KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT CỦA LUẬT SƯ

Có thể nói đây là hai kỹ năng quan trọng trong chỉnh thể các kỹ năng hành nghề luật sư đồng thời cũng là những kỹ năng bước đầu để thực hiện các kỹ năng tiếp theo để Luật sư có thể bảo v

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế Để quá trình hội nhập được nhanh chóng và thuận lợi, Nhà nước cần có những chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy các hoạt động trong mọi lĩnh vực của đời sống, đặc biệt là lĩnh vực dân sự Tuy nhiên, sự phát triển ngày càng nhanh của xã hội cũng kéo theo ngày càng nhiều những bất đồng, mâu thuẫn xảy ra trong mối quan hệ giữa các chủ thể với nhau Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của công dân thì cần

có những cơ chế giải quyết tranh chấp công bằng, nhanh chóng và hiệu quả Đáp ứng yêu cầu này, một cơ chế được đánh giá có vai trò quan trọng là giải quyết tranh chấp tại Tòa án Tuy nhiên, hiện nay không phải tổ chức, cá nhân nào cũng

có đầy đủ những kiến thức pháp lý để bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình Để khắc phục hạn chế này, việc sử dụng luật sư thực sự là cần thiết Tuy nhiên, trên thực tế, không nhiều luật sư có đủ trình độ chuyên môn cũng như khả năng kinh nghiệm cần thiết để tư vấn một cách đúng đắn và hiệu quả cho các chủ

thể Để trở thành một người luật sư “có nghề”, đòi hỏi người luật sư phải có

những kỹ năng nhất định được trau dồi trong quá trình hành nghề thực tế cũng như những kiến thức chuyên ngành, kiến thức xã hội trong quá trình nghiên cứu

về mặt lý luận

Kim chỉ nam trong hoạt động nghề nghiệp của Luật sư là quyền lợi của khách hàng Bằng kiến thức pháp luật và kỹ năng nghề nghiệp, Luật sư sẽ thực hiện những biện pháp tốt nhất có thể mà pháp luật cho phép để bảo vệ tối đa quyền và lợi ích của khách hàng mình Với mỗi một sự việc khách hàng đến gặp Luật sư, Luật sư sẽ giải đáp những thắc mắc pháp lý và đưa ra những giải pháp tối

ưu dựa trên quy định pháp luật cho những yêu cầu của khách hàng Vì vậy khi có tranh chấp dân sự xảy ra và khách hàng muốn giải quyết tranh chấp đó thì vai trò của người luật sư là rất quan trọng Luật sư phải phân tích cho khách hàng của mình nên hay không nên làm gì? Những lợi ích từ những việc làm đó, những rủi

ro mà khách hàng có thể gặp phải Những điều mà khách hàng không thể lường trước được do không có kiến thức pháp luật hệ thống như Luật sư,… Thật vậy, để

có thể thực hiện được xuất sắc những điều đó thì đòi hỏi Luật sư phải có kỹ năng

nghe và viết tốt Có thể nói đây là hai kỹ năng quan trọng trong chỉnh thể các kỹ năng hành nghề luật sư đồng thời cũng là những kỹ năng bước đầu để thực hiện các kỹ năng tiếp theo để Luật sư có thể bảo vệ quyền lợi của khách hàng của mình

Vậy kỹ năng nghe và viết của Luật sư là gì mà lại có vai trò quan trọng đến vậy? Thực trạng áp dụng kỹ năng nghe và viết của Luật sư trong giải quyết tranh chấp dân sự ra sao và phải làm như thế nào để khắc phục những bất cập còn tồn tại? Câu trả lời sẽ có trong bài nghiên cứu của nhóm qua những phân tích cụ thể

và kỹ lưỡng

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Trong những năm gần đây, chưa có công trình nghiên cứu khoa học nào về

kỹ năng nghe và viết của luật sư mà chỉ có những công trình nghiên cứu về đề tài luật sư nói chung Song ở những bài nghiên cứu đó cũng phần nào thể hiện được những vấn đề liên quan đến kỹ năng của luật sư nói chung và kỹ năng nghe và viết nói riêng, cụ thể như: Hoàng Thị Anh Thư – Pháp luật về hành nghề luật sư ở Việt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội; PGS.TS Lê Hồng Hạnh – Đạo đức và kỹ năng của Luật sư trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,…

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Đối tượng nghiên cứu là một số vấn đề lý luận về kỹ năng nghe và viết của luật sư, thực trạng áp dụng kỹ năng nghe và viết của luật sư trong giải quyết vụ việc dân sự và một số kiến nghị để nâng cao kỹ năng nghe và viết của luật sư

4 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Bài nghiên cứu được hoàn thành trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật; quan điểm của Đảng Cộng Sản Việt Nam về cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Bên cạnh đó, bài nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: phương pháp đối chiếu, so sánh và phương pháp phân tích

5 BỐ CỤC BÀI NGHIÊN CỨU

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chương:

 Chương 1: Một số vấn đề lý luận về kỹ năng nghe và viết của Luật sư

 Chương 2: Thực tiễn áp dụng kỹ năng nghe và viết của Luật sư trong giải

quyết vụ việc dân sự

 Chương 3: Một số kiến nghị để nâng cao kỹ năng nghe và viết của Luật sư

NỘI DUNGCHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT CỦA LUẬT SƯ 1.1 KHÁI NIỆM

