Mục tiêu + Học sinh nắm đợc sơ lợc về bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học : Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử , cấu tạo bảng tuần ho
Trang 1Tôi có trọn bộ giáo án từ 6 đến 9 Toán và Vật Lý , hoá học ai cần liên hệ cung cấp miễn phí theo
số 0973.246879 ( gặp minh )
Tuần 20
Tiết 39 + 40 : Sơ lợc về bảng tuần hoàn các
nguyên tố hoá học
A Mục tiêu
+ Học sinh nắm đợc sơ lợc về bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học : Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử , cấu tạo bảng tuần hoàn gồm ô nguyên tố , chu kì , nhóm Thông qua đó hiểu đợc ô nguyên tố cho biết gì , chu kì là gì , nhóm là gì
+ Học sinh nắm đợc quy luật biến đổi tính chất của các nguyên tố trong chu kì , nhóm
+ Rèn luyện kĩ năng sử dụng bảng tuần hoàn để từ đó dựa vào vị trí của nguyên tố ta có thể suy đoán ra cấu tạo nguyên tử , tính chất cơ bản của nguyên tố và ngợc lại
+ Giáo dục cho các em tính cẩn thận trong quá trình sử dụng bảng tuần hoàn
B Chuẩn bị
Gv : Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học , ô nguyên tố phóng to , chu kì 2
và 3 phóng to , nhóm I và VII phóng to , bảng phụ vẽ sơ đồ cấu tạo nguyên
tử của một số nguyên tố
HS : Ôn lại các kiến thức về cấu tạo nguyên tử ở lớp 8
C Các hoạt động trên lớp
1 ổ n định tổ chức ( 1 phút )
2 Kiểm tra bài cũ
3 Bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1 : Vào bài ( 5 phút )
GV ? Em hãy cho biết :
+ Nội dung chính của chơng 2 và 3 là
gì ?
+ Hiện nay có khoảng bao nhiêu
nguyên tố hoá học ?
Gv : Giới thiệu : Các nguyên tố hoá
học đã đợc các nhà bác học nghiên
cứu , sắp xếp vào một hệ thống gọi là
bảng hệ thống tuần hoàn các nguyên
tố hoá học
Gv : Đa bảng tuần hoàn các nguyên
tố hoá học phóng to , treo trớc lớp để
học sinh quan sát
Gv : Nêu vấn đề : Bảng tuần hoàn các
nguyên tố hoá học đợc cấu tạo nh thế
Hs : Trả lời chơng 2 và chơng 3 ta
đ-ợc nghiên cứu một số các nguyên tố hoá học – kim loại và phi kim điển hình
Hs : Có khoảng trên 100 nguyên tố
Hs : Nghe giảng
Hs : Nghe giảng
Trang 2nào và nó có ý nghĩa gì ? Thầy trò ta
sẽ tìm hiểu thông qua bài học hôm
nay
Hoạt động 2 :
I Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn( 5 phút )
Gv : Yêu cầu học sinh đọc SGK để tự
rút ra thông tin một vài nét về lịch sử
của bảng tuần hoàn
Gv ? Trong bảng tuần hoàn các
nguyên tố đợc sắp xếp dựa trên cơ sở
nào ?
Hs : Đọc sách giáo khoa
Hs : ( Trả lời và ghi vào vở ) Trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học đợc sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
Hoạt động 3
II Cấu tạo bảng tuần hoàn
1 Ô nguyên tố ( 10 phút )
Gv : Giới thiệu : Bảng tuần hoàn các
nguyên tố hoá học có trên 100
nguyên tố và mỗi nguyên tố đợc xếp
vào một ô
Gv : Yêu cầu học sinh quan sát ô số
12 phóng to ở trớc lớp và hỏi : Nhìn
vào ô thứ 12 ta biết đợc thông tin gì
về nguyên tố ?
Gv : Yêu cầu HS cho biết thông tin
về một ô nguyên tố khác ( bất kì )
GV ? Số hiệu nguyên tử cho ta biết
điều gì và nguyên tố ?
Gv : Số hiệu nguyên tử Natri là 11
cho em biết điều gì ?
Gv : Yêu cầu hs cho một vài ví dụ
khác để biết số hiệu nguyên tử cho
biết những gì ?
