiên cứu

Phương pháp dạy học môn Toán

5 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được biện pháp dạy học học nội dung phép biến hình ở lớp

11 theo phương pháp PH&GQVĐ với sự hỗ trợ của PMDH một cách phù hợp thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học nội dung này

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nghiên cứu lí luận

- Nghiên cứu các văn bản, tài liệu chỉ đạo của Bộ GD&ĐT liên quan đến đổi mới PPDH và dạy học có ứng dụng CNTT

- Nghiên cứu các tài liệu về phương pháp dạy học PH&GQVĐ

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	324,48 KB