1.1.1 Khái niệm về Luật sư

Trong pháp luật thực định của một số nước, tùy theo quan niệm của hệ thống pháp luật thực định của mỗi nước theo trường phái luật án lệ hay luật thành văn, cách hiểu về luật sư rất khác nhau Ở một số nước trên thế giới hiện nay vẫn còn phân ra hai loại: luật sư biện hộ và luật sư tư vấn Điển hình là các nước như Anh, Australia, Hiệp hội luật sư (Law Society) là tổ chức nghề nghiệp của Luật

sư tư vấn còn Đoàn luật sư (Bar Association) là tổ chức nghề nghiệp của luật sư biện hộ

Pháp luật Việt Nam hiện hành dùng từ “luật sư” để chỉ những người hoạt động tư vấn pháp luật và bào chữa trước Tòa án

Trong từ điển Tiếng Việt, các tác giả của Trung tâm ngôn ngữ và văn học Việt Nam thuộc Bộ giáo dục và Đào tạo giải nghĩa từ “luật sư” là “người có chức trách dùng pháp luật bào chữa cho bị can trước tòa án” Khái niệm này phần nào còn chưa bao quát được hết lĩnh vực hoạt động của luật sư (bị can chỉ tồn tại trong

án hình sự), chưa làm nổi bật được điều kiện để trở thành một luật sư bào chữa

Tại Điều 2, Luật luật sư số 65/2006/QH11, sửa đổi bổ sung năm 2012, Luật

sư được quy định là “người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề theo quy định của Luật này, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân cơ quan, tổ chức (hay còn gọi là khách hàng)” Giới hạn trong môn học, thì các dịch vụ pháp lý của khách hàng giới hạn trong lĩnh vực dân sự

Cũng tại Điều 10, Luật luật sư số 65/2006/QH11, sửa đổi bổ sung năm

2012, tiêu chuẩn luật sư được quy định là “Công dân Việt Nam trung thành với Tổ quốc, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật, có phẩm chất đạo đức tốt, có bằng cử nhân Luật, đã được đào tạo nghề Luật sư, đã qua thời gian tập sự hành nghề luật sư, có sức khỏe bảo đảm hành nghề luật sư thì có thể trở thành luật sư”

Tuy nhiên, để trở thành một luật sư giỏi thì không chỉ cần những tiêu chuẩn trên, mà còn cần rất nhiều kinh nghiệm thực tế, kỹ năng nghe - hỏi - viết, kỹ năng

nắm bắt tâm lý người khác Trong bài viết này, nhóm đi sâu nghiên cứu kỹ năng nghe và kỹ năng viết của luật sư trong quá trình giải quyết vụ việc dân sự.

1.1.2 Khái niệm về kỹ năng

Có nhiều cách định nghĩa khác nhau về kỹ năng Những định nghĩa này thường bắt nguồn từ góc nhìn chuyên môn và quan niệm cá nhân của người viết Tuy nhiên hầu hết chúng ta đều thừa nhận rằng kỹ năng được hình thành khi chúng ta áp dụng kiến thức vào thực tiễn Kỹ năng học được do quá trình lặp đi lặp lại một hoặc một nhóm hành động nhất định nào đó Kỹ năng luôn có chủ đích

và định hướng rõ ràng

Vậy, Kỹ năng là năng lực hay khả năng của chủ thể thực hiện thuần thục một hay một chuỗi hành động trên cơ sở hiểu biết (kiến thức hoặc kinh nghiệm) nhằm tạo ra kết quả mong đợi

Đối với luật sư, kỹ năng là năng lực, khả năng áp dụng kiến thức, sự hiểu biết để tìm hiểu hồ sơ vụ việc, tư vấn hướng giải quyết cũng như bào chữa cho thân chủ trước Tòa án Để trở thành Luật sư giỏi, ngoài những kiến thức pháp lý (luật nội dung - luật hình thức), Luật sư phải có kiến thức tương đối vững chắc về

kỹ năng nghề nghiệp của luật sư

1.1.3 Khái niệm về kỹ năng nghe của Luật sư

Theo giáo sư Nguyễn Lân, Từ điển tù và ngữ Việt Nam, “nghe”, theo nghĩa

đen là nhận được tiếng bằng tai, là sự cảm nhận được ý người nói bằng tai Nói cách khác, nghe là hình thức tiếp nhận thông tin bằng thính giác

Lắng nghe là hình thức tiếp nhận thông tin thông qua thính giác, có trạng

thái chú ý làm nền Lắng nghe giúp người ta hiểu được nội dung thông tin, từ đó mới có thể dẫn tới những hoạt động tiếp theo của quá trình giao tiếp

Nếu như nghe thấy là quá trình sóng âm đập vào màng nhĩ và chuyển lên não thì lắng nghe là quá trình nối tiếp ngay sau quá trình nghe thấy Nó biến đổi sóng âm thanh thành ngữ nghĩa Quá trình này đòi hỏi sự tập trung và chú ý rất cao Như vậy lắng nghe là quá trình ngừng/nghỉ mọi việc để tập trung chú ý, nhằm giải mã sóng âm thanh thành ngữ nghĩa

Kỹ năng nghe là khả năng lắng nghe, thấu hiểu điều, khả năng chắt lọc

được thông tin từ những gì mình nghe được Đối với luật sư, kỹ năng nghe thể

hiện ở việc luật sư nghe và hiểu được vụ việc cũng như nguyện vọng, yêu cầu của khách hàng để từ đó tư vấn hướng giải quyết cho khách hàng.