Gv : Chốt lại vần đề :
+ Ô nguyên tố cho biết : Số hiệu
nguyên tử , KHHH , tên nguyên tố ,
nguyên tử khối của nguyên tố
+ Số hiệu nguyên tử = số thứ tự = số
ĐV điện tích hạt nhân = số electron
trong nguyên tử
Hs Quan sát và trả lời : Ô nguyên tố cho biết số hiệu nguyên tử , kí hiệu hoá học của nguyên tố , tên nguyên
tố , nguyên tử khối của nguyên tố
Hs : Số hiệu nguyên tử = số thứ tự =
số đơn vị điện tích hạt nhân = số electron trong nguyên tử
Thí dụ : Số hiệu nguyên tử của natri
là 11 cho biết Natri ở ô số 11 , điện tích hạt nhân nguyên tử natri là 11+ ,
có 11 electron trong nguyên tử
Hs : Nghe và ghi vào vở của mình
Hoạt động 4
2 Chu kì ( 10 phút )
Gv : Yêu cầu Hs tìm hiểu trong sgk Hs : Nghiên cứu sgk , trao đổi , thảo
Trang 3để thấy đợc các chu kì có đặc điểm gì
giống nhau ? chu kì là gì ?
Gv : Nhìn vào bảng tuần hoàn em
cho biết có mấy chu kì ?
Gv : Giới thiệu có 7 chu kì trong đó
các chu kì 1 , 2, 3 là chu kì nhỏ , các
chu kì 4 , 5, 6 ,7 đợc gọi là chu kì
lớn
Gv : Từ các thông tin về chu kì , kết
hợp với quan sát sơ đồ cấu tạo
nguyên tử ( phóng to ) của một số
nguyên tố , gv yêu cầu học sinh vận
dụng để tìm hiểu chu kì 1 , 2, 3
Gv : Yêu cầu học sinh quan sát , tìm
hiểu chu kì 1 và trả lời câu hỏi :
+ Số lợng nguyên tố và tên các
nguyên tố
+ Từ H đến He điện tích hạt nhân
nguyên tử thay đổi nh thế nào ?
+ Số lớp electron của H và He ?
Gv : Tợng tự đối với chu kì 2 , gv yêu
cầu học sinh xét xem chu kì 2 có gì
giống với chu kì 1 về sự biến thiên
điện tích hạt nhân nguyên tử , về số
lớp electron trong nguyên tử từ Li
đến Ne
Gv : Yêu cầu hs tiếp tục quan sát ,
tìm hiểu chu kì 3 và nêu lên những
thông tin về số lớp electron và sự
biến đổi điện tích hạt nhân
Gv ? Qua quan sát các chu kì , em có
nhận xét và kết luận gì về số đơn vị
điện tích hạt nhân , số lớp electron
của các nguyên tố trong mỗi chu kì ?
luận để hiểu : Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng
có cùng số lớp electron và đợc sắp xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử
Hs : Có 7 chu kì
Hs : Quan sát trên bảng tuần hoàn lần lợt các chu kì Thảo luận để phân biệt chu kì nhỏ với chu kì lớn
Hs : Hoạt động theo nhóm vận dụng thông tin về chu kì , quan sát trên bảng tuần hoàn để tìm hiểu lần lợt các chu kì 1 , 2, 3 Kết hợp với quan sát sơ đồ các nguyên tử H , O , Na
để nêu lên nhận xét
Hs : + Chu kì 1 : Gồm hai nguyên tố
là H và He , có 1 lớp electron trong nguyên tử , điện tích hạt nhân tăng dần từ H là 1 + đến He 2 +
+ Chu kì 2 : Gồm 8 nguyên tố có 2 lớp electron trong nguyên tử , điện tích hạt nhân tăng dần từ Li đến Ne
+ Chu kì 3 : Gồm 8 nguyên tố có 3 lớp electron trong nguyên tử , điện tích hạt nhân tăng dần từ Na đến Ar
Hs: Rút ra nhận xét : Trong mỗi chu kì , điện tích hạt nhân nguyên tử tăng dần, số thứ tự của chu kì bằng
số lớp electron
Hoạt động 5
3 Nhóm( 10 phút )
Gv : Yêu cầu học sinh quan sát nhóm
I , nhóm VII của bảng tuần hoàn các
đồng thời xem sơ đồ cấu tạo nguyên
tử Li , Na ( nhóm I ) và nguyên tử Cl
Br ( nhóm VII ) để trả lời câu hỏi :
+ Các nguyên tố trong cùng một
nhóm có đặc điểm gì giống nhau ?