1.1.4 Khái niệm về kỹ năng viết của Luật sư

Viết là tạo ra chữ, ký hiệu, con số, bằng một phương tiện nào đó Viết chữ ghi ra nội dung trình bày đã được sắp xếp, tạo ra một đoạn văn bản có ý nghĩa

Kỹ năng viết là khả năng sử dụng ngôn ngữ, chữ nghĩa, trình bày bằng hình thức văn bản Đối với một luật sư, kỹ năng viết đặc biệt ở chỗ các văn bản thể hiện nội dung pháp lý nhất định, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng khi luật sư cung cấp các dịch vụ pháp lý

Nghề luật sư không tách rời với kỹ năng viết Đây là phương tiện trực tiếp kết xuất và chuyển tải trình độ, suy nghĩ, nhận thức, nhân cách, quan điểm, đến đối tác Kỹ năng viết là công cụ, phương tiện hữu ích để cung cấp dịch vụ pháp lý

1.2 VAI TRÒ CỦA KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT ĐỐI VỚI LUẬT SƯ

1.2.1 Vai trò của kỹ năng nghe đối với Luật sư

Nghe là một trong những kỹ năng quan trọng trong hoạt động hành nghề của Luật sư Giao tiếp tốt không chỉ đơn giản là biết cách nói Giao tiếp tốt còn đòi hỏi rất nhiều kỹ năng khác cùng hỗ trợ nhau trong đó kỹ năng lắng nghe đóng vai trò vô cùng hữu ích cho giao tiếp đặc biệt là trong giao tiếp trong nghề luật

Vì vậy, dù bạn đóng vai trò là chức danh tư pháp nào thì hãy lắng nghe những người giao tiếp với mình để đạt được hiệu quả công việc tốt nhất Hơn nữa, biết lắng nghe còn giúp chúng ta tạo mối quan hệ cá nhân bền lâu, hạnh phúc

Thứ nhất, kỹ năng nghe giúp Luật sư tạo mối quan hệ tốt đẹp, gây ấn

tượng tốt khi làm việc với khách hàng, khi trao đổi với đồng nghiệp hay khi làm việc với các cá nhân, cơ quan nhà nước

Với khả năng chuyên môn, kiến thức pháp luật và sự lắng nghe để hiểu vấn

đề thì ngay sau đó Luật sư có thể diễn đạt lại các yêu cầu của khách hàng đối với mình Tìm kiếm những cơ sở, học hỏi kinh nghiệm hay trợ giúp từ các đồng nghiệp để giải quyết được những vấn đề gặp phải Hay lắng nghe giúp lĩnh hội được nhanh chóng các nhận định, phán xét của Tòa dưới góc độ pháp lý và giúp khách hàng lựa chọn được các biện pháp giải quyết đơn giản và hiệu quả nhất

Lắng nghe một cách tập trung, thể hiện tình cảm, thái độ phù hợp sẽ tạo mối quan hệ tin cậy trong quá trình giao tiếp giữa luật sư với khách hàng Tạo niềm tin cho khách hàng với một tâm thế yên tâm khi hợp tác Khi trao đổi một vấn đề với đồng nghiệp, làm việc với các cơ quan nhà nước thì các Luật sư nên tích cực, đón nhận lời khuyên một cách chân thành, dễ dàng chấp nhận những quyết định xảy ra Qua đó tạo ra tình cảm tốt đẹp, xây dựng mối quan hệ lâu dài, điều này đặc biệt quan trọng đối với nghề luật sư

Thứ hai, lắng nghe có thể giúp luật sư tư vấn thu nhận, đánh giá, phân tích

thông tin từ khách hàng: khi kết hợp tri giác với tư duy, kinh nghiệm, hành vi để thu nhận, phân tích và đánh giá thông tin, hiểu bản chất pháp lý của vụ việc dân sự

Chỉ khi tập trung lắng nghe thì chúng ta mới tiếp nhận được thông tin, từ

đó phân tích các thông tin nghe được bằng cách chọn lọc, đánh giá thông tin để tìm ra thông tin mình đang cần, những chứng cứ “đắt giá” là nút thắt để giải quyết

vụ việc được giao

Thứ ba, kỹ năng nghe giúp Luật sư hiểu mong muốn và yêu cầu của khách

hàng; đánh giá tính chính xác, tính đầy đủ của thông tin, xác định thông tin nào là quan trọng, thông tin nào là hỗ trợ Để từ đó có phương hướng để giải quyết vấn

đề khúc mắc của khách hàng một cách có hiệu quả nhất

Lắng nghe sẽ giúp Luật sư hiểu được vấn đề được nghe và hiểu đúng hướng Sau khi tiếp nhận, đánh giá thông tin từ việc lắng nghe, Luật sư sẽ xác định được vấn đề mình nghe được và hiểu cặn kẽ vấn đề đó Bởi khi nghe bạn chỉ cần sử dụng đôi tai của mình để tiếp nhận những từ, lời của người nói nhưng khi lắng nghe bạn cần phải đánh giá những gì nghe được bằng cảm giác và suy nghĩ của bản thân mình

Như vậy, tập trung lắng nghe giúp Luật sư hoàn thành tốt công việc của mình., giúp luật sư bảo vệ được quyền lợi cho thân chủ của mình Nó rất quan trọng cho việc định hướng bảo vệ, bào chữa trong các giai đoạn tố tụng sau Đây

là một kỹ năng rất quan trọng, là sợi dây vô hình gắn kết giữa Luật sư với khách hàng

1.2.2 Vai trò của kỹ năng viết đối với Luật sư

Như đã trình bày, kỹ năng nghe đóng vai trò vô cùng quan trọng Bên cạnh

đó, không thể không kể đến tầm quan trọng của kỹ năng viết Nếu như kỹ năng nghe giúp luật sư hiểu được bản chất của vụ việc thì kỹ năng viết cụ thể nó dưới hình thức văn bản để người đọc hiểu rõ được quan điểm, luận cứ, lập luận của luật sự

Thứ nhất, kỹ năng viết phản ánh khá tổng quát khả năng của Luật sư

Ngoài sự bắt buộc phải soạn thảo, viết lách hàng ngày thì điểm nổi bật của Luật

sư là viết bản luận cứ để bảo vệ đương sự khi giải quyết những vụ việc dân sự

Bài bào chữa, bài bảo vệ trước hết thể hiện kỹ năng viết của Luật sư Nhưng để viết được một tài liệu có tính chặt chẽ, ngắn gọn, đầy đủ nội dung, có văn hóa, có trí tuệ, có căn cứ xác đáng và có tính thuyết phục cao như vậy, Luật

sư còn phải vận dụng những kỹ năng khác trong hoạt động nghề nghiệp của Luật

sư Bài bảo vệ là một tài liệu quan trọng kết tinh công sức của Luật sư Thể hiện kết quả của một quá trình tích cự nghiên cứu, khai thác, đánh giá, phân tích hồ sơ tài liệu của vụ án, để tìm ra những tình tiết, những chứng cứ quan trọng cần thiết phục vụ cho việc bảo vệ quyền lợi của người bị hại là thân chủ của Luật sư trong

vụ án Với nội dung và tính chất quan trọng như vậy Luật sư cần phải có sự đầu tư đúng mức và chuẩn bị kỹ lưỡng cả về nội dung và hình thức cho bài bảo vệ

Thứ hai, rèn luyện kỹ năng, khả năng viết của mình, tức là rèn luyện khả

năng tư duy, khả năng phân tích, tổng hợp nắm bắt sự việc, vụ việc mà khách hàng đề cập Khi gặp khách hàng, sẽ có những lúc vụ việc được kể nể dài dòng, miên man thì công việc của Luật sư lúc này là viết lại, thâu tóm những ý chính,… giúp vụ việc đơn giản, dễ hiểu, dễ nắm bắt để giải quyết dễ dàng hơn Khi gặp khách hàng, Luật sư cần nắm bắt được những thông tin cốt yếu, phân loại, xử lý thông tin và ghi lại những thông tin quan trọng dưới hình thức tốc ký

Thứ ba, viết là một công cụ tốt để giao tiếp có hiệu quả, muốn rèn luyện kỹ

năng viết tốt cần phải luyện tập Kỹ năng viết giúp người Luật sư gửi thông tin có thể xem xét tất cả các khía cạnh chi tiết của thông tin mà mình gửi dưới dạng văn bản chính xác và trau chuốt Viết làm người nhận thông tin có thể xem qua thông tin sau đó nghiên cứu nó chi tiết hơn, lưu lại thông tin lâu dài Viết là để truyền tải thông tin Kỹ năng viết tốt mở ra nhiều cơ hội cho chúng ta trong công việc và

thăng tiến (cơ hội cá nhân, cơ hội nhóm nơi bạn làm việc) Cụ thể khi gặp khách hàng, Luật sư cần nắm bắt được những yêu cầu chính, những lời quan trọng mà khách hàng nhấn mạnh, ghi chép lại để nhớ, để lưu trữ giúp giải quyết vụ việc được nhanh chóng, chính xác và khách quan.

1.3 CÁC TRƯỜNG HỢP LUẬT SƯ DÙNG KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT

1.3.1 Các trường hợp luật sư dùng kỹ năng nghe

Thứ nhất, khi gặp khách hàng, kỹ năng nghe của Luật sư được vận dụng để

lắng nghe những thông tin, vụ việc yêu cầu cần giải quyết cũng như những yêu cầu, mong muốn từ khách hàng

Khi luật sư lắng nghe lời trình bày của các chủ thể, họ có thể khai thác rất nhiều thông tin quan trọng, giảm áp lực cho quá trình tìm hiểu chứng cứ Từ đó sẽ

có cơ sở để đưa ra hệ thống lý lẽ, lập luận chặt chẽ để bảo vệ hay bào chữa cho thân chủ

Giả sử khi thân chủ trình bày, luật sư không tập trung lắng nghe, họ sẽ bỏ sót những tình tiết hữu dụng, dù có thể có được từ việc khai thác thông tin từ hướng khác nhưng chắc chắn sẽ tốn nhiều thời gian, công sức hơn việc nghe và đi xác nhận thông tin từ chính thân chủ cung cấp