Gv : Sau khi học sinh trả lời gv chốt
lại đặc điểm của nhóm
Hs : Hoạt động theo nhóm , quan sát nhóm I , VII , thảo luận để trả lời câu hỏi :
+ Các nguyên tố trong cùng một nhóm có số electron lớp ngoài cùng bằng nhau
+ Số thứ tự của nhóm đúng bằng số electron lớp ngoài cùng của nguyên
tử
Trang 4+ Dựa vào thông tin chung về nhóm
nguyên tố , gv yêu cầu hs các nhóm
quan sát nhóm I và VII , thảo luận để
rút ra nhạn xét đúng về nhóm nh
sgk
Gv : Nhấn mạnh
+ Nhóm I gồm các nguyên tố hoạt
động hoá học mạnh
+ Nhóm VII gồm các nguyên tố phi
kim hoạt động mạnh
Hs : Rút ra nhận xét : + Nhóm I : Các nguyên tử đều có 1 electron lớp ngoài cùng Điện tích hạt nhân tăng dần từ Li đến Fr
+ Nhóm VII : Các nguyên tử đều có
7 electron lớp ngoài cùng Điện tích hạt nhân tăng dần tử F đến At
Hs : Rút ra nhận xét nh sgk
4 Củng cố ( Đã củng cố trong giờ )
5 H ớng dẫn về nhà ( 4 phút )
+ Học thuộc các đơn vị kiến thức trong giờ
+ Làm bài tập sau :
1 Em hãy kể tên 5 nguyên tố mà nguyên tử của chúng đều có 4 lớp electron
Số electron lớp ngoài cùng của mỗi nguyên tử đó ?
2 Em hãy kể tên 3 nguyên tố mà nguyên tử của nó đều có 3 electron lớp ngoài cùng ? Số lớp electron của mỗi nguyên tử đó ?
D Rút kinh nghiệm
Tiết 40( tiếp theo )
A Mục tiêu
B Chuẩn bị
C Các hoạt động trên lớp
1 ổ n định tổ chức ( 1 phút )
2 Kiểm tra bài cũ ( 7 phút )
Gv : Nêu nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn các nguyên
tố hoá học ?
Ô nguyên tố cho biết gì ? Số hiệu nguyên tử có đặc điểm gì ?
Chu kì là gì ? nhòm là gì ?
Hs : Trả lời nh sgk
Gv : Cho học sinh nhận xét sửa sai và ghi điểm
3 Bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Hoạt động 1 III Sự biến đổi tính chất của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn
1 Trong một chu kì ( 8 phút )
Gv : Yêu cầu học sinh quan sát các
chu kì cụ thể sau đó rút ra kết luận về Hs : Hoạt động theo nhóm , quan sátchu kì 2 , thảo luận để trả lời câu hỏi
Trang 5quy luật biến đổi tính chất chung
trong một chu kì
Yêu cầu học sinh quan sát chu kì 2
để trả lời các ý sau :
+ Số lợng nguyên tố
+ Số thứ tự của nhóm cho ta biết điều
gì ? Từ đó em có hãy cho biết số
electron lớp ngoài cùng của từng
nguyên tử Li đến Ne
+ Tính kim loại của các nguyên tố
thay đổi nh thế nào ?
+ Tính phi kim của các nguyên tố
thay đổi ra sao ?
Gv: Tơng tự , yêu cầu hs quan sát chu
kì 3 ( theo các ý nh trên )
Gv : Qua quan sát các chu kì em có
nhận xét gì về số electron lớp ngoài
cùng ? Tính kim loại và tính phi kim
của các nguyên tố trong một chu kì
thay đổi nh thế nào khi đi từ đầu chu
kì đến cuối chu kì ? Cho ví dụ minh
hoạ ?
Gv : Giới thiệu quy luật biến đổi
trong một chu kì nh sgk và nhấn
mạnh : Đầu chu kì là một kim loại
kiềm , cuối chu kì là halogen , kết
thúc chu kì là khí hiếm
mà giáo viên đa ra : + Có 8 nguyên tố + Số e lớp ngoài cùng của nguyên tử
Li ( nhóm I ) có 1 e lớp ngoài cùng Ne ( nhóm 8 ) có 8 e lớp ngoài cùng
+ Tính kim loại giảm dần , tính phi kim tăng dần 9 kể từ dầu chu kì đến cuối chu kì
Hs : Tiếp tục quan sát chu kì 3 theo các thông tin nh trên để đa ra các ý trả lời nh sgk
Đại diện nhóm nhận xét chung Tính từ đầu chu kì đến cuối chu kì : + Số e lớp ngoài cùng tăng dần từ 1
đến 8 + Tính kim loại của các nguyên tố giảm dần , tính phi kim tăng dần
Hs : Lấy ví dụ minh hoạ
Hoạt động 2
2 Trong một nhóm ( 7 phút )
Gv : Yêu cầu học sinh quan sát nhóm
I , nhóm VII rút ra nhận về sự biến
đổi lớp e
Gv : Thông báo quy luật biến đổi tính
kim loại , tính phi kim trong nhóm để
học sinh vận dụng
Gv : Nêu vấn đề : Sự biến đổi số lớp
e , quy luật biến đổi tính kim loại ,
tính phi kim trong nhóm có gì khác
với chu kì ?