Thứ hai, lắng nghe Kiểm sát viên: tập trung lắng nghe giúp luật sư xem xét

những lời buộc tội của thân chủ có xác đáng không, để có thể đưa ra được những

lý lẽ phản bác kịp thời

Thứ ba, lắng nghe lời khai của người làm chứng, người có quyền lợi nghĩa

vụ liên quan,…, chỉ có tập trung lắng nghe thì luật sư nếu thấy lời khai của họ bất lợi cho thân chủ mình, mà có căn cứ để khẳng định lời khai đó là trái sự thật cần bác bỏ ngay bằng những lý lẽ và chứng cứ cụ thể

Thứ tư, lắng nghe lời tuyên án của thẩm phán: tập trung nghe thì luật sư sẽ

biết Hội đồng xét xử tuyên Để từ đó xem xét có cần kháng cáo hay không? Điều

gì sẽ xảy ra, mọi người sẽ đánh giá tác phong làm việc, cố gắng suốt vụ án của luật sư Nếu luật sư vì sự thiếu sót của mình mà không lắng nghe lúc tòa tuyên án

để xảy ra sai sót không đáng có, điều này sẽ ảnh hưởng lớn tới hình ảnh của luật sư

Luật sư cần chú ý theo dõi diễn biến của phiên tòa xem có bảo đảm các thủ tục tố tụng mà Bộ luật TTDS quy định hay không Khi thư ký phiên tòa báo cáo

danh sách những người được triệu tập, Luật sư cần ghi lại để biết những người nào TA triệu tập đã có mặt, người nào vắng mặt Nếu thấy sự vắng mặt của một người tham gia tố tụng nào đó sẽ bất lợi cho thân chủ của mình thì Luật sư phải chuẩn bị sẵn ý kiến để khi chủ tọa phiên tòa hỏi ý kiến về việc người tham gia tố tụng vắng mặt thì trình bày được ngay ý kiến đã chuẩn bị để bảo đảm quyền lợi cho người mà mình bảo vệ.

Luật sư cần theo sát diễn biến phiên tòa để giúp đỡ thân chủ của mình về mặt pháp lý trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng; bảo vệ thân chủ của mình khỏi những trường hợp xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của thân chủ từ phía những người xét hỏi khác,…

Thứ năm, lắng nghe đồng nghiệp Điều này vô cùng quan trọng khi các

luật sư cùng hợp tác để giải quyết một vụ việc, hay tranh luận những vấn đề pháp

lý Lắng nghe những ý kiến, góp ý hay những phản hồi của những người cùng ngành, từ đó học hỏi thêm kinh nghiệm, trau dồi kỹ năng Nghe để biết mình thiếu sót cái gì chứ không nên phớt lờ, mặc kệ hay chen ngắt vào những câu của đối phương

Thứ sáu, lắng nghe khi tiếp xúc các cơ quan Nhà nước Là Luật sư thì việc

tiếp xúc với các cơ quan Nhà nước là việc rất thường xuyên: xin giấy tờ, xin dấu,

… rất nhiều công việc yêu cầu phải tiếp xúc với các cơ quan Hành chính Trên thực tế, cơ quan Nhà nước sẽ rất khó khăn trong giải quyết giấy tờ hay hợp tác nếu chúng ta không biết lắng nghe Nghe để biết trình tự, thủ tục cần thiết, không nên nói nhiều tạo cảm giác không thoải mái với cơ quan Hành chính Lắng nghe giúp Luật sư nhanh chóng hoàn thiện các giấy tờ cần thiết, rút ngắn thời gian chỉnh sửa, thiếu sót giấy tờ, nhằm giải quyết các vụ việc cho khách hàng một cách thuận lợi nhất

Trong khi lắng nghe thì Luật sư đều phải chú ý tới tư thế, cử chỉ của mình: ngồi ngay ngắn, mắt hướng về đối tượng nói, không nên làm việc riêng hoặc mắt nhìn ra chỗ khác…Như vậy, việc tập trung lắng nghe, biết cách nghe đã giúp Luật

sư hoàn thành tốt công việc của mình

1.3.2 Các trường hợp luật sư dùng kỹ năng viết

Các trường hợp luật sư sử dụng kỹ năng viết thường liên quan đến việc cung cấp các dịch vụ pháp lý Cụ thể là:

- Thư chào dịch vụ

- Viết (soạn thảo) hợp đồng dịch vụ pháp lý

- Viết văn bản tư vấn

- Viết công văn, thư trao đổi, giấy tờ khác

- Viết văn bản đề nghị, kiến nghị

- Viết luận cứ bào chữa, bảo vệ

- Viết văn bản đại diện trong tố tụng, nhoài tố tụng

- Viết văn bản khác

Tuy nhiên, ở bất kỳ hình thức nào, để có được những văn bản có chất lượng, luật sư đều phải chú ý đến trình tự viết hay còn gọi là kỹ năng viết

Thứ nhất là giai đoạn chuẩn bị viết Đây là giai đoạn luật sư tổng hợp các

điều kiện cần và đủ để hình thành nên bài viết nhằm truyền tải tối đa ý tưởng của mình trên cơ sở các lập luận, căn cứ pháp luật cũng như các tài liệu liên quan phục vụ cho việc chuyển tải đó Ở giai đoạn này, các luật sư cần phải xây dựng ý tưởng thật tốt Bắt đầu bằng việc đánh giá ý nghĩa và tầm quan trọng của bài viết, xác định rõ chủ đề và yêu cầu của chủ đề, từ đó thiết lập cấu trúc cơ bản của bài viết Trong quá trình đó không thể thiếu việc phân tích, lập luận, đặt câu hỏi, tự phản biện và dự liệu các tình huống Từ đó, xác định yêu cầu của khách hàng, quan hệ pháp luật và quy phạm pháp luật điều chỉnh, phân tích được ưu, nhược điểu để đưa ra giải pháp phù hợp đồng thời phải đánh giá tác động, hậu quả của đối phương

Thứ hai là giai đoạn tìm luật áp dụng Đây là giai đoạn vô cùng quan trọng,

nó chỉ ra căn cứ cho các luận điểm, lập luận của luật sư Để đạt được kết quả tốt, luật sư cần phân hóa quan hệ pháp luật để định hướng, dẫn chiếu luật Để dẫn chiếu được luật định, người viết cần đi từ thực tiễn rồi đối chiếu luật thực định, bám sát các nguyên tắc áp dụng luật chung và luật chuyên ngành

Thứ ba là việc tham khảo tài liệu - tư liệu Các tài liệu phục vụ cho việc

tham khảo cần phải được tìm kiếm, sắp xếp, phân loại, đánh giá và chọn lọc trước khi sử dụng Tuy nhiên việc tha khảo các tài liệu cần tôn trọng quy định hình thức mẫu

Thứ tư là quá trình viết Sau khi đã có đầy đủ tài liệu, luật sư bắt tay vào

viết Trong quá trình viết, người viết cần tập trung cao độ, bám sát đối tượng

người đọc và kỷ luật đề cương, dàn bài đã lập cũng như kỷ luật về thời gian đặt

ra Các tài liệu, hình ảnh, chứng cứ đính kèm cần được chọn lọc, sắp xếp hợp lý, logic Luật sư cũng có thể viết nháp Sau khi viết cần đọc lại, soát xét bài viết, chỉnh sửa một cách hoàn chỉnh Đây là giai đoạn cuối cùng để đưa ra một sản phẩm bài viết

1.4 YÊU CẦU CƠ BẢN ĐỐI VỚI KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT CỦA LUẬT SƯ

1.4.1 Yêu cầu cơ bản đối với kỹ năng nghe của Luật sư

Với thời lượng sử dụng kỹ năng lớn nhất trong số các kỹ năng của luật sư, việc nghe có chất lượng là vô cùng quan trọng Để đảm bảo được chất lượng thông tin nghe được, luật sư cần năm được những nguyên tắc nghe cơ bản:

Cần tập trung lắng nghe: Có lẽ không chỉ nguyên kỹ năng nghe mà khi làm

bất kỳ một công việc nào dù dễ hay khó, để đạt được kết quả tốt nhất, chúng ta cần tập trung tối đa vào sự vật sự việc đang tiếp xúc để có thể nắm được toàn bộ thông tin, không bỏ xót những thông tin dù là nhỏ nhất

Giữ liên hệ bằng ánh mắt, khích lệ người nói: Có thể nói đây chính là một

chiến thuật tâm lý của các luật sư Việc giữ liên hệ bằng ánh mắt thể hiện cho khách hàng thấy bạn đang tập trung, chú ý vào câu chuyện, vấn đề của họ, tạo niềm tin cho khách hàng Khách hàng, khi tìm đến luật sư là khi họ gặp phải những rắc rối trong vấn đề pháp lý - lĩnh vực mà họ không hoặc ít hiểu biết Đi kèm với việc lắng nghe, luật sư cần biết cách khích lệ để người nói có thể trình bày nhiều nhất thông tin có ích cho việc giải quyết vụ việc dân sự

Kiểm soát cảm xúc của bản thân: Đứng trước bất ì tình huống nào, luật sư

luôn phải giữ được sự bình tĩnh của mình Bình tĩnh để lắng nghe đầy đủ thông tin khách hàng cung cấp, bình tĩnh để tạo bầu không khí thoải mái, bình tĩnh để đánh giá vụ việc một cách khách quan nhất, từ đó đưa ra hướng giải quyết trên lập trường khách quan, vô tư

Ghi nhận thông tin: Mục đích của kỹ năng nghe là để thu thập thông tin,

sau đó, bằng hình thức tốc ký hoặc ghi nhớ, luật sư phải lưu lại các thông tin nhanh, đầy đủ, chính xác nhất có thể Đây chính là kết quả giá trị nhất của kỹ năng nghe

Hỏi khi chưa hiểu rõ, không ngắt lời khi không thật cần thiết, không vội vàng tranh cãi, không tranh nói: Đứng ở vị thế của một luật sư, bạn phải đảm bảo

nắm được và hiểu rõ những thông tin, nhu cầu, nguyện vọng của khách hàng Chính vì vậy khi chưa hiểu rõ thì chúng ta cần hỏi lại hoặc đưa ra kiến giải của mình xem đã phù hợp với ý kiến của khách hàng chưa Đều quan trọng là phải luôn giữ được phong thái bình tĩnh, lịch sự, chuyên nghiệp để tạo điều kiện để đối phương trình bày tự nhiên.