Gv : Em hãy cho biết nguyên tố kim
loại nào mạnh nhất và phi kim nào
mạnh nhất ?
Hs : Quan sát nhóm I , nhóm VII ,
đọc sgk và trả lời câu hỏi
Hs : Nêu quy luật biến đổi tính chất trong nhóm
Khi từ trên xuống : + Số lớp e của nguyên tử tăng dần + Tính kim loại của các nguyên tố tăng dần , tính phi kim của các nguyên tố giảm dần
Hs lấy ví dụ
Hs : Kim loại mạnh nhất là franxi Phi kim mạnh nhất là flo
Trang 6Hoạt động 3
IV ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học
1 Biết vị trí nguyên tố , ta có thể suy đoán ra cấu tạo nguyên tử
và tính chất của nguyên tố
( 9 phút )
Gv : Hớng dẫn học sinh từ các ví dụ
cụ thể rút ra nhận xét
Gv đa ra ví dụ : Biết nguyê tố X có số
hiệu nguyên tử là 17 , chu kì 3 ,
nhóm VII Hãy cho biết cấu tạo và
tính chất của nguyên tố X và so sánh
với các nguyên tố lân cận
Gv : Qua ví dụ em có nhận xét gì khi
biết vị trí của nguyên tố trong bảng
tuần hoàn ?
Gv : Yêu cầu học sinh đọc phần nhận
xét trong sgk / 100
Hs : Thảo luận theo nhóm và trả lời + X có số hiệu nguyên tử là 17 nên
điện tích hạt nhân của X bằng 17 + ,
có 17 electron + X ở chu kì 3 , nhóm VII nên nguyên tử X có 3 lớp e , lớp ngoài cùng có 7 e
+ Nguyên tố X ( Clo ) ở cuối chu kì 3 nên là phi kim hoạt động mạnh Tính phi kim của clo mạnh hơn nguyên tố
đứng trớc có số hiệu nguyên tử là 16
là S , yếu hơn nguyên tố đứng trên là
F , nhng mạnh hơn nguyên tố đứng dới là Br
Hs : Đại diện của nhóm nhận xét
Hs : Đọc phần nhận xét sgk
Hoạt động 4
2 Biết cấu tạo nguyên tử của nguyên tố , ta có thể suy đoán ra vị trí ,
tính chất của nguyên tố
( 7 phút )
Gv : Hớng dẫn học sinh đii từ các ví
dụ cụ thể , rút ra nhận xét
Gv : Cho hs đọc ví dụ nh sgk au đó
trả lời và rút ra nhận xét
Gv : Yêu cầu các học sinh khác nhận
xét bổ sung
Gv : Cho hs nhận xét ở cuối bài
Hs : xem ví dụ và tìm câu trả lời : Nguyên tử của nguyên tố có điện tích hạt nhân là 16 + , 3 lớp e và có 6 e lớp ngoài cùng nên X thuộc ô số 16 , chu kì 3 , nhóm VI , là một nguyên
tố phi kim vì đứng gần cuối chu kì 3
và gần đầu nhóm VI
Hs : Rút ra nhận xét sau đó đọc sgk phần nhận xét
4 Củng cố ( 5 phút )
Gv: Treo bảng phụ với nội dung bài tập :
Hãy điền các thông tin và số liệu thích hợp vào ô trống của bảng sau :
Bảng 1
Vị trí nguyên tố Cấu tạo nguyên tử
Trang 7Tính chất của nguyên tố
Số
điện tích hạt nhân
Số e Số lớpe
Số lớp e ngoài cùng
Số hiệu nguyên tử
STT chu kì
STT nhóm
9 2 VII
Bảng 2
Vị trí nguyên tố
Cấu tạo nguyên tử
Tính chất của nguyên tố
Số
điện tích hạt nhân
Số e Số lớpe
Số lớp e ngoài cùng
Số hiệu nguyên tử
STT chu kì
Gv : Yêu cầu nhóm 1 + 3 điền thông tin vào bảng 1 , nhóm 2 + 4 điền thông tin vào bảng 2
Gv : Kiểm tra việc làm của các nhóm
Gv : Thu bảng nhóm sau đó cho đại diện nhóm nhận xét sửa sai
5 H ớng dẫn về nhà ( 1 phút )
- Học thuộc các vấn đề lí thuyết đợc đề cập đến trong giờ
- Làm bài tập còn lại trong sgk và sbt
- Giờ sau luyện tập chơng 3
D Rút kinh nghiệm