Để có thể nghe tích cực, luật sư cần tránh việc nghe không đầy đủ, nghe một chiều, nghe những gì mình muốn nghe, nghe với định kiến, nghe mà không đánh giá được tầm quan trọng của những thông tin nghe được Tất cả những điều

đó, nếu mắc phải sẽ ảnh hưởng đến việc luật sư tìm hiểu tính đúng đắn và hướng giải quyết cho vụ việc, có thể dẫn tới hướng đi sai lệch, ảnh hưởng đến quyền, lượi ích hợp pháp của người khác

1.4.2 Yêu cầu cơ bản đối với kỹ năng viết của luật sư.

a Yêu cầu về hình thức

Xuất phát từ những trường hợp luật sư phải sử dụng kỹ năng viết hầu hết là các văn bản hành chính, yêu cầu về hình thức đối với kỹ năng viết đảm bảo theo nguyên tắc: “Ngắn gọn tối thiểu, đầy đủ, chặt chẽ, chính xác tối đa” Đảm bảo nguyên tắc này, hành văn của luật sư cần ngắn gọn, xúc tích, chặt chẽ, logic, rõ ràng, mạch lạc, sáng sủa, đủ chuyển tải nội dung cần trình bày, tránh tình trạng câu văn dài dòng, kể lể hoặc viết thiếu nội dung

Đặc biệt, trong trường hợp viết tốc ký, Luật sư cần phải kết hợp với kỹ năng nghe

để nắm bắt vấn đề cốt lõi để ghi chép lại phục vụ cho quá trình tìm hiểu, giải quyết vụ việc sau này

b Yêu cầu về nội dung

Điều kiện tiên quyết đối với các văn bản mà luật sư viết là phải viết đúng Đúng cả về chính tả, ngữ pháp, đúng về thuật ngữ pháp lý đến đúng đường lối, chính sách của Đảng, đúng theo quy định của pháp luật Đặc biệt, một luật sư có

kỹ năng viết tốt còn phải biết viết theo hướng có lợi cho khách hàng

Trong trường hợp ghi tốc ký, các yêu cầu về nội dung giảm đi khá nhiều, luật sư chỉ cần ghi lại vấn đề cốt yếu, nắm bắt được tình tiết là được

c Các yêu cầu khác.

Ngoài các yêu cầu về hình thức và nội dung, để được coi là kỹ năng viết tốt, luật sư còn cần lưu ý đến việc xác định đối tượng người đọc Văn bản đó là

viết cho ai? Như cầu và khả năng đọc của người đó như thế nào? Mục đích viết cần đạt được là gì? Bởi giữa các đối tượng là khách hàng và Tòa án, cơ quan thi hành án, năng lực đọc hiểu các vấn đề pháp lý có sự chênh lệch lớn Chính vì vậy, một văn bản đạt tiêu chuẩn ngoài việc hành văn mạch lạc, rõ ràng, đúng chính tả, đầy đủ nội dung thì cần phù hợp với người đọc.

1.5 MỐI LIÊN HỆ GIỮA KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT VỚI CÁC KỸ NĂNG KHÁC TRONG QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ

Để trở thành một luật sư giỏi, không chỉ đơn giản là có một tấm bằng cử nhận luật, trải qua 12 tháng đào tạo tại học viện tư pháp và 12 tháng thực tập luật

sư Một luật sư giỏi phải có kiến thức giỏi, am hiểu thực tế, thành thạo, kết hợp nhuần nhuyễn các kỹ năng với nhau trong việc giải quyết vụ việc dân sự để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng Đó là sự tích hợp nhiều loại kiến thức ngôn ngữ và kỹ năng: kiến thức ngôn ngữ và kỹ năng sử dụng chuẩn xác tiếng Việt, đặc biệt là thuật ngữ pháp lý, kỹ năng tư duy logic, suy luận và kết nối thông tin, tổng hợp, khái quát vấn đề, kỹ năng suy nghĩ đa chiều, bao quát vấn đề,

kỹ năng xử lý tình huống linh hoạt, nhạy bén, sáng tạo, kỹ năng tranh luận, phản biện,

Trong quá trình tiếp xúc khách hàng, để đưa ra hướng giải quyết tốt cho vụ

án và bảo vệ được quyền và lợi ích của khách hàng, điều quan trọng nhất là luật

sư cần hiểu rõ, chính xác vụ việc Để làm được điều này, ngay từ khi gặp khách hàng, luật sư phải phát huy kỹ năng nghe của mình Qua việc lắng nghe, luật sư nắm được những thông tin cần thiết Lời thuật lại của khách hàng rất quan trọng trong việc đưa ra hướng giải quyết cho vụ việc Đối với những thông tin chưa rõ ràng hoặc cần làm rõ, luật sư phải sử dụng kỹ năng hỏi để hỏi lại khách hàng nhằm làm rõ nguồn thông tin, có cái nhìn đúng về tình hình vụ việc, từ đó mới có thể định hình cách giải quyết một cách chính xác Sau đó, để tiến hành làm hồ sơ

vụ việc, luật sư sử dụng các kỹ năng thu thập chứng cứ nhằm tăng tính thuyết phục cho luận điểm của mình Các thông tin thu thập được sau khi tiếp xúc với khách hàng, cần được sắp xếp theo một trình tự hợp lý, tạo thành một bản luận cứ,

để có thể căn cứ vào đó bảo vệ lợi ích cho khách hàng Quá trình là lúc kỹ năng tư duy áp dụng mạnh nhất Ngoài ra, luật sư còn phải sử dụng khả năng ngôn ngữ,

chữa nghĩa, trình bày nội dung pháp lý nhất định, nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng khi luật sư cung cấp các dịch vụ pháp lý.

Không chỉ trong quá trình tiếp xúc khách hàng, các kỹ năng của luật sư còn phải được kết hợp nhuần nhuyễn tại phiên tòa Với mục đích là bảo vệ quyền, lợi ích của khách hàng, luật sư tham gia phiên tòa cần phải có óc quan sát, có kỹ năng hỏi và lắng nghe câu trả lời, có kỹ năng tư duy logic, phân tích câu trả lời để dành được lợi thế trên “mặt trận ngôn ngữ” Việc kết hợp các kỹ năng với kiến thức là điều vô cùng quan trọng Nếu ở trong giải đoạn tiếp xúc khách hàng và hoàn thiện

hồ sơ, việc kết hợp các kỹ năng tạo điều kiện để tìm hiểu vụ việc, xác định hướng giải quyết cho vụ việc để tư vấn cho khách hàng thì trong giai đoạn tranh tụng, việc kết hợp các kỹ năng cho luật sư cơ hội trình bày quan điểm, luận cứ bảo vệ thân chủ của mình, thậm chí lật ngược vấn đề từ lời khai của đối phương, giành lại được lợi thế

Có thể nói, trong bất kì giai đoạn nào trong qua trình giải quyết vụ việc, sự kết hợp giữa các kỹ năng với nhau và với kiến thức là vô cùng quan trọng Các kỹ năng tuy khác biệt về cách thức áp dụng, vận hành nhưng lại mang tính bổ trợ, tương hỗ lẫn nhau với mục đích chung nhất là tìm hiểu vụ việc và đưa cách giải quyết, bảo vệ quyền, lợi ích của khách hàng

CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG KỸ NĂNG NGHE VÀ VIẾT CỦA LUẬT SƯ

TRONG GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ

2.1 TỔNG QUAN MỘT SỐ THÀNH TỰU VÀ BẤT CẬP TRONG THỰC TIỄN VẬN DỤNG KỸ NĂNG NGHE VÀ VIỆC CỦA LUẬT SƯ TRONG GIẢI QUYẾT VỤ VIỆC DÂN SỰ

2.1.1 Thành tựu

Sau 10 năm thi hành Luật luật sư 2006 và 5 năm từ ngày Luật luật sư 2006, sửa đổi bổ sung 2012 có hiệu lực, số lượng luật sư trong nước đã không ngừng gia tăng Công tác bồi dưỡng, đào tạo luật sư ngày càng được hoàn thiện đảm bảo cho đội ngũ luật sư có chất lượng cao về chuyên môn nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị vững vàng, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp, không còn tồn tại nhiều yếu kém trong việc vận dụng các kỹ năng của một luật sư trên thực tế để giải quyết các vụ việc dân sự, từ đó bảo vệ được tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng đồng thời đáp ứng được yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế

Theo số liệu từ báo cáo tổng kết công tác tư pháp năm 2016 và phương hướng, nhiệm vụ, công tác giải pháp năm 2017 của Bộ Tư pháp: Bộ Tư pháp đã cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư cho 1.250 trường hợp (tăng 25% so với năm 2015), thu hồi 38 trường hợp; cấp và gia hạn Giấy phép hành nghề tại Việt Nam cho 49 trường hợp luật sư nước ngoài Cả nước hiện có tổng số 11.527 luật sư (tăng 16,25% so với năm 2015) và 3.711 tổ chức hành nghề luật sư (tăng 191 tổ chức so với năm 2015) Các luật sư đã tham gia 257.403 việc (tăng 21,9% so với năm 2015), nộp thuế gần 168 tỷ đồng

Từ số liệu trên có thể thấy chiến lược phát triển nghề luật sư đến năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 05/07/2011 đã và đang từng bước được thực hiện Theo những gì chiến lược đề ra cùng với thực tiễn thi hành những năm vừa qua, đội ngũ luật sư đang ngày càng được đào tạo một cách bài bản, chuyên nghiệp Bên cạnh việc nâng cao kiến thức chuyên môn, những kỹ năng thiết yếu cũng được xây dựng đảm bảo cho việc áp dụng pháp luật nhuần nhuyễn trên thực

tế, hạn chế sai phạm Số lượng luật sư gia tăng, số việc tham gia cũng gia tăng đã phần nào cho thấy được vị thế của luật sư trong xã hội hiện nay đồng thời khẳng định trình độ của đội ngũ luật sư Việt Nam đang dần phát triển về chất

Thời gian qua, Liên đoàn luật sư Việt Nam đã tổ chức bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề và tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư trong cả nước Cùng với đó Liên đoàn cũng đã thực